Ang 484

ਤਾਹੀ ਸਮੈ ਚਪਲੰਗ ਤੁਰੰਗਨਿ ਆਪਨੀ ਚਾਲ ਕੋ ਰੂਪ ਦਿਖਾਯੋ ॥੧੮੬੪॥

taahee samai chapala(n)g tura(n)gan aapanee chaal ko roop dhikhaayo ||1864||

He was about to fall from his seat in the chariot, when the brisk horses exhibited their speed and fled.1864.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਭੁਜਾ ਪਕਰ ਕੇ ਸਾਰਥੀ ਰਥਿ ਤਬ ਡਾਰਿਯੋ ਧੀਰ ॥

bhujaa pakar ke saarathee rath tab ddaariyo dheer ||

ਸ੍ਯੰਦਨ ਹਾਕਤ ਆਪੁ ਹੀ ਚਲਿਯੋ ਲਰਤ ਬਲਬੀਰ ॥੧੮੬੫॥

saya(n)dhan haakat aap hee chaliyo larat balabeer ||1865||

Catching hold of the arm of the charioteer and controlling the chariot, Krishna himself drove it while fighting.1865.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਸਾਰਥੀ ਸ੍ਯੰਦਨ ਪੈ ਨ ਲਖਿਯੋ ਬਲਿਦੇਵ ਕਹਿਓ ਰਿਸਿ ਤਾਹਿ ਸੁਨੈ ਕੈ ॥

saarathee saya(n)dhan pai na lakhiyo balidhev kahio ris taeh sunai kai ||

ਜਿਉ ਦਲ ਤੋਰ ਜਿਤਿਯੋ ਸਬ ਹੀ ਤੈਸੋ ਤੋ ਜਿਤ ਹੈ ਜਸ ਡੰਕ ਬਜੈ ਕੈ ॥

jiau dhal tor jitiyo sab hee taiso to jit hai jas dda(n)k bajai kai ||

When Balram did not see the charioteer on the chariot of Krishna, he said in anger, “O king! the way in which I have conquered your army, similarly after conquering you, I shall cause the drum of victory to be beaten

ਮੂਢ ਭਿਰੇ ਪਤਿ ਚਉਦਹ ਲੋਕ ਕੇ ਸੰਗ ਸੁ ਆਪ ਕਉ ਭੂਪ ਕਹੈ ਕੈ ॥

moodd bhire pat chaudheh lok ke sa(n)g su aap kau bhoop kahai kai ||

ਕੀਟ ਪਤੰਗ ਸੁ ਬਾਜਨ ਸੰਗਿ ਉਡਿਯੋ ਕਛੁ ਚਾਹਤ ਪੰਖ ਲਗੈ ਕੈ ॥੧੮੬੬॥

keeT pata(n)g su baajan sa(n)g uddiyo kachh chaahat pa(n)kh lagai kai ||1866||

“O fool! calling yourself a king, you are fighting with the Lord of all the fourteen worlds and appear exactly like the tiny worms and insects, getting wings are trying to compete the falcon flying in the sky.1866.

ਛਾਡਤ ਹੈ ਅਜਹੁੰ ਤੁਹਿ ਕਉ ਪਤਿ ਚਉਦਹ ਲੋਕਨ ਕੇ ਸੰਗ ਨ ਲਰੁ ॥

chhaaddat hai ajahu(n) tuh kau pat chaudheh lokan ke sa(n)g na lar ||

“I am leaving you today, do not fight with the Lord of all the fourteen worlds

ਗ੍ਯਾਨ ਕੀ ਬਾਤ ਧਰੋ ਮਨ ਮੈ ਸੁ ਅਗ੍ਯਾਨ ਕੀ ਚਿਤ ਤੇ ਬਾਤ ਬਿਦਾ ਕਰੁ ॥

gayaan kee baat dharo man mai su agayaan kee chit te baat bidhaa kar ||

Accept the wise saying and forsake your ignorance

ਰਛਕ ਹੈ ਸਭ ਕੋ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਕਹੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਇਹੈ ਜੀਅ ਮੈ ਧਰੁ ॥

rachhak hai sabh ko birajanaath kahai kab sayaam ihai jeea mai dhar ||

“Believe it that Krishna is the Protector of all

ਤ੍ਯਾਗ ਕੈ ਆਹਵ ਸਸਤ੍ਰ ਸਬੈ ਸੁ ਅਬੈ ਘਨਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕੇ ਪਾਇਨ ਪੈ ਪਰੁ ॥੧੮੬੭॥

