Ang 990

ਬਚਿਯੋ ਬੀਰ ਏਕੈ ਨ ਬਾਜੰਤ੍ਰ ਬਾਜੀ ॥

bachiyo beer ekai na baaja(n)tr baajee ||

ਮਹਾ ਤ੍ਰਾਸ ਕੈ ਕੈ ਮਹਾ ਸੈਨ ਭਾਜੀ ॥੫॥

mahaa traas kai kai mahaa sain bhaajee ||5||

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

Chaupaee

ਜਬ ਹੀ ਭਾਜਿ ਸੈਨ ਸਭ ਗਯੋ ॥

jab hee bhaaj sain sabh gayo ||

ਕੋਪ ਤਬੈ ਰਾਜਾ ਕੋ ਭਯੋ ॥

kop tabai raajaa ko bhayo ||

When army started to run away, Raja flew into rage,

ਸਾਮੁਹਿ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਜੁਧ ਮਚਾਯੋ ॥

saamuh havai kai judh machaayo ||

ਦੇਖਨ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇਵ ਰਨ ਆਯੋ ॥੬॥

dhekhan i(n)dhr dhev ran aayo ||6||

And came forward himself. And to watch him even god Indra descended.(6)

ਬਿਸਨੁ ਦਤ ਅਤਿ ਹੀ ਸੁਭ ਕਾਰੀ ॥

bisan dhat at hee subh kaaree ||

ਉਹਿ ਦਿਸਿ ਕੋ ਰਾਜਾ ਹੰਕਾਰੀ ॥

auh dhis ko raajaa ha(n)kaaree ||

The egoist Bishan Datt was the Raja of the other side.

ਸੋ ਆਪਨ ਲਰਬੇ ਕੋ ਧਾਯੋ ॥

so aapan larabe ko dhaayo ||

ਉਤ ਤੇ ਉਗ੍ਰ ਦਤ ਨ੍ਰਿਪ ਆਯੋ ॥੭॥

aut te ugr dhat nirap aayo ||7||

He himself entered the fight and from this side Raja Uger Sen arrived too.(7)

ਦੋਊ ਸੈਨ ਰਾਵ ਦੋਊ ਲੈ ਕੈ ॥

dhouoo sain raav dhouoo lai kai ||

ਰਨ ਕੌ ਚਲੇ ਕੋਪ ਅਤਿ ਕੈ ਕੈ ॥

ran kau chale kop at kai kai ||

Both the Rajas marched to the battlefields with their armies.

ਖੜਗ ਸੂਲ ਸੈਥੀ ਚਮਕਾਵਤ ॥

khaRag sool saithee chamakaavat ||

ਮਾਰੂ ਰਾਗ ਸਿਧਾਰੇ ਗਾਵਤ ॥੮॥

maaroo raag sidhaare gaavat ||8||

With swords brandishing, they sang war-ballads.(8)

