Ang 691

ਸੋ ਭਸਮ ਹੋਵਤ ਜਾਨੁ ॥

so bhasam hovat jaan ||

ਬਿਨੁ ਪ੍ਰੀਤਿ ਭਗਤ ਨ ਮਾਨੁ ॥੧੫੨॥

bin preet bhagat na maan ||152||

It could not have been saved from being reduced to ashes there can be no devotion without true love.152.

ਜਬ ਭਏ ਪੁਤ੍ਰਾ ਭਸਮ ॥

jab bhe putraa bhasam ||

ਜਨ ਅੰਧਤਾ ਰਵਿ ਰਸਮ ॥

jan a(n)dhataa rav rasam ||

When that sheet was reduced to ashes like the destruction of the darkness by the sun,

ਪੁਨਿ ਪੂਛੀਆ ਤਿਹਾ ਜਾਇ ॥

pun poochheeaa tihaa jai ||

ਮੁਨਿ ਰਾਜ ਭੇਦ ਬਤਾਇ ॥੧੫੩॥

mun raaj bhedh batai ||153||

Then the king went to that sage and told him the secret of his coming.153.

ਨਰਾਜ ਛੰਦ ॥

naraaj chha(n)dh ||

NARAAJ STANZA

ਕਉਨ ਭੂਪ ਭੂਮਿ ਮੈ ਬਤਾਇ ਮੋਹਿ ਦੀਜੀਯੈ ॥

kaun bhoop bhoom mai batai moh dheejeeyai ||

ਜੋ ਮੋਹਿ ਤ੍ਰਾਸਿ ਨ ਤ੍ਰਸ੍ਰਯੋ ਕ੍ਰਿਪਾ ਰਿਖੀਸ ਕੀਜੀਯੈ ॥

jo moh traas na trasrayo kirapaa rikhees keejeeyai ||

“O sage! kindly tell me the name and address of the king, who is not fearful of me

ਸੁ ਅਉਰ ਕਉਨ ਹੈ ਹਠੀ ਸੁ ਜਉਨ ਮੋ ਨ ਜੀਤਿਯੋ ॥

s aaur kaun hai haThee su jaun mo na jeetiyo ||

ਅਤ੍ਰਾਸ ਕਉਨ ਠਉਰ ਹੈ ਜਹਾ ਨ ਮੋਹ ਬੀਤਿਯੋ ॥੧੫੪॥

atraas kaun Thaur hai jahaa na moh beetiyo ||154||

“Who is that headstrong king, who has not been conquered by me? Which is that place, which has not come under my terror ? 154.

ਨ ਸੰਕ ਚਿਤ ਆਨੀਯੈ ਨਿਸੰਕ ਭਾਖ ਦੀਜੀਯੈ ॥

n sa(n)k chit aaneeyai nisa(n)k bhaakh dheejeeyai ||

ਸੁ ਕੋ ਅਜੀਤ ਹੈ ਰਹਾ ਉਚਾਰ ਤਾਸੁ ਕੀਜੀਯੈ ॥

s ko ajeet hai rahaa uchaar taas keejeeyai ||

“You may tell me the name of that mighty one unhesitatingly, who is still unconquerable.

ਨਰੇਸ ਦੇਸ ਦੇਸ ਕੇ ਅਸੇਸ ਜੀਤ ਮੈ ਲੀਏ ॥

nares dhes dhes ke ases jeet mai le'ee ||

ਛਿਤੇਸ ਭੇਸ ਭੇਸ ਕੇ ਗੁਲਾਮ ਆਨਿ ਹੂਐ ਰਹੇ ॥੧੫੫॥

chhites bhes bhes ke gulaam aan hooaai rahe ||155||

“I have conquered all the kings of the countries far and near and have made all the king of the earth my slaves.155.

ਅਸੇਖ ਰਾਜ ਕਾਜ ਮੋ ਲਗਾਇ ਕੈ ਦੀਏ ॥

asekh raaj kaaj mo lagai kai dhe'ee ||

ਅਨੰਤ ਤੀਰਥ ਨਾਤਿ ਕੈ ਅਛਿਨ ਪੁੰਨ ਮੈ ਕੀਏ ॥

ana(n)t teerath naat kai achhin pu(n)n mai ke'ee ||

“I have employed many kings as my servants doing my jobs and have bestowed charities after taking bath at many pilgrim-stations

ਅਨੰਤ ਛਤ੍ਰੀਆਨ ਛੈ ਦੁਰੰਤ ਰਾਜ ਮੈ ਕਰੋ ॥

ana(n)t chhatreeaan chhai dhura(n)t raaj mai karo ||

“I am ruling after killing innumerable Kshatriyas

ਸੋ ਕੋ ਤਿਹੁੰ ਜਹਾਨ ਮੈ ਸਮਾਜ ਜਉਨ ਤੇ ਟਰੋ ॥੧੫੬॥

so ko tihu(n) jahaan mai samaaj jaun te Taro ||156||

I am that one from whom the beings of all the three worlds run far away.156.

ਅਨੰਗ ਰੰਗ ਰੰਗ ਕੇ ਸੁਰੰਗ ਬਾਜ ਮੈ ਹਰੇ ॥

ana(n)g ra(n)g ra(n)g ke sura(n)g baaj mai hare ||

ਬਸੇਖ ਰਾਜਸੂਇ ਜਗ ਬਾਜਮੇਧ ਮੈ ਕਰੇ ॥

basekh raajasooi jag baajamedh mai kare ||

“I have abducted many multi-coloured horses and have performed special Rajsu and Ashvamedha Yajnas

ਨ ਭੂਮਿ ਐਸ ਕੋ ਰਹੀ ਨ ਜਗ ਖੰਭ ਜਾਨੀਯੈ ॥

n bhoom aais ko rahee na jag kha(n)bh jaaneeyai ||

“You may agree with me that any place or sacrificial column is not unacquainted with me

ਜਗਤ੍ਰ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਕਰਿ ਦੁਤੀਯ ਮੋਹਿ ਮਾਨੀਯੈ ॥੧੫੭॥

jagatr karan kaaran kar dhuteey moh maaneeyai ||157||

You may accept me as the second Lord of the world.157.

ਸੁ ਅਤ੍ਰ ਛਤ੍ਰ ਜੇ ਧਰੇ ਸੁ ਛਤ੍ਰ ਸੂਰ ਸੇਵਹੀ ॥

s atr chhatr je dhare su chhatr soor sevahee ||

“All the warriors who hold the arms and weapons are my servants

ਅਦੰਡ ਖੰਡ ਖੰਡ ਕੇ ਸੁਦੰਡ ਮੋਹਿ ਦੇਵਹੀ ॥

adha(n)dd kha(n)dd kha(n)dd ke sudha(n)dd moh dhevahee ||

I have chopped into bits the unpunishable individuals and many of them are paying tributes to me

ਸੁ ਐਸ ਅਉਰ ਕੌਨ ਹੈ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ ਜਾਨੀਐ ॥

s aais aaur kauan hai prataapavaan jaaneeaai ||

ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਆਜ ਕੇ ਬਿਖੈ ਜੋਗਿੰਦਰ ਮੋਹਿ ਮਾਨੀਐ ॥੧੫੮॥

tiralok aaj ke bikhai jogi(n)dhar moh maaneeaai ||158||

“None is considered glorious like me and O great Yogi! consider me as the chief Administrator in all the three worlds.”158.

ਮਛਿੰਦ੍ਰ ਬਾਚ ਪਾਰਸਨਾਥ ਸੋ ॥

machhi(n)dhr baach paarasanaath so ||

Speech of Matsyendra : Addressed to Parasnath :

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਕਹਾ ਭਯੋ ਜੋ ਸਭ ਹੀ ਜਗ ਜੀਤਿ ਸੁ ਲੋਗਨ ਕੋ ਬਹੁ ਤ੍ਰਾਸ ਦਿਖਾਯੋ ॥

kahaa bhayo jo sabh hee jag jeet su logan ko bahu traas dhikhaayo ||

“What then, if you have conquered and terrorized the whole world

ਅਉਰ ਕਹਾ ਜੁ ਪੈ ਦੇਸ ਬਿਦੇਸਨ ਮਾਹਿ ਭਲੇ ਗਜ ਗਾਹਿ ਬਧਾਯੋ ॥

aaur kahaa ju pai dhes bidhesan maeh bhale gaj gaeh badhaayo ||

What then, if you have got all the countries far and near crushed under the feet of your elephants

ਜੋ ਮਨੁ ਜੀਤਤ ਹੈ ਸਭ ਦੇਸ ਵਹੈ ਤੁਮਰੈ ਨ੍ਰਿਪ ਹਾਥਿ ਨ ਆਯੋ ॥

jo man jeetat hai sabh dhes vahai tumarai nirap haath na aayo ||

“You have not got hat mind, which conquers all the countries all the countries

ਲਾਜ ਗਈ ਕਛੁ ਕਾਜ ਸਰ੍ਯੋ ਨਹੀ ਲੋਕ ਗਯੋ ਪਰਲੋਕ ਨ ਪਾਯੋ ॥੧੫੯॥

laaj giee kachh kaaj sarayo nahee lok gayo paralok na paayo ||159||

You have felt shyful before it several times and in this way, you have not only lost this world, but also the next world.159.

ਭੂਮਿ ਕੋ ਕਉਨ ਗੁਮਾਨ ਹੈ ਭੂਪਤਿ ਸੋ ਨਹੀ ਕਾਹੂੰ ਕੇ ਸੰਗ ਚਲੈ ਹੈ ॥

bhoom ko kaun gumaan hai bhoopat so nahee kaahoo(n) ke sa(n)g chalai hai ||

“O king! Why to be egoistic for the land, which does not accompany anyone on death

ਹੈ ਛਲਵੰਤ ਬਡੀ ਬਸੁਧਾ ਯਹਿ ਕਾਹੂੰ ਕੀ ਹੈ ਨਹ ਕਾਹੂੰ ਹੁਐ ਹੈ ॥

hai chhalava(n)t baddee basudhaa yeh kaahoo(n) kee hai neh kaahoo(n) huaai hai ||

This earth is a great deceiver, it has not become one’s own uptil today, nor it will become anyone’s own

ਭਉਨ ਭੰਡਾਰ ਸਬੈ ਬਰ ਨਾਰਿ ਸੁ ਅੰਤਿ ਤੁਝੈ ਕੋਊ ਸਾਥ ਨ ਦੈ ਹੈ ॥

bhaun bha(n)ddaar sabai bar naar su a(n)t tujhai kouoo saath na dhai hai ||

“Your treasures and your beautiful women, none of them will accompany you at the end

ਆਨ ਕੀ ਬਾਤ ਚਲਾਤ ਹੋ ਕਾਹੇ ਕਉ ਸੰਗਿ ਕੀ ਦੇਹ ਨ ਸੰਗਿ ਸਿਧੈ ਹੈ ॥੧੬੦॥

aan kee baat chalaat ho kaahe kau sa(n)g kee dheh na sa(n)g sidhai hai ||160||

Leave all others, even your own body will not accompany you.”160.

ਰਾਜ ਕੇ ਸਾਜ ਕੋ ਕਉਨ ਗੁਮਾਨ ਨਿਦਾਨ ਜੁ ਆਪਨ ਸੰਗ ਨ ਜੈ ਹੈ ॥

raaj ke saaj ko kaun gumaan nidhaan ju aapan sa(n)g na jai hai ||

What to talk of this royal paraphernalia, it will also not accompany at the end

ਭਉਨ ਭੰਡਾਰ ਭਰੇ ਘਰ ਬਾਰ ਸੁ ਏਕ ਹੀ ਬਾਰ ਬਿਗਾਨ ਕਹੈ ਹੈ ॥

bhaun bha(n)ddaar bhare ghar baar su ek hee baar bigaan kahai hai ||

All the places and treasures will become another’s property in an instant

ਪੁਤ੍ਰ ਕਲਤ੍ਰ ਸੁ ਮਿਤ੍ਰ ਸਖਾ ਕੋਈ ਅੰਤਿ ਸਮੈ ਤੁਹਿ ਸਾਥ ਨ ਦੈ ਹੈ ॥

putr kalatr su mitr sakhaa koiee a(n)t samai tuh saath na dhai hai ||

“The sons, wife and friends etc, none of them will accompany you at the end

ਚੇਤ ਰੇ ਚੇਤ ਅਚੇਤ ਮਹਾ ਪਸੁ ਸੰਗ ਬੀਯੋ ਸੋ ਭੀ ਸੰਗ ਨ ਜੈ ਹੈ ॥੧੬੧॥

chet re chet achet mahaa pas sa(n)g beeyo so bhee sa(n)g na jai hai ||161||

O great animal, living in unconscious state! forsake your sleep even now, because your body, which has been born with you, it will also not accompany you.161.

ਕਉਨ ਭਰੋਸ ਭਟਾਨ ਕੋ ਭੂਪਤਿ ਭਾਰ ਪਰੇ ਜਿਨਿ ਭਾਰ ਸਹੈਂਗੇ ॥

kaun bharos bhaTaan ko bhoopat bhaar pare jin bhaar sahai(n)ge ||

“You cannot trust these warriors, because all of them will not endure the burden of your actions

ਭਾਜ ਹੈ ਭੀਰ ਭਯਾਨਕ ਹੁਐ ਕਰ ਭਾਰਥ ਸੋ ਨਹੀ ਭੇਰ ਚਹੈਂਗੇ ॥

bhaaj hai bheer bhayaanak huaai kar bhaarath so nahee bher chahai(n)ge ||

They will all run away in front of al the dreadful afflictions

ਏਕ ਉਪਚਾਰ ਨ ਚਾਲ ਹੈ ਰਾਜਨ ਮਿਤ੍ਰ ਸਬੈ ਮ੍ਰਿਤ ਨੀਰ ਬਹੈਂਗੇ ॥

ek upachaar na chaal hai raajan mitr sabai mirat neer bahai(n)ge ||

“None of the measures will be useful to you and all these friends of yours will flow away like the flowing water

ਪੁਤ੍ਰ ਕਲਤ੍ਰ ਸਭੈ ਤੁਮਰੇ ਨ੍ਰਿਪ ਛੂਟਤ ਪ੍ਰਾਨ ਮਸਾਨ ਕਹੈਂਗੇ ॥੧੬੨॥

putr kalatr sabhai tumare nirap chhooTat praan masaan kahai(n)ge ||162||

Your sons, your wife, all of them will call you a ghodt.”162.

ਪਾਰਸਨਾਥ ਬਾਚ ਮਛਿੰਦ੍ਰ ਸੋ ॥

paarasanaath baach machhi(n)dhr so ||

Speech of Parasnath addressed to Matsyendra :

ਤੋਮਰ ਛੰਦ ॥

tomar chha(n)dh ||

TOMAR STANZA

ਮੁਨਿ ਕਉਨ ਹੈ ਵਹ ਰਾਉ ॥

mun kaun hai veh raau ||

ਤਿਹ ਆਜ ਮੋਹਿ ਬਤਾਉ ॥

teh aaj moh bataau ||

ਤਿਹ ਜੀਤ ਹੋ ਜਬ ਜਾਇ ॥

teh jeet ho jab jai ||

ਤਬ ਭਾਖੀਅਉ ਮੁਹਿ ਰਾਇ ॥੧੬੩॥

tab bhaakheeaau muh rai ||163||

“O sage! tell me, who is that king, whom I should conquer? And then you will call me the greatest Sovereign on all.”163.

ਮਛਿੰਦ੍ਰ ਬਾਚ ਪਾਰਸਨਾਥ ਸੋ ॥

machhi(n)dhr baach paarasanaath so ||

Speech of Matsyendra addressed to Parasnath :

ਤੋਮਰ ਛੰਦ ॥

tomar chha(n)dh ||

TOMAR STANZA

ਸੁਨ ਰਾਜ ਰਾਜਨ ਹੰਸ ॥

sun raaj raajan ha(n)s ||

ਭਵ ਭੂਮਿ ਕੇ ਅਵਤੰਸ ॥

bhav bhoom ke avata(n)s ||

“O Sovereign! you are the greatest on the earth

ਤੁਹਿ ਜੀਤਏ ਸਬ ਰਾਇ ॥

tuh jeete sab rai ||

ਪਰ ਸੋ ਨ ਜੀਤਯੋ ਜਾਇ ॥੧੬੪॥

par so na jeetayo jai ||164||

You have conquered all the kings, but whatever I am telling you, you have not conquered it.”164.

ਅਬਿਬੇਕ ਹੈ ਤਿਹ ਨਾਉ ॥

abibek hai teh naau ||

ਤਵ ਹੀਯ ਮੈ ਤਿਹ ਠਾਉ ॥

tav heey mai teh Thaau ||

“Its name is Avivek (ignorance) and it abides in your heart

ਤਿਹ ਜੀਤ ਕਹੀ ਨ ਭੂਪ ॥

teh jeet kahee na bhoop ||

ਵਹ ਹੈ ਸਰੂਪ ਅਨੂਪ ॥੧੬੫॥

veh hai saroop anoop ||165||

Regarding its victory, O king! you have not said anything, that also has a unique form.”165.

ਛਪੈ ਛੰਦ ॥

chhapai chha(n)dh ||

CHHAPAI STANZA

ਬਲਿ ਮਹੀਪ ਜਿਨ ਛਲ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹਮ ਬਾਵਨ ਬਸ ਕਿਨੋ ॥

bal maheep jin chhalayo braham baavan bas kino ||

This Avivek had conquered mighty Bali and had to become sub-servient to Vaman

ਕਿਸਨ ਬਿਸਨ ਜਿਨ ਹਰੇ ਦੰਡ ਰਘੁਪਤਿ ਤੇ ਲਿਨੋ ॥

kisan bisan jin hare dha(n)dd raghupat te lino ||

He destroyed Krishna (Vishnu) and received penalty form Raghupati Ram

ਦਸ ਗ੍ਰੀਵਹਿ ਜਿਨਿ ਹਰਾ ਸੁਭਟ ਸੁੰਭਾਸੁਰ ਖੰਡ੍ਯੋ ॥

dhas greeveh jin haraa subhaT su(n)bhaasur kha(n)ddayo ||

ਮਹਖਾਸੁਰ ਮਰਦੀਆ ਮਾਨ ਮਧੁ ਕੀਟ ਬਿਹੰਡ੍ਰਯੋ ॥

mahakhaasur maradheeaa maan madh keeT biha(n)ddrayo ||

He destroyed Ravana and Jambhasura and killed Mahishasura, Madhu and Kaitabh

ਸੋਊ ਮਦਨ ਰਾਜ ਰਾਜਾ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਨ੍ਰਿਪ ਅਬਿਬੇਕ ਮੰਤ੍ਰੀ ਕੀਯੋ ॥

souoo madhan raaj raajaa nirapat nirap abibek ma(n)tree keeyo ||

O beautiful king like the god of love! you have made that Avivek you minister,

ਜਿਹ ਦੇਵ ਦਈਤ ਗੰਧ੍ਰਬ ਮੁਨਿ ਜੀਤਿ ਅਡੰਡ ਡੰਡਹਿ ਲੀਯੋ ॥੧੬੬॥

jeh dhev dhieet ga(n)dhrab mun jeet adda(n)dd dda(n)ddeh leeyo ||166||

Who after conquering the gods, demons, Gandharvas and sages had received tributes from them.166.

ਜਵਨ ਕ੍ਰੁਧ ਜੁਧ ਕਰਣ ਕੈਰਵ ਰਣ ਘਾਏ ॥

javan krudh judh karan kairav ran ghaae ||

Because of the anger of this Avivek, Karan and Kaurvas were destroyed in the battlefield

ਜਾਸੁ ਕੋਪ ਕੇ ਕੀਨ ਸੀਸ ਦਸ ਸੀਸ ਗਵਾਏ ॥

jaas kop ke keen sees dhas sees gavaae ||

Because of its anger, Ravana had to lose all his ten heads

ਜਉਨ ਕ੍ਰੁਧ ਕੇ ਕੀਏ ਦੇਵ ਦਾਨਵ ਰਣਿ ਲੁਝੇ ॥

jaun krudh ke ke'ee dhev dhaanav ran lujhe ||

Therefore, O the master of he armies! O king! the day when getting enraged,

ਜਾਸੁ ਕ੍ਰੋਧ ਕੇ ਕੀਨ ਖਸਟ ਕੁਲ ਜਾਦਵ ਜੁਝੇ ॥

jaas krodh ke keen khasaT kul jaadhav jujhe ||

Your Avivek will become out of control, on that day,