tayaag kai aahav sasatr sabai su abai ghan sayaam ke pain pai par ||1867||

Therefore you should abandon your weapons and fall at his feet instantly.”1867.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਜਬੈ ਹਲਾਯੁਧ ਐਸੇ ਕਹਿਯੋ ॥

jabai halaayudh aaise kahiyo ||

ਕ੍ਰੋਧ ਡੀਠ ਰਾਜਾ ਤਨ ਚਹਿਯੋ ॥

krodh ddeeTh raajaa tan chahiyo ||

ਕਹਿਯੋ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਸਬ ਕੋ ਸੰਘਰ ਹੋਂ ॥

kahiyo nirapat sab ko sa(n)ghar ho(n) ||

ਛਤ੍ਰੀ ਹੋਇ ਗ੍ਵਾਰ ਤੇ ਟਰ ਹੋਂ ॥੧੮੬੮॥

chhatree hoi gavaiaar te Tar ho(n) ||1868||

When Balram said these words, the king got infuriated, he said, “I shall kill all and being a Kshatriya, I shall not fear the milkmen.”1868.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਭਾਖਬੋ ਇਉ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਸੁਨ ਕੈ ਜਦੁਬੀਰ ਸਬੈ ਅਤਿ ਕੋਪ ਭਰੇ ਹੈ ॥

bhaakhabo iau nirap ko sun kai jadhubeer sabai at kop bhare hai ||

ਧਾਇ ਪਰੇ ਤਜਿ ਸੰਕ ਨਿਸੰਕ ਚਿਤੈ ਅਰਿ ਕਉ ਚਿਤੁ ਮੈ ਨ ਡਰੇ ਹੈ ॥

dhai pare taj sa(n)k nisa(n)k chitai ar kau chit mai na ddare hai ||

Hearing these words of the king, Krishna was filled with rage and he unhesitatingly fell upon him

ਭੂਪ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਧਨੁ ਲੈ ਤਿਹ ਸੀਸ ਕਟੇ ਗਿਰ ਭੂਮਿ ਪਰੇ ਹੈ ॥

bhoop ayodhan mai dhan lai teh sees kaTe gir bhoom pare hai ||

ਮਾਨਹੁ ਪਉਨ ਪ੍ਰਚੰਡ ਬਹੈ ਛੁਟਿ ਬੇਲਨ ਤੇ ਗਿਰਿ ਫੂਲ ਝਰੇ ਹੈ ॥੧੮੬੯॥

maanahu paun pracha(n)dd bahai chhuT belan te gir fool jhare hai ||1869||

The king taking his bow in his hand, chopped the soldiers and caused them to fall down on the earth in such a way as if with the blowing of the violent wind, the fruit of the Bel tree had fallen down.1869.

ਸੈਨ ਸੰਘਾਰਤ ਭੂਪ ਫਿਰੈ ਭਟ ਆਨਿ ਕਉ ਆਖ ਤਰੈ ਨਹੀ ਆਨੇ ॥

sain sa(n)ghaarat bhoop firai bhaT aan kau aakh tarai nahee aane ||

The king, destroying the army, was not considering any was significant

ਬਾਜ ਘਨੇ ਗਜ ਰਾਜਨ ਕੇ ਸਿਰ ਪਾਇਨ ਲਉ ਸੰਗਿ ਸ੍ਰਉਨ ਕੇ ਸਾਨੇ ॥

baaj ghane gaj raajan ke sir pain lau sa(n)g sraun ke saane ||

The horses of the king are saturated with blood from head to feet

ਅਉਰ ਰਥੀਨ ਕਰੇ ਬਿਰਥੀ ਬਹੁ ਭਾਤਿ ਹਨੇ ਜੇਊ ਬਾਧਤ ਬਾਨੇ ॥

aaur ratheen kare birathee bahu bhaat hane jeuoo baadhat baane ||

He has deprived many chariot-riders of their chariots

ਸੂਰਨ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਅੰਗ ਗਿਰੇ ਮਾਨੋ ਬੀਜ ਬੁਯੋ ਛਿਤ ਮਾਹਿ ਕ੍ਰਿਸਾਨੇ ॥੧੮੭੦॥

sooran ke pratia(n)g gire maano beej buyo chhit maeh kirasaane ||1870||

The limbs of the warriors are lying scattered on the earth like the seed scattered by the farmer.1870.