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

ਤਾਜ ਪਰੇ ਕਹੂੰ ਸਾਜ ਜਿਰੇ ਕਹੂੰ ਬਾਜ ਮਰੇ ਗਜਰਾਜ ਸੰਘਾਰੇ ॥

taaj pare kahoo(n) saaj jire kahoo(n) baaj mare gajaraaj sa(n)ghaare ||

ਗਾਵਤ ਬੀਰ ਬਿਤਾਲ ਫਿਰੈ ਕਹੂੰ ਨਾਚਤ ਭੂਤ ਭਯਾਨਕ ਭਾਰੇ ॥

gaavat beer bitaal firai kahoo(n) naachat bhoot bhayaanak bhaare ||

ਭੀਤ ਭਜੇ ਲਖਿ ਭੀਰ ਪਰੀ ਅਤਿ ਤ੍ਰਾਸ ਭਰੇ ਸੁਨਿ ਨਾਦ ਨਗਾਰੇ ॥

bheet bhaje lakh bheer paree at traas bhare sun naadh nagaare ||

ਕਾਪਤ ਹੈ ਇਹ ਭਾਤਿ ਮਨੌ ਗਨ ਗੋਰਨ ਕੇ ਜਨੁ ਓਰਨ ਮਾਰੇ ॥੯॥

kaapat hai ieh bhaat manau gan goran ke jan oran maare ||9||

ਏਕ ਮਹਾ ਭਟ ਭੀਰ ਪਰੀ ਲਖਿ ਭੀਤ ਭਏ ਸੁ ਚਲੇ ਭਜਿ ਕੈ ॥

ek mahaa bhaT bheer paree lakh bheet bhe su chale bhaj kai ||

ਇਕ ਆਨਿ ਪਰੇ ਨ ਟਰੇ ਰਨ ਤੇ ਕਰਵਾਰ ਕਟਾਰਿਨ ਕੌ ਸਜਿ ਕੈ ॥

eik aan pare na Tare ran te karavaar kaTaarin kau saj kai ||

ਇਕ ਪਾਨਿਹਿ ਪਾਨਿ ਰਟੈ ਮੁਖ ਤੇ ਇਕ ਮਾਰਹਿ ਮਾਰਿ ਕਹੈ ਗ੍ਰਜਿ ਕੈ ॥

eik paaneh paan raTai mukh te ik maareh maar kahai graj kai ||

ਇਕ ਜੂਝਿ ਮਰੈ ਇਕ ਸ੍ਵਾਸਿ ਭਰੈ ਇਕ ਆਨਿ ਅਰੈ ਰਜਿਯਾ ਰਜਿ ਕੈ ॥੧੦॥

eik joojh marai ik savaiaas bharai ik aan arai rajiyaa raj kai ||10||

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

ਤਰਫਰਾਹਿ ਸੂਰਾ ਧਰਨਿ ਬਰਖਿਯੋ ਸਾਰ ਅਪਾਰ ॥

tarafaraeh sooraa dharan barakhiyo saar apaar ||

ਜੇ ਅਬ੍ਰਿਣੀ ਠਾਢੇ ਹੁਤੇ ਬ੍ਰਿਣੀ ਕਰੇ ਕਰਤਾਰ ॥੧੧॥

je abiranee Thaadde hute biranee kare karataar ||11||

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

ਐਸੋ ਬੀਰ ਖੇਤ ਤਹ ਪਰਿਯੋ ॥

aaiso beer khet teh pariyo ||

ਏਕ ਬੀਰ ਸਾਬਤ ਨ ਉਬਰਿਯੋ ॥

ek beer saabat na ubariyo ||

Most of the soldiers, while fighting, were injured and none was spared.

ਰਾਜਾ ਜੂ ਖੇਤ ਗਿਰਿ ਗਏ ॥

raajaa joo khet gir ge ||

ਜੀਵਤ ਰਹੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨਹਿ ਭਏ ॥੧੨॥

jeevat rahe mritak neh bhe ||12||

The Raja fell down in the field but was still alive and had not died.(12)

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

Dohira

ਖੇਤ ਪਰੇ ਨ੍ਰਿਪ ਕੌ ਨਿਰਖਿ ਭਾਜੇ ਸੁਭਟ ਅਨੇਕ ॥

khet pare nirap kau nirakh bhaaje subhaT anek ||

Many soldiers ran away seeing the Raja falling down.

ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਰਨ ਭੂਮਿ ਮੈ ਰਹਿਯੋ ਨ ਸੂਰਾ ਏਕ ॥੧੩॥

sayaam bhanai ran bhoom mai rahiyo na sooraa ek ||13||

As per the poet Shyam Bhine, not a single soldier was left in the field.(13)

ਕਬਿਤੁ ॥

kabit ||

ਭਾਰੇ ਭਾਰੇ ਸੂਰਮਾ ਪੁਕਾਰੈ ਕੈ ਕੈ ਮਹਾ ਨਾਦ ਰਾਨੀ ਹਮ ਮਾਰੇ ਰਾਜਾ ਜਿਯਤੇ ਸੰਘਾਰ ਹੈ ॥

bhaare bhaare sooramaa pukaarai kai kai mahaa naadh raanee ham maare raajaa jiyate sa(n)ghaar hai ||

