Ang 475

ਜਦੁਬੀਰ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਬਲ ਕੈ ਅਰਿ ਬੀਰ ਲੀਏ ਸਬ ਹੀ ਬਸਿ ਕੈ ॥੧੭੭੭॥

jadhubeer ayodhan mai bal kai ar beer le'ee sab hee bas kai ||1777||

Many were pulversied with the blows of the mace and with his power Krishna subdued all the warriors in the war-arena.1777.

ਬਲਭਦ੍ਰ ਇਤੇ ਬਹੁ ਬੀਰ ਹਨੇ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਉਤੈ ਬਹੁ ਸੂਰ ਸੰਘਾਰੇ ॥

balabhadhr ite bahu beer hane birajanaath utai bahu soor sa(n)ghaare ||

On this side Balram and on the other side Krishna killed many warriors

ਜੋ ਸਭ ਜੀਤ ਫਿਰੇ ਜਗ ਕਉ ਅਰੁ ਗਾਢ ਪਰੀ ਨ੍ਰਿਪ ਕਾਮ ਸਵਾਰੇ ॥

jo sabh jeet fire jag kau ar gaadd paree nirap kaam savaare ||

The warriors, who were the conquerors of the world and were to be very useful to the king in the days o affliction,

ਤੇ ਘਨਿ ਸ੍ਯਾਮ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਕੀਏ ਅਰਿ ਭੂ ਪਰ ਡਾਰੇ ॥

te ghan sayaam ayodhan mai bin praan ke'ee ar bhoo par ddaare ||

ਇਉ ਉਪਮਾ ਉਪਜੀ ਜੀਯ ਮੈ ਕਦਲੀ ਮਨੋ ਪਉਨ ਪ੍ਰਚੰਡ ਉਖਾਰੇ ॥੧੭੭੮॥

eiau upamaa upajee jeey mai kadhalee mano paun pracha(n)dd ukhaare ||1778||

Krishna made them lifeless and lain them on the ground like the uprooted banana trees by the violent blowing of wind.1778.

ਜੋ ਰਨ ਮੰਡਨ ਸ੍ਯਾਮ ਕੇ ਸੰਗਿ ਭਲੇ ਨ੍ਰਿਪ ਧਾਮਨ ਕਉ ਤਜਿ ਧਾਏ ॥

jo ran ma(n)ddan sayaam ke sa(n)g bhale nirap dhaaman kau taj dhaae ||

ਏਕ ਰਥੈ ਗਜ ਰਾਜ ਚਢੇ ਇਕ ਬਾਜਨ ਕੇ ਅਸਵਾਰ ਸੁਹਾਏ ॥

ek rathai gaj raaj chadde ik baajan ke asavaar suhaae ||

The kings who had left their homes and had come to fight with Krishna and who had been looking splendid while riding on their horses, elephants and chariots,

ਤੇ ਘਨਿ ਜਿਉ ਬ੍ਰਿਜ ਰਾਜ ਕੇ ਪਉਰਖ ਪਉਨ ਬਹੈ ਛਿਨ ਮਾਝ ਉਡਾਏ ॥

te ghan jiau biraj raaj ke paurakh paun bahai chhin maajh uddaae ||

They were destroyed by the power of Krihsna like the clouds destroyed by the wind in an instant

ਕਾਇਰ ਭਾਜਤ ਐਸੇ ਕਹੈ ਅਬ ਪ੍ਰਾਨ ਰਹੈ ਮਨੋ ਲਾਖਨ ਪਾਇ ॥੧੭੭੯॥

kair bhaajat aaise kahai ab praan rahai mano laakhan pai ||1779||

The cowards running away and protecting their lives were considering themselves very fortunate.1779.

ਸ੍ਯਾਮ ਕੇ ਛੂਟਤ ਬਾਨਨ ਚਕ੍ਰ ਸੁ ਚਕ੍ਰਿਤ ਹੁਇ ਰਥ ਚਕ੍ਰ ਭ੍ਰਮਾਵਤ ॥

sayaam ke chhooTat baanan chakr su chakirat hui rath chakr bhramaavat ||

Seeing the arrows and discus of Krishna being discharged, the wheels of the chariots also revolved marvelously

ਏਕ ਬਲੀ ਕੁਲ ਲਾਜ ਲੀਏ ਦ੍ਰਿੜ ਹੁਇ ਹਰਿ ਕੇ ਸੰਗਿ ਜੂਝ ਮਚਾਵਤ ॥

ek balee kul laaj le'ee dhiraR hui har ke sa(n)g joojh machaavat ||

The kings, considering the honour and tradition of their clans, are fighting with Krishna,

ਅਉਰ ਬਡੇ ਨ੍ਰਿਪ ਲੈ ਨ੍ਰਿਪ ਆਇਸ ਆਵਤ ਹੈ ਚਲੇ ਗਾਲ ਬਜਾਵਤ ॥

aaur badde nirap lai nirap aais aavat hai chale gaal bajaavat ||

And several other kings, getting order from Jarasandh are proudly shouting and going for war

ਬੀਰ ਬਡੇ ਜਦੁਬੀਰ ਕਉ ਦੇਖਨ ਚਉਪ ਚੜੇ ਲਰਬੇ ਕਹੁ ਧਾਵਤ ॥੧੭੮੦॥

beer badde jadhubeer kau dhekhan chaup chaRe larabe kahu dhaavat ||1780||

Great warriors with eagerness in there mind t have to sight of Krishna, are coming for fighting.1780.

ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਤਬੈ ਤਿਨ ਹੀ ਧਨੁ ਤਾਨ ਕੈ ਬਾਨ ਸਮੂਹ ਚਲਾਵਤ ॥

sree birajanaath tabai tin hee dhan taan kai baan samooh chalaavat ||

Krishna then pulled his bow and discharged a cluster of arrows and

ਆਇ ਲਗੈ ਭਟ ਏਕਨ ਕਉ ਨਟ ਸਾਲ ਭਏ ਮਨ ਮੈ ਦੁਖੁ ਪਾਵਤ ॥

aai lagai bhaT ekan kau naT saal bhe man mai dhukh paavat ||

The warriors who were his by them, writhed in great suffering

ਏਕ ਤੁਰੰਗਨ ਕੀ ਭੁਜ ਬਾਨ ਲਗੈ ਅਤਿ ਰਾਮ ਮਹਾ ਛਬਿ ਪਾਵਤ ॥

ek tura(n)gan kee bhuj baan lagai at raam mahaa chhab paavat ||

The arrows have penetrated into the legs of the horses

ਸਾਲ ਮੁਨੀਸ੍ਵਰ ਕਾਟੇ ਹੁਤੇ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਮਨੋ ਤਿਹ ਪੰਖ ਬਨਾਵਤ ॥੧੭੮੧॥

saal muneesavair kaaTe hute birajaraaj mano teh pa(n)kh banaavat ||1781||

These winged arrows discharged by Krishna on the bodies of the horses appears like new wings cut earlier by the sage Shalihoter.1781.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਤਬ ਸਭ ਸਤ੍ਰ ਕੋਪ ਮਨਿ ਭਰੇ ॥

tab sabh satr kop man bhare ||

ਘੇਰ ਲਯੋ ਹਰਿ ਨੈਕੁ ਨ ਡਰੇ ॥

gher layo har naik na ddare ||

Then all the enemies were filled with rage and they fearlessly surrounded Krishna

ਬਿਬਿਧਾਯੁਧ ਲੈ ਆਹਵ ਕਰੈ ॥

bibidhaayudh lai aahav karai ||

ਮਾਰ ਮਾਰ ਮੁਖ ਤੇ ਉਚਰੈ ॥੧੭੮੨॥

maar maar mukh te ucharai ||1782||

Shouting “kill, kill, they began to fight taking up various kinds of weapons.1782.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਕ੍ਰੁਧਤ ਸਿੰਘ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਸੰਭਾਰ ਕੈ ਸ੍ਯਾਮ ਕੈ ਸਾਮੁਹੇ ਟੇਰਿ ਉਚਾਰਿਓ ॥

krudhat si(n)gh kirapaan sa(n)bhaar kai sayaam kai saamuhe Ter uchaario ||

ਕੇਸ ਗਹੇ ਖੜਗੇਸ ਬਲੀ ਜਬ ਛਾਡਿ ਦਯੋ ਤਬ ਚਕ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿਓ ॥

kes gahe khaRages balee jab chhaadd dhayo tab chakr sa(n)bhaario ||

Taking out his sword, Karodhit Singh came in front of Krishna and said, “When Kharag Singh had caught you from your hair and then released you, then you thinking of your protection, took up your discus at a distance

ਗੋਰਸ ਖਾਤ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਵੈ ਦਿਨ ਭੂਲ ਗਏ ਅਬ ਜੁਧ ਬਿਚਾਰਿਓ ॥

goras khaat gavaiaarin vai dhin bhool ge ab judh bichaario ||

“You drank the milk in the houses of milkmaids, have you forgotten those days? And now you have made up your mind to fight”

ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਜਦੁਬੀਰ ਕਉ ਮਾਨਹੁ ਬੈਨਨ ਬਾਨਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਮਾਰਿਓ ॥੧੭੮੩॥

sayaam bhanai jadhubeer kau maanahu bainan baanan kai sa(n)g maario ||1783||

The poet says that Karodhit Singh appeared to be killing Krishna with the arrows of his words.1783.