ਇਹ ਭਾਤਿ ਬਿਰੁਧ ਨਿਹਾਰ ਭਯੋ ਮੁਸਲੀਧਰ ਸ੍ਯਾਮ ਸੋ ਤੇਜ ਤਏ ਹੈ ॥

eeh bhaat birudh nihaar bhayo musaleedhar sayaam so tej te hai ||

ਭਾਖਿ ਦੋਊ ਨਿਜ ਸੂਤਨ ਕੋ ਰਿਪੁ ਸਾਮੁਹੇ ਜੁਧ ਕੇ ਕਾਜ ਗਏ ਹੈ ॥

bhaakh dhouoo nij sootan ko rip saamuhe judh ke kaaj ge hai ||

Seeing one another in this way, Krishna and Balram both became extremely filled with the fire of anger and reached before the enemy for fighting, asking their charioteers to proceed

ਆਯੁਧ ਲੈ ਸੁ ਹਠੀ ਕਵਚੀ ਰਿਸ ਕੈ ਸੰਗਿ ਪਾਵਕ ਬੇਖ ਭਏ ਹੈ ॥

aayudh lai su haThee kavachee ris kai sa(n)g paavak bekh bhe hai ||

Holding their weapons and dressed in their armours, and also in great fury these heroes looked like the fire

ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਇਮ ਧਾਵਤ ਭੇ ਮਾਨਹੁ ਕੇਹਰਿ ਦੁਇ ਮ੍ਰਿਗ ਹੇਰਿ ਧਏ ਹੈ ॥੧੮੭੧॥

sayaam bhanai im dhaavat bhe maanahu kehar dhui mirag her dhe hai ||1871||

And seeing both these heroes, it appeared that two lions were causing the deer to flee in the forest.1871.

ਧਨੁ ਸਾਇਕ ਲੈ ਰਿਸਿ ਭੂਪਤਿ ਕੇ ਤਨ ਘਾਇ ਕਰੇ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਤਬੈ ॥

dhan saik lai ris bhoopat ke tan ghai kare birajaraaj tabai ||

At the same time, Krishna took his bow and arrows in his hands, struck a blow to the king

ਪੁਨਿ ਚਾਰੋ ਈ ਬਾਨਨ ਸੋ ਹਯ ਚਾਰੋ ਈ ਰਾਮ ਭਨੈ ਹਨਿ ਦੀਨੇ ਸਬੈ ॥

pun chaaro iee baanan so hay chaaro iee raam bhanai han dheene sabai ||

Then with four arrows, he killed the four horses of the king

ਤਿਲ ਕੋਟਿਕ ਸ੍ਯੰਦਨ ਕਾਟਿ ਕੀਯੋ ਧਨੁ ਕਾਟਿ ਦੀਯੋ ਕਰਿ ਕੋਪ ਜਬੈ ॥

til koTik saya(n)dhan kaaT keeyo dhan kaaT dheeyo kar kop jabai ||

In great rage, he chopped the bow of the king and also shattered his chariot

ਨ੍ਰਿਪ ਪਿਆਦੋ ਗਦਾ ਗਹਿ ਸਉਹੇ ਗਯੋ ਅਤਿ ਜੁਧੁ ਭਯੋ ਕਹਿਹੌ ਸੁ ਅਬੈ ॥੧੮੭੨॥

nirap piaadho gadhaa geh sauhe gayo at judh bhayo kahihau su abai ||1872||

Thereafter the king is advancing further with his mace in such a way, which I now describe.1872.

ਪਾਇਨ ਧਾਇ ਕੈ ਭੂਪ ਬਲੀ ਸੁ ਗਦਾ ਕਹੁ ਘਾਇ ਹਲੀ ਪ੍ਰਤ ਝਾਰਿਯੋ ॥

pain dhai kai bhoop balee su gadhaa kahu ghai halee prat jhaariyo ||

ਕੋਪ ਹੁਤੋ ਸੁ ਜਿਤੋ ਤਿਹ ਮੈ ਸਬ ਸੂਰਨ ਕੋ ਸੁ ਪ੍ਰਤਛ ਦਿਖਾਰਿਯੋ ॥

kop huto su jito teh mai sab sooran ko su pratachh dhikhaariyo ||

The king, walking on foot, struck a blow on Balram with his mace and his whole fury became apparent to the warriors