ਕੇਤੇ ਰਥ ਟੂਟੇ ਕੇਤੇ ਸੂਰਨ ਕੇ ਸੀਸ ਫੂਟੇ ਕੇਤੇ ਹਯ ਛੂਟੇ ਕੇਤੇ ਹਯਹੂੰ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ਹੈ ॥

kete rath TooTe kete sooran ke sees fooTe kete hay chhooTe kete hayahoo(n) prahaare hai ||

ਕੇਤੇ ਕਰੀ ਮਾਰੇ ਕੇਤੇ ਕਰਹਿ ਬਿਦਾਰੇ ਕੇਤੇ ਜੁਧ ਤੇ ਨਿਵਾਰੇ ਕੇਤੇ ਪੈਦਲ ਲਤਾਰੇ ਹੈ ॥

kete karee maare kete kareh bidhaare kete judh te nivaare kete paidhal lataare hai ||

ਲੋਹ ਕੇ ਕਰਾਰੇ ਕੇਤੇ ਅਸ੍ਵ ਹੂੰ ਉਤਾਰੇ ਕੇਤੇ ਖੰਡੇ ਜਿਨਿ ਖੰਡ ਤੇ ਅਖੰਡ ਖੰਡ ਡਾਰੇ ਹੈ ॥੧੪॥

loh ke karaare kete asavai hoo(n) utaare kete kha(n)dde jin kha(n)dd te akha(n)dd kha(n)dd ddaare hai ||14||

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

ਜੋਰਿ ਸਭਾ ਸੁਭ ਬੋਲਿ ਬਡੇ ਭਟ ਔਰ ਉਪਾਇ ਕਹੌ ਸੁ ਕਰੈ ॥

jor sabhaa subh bol badde bhaT aauar upai kahau su karai ||

Some very brave soldiers came and called aloud,

ਉਨ ਸੂਰਨ ਤੇ ਨਹਿ ਏਕ ਬਚਿਯੋ ਦੁਖ ਹੈ ਛਤਿਯਾ ਕਿਹ ਭਾਤਿ ਭਰੈ ॥

aun sooran te neh ek bachiyo dhukh hai chhatiyaa keh bhaat bharai ||

‘Dear Rani, we have lost, may be, but our Raja is not dead.

ਕ੍ਯੋ ਨ ਦੇਹੁ ਬਨਾਇ ਬਡੇ ਦਲ ਕੌ ਸੰਗ ਜਾਇ ਤਹੀ ਫਿਰਿ ਜੂਝਿ ਮਰੈ ॥

kayo na dheh banai badde dhal kau sa(n)g jai tahee fir joojh marai ||

‘Although, many hands have been cut, many have lost their heads, ‘Many horses have absconded, many elephants are dead,

ਫਿਰਿ ਹੈ ਕਿਧੌ ਜੀਤਿ ਅਯੋਧਨ ਕੋ ਨਹਿ ਰਾਇ ਮਰੇ ਤਹੀ ਜਾਇ ਮਰੈ ॥੧੫॥

fir hai kidhau jeet ayodhan ko neh rai mare tahee jai marai ||15||

‘Many camels have run away, many foot soldiers have been rundown, ‘And many chariots have been destroyed.’(15)

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਮਾਰੂ ਮੰਡੇ ਕੰਤ ਜੁਝਿਯੋ ਰਨ ਮਾਹਿ ॥

bhaat bhaat maaroo ma(n)dde ka(n)t jujhiyo ran maeh ||

ਸਾਜਿ ਸੈਨ ਚਤੁਰੰਗਨੀ ਚਲਹੁ ਤਹਾ ਕਹ ਜਾਇ ॥੧੬॥

saaj sain chatura(n)ganee chalahu tahaa keh jai ||16||