Ang 474

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਮੂਸਲ ਲੈ ਮੁਸਲੀ ਕਰ ਮੈ ਅਰਿ ਕੋ ਪਲ ਮੈ ਦਲ ਪੁੰਜ ਹਰਿਓ ਹੈ ॥

moosal lai musalee kar mai ar ko pal mai dhal pu(n)j hario hai ||

Balram taking his mace in his hand, killed a group of enemies in an instant

ਬੀਰ ਪਰੇ ਧਰਨੀ ਪਰ ਘਾਇਲ ਸ੍ਰਉਨਤ ਸਿਉ ਤਨ ਤਾਹਿ ਭਰਿਓ ਹੈ ॥

beer pare dharanee par ghail sraunat siau tan taeh bhario hai ||

The warriors with blood-saturated bodies, are lying wounded on the earth

ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਜਸੁ ਉਚ ਮਹਾ ਮਨ ਬੀਚ ਬਿਚਾਰ ਕੈ ਸ੍ਯਾਮ ਕਰਿਓ ਹੈ ॥

taa chhab ko jas uch mahaa man beech bichaar kai sayaam kario hai ||

The poet Shyam, while describing that spectacle says that it appears to him

ਮਾਨਹੁ ਦੇਖਨ ਕਉ ਰਨ ਕਉਤੁਕ ਕ੍ਰੋਧ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਰਿਓ ਹੈ ॥੧੭੬੬॥

maanahu dhekhan kau ran kautuk krodh bhiaanak roop dhario hai ||1766||

That the ‘anger’ had manifested himself apparently in order to see the war-scenes.1766.

ਇਤ ਓਰ ਹਲਾਯੁਧ ਜੁਧੁ ਕਰੈ ਉਤ ਸ੍ਰੀ ਗਰੜਧੁਜ ਕੋਪ ਭਰਿਓ ਹੈ ॥

eit or halaayudh judh karai ut sree garaRadhuj kop bhario hai ||

On this side Balram is engged in fighting and on that side Krishna is getting filled with rage

ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿ ਮੁਰਾਰਿ ਤਬੈ ਅਰਿ ਸੈਨ ਕੇ ਭੀਤਰ ਜਾਇ ਅਰਿਓ ਹੈ ॥

sasatr sa(n)bhaar muraar tabai ar sain ke bheetar jai ario hai ||

Taking up his weapons, he is resisting the enemy’s army,

ਮਾਰਿ ਬਿਦਾਰ ਦਏ ਦਲ ਕਉ ਰਨ ਯਾ ਬਿਧਿ ਚਿਤ੍ਰ ਬਚਿਤ੍ਰ ਕਰਿਓ ਹੈ ॥

maar bidhaar dhe dhal kau ran yaa bidh chitr bachitr kario hai ||

And killing the army of the enemy, he has created a queer scene

ਬਾਜ ਪੈ ਬਾਜ ਰਥੀ ਰਥ ਪੈ ਗਜ ਪੈ ਗਜ ਸ੍ਵਾਰ ਪੈ ਸ੍ਵਾਰ ਪਰਿਓ ਹੈ ॥੧੭੬੭॥

baaj pai baaj rathee rath pai gaj pai gaj savaiaar pai savaiaar pario hai ||1767||

The horse is seen lying on the horse, the chariot-rider on the chariot-rider, elephant upon the elephant and the rider on the rider.1767.

ਏਕ ਕਟੇ ਅਧ ਬੀਚਹੁੰ ਤੇ ਭਟ ਏਕਨ ਕੇ ਸਿਰ ਕਾਟਿ ਗਿਰਾਏ ॥

ek kaTe adh beechahu(n) te bhaT ekan ke sir kaaT giraae ||

Some warriors is cut into two halves, the heads of many warriors have been chopped and thrown

ਏਕ ਕੀਏ ਬਿਰਥੀ ਤਬ ਹੀ ਗਿਰ ਭੂਮਿ ਪਰੇ ਸੰਗਿ ਬਾਨਨ ਘਾਏ ॥

ek ke'ee birathee tab hee gir bhoom pare sa(n)g baanan ghaae ||

Many are lying wounded on the earth, being deprived of their chariots

ਏਕ ਕੀਏ ਕਰ ਹੀਨ ਬਲੀ ਪਗ ਹੀਨ ਕਿਤੇ ਗਨਤੀ ਨਹਿ ਆਏ ॥

ek ke'ee kar heen balee pag heen kite ganatee neh aae ||

Many people have lost their hands and many their feet

ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਕਿਨਹੂੰ ਨਹੀ ਧੀਰ ਧਰਿਓ ਤਬ ਹੀ ਰਨ ਛਾਡਿ ਪਰਾਏ ॥੧੭੬੮॥

sayaam bhanai kinahoo(n) nahee dheer dhario tab hee ran chhaadd paraae ||1768||

They can’t be enumerated, the poet says that all have lost their endurance and all have run away from the war-arena.1768.