ਇਉ ਸੁਨ ਕੈ ਬਤੀਯਾ ਬ੍ਰਿਜ ਨਾਇਕ ਕੋਪ ਕੀਓ ਕਰਿ ਚਕ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿਯੋ ॥

eiau sun kai bateeyaa biraj naik kop keeo kar chakr sa(n)bhaariyo ||

ਨੈਕੁ ਭ੍ਰਮਾਇ ਕੈ ਪਾਨ ਬਿਖੈ ਬਲਿ ਕੈ ਅਰਿ ਗ੍ਰੀਵ ਕੇ ਊਪਰ ਡਾਰਿਯੋ ॥

naik bhramai kai paan bikhai bal kai ar greev ke uoopar ddaariyo ||

Hearing these words, Krihsna, getting enraged, held up his discus and exhibiting his anger through his eyes, discharged it on the neck of the enemy

ਲਾਗਤ ਸੀਸੁ ਕਟਿਯੋ ਤਿਹ ਕੋ ਗਿਰ ਭੂਮਿ ਪਰਿਯੋ ਜਸੁ ਸਿਆਮ ਉਚਾਰਿਯੋ ॥

laagat sees kaTiyo teh ko gir bhoom pariyo jas siaam uchaariyo ||

ਤਾਰ ਕੁੰਭਾਰ ਲੈ ਹਾਥ ਬਿਖੈ ਮਨੋ ਚਾਕ ਕੇ ਕੁੰਭ ਤੁਰੰਤ ਉਤਾਰਿਯੋ ॥੧੭੮੪॥

taar ku(n)bhaar lai haath bikhai mano chaak ke ku(n)bh tura(n)t utaariyo ||1784||

On being hit by the discus, his head fell down on the earth like a potter taking down the pitcher from the wheel, cutting it with his wire.1784.

ਜੁਧ ਕੀਓ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਕੈ ਸਾਥ ਸੁ ਸਤ੍ਰੁ ਬਿਦਾਰ ਕਹੈ ਜਗ ਜਾ ਕਉ ॥

judh keeo birajanaath kai saath su satr bidhaar kahai jag jaa kau ||

Famous by the name of Shatru-hanta (killer of the enemies), Karodhit Singh fought with Krishna, who made this warrior lifeless

ਜਾ ਦਸ ਹੂੰ ਦਿਸ ਜੀਤ ਲਈ ਛਿਨ ਮੈ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਕੀਓ ਹਰਿ ਤਾ ਕਉ ॥

jaa dhas hoo(n) dhis jeet liee chhin mai bin praan keeo har taa kau ||

This warrior had earlier been the conqueror of all the ten directions

ਜੋਤਿ ਮਿਲੀ ਤਿਹ ਕੀ ਪ੍ਰਭੁ ਸਿਉ ਜਿਮ ਦੀਪਕ ਕ੍ਰਾਤਿ ਮਿਲੈ ਰਵਿ ਭਾ ਕਉ ॥

jot milee teh kee prabh siau jim dheepak kraat milai rav bhaa kau ||

His soul merged in the Lord like the light of the earthen lamp with the light of the sun

ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਛੇਦ ਕੈ ਭੇਦ ਕੈ ਪ੍ਰਾਨ ਗਏ ਹਰਿ ਧਾਮ ਦਸਾ ਕਉ ॥੧੭੮੫॥

sooraj ma(n)ddal chhedh kai bhedh kai praan ge har dhaam dhasaa kau ||1785||

Touching the sphere of the sun, his soul reached the Supreme abode.1785.

