Ang 491

ਜੀਵ ਮਨੁਛ ਜਰੋ ਤ੍ਰਿਨ ਜਬੈ ॥

jeev manuchh jaro tiran jabai ||

ਸੰਕਾ ਕਰਤ ਭਏ ਭਟ ਤਬੈ ॥

sa(n)kaa karat bhe bhaT tabai ||

ਮਿਲਿ ਸਭ ਹੀ ਜਦੁਪਤਿ ਪਹਿ ਆਏ ॥

mil sabh hee jadhupat peh aae ||

ਦੀਨ ਭਾਤਿ ਹੁਇ ਅਤਿ ਘਿਘਿਆਏ ॥੧੯੩੫॥

dheen bhaat hui at ghighiaae ||1935||

When the beings and straws began burning, then all the Yadava warriors in great suspense came to Krishna and began to relate their sufferings while crying.1935.

ਸਭ ਜਾਦੋ ਬਾਚ ॥

sabh jaadho baach ||

Speech of all Yadavas:

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਪ੍ਰਭ ਜੂ ਹਮਰੀ ਰਛਾ ਕੀਜੈ ॥

prabh joo hamaree rachhaa keejai ||

ਜੀਵ ਰਾਖ ਇਨ ਸਭ ਕੋ ਲੀਜੈ ॥

jeev raakh in sabh ko leejai ||

“O Lord! protect us and save all these beings

ਆਪਹਿ ਕੋਊ ਉਪਾਵ ਬਤਈਯੈ ॥

aapeh kouoo upaav batieeyai ||

ਕੈ ਭਜੀਐ ਕੈ ਜੂਝ ਮਰਈਯੈ ॥੧੯੩੬॥

kai bhajeeaai kai joojh marieeyai ||1936||

Tell us some remedy, so that either we may die fighting or run away.1936.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਤਿਨ ਕੀ ਬਤੀਯਾ ਸੁਨਿ ਕੈ ਪ੍ਰਭ ਜੂ ਗਿਰਿ ਕਉ ਸੰਗਿ ਪਾਇਨ ਕੇ ਮਸਕਿਯੋ ॥

tin kee bateeyaa sun kai prabh joo gir kau sa(n)g pain ke masakiyo ||

ਨ ਸਕਿਯੋ ਸਹ ਭਾਰ ਸੁ ਤਾ ਪਗ ਕੋ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਜਲ ਲਉ ਧਸਕਿਯੋ ॥

n sakiyo seh bhaar su taa pag ko kab sayaam bhanai jal lau dhasakiyo ||

Hearing their talk, the Lord pressed the mountain with his feet, and the mountain could not endure his weight and sank below like water

ਉਸਕਿਯੋ ਗਿਰਿ ਊਰਧ ਕੋ ਧਸਿ ਕੈ ਕੋਊ ਪਾਵਕ ਜੀਵ ਜਰਾ ਨ ਸਕਿਯੋ ॥

ausakiyo gir uooradh ko dhas kai kouoo paavak jeev jaraa na sakiyo ||

After sinking below, the mountain rose higher and in this way, the fire could not burn anyone

ਜਦੁਬੀਰ ਹਲੀ ਤਿਹ ਸੈਨ ਮੈ ਕੂਦਿ ਪਰੇ ਨ ਹਿਯਾ ਤਿਨ ਕੌ ਕਸਿਕਿਯੋ ॥੧੯੩੭॥

jadhubeer halee teh sain mai koodh pare na hiyaa tin kau kasikiyo ||1937||

At the same time, Krishna and Balram jumped silently into the enemy’s army.1937.

ਏਕਹਿ ਹਾਥਿ ਗਦਾ ਗਹਿ ਸ੍ਯਾਮ ਜੂ ਭੂਪਤਿ ਕੇ ਬਹੁਤੇ ਭਟ ਮਾਰੇ ॥

ekeh haath gadhaa geh sayaam joo bhoopat ke bahute bhaT maare ||

Holding his mace in his hand, Krishna killed many warriors of the king

ਅਉਰ ਘਨੇ ਅਸਵਾਰ ਹਨੇ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਘਨੇ ਗਜਿ ਕੈ ਭੁਇ ਪਾਰੇ ॥

aaur ghane asavaar hane bin praan ghane gaj kai bhui paare ||

He killed many horsemen and knocked them on the ground

ਪਾਇਨ ਪੰਤ ਹਨੇ ਅਗਨੇ ਰਥ ਤੋਰਿ ਰਥੀ ਬਿਰਥੀ ਕਰਿ ਡਾਰੇ ॥

pain pa(n)t hane agane rath tor rathee birathee kar ddaare ||

He destroyed the ranks of soldiers on foot and deprived the chariot-riders of their chariots

ਜੀਤ ਭਈ ਜਦੁਬੀਰ ਕੀ ਯੋ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਸਭ ਯੋ ਅਰਿ ਹਾਰੇ ॥੧੯੩੮॥

jeet bhiee jadhubeer kee yo kab sayaam kahai sabh yo ar haare ||1938||

In this way, killing all the warriors, Krishna became victorious and the enemy was defeated.1938.