ਜਾ ਦਲ ਜੀਤ ਲਯੋ ਸਿਗਰੇ ਜਗੁ ਅਉਰ ਕਹੂੰ ਰਨ ਤੇ ਨਹੀ ਹਾਰਿਓ ॥

jaa dhal jeet layo sigare jag aaur kahoo(n) ran te nahee haario ||

The army of the enemy, which had conquered the whole world and was never defeated

ਇੰਦ੍ਰ ਸੇ ਭੂਪ ਅਨੇਕ ਮਿਲੇ ਤਿਨ ਤੇ ਕਬਹੂੰ ਨਹੀ ਜਾ ਪਗੁ ਟਾਰਿਓ ॥

ei(n)dhr se bhoop anek mile tin te kabahoo(n) nahee jaa pag Taario ||

This army had fought against it in unison

ਸੋ ਘਨਿ ਸ੍ਯਾਮ ਭਜਾਇ ਦੀਯੋ ਪਲ ਮੈ ਨ ਕਿਨੂੰ ਧਨੁ ਬਾਨ ਸੰਭਾਰਿਓ ॥

so ghan sayaam bhajai dheeyo pal mai na kinoo(n) dhan baan sa(n)bhaario ||

The same army has been caused to flee by Krishna in an instant and none could even take up his bow and arrows

ਦੇਵ ਅਦੇਵ ਕਰੈ ਉਪਮਾ ਇਮ ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਬਡੋ ਰਨ ਪਾਰਿਓ ॥੧੭੬੯॥

dhev adhev karai upamaa im sree jadhubeer baddo ran paario ||1769||

The gods and demons both are appreciating the war of Krishna.1769.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਦ੍ਵੈ ਅਛੂਹਨੀ ਸੈਨ ਰਨਿ ਦਈ ਸ੍ਯਾਮ ਜਬ ਘਾਇ ॥

dhavai achhoohanee sain ran dhiee sayaam jab ghai ||

ਮੰਤ੍ਰੀ ਸੁਮਤਿ ਸਮੇਤ ਦਲੁ ਕੋਪ ਪਰਿਓ ਅਰਰਾਇ ॥੧੭੭੦॥

ma(n)tree sumat samet dhal kop pario ararai ||1770||

When Krishna destroyed two extremely large military units, then the minister Sumati, challenging in anger, fell upon him.1770.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਧਾਇ ਪਰੇ ਕਰਿ ਕੋਪ ਤਬੈ ਭਟ ਦੈ ਮੁਖ ਢਾਲ ਲਏ ਕਰਵਾਰੈ ॥

dhai pare kar kop tabai bhaT dhai mukh ddaal le karavaarai ||

ਸਾਮੁਹੇ ਆਇ ਹਠੀ ਹਠਿ ਸਿਉ ਘਨਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹਾ ਇਹ ਭਾਤਿ ਹਕਾਰੈ ॥

saamuhe aai haThee haTh siau ghan sayaam kahaa ieh bhaat hakaarai ||

The warriors getting enraged, taking up the swords and shields in their hands fell upon Krishna, who challenged them and they persistently came in front of him

ਮੂਸਲ ਚਕ੍ਰ ਗਦਾ ਗਹਿ ਕੈ ਸੁ ਹਤੈ ਹਰਿ ਕੌਚ ਉਠੈ ਚਿਨਗਾਰੈ ॥

moosal chakr gadhaa geh kai su hatai har kauach uThai chinagaarai ||

On this side, Krishna, catching hold of his club, discus, mace etc. in his hands, struck terrible blows and the sparks emanated from the armours

ਮਾਨੋ ਲੁਹਾਰ ਲੀਏ ਘਨ ਹਾਥਨ ਲੋਹ ਕਰੇਰੇ ਕੋ ਕਾਮ ਸਵਾਰੈ ॥੧੭੭੧॥

maano luhaar le'ee ghan haathan loh karere ko kaam savaarai ||1771||

It appeared that an ironsmith was fashioning according to his desire the iron by the strokes of his hammer.1771

ਤਉ ਲਗ ਹੀ ਬਰਮਾਕ੍ਰਿਤ ਊਧਵ ਆਏ ਹੈ ਸ੍ਯਾਮ ਸਹਾਇ ਕੇ ਕਾਰਨ ॥

tau lag hee baramaakirat uoodhav aae hai sayaam sahai ke kaaran ||

Till that time, Kratvarma and Uddhava reached for the help of Krishna

ਅਉਰ ਅਕ੍ਰੂਰ ਲਏ ਸੰਗ ਜਾਦਵ ਧਾਇ ਪਰਿਓ ਅਰ ਬੀਰ ਬਿਦਾਰਨ ॥

aaur akraoor le sa(n)g jaadhav dhai pario ar beer bidhaaran ||

Akrur also taking the Yadava warriors with him fell upon the enemies in order to kill them

ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿ ਸਭੈ ਅਪੁਨੇ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਮੁਖ ਮਾਰਿ ਉਚਾਰਨ ॥

sasatr sa(n)bhaar sabhai apune kab sayaam kahai mukh maar uchaaran ||

ਓਰ ਦੁਹੂੰ ਅਤਿ ਜੁਧੁ ਭਯੋ ਸੁ ਗਦਾ ਬਰਛੀ ਕਰਵਾਰਿ ਕਟਾਰਨ ॥੧੭੭੨॥

or dhuhoo(n) at judh bhayo su gadhaa barachhee karavaar kaTaaran ||1772||

Holding their weapons and should “kill, kill”, a dreadful war was waged from both sides with maces, lances swords, daggers etc.1772.

ਆਵਤ ਹੀ ਬਰਮਾਕ੍ਰਿਤ ਜੂ ਅਰਿ ਸੈਨਹੁ ਤੇ ਸੁ ਘਨੇ ਭਟ ਕੂਟੇ ॥

aavat hee baramaakirat joo ar sainahu te su ghane bhaT kooTe ||

Kratvarma on coming chopped down many warriors

ਏਕ ਪਰੇ ਬਿਬ ਖੰਡ ਤਹੀ ਅਰਿ ਏਕ ਗਿਰੇ ਧਰ ਪੈ ਸਿਰ ਫੂਟੇ ॥

ek pare bib kha(n)dd tahee ar ek gire dhar pai sir fooTe ||

Someone has been cut into two parts and someone’s head has been cut down

ਏਕ ਮਹਾ ਬਲਵਾਨ ਕਮਾਨਨ ਤਾਨਿ ਚਲਾਵਤ ਇਉ ਸਰ ਛੂਟੇ ॥

ek mahaa balavaan kamaanan taan chalaavat iau sar chhooTe ||

From the bows of several powerful warriors the arrows are being discharged in this way

ਕਾਜ ਬਸੇਰੇ ਕੇ ਰੈਨ ਸਮੇ ਮਧਿਆਨ ਮਨੋ ਤਰੁ ਪੈ ਖਗ ਟੂਟੇ ॥੧੭੭੩॥

kaaj basere ke rain same madhiaan mano tar pai khag TooTe ||1773||

That it seems the birds are flying groups towards the trees for rest in the evening before the night falls.1773.

ਏਕ ਕਬੰਧ ਲੀਏ ਕਰਵਾਰਿ ਫਿਰੈ ਰਨ ਭੂਮਿ ਕੇ ਭੀਤਰ ਡੋਲਤ ॥

ek kaba(n)dh le'ee karavaar firai ran bhoom ke bheetar ddolat ||

Somewhere the headless trunks are roaming in the battlefield taking the swords in their hands and

ਧਾਇ ਪਰੈ ਤਿਹ ਓਰ ਬਲੀ ਭਟ ਜੋ ਤਿਹ ਕੋ ਲਲਕਾਰ ਕੈ ਬੋਲਤ ॥

dhai parai teh or balee bhaT jo teh ko lalakaar kai bolat ||

Whosoever challenging in the field, the warriors fall upon him

ਏਕ ਪਰੇ ਗਿਰ ਪਾਇ ਕਟੇ ਉਠਬੇ ਕਹੁ ਬਾਹਨ ਕੋ ਬਲੁ ਤੋਲਤ ॥

ek pare gir pai kaTe uThabe kahu baahan ko bal tolat ||

Someone has fallen because his foot has been cut and for getting up, he is taking the support of the vehicle and s

ਏਕ ਕਟੀ ਭੁਜ ਯੌ ਤਰਫੈ ਜਲ ਹੀਨ ਜਿਉ ਮੀਨ ਪਰਿਓ ਝਕਝੋਲਤ ॥੧੭੭੪॥

ek kaTee bhuj yau tarafai jal heen jiau meen pario jhakajholat ||1774||

Omewhere the chopped arm is writhing like a fish out of water.1774.

