Ang 485

ਆਪਸ ਬੀਚ ਹਕਾਰ ਦੋਊ ਭਟ ਚਿਤ ਬਿਖੈ ਨਹੀ ਨੈਕੁ ਡਰੇ ਹੈ ॥

aapas beech hakaar dhouoo bhaT chit bikhai nahee naik ddare hai ||

Both are challenging one another and are not afraid of the other even slightly

ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਗਹਿ ਹਾਥਨ ਮੈ ਰਨ ਭੂਮਹਿ ਤੇ ਨਹਿ ਪੈਗੁ ਟਰੇ ਹੈ ॥

bhaaree gadhaa geh haathan mai ran bhoomeh te neh paig Tare hai ||

Catching hold of huge maces, both are not taking one step backward in the battlefield

ਮਾਨਹੁ ਮਧਿ ਮਹਾ ਬਨ ਕੇ ਪਲ ਕੇ ਹਿਤ ਹ੍ਵੈ ਬਰ ਸਿੰਘ ਅਰੇ ਹੈ ॥੧੮੭੬॥

maanahu madh mahaa ban ke pal ke hit havai bar si(n)gh are hai ||1876||

They appear like lion ready for hunting.1876.

ਕਾਟਿ ਗਦਾ ਬਲਦੇਵ ਦਈ ਤਿਹ ਭੂਪਤਿ ਕੀ ਅਰੁ ਬਾਨਨ ਮਾਰਿਯੋ ॥

kaaT gadhaa baladhev dhiee teh bhoopat kee ar baanan maariyo ||

Balram cut down the mace of the king and shot arrows at him

ਪਉਰਖ ਯਾ ਹੀ ਭਿਰਿਯੋ ਹਮ ਸੋ ਰਿਸ ਕੈ ਅਰਿ ਕਉ ਇਹ ਭਾਤਿ ਪਚਾਰਿਯੋ ॥

paurakh yaa hee bhiriyo ham so ris kai ar kau ieh bhaat pachaariyo ||

He said to him, “Did you fight with me on the strength of this thought of bravery?”

ਇਉ ਕਰਿ ਕੈ ਪੁਨਿ ਬਾਨਨ ਮਾਰਿ ਸਰਾਸਨ ਲੈ ਤਿਹ ਗ੍ਰੀਵਹਿ ਡਾਰਿਯੋ ॥

eiau kar kai pun baanan maar saraasan lai teh greeveh ddaariyo ||

Saying this and discharging his arrows, Balram put his bow around the neck of the king

ਦੇਵ ਕਰੈ ਉਪਮਾ ਸੁ ਕਹੈ ਜਦੁਬੀਰ ਜਿਤਿਯੋ ਸੁ ਬਡੋ ਅਰਿ ਹਾਰਿਯੋ ॥੧੮੭੭॥

dhev karai upamaa su kahai jadhubeer jitiyo su baddo ar haariyo ||1877||

Balram, the hero of Yadavas won in this war and that formidable enemy was defeated.1877.

ਕੰਪਤ ਹੋ ਜਿਸ ਤੇ ਖਗੇਸ ਮਹੇਸ ਮੁਨੀ ਜਿਹ ਤੇ ਭੈ ਭੀਤਿਯੋ ॥

ka(n)pat ho jis te khages mahes munee jeh te bhai bheetiyo ||

He, from whom, the king of birds Garuda and the god Shiva tremble

ਸੇਸ ਜਲੇਸ ਦਿਨੇਸ ਨਿਸੇਸ ਸੁਰੇਸ ਹੁਤੇ ਚਿਤ ਮੈ ਨ ਨਿਚੀਤਿਯੋ ॥

ses jales dhines nises sures hute chit mai na nicheetiyo ||

He, from whom the sages, Sheshnaga, Varuna, Surya, Chandra, Indra etc. all of them are afraid in their mind

ਤਾ ਨ੍ਰਿਪ ਕੇ ਸਿਰ ਪੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਇਹ ਕਾਲ ਇਸੋ ਅਬ ਬੀਤਿਯੋ ॥

taa nirap ke sir pai kab sayaam kahai ieh kaal iso ab beetiyo ||

On the head of that king now hovered Kal (Death)

ਧੰਨਹਿ ਧੰਨਿ ਕਰੈ ਸਬ ਸੂਰ ਭਲੇ ਭਗਵਾਨ ਬਡੋ ਅਰਿ ਜੀਤਿਯੋ ॥੧੮੭੮॥

dha(n)neh dha(n)n karai sab soor bhale bhagavaan baddo ar jeetiyo ||1878||

All the warriors hailing Krishna said this, “By the grace of Krishna the great enemies have been conquered.”1878.