ਕੂਦਿ ਹਲੀ ਭੁਇੰ ਠਾਢੋ ਭਯੋ ਜਸੁ ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਉਚਾਰਿਯੋ ॥

koodh halee bhui(n) Thaaddo bhayo jas taa chhab ko kab sayaam uchaariyo ||

ਚਾਰੋ ਈ ਅਸ੍ਵਨ ਸੂਤ ਸਮੇਤ ਸੁ ਕੈ ਸਬ ਹੀ ਰਥ ਚੂਰਨ ਡਾਰਿਯੋ ॥੧੮੭੩॥

chaaro iee asavain soot samet su kai sab hee rath chooran ddaariyo ||1873||

Balram jumped and came down to stand on the earth and the king pulversied his chariot alongwith all four horses.1873.

ਇਤ ਭੂਪ ਗਦਾ ਗਹਿ ਆਵਤ ਭਯੋ ਉਤ ਲੈ ਕੇ ਗਦਾ ਮੁਸਲੀਧਰ ਧਾਯੋ ॥

eit bhoop gadhaa geh aavat bhayo ut lai ke gadhaa musaleedhar dhaayo ||

On this side, the king advanced with his mace and on that side Balram also advanced with his mace

ਆਇ ਅਯੋਧਨ ਬੀਚ ਦੁਹੂੰ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਰਨ ਦੁੰਦ ਮਚਾਯੋ ॥

aai ayodhan beech dhuhoo(n) kab sayaam kahai ran dhu(n)dh machaayo ||

Both of them waged a terrible war in the battlefield,

ਜੁਧ ਕੀਯੋ ਬਹੁਤੇ ਚਿਰ ਲਉ ਨਹਿ ਆਪਿ ਗਿਰਿਓ ਉਤ ਕਉ ਨ ਗਿਰਾਯੋ ॥

judh keeyo bahute chir lau neh aap girio ut kau na giraayo ||

And inspite of the continuance of the war for a long time, none of them could defeat the other

ਐਸੇ ਰਿਝਾਵਤ ਭਯੋ ਸੁਰ ਲੋਗਨ ਧੀਰਨ ਬੀਰਨ ਕੋ ਰਿਝਵਾਯੋ ॥੧੮੭੪॥

aaise rijhaavat bhayo sur logan dheeran beeran ko rijhavaayo ||1874||

In this way, seeing their fight, the wise warriors became pleased in their mind.1874.

ਹਾਰ ਕੈ ਬੈਠ ਰਹੈ ਦੋਊ ਬੀਰ ਸੰਭਾਰਿ ਉਠੈ ਪੁਨਿ ਜੁਧੁ ਮਚਾਵੈ ॥

haar kai baiTh rahai dhouoo beer sa(n)bhaar uThai pun judh machaavai ||

Both the warriors used to sit, when tired and then rose again for fighting

ਰੰਚ ਨ ਸੰਕ ਕਰੈ ਚਿਤ ਮੈ ਰਿਸ ਕੈ ਦੋਊ ਮਾਰ ਹੀ ਮਾਰ ਉਘਾਵੈ ॥

ra(n)ch na sa(n)k karai chit mai ris kai dhouoo maar hee maar ughaavai ||

Both of them were fighting fearlessly and angrily with the shouts of “kill, kill”

ਜੈਸੇ ਗਦਾਹਵ ਕੀ ਬਿਧਿ ਹੈ ਦੋਊ ਤੈਸੇ ਲਰੈ ਅਰੁ ਘਾਵ ਚਲਾਵੈ ॥

jaise gadhaahav kee bidh hai dhouoo taise larai ar ghaav chalaavai ||

ਨੈਕੁ ਟਰੈ ਨ ਅਰੈ ਹਠ ਬਾਧਿ ਗਦਾ ਕੋ ਗਦਾ ਸੰਗਿ ਵਾਰ ਬਚਾਵੈ ॥੧੮੭੫॥

naik Tarai na arai haTh baadh gadhaa ko gadhaa sa(n)g vaar bachaavai ||1875||

Both were fighting according to the manner of mace-warfare and without slightly wavering from their places, they were saving themselves from the blows of the mace with their own mace.1875.

ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਅਤਿ ਆਹਵ ਮੈ ਮੁਸਲੀ ਅਰੁ ਭੂਪਤਿ ਕੋਪ ਭਰੇ ਹੈ ॥

sayaam bhanai at aahav mai musalee ar bhoopat kop bhare hai ||

According to the poet, both Balram and Jarashand are full of rage in the war-arena