ਏਕ ਕਬੰਧ ਬਿਨਾ ਹਥਿਆਰਨ ਰਾਮ ਕਹੈ ਰਨ ਮਧਿ ਦਉਰੈ ॥

ek kaba(n)dh binaa hathiaaran raam kahai ran madh dhaurai ||

The poet Ram says that some headless trunk is running in the battlefield without the weapon and

ਸੁੰਡਨ ਤੇ ਗਜ ਰਾਜਨ ਕੋ ਗਹਿ ਕੈ ਕਰਿ ਕੈ ਬਲ ਸੋ ਝਕਝੋਰੈ ॥

su(n)ddan te gaj raajan ko geh kai kar kai bal so jhakajhorai ||

Catching hold of the trunks of the elephants, is shaking them violently with force

ਭੂਮਿ ਗਿਰੇ ਮ੍ਰਿਤ ਅਸ੍ਵਨ ਕੀ ਦੁਹੂੰ ਹਾਥਨ ਸੋ ਗਹਿ ਗ੍ਰੀਵ ਮਰੋਰੈ ॥

bhoom gire mirat asavain kee dhuhoo(n) haathan so geh greev marorai ||

He is also pulling the neck of dead horses lying on the ground with both his hands and

ਸ੍ਯੰਦਨ ਕੇ ਅਸਵਾਰਨ ਕੇ ਸਿਰ ਏਕ ਚਪੇਟ ਹੀ ਕੇ ਸੰਗਿ ਤੋਰੈ ॥੧੭੭੫॥

saya(n)dhan ke asavaaran ke sir ek chapeT hee ke sa(n)g torai ||1775||

Is trying to break the heads of the dead horse-riders with one slap.1775.

ਕੂਦਤ ਹੈ ਰਨ ਮੈ ਭਟ ਏਕ ਕੁਲਾਚਨ ਦੈ ਕਰਿ ਜੁਧੁ ਕਰੈ ॥

koodhat hai ran mai bhaT ek kulaachan dhai kar judh karai ||

The warriors are fighting while continuously jumping and swinging in the battlefield

ਇਕ ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨਨ ਤੇ ਕਬਿ ਰਾਮ ਕਹੈ ਨ ਰਤੀ ਕੁ ਡਰੈ ॥

eik baan kamaan kirapaanan te kab raam kahai na ratee k ddarai ||

They are not afraid even slightly form the bows, arrows and swords

ਇਕ ਕਾਇਰ ਤ੍ਰਾਸ ਬਢਾਇ ਚਿਤੈ ਰਨ ਭੂਮਿ ਹੂੰ ਤੇ ਤਜ ਸਸਤ੍ਰ ਟਰੈ ॥

eik kair traas baddai chitai ran bhoom hoo(n) te taj sasatr Tarai ||

Many cowards are relinquishing their weapons in the battlefield in fear coming back to the battlefield and

ਇਕ ਲਾਜ ਭਰੇ ਪੁਨਿ ਆਇ ਅਰੈ ਲਰਿ ਕੈ ਮਰ ਕੈ ਗਿਰਿ ਭੂਮਿ ਪਰੈ ॥੧੭੭੬॥

eik laaj bhare pun aai arai lar kai mar kai gir bhoom parai ||1776||

Fighting and falling dead on the ground.1776.

ਬ੍ਰਿਜਭੂਖਨ ਚਕ੍ਰ ਸੰਭਾਰਤ ਹੀ ਤਬ ਹੀ ਦਲੁ ਬੈਰਨ ਕੇ ਧਸਿ ਕੈ ॥

birajabhookhan chakr sa(n)bhaarat hee tab hee dhal bairan ke dhas kai ||

When Krishna held up his discus, the enemy forces became fearful

ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਕੀਏ ਬਲਵਾਨ ਘਨੇ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਸੁ ਕਛੂ ਹਸਿ ਕੈ ॥

bin praan ke'ee balavaan ghane kab sayaam bhanai su kachhoo has kai ||

Krishna while smiling deprived many mightly onces of their life force

ਇਕ ਚੂਰਨ ਕੀਨ ਗਦਾ ਗਹਿ ਕੈ ਇਕ ਪਾਸ ਕੇ ਸੰਗ ਲੀਏ ਕਸਿ ਕੈ ॥

eik chooran keen gadhaa geh kai ik paas ke sa(n)g le'ee kas kai ||