ਬਲਭਦ੍ਰ ਗਦਾ ਗਹਿ ਕੈ ਇਤ ਤੇ ਰਿਸ ਸਾਥ ਕਹਿਯੋ ਅਰਿ ਕਉ ਹਰਿ ਹੌਂ ॥

balabhadhr gadhaa geh kai it te ris saath kahiyo ar kau har haua(n) ||

Balram, holding the mace in his hand, in great fury, said, “I shall kill the enemy

ਇਹ ਪ੍ਰਾਨ ਬਚਾਵਤ ਕੋ ਹਮ ਸੋ ਜਮ ਜਉ ਭਿਰਿ ਹੈ ਨ ਤਊ ਡਰਿ ਹੌਂ ॥

eeh praan bachaavat ko ham so jam jau bhir hai na tuoo ddar haua(n) ||

If even Yama comes to protect his life, then I shall also fight with him

ਘਨ ਸ੍ਯਾਮ ਸਬੈ ਸੰਗਿ ਜਾਦਵ ਲੈ ਤਜਿ ਯਾਹ ਕਹੈ ਨ ਭਯਾ ਟਰਿ ਹੌਂ ॥

ghan sayaam sabai sa(n)g jaadhav lai taj yaeh kahai na bhayaa Tar haua(n) ||

ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਮੁਸਲੀ ਇਹ ਭਾਤਿ ਅਬੈ ਇਹ ਕੋ ਬਧ ਹੀ ਕਰਿ ਹੌਂ ॥੧੮੭੯॥

kab sayaam kahai musalee ieh bhaat abai ieh ko badh hee kar haua(n) ||1879||

“Even if Krishna asks me taking all the Yadavas alongwith him, then also I shall not let him be alive,” Balram said thus, “I shall kill him just now.”1879.

ਸੁਨਿ ਭੂਪ ਹਲਾਯੁਧ ਕੀ ਬਤੀਯਾ ਅਪੁਨੇ ਮਨ ਮੈ ਅਤਿ ਹੀ ਡਰੁ ਮਾਨਿਯੋ ॥

sun bhoop halaayudh kee bateeyaa apune man mai at hee ddar maaniyo ||

Hearing the words of Balram, Jarasandh became extremely fearful

ਮਾਨੁਖ ਰੂਪ ਲਖਿਯੋ ਨ ਬਲੀ ਨਿਸਚੈ ਬਲ ਕਉ ਜਮ ਰੂਪ ਪਛਾਨਿਯੋ ॥

maanukh roop lakhiyo na balee nisachai bal kau jam roop pachhaaniyo ||

And he saw Balram, not as a man, but only as Yama

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਕੀ ਓਰਿ ਚਿਤੈ ਤਜਿ ਆਯੁਧ ਪਾਇਨ ਸੋ ਲਪਟਾਨਿਯੋ ॥

sree jadhubeer kee or chitai taj aayudh pain so lapaTaaniyo ||

ਮੇਰੀ ਸਹਾਇ ਕਰੋ ਪ੍ਰਭ ਜੂ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਕਹਿ ਯੌ ਘਿਘਿਯਾਨਿਯੋ ॥੧੮੮੦॥

meree sahai karo prabh joo kab sayaam kahai keh yau ghighiyaaniyo ||1880||

Now the king, looking towards Krishna, abandoning his weapons clung to his feet and said while crying, “O Lord! protect me.”1880.

ਕਰੁਨਾਨਿਧ ਦੇਖਿ ਦਸਾ ਤਿਹ ਕੀ ਕਰੁਨਾਰਸ ਕਉ ਚਿਤ ਬੀਚ ਬਢਾਯੋ ॥

karunaanidh dhekh dhasaa teh kee karunaaras kau chit beech baddaayo ||

ਕੋਪਹਿ ਛਾਡਿ ਦਯੋ ਹਰਿ ਜੂ ਦੁਹੂੰ ਨੈਨਨ ਭੀਤਰ ਨੀਰ ਬਹਾਯੋ ॥

kopeh chhaadd dhayo har joo dhuhoo(n) nainan bheetar neer bahaayo ||

Krishna, the treasure of compassion, seeing him in such a plight, was wonder-struck and forsaking his anger, caused to flow tears from both his eyes

ਬੀਰ ਹਲਾਯੁਧ ਠਾਢੋ ਹੁਤੋ ਤਿਹ ਕੋ ਕਹਿ ਕੈ ਇਹ ਬੈਨ ਸੁਨਾਯੋ ॥

beer halaayudh Thaaddo huto teh ko keh kai ieh bain sunaayo ||

ਛਾਡਿ ਦੈ ਜੋ ਹਮ ਜੀਤਨ ਆਯੋ ਹੋ ਸੋ ਹਮ ਜੀਤ ਲਯੋ ਬਿਲਖਾਯੋ ॥੧੮੮੧॥

chhaadd dhai jo ham jeetan aayo ho so ham jeet layo bilakhaayo ||1881||

Seeing his brother (a hero) standing there, he said this, “Leave him, to whom we had come to conquer, we have conquered him.”1881.

ਇਹ ਛੋਡਿ ਹਲੀ ਨਹੀ ਛੋਡਤ ਹੋ ਕਿਹ ਕਾਜ ਕਹਿਓ ਤੁਹਿ ਬਾਨਨ ਮਾਰਿਯੋ ॥

eeh chhodd halee nahee chhoddat ho keh kaaj kahio tuh baanan maariyo ||

Balram said, “I have not conquered him by discharging arrows at him and then leave him

ਜੀਤ ਲਯੋ ਤੋ ਕਹਾ ਭਯੋ ਸ੍ਯਾਮ ਬਡੋ ਅਰਿ ਹੈ ਇਹ ਪਉਰਖ ਹਾਰਿਯੋ ॥

jeet layo to kahaa bhayo sayaam baddo ar hai ieh paurakh haariyo ||

What, if I have conquered him, he is a very great and powerful enemy,

ਆਛੋ ਰਥੀ ਹੈ ਭਯੋ ਬਿਰਥੀ ਅਰੁ ਪਾਇ ਗਹੈ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੇ ਉਚਾਰਿਯੋ ॥

aachho rathee hai bhayo birathee ar pai gahai prabh tere uchaariyo ||

Who is also a great charioteer and at this time, having been deprived of his chariot, O Lord! he has fallen at your feet and saying these things

ਤੇਈਸ ਛੋਹਨੀ ਕੋ ਪਤਿ ਹੈ ਤੋ ਕਹਾ ਇਹ ਕੋ ਸਬ ਸੈਨ ਸੰਘਾਰਿਯੋ ॥੧੮੮੨॥

teiees chhohanee ko pat hai to kahaa ieh ko sab sain sa(n)ghaariyo ||1882||

He is the master of twenty-three extremely large military units and if he had to leave him, then why we have killed his very big army?"1882.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਸੈਨ ਬਡੋ ਸੰਗਿ ਸਤ੍ਰੁ ਕੋ ਜੀਤਿ ਤਾਹਿ ਤਿਹ ਜੀਤਿ ॥

sain baddo sa(n)g satr ko jeet taeh teh jeet ||

ਛਾਡਤ ਹੈ ਨਹਿ ਬਧਤ ਤਿਹ ਇਹੈ ਬਡਨ ਕੀ ਰੀਤਿ ॥੧੮੮੩॥

chhaaddat hai neh badhat teh ihai baddan kee reet ||1883||

To conquer a very big army alongwith the enemy is considered a victory and this has been the practice of greatness that instead of killing the enemy, he is set free.1883.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਪਾਗ ਦਈ ਅਰੁ ਬਾਗੋ ਦਯੋ ਇਕ ਸ੍ਯੰਦਨ ਦੈ ਤਿਹ ਛਾਡ ਦਯੋ ਹੈ ॥

paag dhiee ar baago dhayo ik saya(n)dhan dhai teh chhaadd dhayo hai ||

Jarasandh was set free by giving him one turban, clothes and a chariot

ਭੂਪ ਚਿਤੈ ਹਰਿ ਕੋ ਚਿਤ ਮੈ ਅਤਿ ਹੀ ਕਰਿ ਲਜਤਵਾਨ ਭਯੋ ਹੈ ॥

bhoop chitai har ko chit mai at hee kar lajatavaan bhayo hai ||

Considering the greatness of Krishna, the king was extremely ashamed

ਗ੍ਰੀਵ ਨਿਵਾਇ ਮਹਾ ਦੁਖੁ ਪਾਇ ਘਨੋ ਪਛਤਾਇ ਕੈ ਧਾਮਿ ਗਯੋ ਹੈ ॥

greev nivai mahaa dhukh pai ghano pachhatai kai dhaam gayo hai ||

He went back to his home, repenting in affliction

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਕਉ ਚਉਦਹ ਲੋਕਨ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਜਸੁ ਪੂਰਿ ਰਹਿਯੋ ਹੈ ॥੧੮੮੪॥

sree jadhubeer kau chaudheh lokan sayaam bhanai jas poor rahiyo hai ||1884||

In this way, the praise of Krishna spread in all the fourteen world.1884.

ਤੇਈਸ ਛੋਹਨ ਤੇਈਸ ਬਾਰ ਅਯੋਧਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭ ਐਸੇ ਹੀ ਮਾਰੇ ॥

teiees chhohan teiees baar ayodhan te prabh aaise hee maare ||

Krishna destroyed the twenty-three extremely large military units in this way for twenty-three times

ਬਾਜ ਘਨੇ ਗਜ ਪਤਿ ਹਨੇ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੇ ਬਿਪਤੇ ਕਰਿ ਡਾਰੇ ॥

baaj ghane gaj pat hane kab sayaam bhane bipate kar ddaare ||

He killed many horses and elephants,

ਏਕ ਹੀ ਬਾਨ ਲਗੇ ਹਰਿ ਕੋ ਜਮ ਧਾਮਿ ਸੋਊ ਤਜਿ ਦੇਹ ਪਧਾਰੇ ॥

ek hee baan lage har ko jam dhaam souoo taj dheh padhaare ||

And even with a single arrow, they abandoned there bodies and went to the abode of Yama

ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਕੀ ਜੀਤ ਭਈ ਅਰਿ ਤੇਈਸ ਬਾਰਨ ਐਸੇ ਈ ਹਾਰੇ ॥੧੮੮੫॥

sree birajaraaj kee jeet bhiee ar teiees baaran aaise iee haare ||1885||

Krishna was victorious and in this way Jarasandh was defeated for twenty-three times.1885.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਦੇਵਨ ਜੋ ਉਸਤਤਿ ਕਰੀ ਪਾਛੇ ਕਹੀ ਸੁਨਾਇ ॥

dhevan jo usatat karee paachhe kahee sunai ||

Whatever eulogy was sung by the gods, has been described

ਕਥਾ ਸੁ ਆਗੈ ਹੋਇ ਹੈ ਕਹਿ ਹੋਂ ਵਹੀ ਬਨਾਇ ॥੧੮੮੬॥

kathaa su aagai hoi hai keh ho(n) vahee banai ||1886||

And the way in which this story advanced, now I relate that.1886.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਉਤ ਭੂਪਤਿ ਹਾਰਿ ਗਯੋ ਗ੍ਰਿਹ ਕੌ ਰਨ ਜੀਤਿ ਇਤੈ ਹਰਿ ਜੂ ਗ੍ਰਿਹ ਆਯੋ ॥

aut bhoopat haar gayo gireh kau ran jeet itai har joo gireh aayo ||

ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੋ ਜੁਹਾਰੁ ਕੀਯੋ ਪੁਨਿ ਭੂਪਤਿ ਕੇ ਸਿਰ ਛਤ੍ਰ ਤਨਾਯੋ ॥

maat pitaa ko juhaar keeyo pun bhoopat ke sir chhatr tanaayo ||

On that side, the king on his defeat went back to his home and on this side, Krishna winning the war, came back to his home, he gave befitting respects to his parents and then caused the canopy to be swung over the head of Uggarsain

ਬਾਹਰਿ ਆਇ ਗੁਨੀਨ ਸੁ ਦਾਨ ਦੀਯੋ ਤਿਨ ਇਉ ਜਸੁ ਭਾਖਿ ਸੁਨਾਯੋ ॥

baahar aai guneen su dhaan dheeyo tin iau jas bhaakh sunaayo ||

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਮਹਾ ਰਨਧੀਰ ਬਡੋ ਅਰਿ ਜੀਤਿ ਭਲੋ ਜਸੁ ਪਾਯੋ ॥੧੮੮੭॥

sree jadhubeer mahaa ranadheer baddo ar jeet bhalo jas paayo ||1887||

He gave gifts in charity to the talented people, who appreciated him by saying that Krishna, the great hero of the battlefield, conquering a very great enemy has even adored approbation.1887.

ਅਉਰ ਜਿਤੀ ਪੁਰਿ ਨਾਰਿ ਹੁਤੀ ਮਿਲਿ ਕੈ ਸਭ ਸ੍ਯਾਮ ਕੀ ਓਰਿ ਨਿਹਾਰੈ ॥

aaur jitee pur naar hutee mil kai sabh sayaam kee or nihaarai ||