ਸਤ੍ਰੁ ਬਿਦਾਰ ਹਨਿਓ ਜਬ ਹੀ ਤਬ ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਭੂਖਨ ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ਹੈ ॥

satr bidhaar hanio jab hee tab sree birajabhookhan kop bhariyo hai ||

ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੇ ਤਜਿ ਕੈ ਸਬ ਸੰਕ ਨਿਸੰਕ ਹੁਇ ਬੈਰਨ ਮਾਝ ਪਰਿਯੋ ਹੈ ॥

sayaam bhane taj kai sab sa(n)k nisa(n)k hui bairan maajh pariyo hai ||

Killing this enemy, Krishna being highly enraged, forsaking all hesitation’s jumped into the enemy’s army

ਭੈਰਵ ਭੂਪ ਸਿਉ ਜੁਧ ਕੀਓ ਸੁ ਵਹੈ ਛਿਨ ਮੈ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਕਰਿਯੋ ਹੈ ॥

bhairav bhoop siau judh keeo su vahai chhin mai bin praan kariyo hai ||

ਭੂਮਿ ਗਿਰਿਯੋ ਰਥ ਤੇ ਇਹ ਭਾਤਿ ਮਨੋ ਨਭ ਤੇ ਗ੍ਰਹ ਟੂਟਿ ਪਰਿਯੋ ਹੈ ॥੧੭੮੬॥

bhoom giriyo rath te ieh bhaat mano nabh te greh TooT pariyo hai ||1786||

He fought with king Bhairav Singh and killed him also in an instant and he fell down on the ground from his chariot like planet breaking and falling down from the sky.1786.

ਏਕ ਭਰੇ ਭਟ ਸ੍ਰੌਨਤ ਸੋ ਭਭਕਾਰਤ ਘਾਇ ਫਿਰੈ ਰਨਿ ਡੋਲਤ ॥

ek bhare bhaT srauanat so bhabhakaarat ghai firai ran ddolat ||

The warriors are roaming in the battlefield, saturated with blood and with wounds full of pus

ਏਕ ਪਰੇ ਗਿਰ ਕੈ ਧਰਨੀ ਤਿਨ ਕੇ ਤਨ ਜੰਬੁਕ ਗੀਧ ਕਢੋਲਤ ॥

ek pare gir kai dharanee tin ke tan ja(n)buk geedh kaddolat ||

Some have fallen on the earth and their bodies are being pulled by jackals and vultures

ਏਕਨ ਕੇ ਮੁਖਿ ਓਠਨ ਆਂਖਨ ਕਾਗ ਸੁ ਚੋਚਨ ਸਿਉ ਟਕ ਟੋਲਤ ॥

ekan ke mukh oThan aa(n)khan kaag su chochan siau Tak Tolat ||

ਏਕਨ ਕੀ ਉਰਿ ਆਂਤਨ ਕੋ ਕਢਿ ਜੋਗਨਿ ਹਾਥਨ ਸਿਉ ਝਕਝੋਲਤ ॥੧੭੮੭॥

ekan kee ur aa(n)tan ko kadd jogan haathan siau jhakajholat ||1787||

The crows are pulling with force the eyes and faces of many and the Yoginis are shaking in the hands the intestines of many others.1787.

ਮਾਨ ਭਰੇ ਅਸਿ ਪਾਨਿ ਧਰੇ ਚਹੂੰ ਓਰਨ ਤੇ ਬਹੁਰੋ ਅਰਿ ਆਏ ॥

maan bhare as paan dhare chahoo(n) oran te bahuro ar aae ||

Taking their swords in their hands, the enemies fell upon Krishna’s army proudly from all the four directions

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਕੇ ਬੀਰ ਜਿਤੇ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਇਤ ਤੇ ਤੇਊ ਧਾਏ ॥

sree jadhubeer ke beer jite kab sayaam kahai it te teuoo dhaae ||

From this side Krishna’s warriors advanced,

ਬਾਨਨ ਸੈਥਿਨ ਅਉ ਕਰਵਾਰਿ ਹਕਾਰਿ ਹਕਾਰਿ ਪ੍ਰਹਾਰ ਲਗਾਏ ॥

baanan saithin aau karavaar hakaar hakaar prahaar lagaae ||

And challenging the enemy began to strike blows with their arrows, swords and daggers

ਆਇ ਖਏ ਇਕ ਜੀਤ ਲਏ ਇਕ ਭਾਜਿ ਗਏ ਇਕ ਮਾਰਿ ਗਿਰਾਏ ॥੧੭੮੮॥

aai khe ik jeet le ik bhaaj ge ik maar giraae ||1788||

Those who come to fight, they are conquered, but many have fled away and many are being knocked down.1788.

ਜੇ ਭਟ ਆਹਵ ਮੈ ਕਬਹੂੰ ਅਰਿ ਕੈ ਲਰਿ ਕੈ ਪਗੁ ਏਕ ਨ ਟਾਰੇ ॥

je bhaT aahav mai kabahoo(n) ar kai lar kai pag ek na Taare ||

Those warriors who did not even retrace one step while fighting