ਜੋ ਭਟ ਸ੍ਯਾਮ ਸੋ ਜੂਝ ਕੋ ਆਵਤ ਜੂਝਤ ਹੈ ਸੁ ਲਗੇ ਭਟ ਭੀਰ ਨ ॥

jo bhaT sayaam so joojh ko aavat joojhat hai su lage bhaT bheer na ||

The warriors who came to fight with Krishna, they fought with extreme zest

ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਕੇ ਤੇਜ ਕੇ ਅਗ੍ਰ ਕਹੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਧਰੈ ਕੋਊ ਧੀਰ ਨ ॥

sree birajanaath ke tej ke agr kahai kab sayaam dharai kouoo dheer na ||

The poet Shyam says that before the strength of Krishna. No warrior can hold patience.

ਭੂਪਤਿ ਦੇਖ ਦਸਾ ਤਿਨ ਕੀ ਸੁ ਕਹਿਓ ਇਹ ਭਾਤਿ ਭਯੋ ਅਤਿ ਹੀ ਰਨ ॥

bhoopat dhekh dhasaa tin kee su kahio ieh bhaat bhayo at hee ran ||

ਮਾਨੋ ਤੰਬੋਲੀ ਹੀ ਕੀ ਸਮ ਹ੍ਵੈ ਨ੍ਰਿਪ ਫੇਰਤ ਪਾਨਨ ਕੀ ਜਿਮ ਬੀਰਨਿ ॥੧੯੩੯॥

maano ta(n)bolee hee kee sam havai nirap ferat paanan kee jim beeran ||1939||

Seeing the plight of the warriors in the war-arena, the king Uggarsain said, “The king Jarasandh is like betel, who is destroying his army like the chewing of the betel.1939.

ਇਤ ਕੋਪ ਗਦਾ ਗਹਿ ਕੈ ਮੁਸਲੀਧਰ ਸਤ੍ਰਨ ਸੈਨ ਭਲੇ ਝਕਝੋਰਿਯੋ ॥

eit kop gadhaa geh kai musaleedhar satran sain bhale jhakajhoriyo ||

ਜੋ ਭਟ ਆਇ ਭਿਰੇ ਸਮੁਹੇ ਤਿਹ ਏਕ ਚਪੇਟਹਿ ਸੋ ਸਿਰੁ ਤੋਰਿਯੋ ॥

jo bhaT aai bhire samuhe teh ek chapeTeh so sir toriyo ||

On this side, Balram taking his mace in his hand in rage, shook violently the enemy’s army and the warrior who confronted him, he broke his head even with one slep

ਅਉਰ ਜਿਤੀ ਚਤੁਰੰਗ ਚਮੂੰ ਤਿਨ ਕੋ ਮੁਖ ਐਸੀ ਹੀ ਭਾਤਿ ਸੋ ਮੋਰਿਯੋ ॥

aaur jitee chatura(n)g chamoo(n) tin ko mukh aaisee hee bhaat so moriyo ||

ਜੀਤ ਲਏ ਸਭ ਹੀ ਅਰਿਵਾ ਤਿਨ ਤੇ ਅਜਿਤਿਓ ਭਟ ਏਕ ਨ ਛੋਰਿਯੋ ॥੧੯੪੦॥

jeet le sabh hee arivaa tin te ajitio bhaT ek na chhoriyo ||1940||

He defeated all the remaining enemy’s army and became completely victorious.1940.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਹਲੀ ਮਿਲਿ ਭ੍ਰਾਤ ਦੁਹੂੰ ਜਬ ਸੈਨ ਸਬੈ ਤਿਹ ਭੂਪ ਕੋ ਮਾਰਿਯੋ ॥

kaanreh halee mil bhraat dhuhoo(n) jab sain sabai teh bhoop ko maariyo ||

ਸੋ ਕੋਊ ਜੀਤ ਬਚਿਯੋ ਤਿਹ ਤੇ ਜਿਨਿ ਦਾਤਨ ਘਾਸ ਗਹਿਓ ਬਲੁ ਹਾਰਿਯੋ ॥

so kouoo jeet bachiyo teh te jin dhaatan ghaas gahio bal haariyo ||

When both the brothers Krishna and Balram together killed the whole army of the enemy, then only that person could save himself, who putting the grass-straws in his mouth, came under their refuge

ਐਸੀ ਦਸਾ ਜਬ ਭੀ ਦਲ ਕੀ ਤਬ ਭੂਪਤਿ ਆਪਨੇ ਨੈਨਿ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥

aaisee dhasaa jab bhee dhal kee tab bhoopat aapane nain nihaariyo ||

ਜੀਤ ਅਉ ਜੀਵ ਕੀ ਆਸ ਤਜੀ ਰਨ ਠਾਨਤ ਭਯੋ ਪੁਰਖਤ ਸੰਭਾਰਿਯੋ ॥੧੯੪੧॥

jeet aau jeev kee aas tajee ran Thaanat bhayo purakhat sa(n)bhaariyo ||1941||

When Jarasandh saw this plight with his own eyes, then abandoning the hope of victory and life, he also persistently managed to upkeep his bravery in war.1941.

ਸੋਰਠਾ ॥

soraThaa ||

SORTHA

ਦੀਨੀ ਗਦਾ ਚਲਾਇ ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਪਤਿ ਨ੍ਰਿਪ ਹੇਰਿ ਕੈ ॥

dheenee gadhaa chalai sree jadhupat nirap her kai ||

ਸੂਤਹਿ ਦਯੋ ਗਿਰਾਇ ਅਸ੍ਵ ਚਾਰਿ ਸੰਗ ਹੀ ਹਨੇ ॥੧੯੪੨॥

sooteh dhayo girai asavai chaar sa(n)g hee hane ||1942||

Seeing the king, Krishna struck his mace and killing his four horses, he caused the king to fall down.1942.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਪਾਵ ਪਿਆਦਾ ਭੂਪ ਭਯੋ ਅਉਰ ਗਦਾ ਤਬ ਝਾਰਿ ॥

paav piaadhaa bhoop bhayo aaur gadhaa tab jhaar ||

ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਸੰਗ ਏਕ ਹੀ ਘਾਇ ਕੀਯੋ ਬਿਸੰਭਾਰ ॥੧੯੪੩॥

sayaam bhanai sa(n)g ek hee ghai keeyo bisa(n)bhaar ||1943||

When the king was only on foot, Krishna struck him with his mace again and the king could not control himself.1943.

ਤੋਟਕ ॥

toTak ||

TOTAK STANZA

ਸਬ ਸੰਧਿ ਜਰਾ ਬਿਸੰਭਾਰ ਭਯੋ ॥

sab sa(n)dh jaraa bisa(n)bhaar bhayo ||

ਗਹਿ ਕੈ ਤਬ ਸ੍ਰੀ ਘਨਿ ਸ੍ਯਾਮ ਲਯੋ ॥

geh kai tab sree ghan sayaam layo ||

ਗਹਿ ਕੈ ਤਿਹ ਕੋ ਇਹ ਭਾਤਿ ਕਹਿਯੋ ॥

geh kai teh ko ieh bhaat kahiyo ||

ਪੁਰਖਤ ਇਹੀ ਜੜ ਜੁਧੁ ਚਹਿਯੋ ॥੧੯੪੪॥

purakhat ihee jaR judh chahiyo ||1944||

When the king rolled and fell down, then Krishna caught him and said, “O fool! did you come for fighting relying on this strength?”1944.

ਹਲੀ ਬਾਚ ਕਾਨ੍ਰਹ ਸੋ ॥

halee baach kaanreh so ||

Speech of Balram addressed to Krishna:

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਕਾਟਤ ਹੋ ਅਬ ਸੀਸ ਇਹ ਮੁਸਲੀਧਰ ਕਹਿਯੋ ਆਇ ॥

kaaTat ho ab sees ieh musaleedhar kahiyo aai ||

ਜੋ ਜੀਵਤ ਇਹ ਛਾਡਿ ਹੋਂ ਤਉ ਇਹ ਰਾਰਿ ਮਚਾਇ ॥੧੯੪੫॥

jo jeevat ieh chhaadd ho(n) tau ieh raar machai ||1945||

Balram said, “Now I shall chop off his head, because if he is permitted to go alive, he will then return to fight again.”1945.

ਜਰਾਸੰਧਿ ਬਾਚ ॥

jaraasa(n)dh baach ||

Speech of Jarasandh:

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA