Ang 472

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਜਰਾਸੰਧਿ ਕੀ ਅਤਿ ਚਮੂੰ ਉਮਡੀ ਕ੍ਰੋਧ ਬਢਾਇ ॥

jaraasa(n)dh kee at chamoo(n) umaddee krodh baddai ||

ਧਨੁਖ ਬਾਨ ਹਰਿ ਪਾਨਿ ਲੈ ਛਿਨ ਮੈ ਦੀਨੀ ਘਾਇ ॥੧੭੪੭॥

dhanukh baan har paan lai chhin mai dheenee ghai ||1747||

The fourfold army of Jarasandh rushed forward, but Krishna taking his bow and arrows in his hand destroyed all in an instant.1747.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਜਦੁਬੀਰ ਕਮਾਨ ਤੇ ਬਾਨ ਛੁਟੇ ਅਵਸਾਨ ਗਏ ਲਖਿ ਸਤ੍ਰਨ ਕੇ ॥

jadhubeer kamaan te baan chhuTe avasaan ge lakh satran ke ||

The enemies lost all courage as the arrows emanated from the bow of Krishna

ਗਜਰਾਜ ਮਰੇ ਗਿਰ ਭੂਮਿ ਪਰੇ ਮਨੋ ਰੂਖ ਕਟੇ ਕਰਵਤ੍ਰਨ ਕੇ ॥

gajaraaj mare gir bhoom pare mano rookh kaTe karavatran ke ||

The dead elephants fell on the earth like the trees falling after being sawed and cut

ਰਿਪੁ ਕਉਨ ਗਨੇ ਜੁ ਹਨੇ ਤਿਹ ਠਾ ਮੁਰਝਾਇ ਗਿਰੇ ਸਿਰ ਛਤ੍ਰਨ ਕੇ ॥

rip kaun gane ju hane teh Thaa murajhai gire sir chhatran ke ||

The dying enemies were innumerable and at that place there were heaps of the lifeless heads of Kshatriyas

ਰਨ ਮਾਨੋ ਸਰੋਵਰਿ ਆਂਧੀ ਬਹੈ ਟੁਟਿ ਫੂਲ ਪਰੇ ਸਤ ਪਤ੍ਰਨ ਕੇ ॥੧੭੪੮॥

ran maano sarovar aa(n)dhee bahai TuT fool pare sat patran ke ||1748||

The battlefield had become a tank in which the heads were floating like leaves and flowers.1748.

ਘਾਇ ਲਗੇ ਇਕ ਘੂਮਤ ਘਾਇਲ ਸ੍ਰਉਨ ਸੋ ਏਕ ਫਿਰੈ ਚੁਚਵਾਤੇ ॥

ghai lage ik ghoomat ghail sraun so ek firai chuchavaate ||

Someone is wounded and swinging and the blood is oozing out from the body of someone

ਏਕ ਨਿਹਾਰ ਕੈ ਡਾਰਿ ਹਥੀਆਰ ਭਜੈ ਬਿਸੰਭਾਰ ਗਈ ਸੁਧਿ ਸਾਤੇ ॥

ek nihaar kai ddaar hatheeaar bhajai bisa(n)bhaar giee sudh saate ||

Someone is running away and frightened by the dreadfulness of war, Sheshnaga has lost his presence of mind

ਦੈ ਰਨ ਪੀਠ ਮਰੈ ਲਰ ਕੈ ਤਿਹ ਮਾਸ ਕੋ ਜੰਬੁਕ ਗੀਧ ਨ ਖਾਤੇ ॥

dhai ran peeTh marai lar kai teh maas ko ja(n)buk geedh na khaate ||

Those who are being killed in the act of running away and retracing their steps from the war-arena, their flesh is not even being eaten by the jackals and vultures

ਬੋਲਤ ਬੀਰ ਸੁ ਏਕ ਫਿਰੈ ਮਨੋ ਡੋਲਤ ਕਾਨਨ ਮੈ ਗਜ ਮਾਤੇ ॥੧੭੪੯॥

bolat beer su ek firai mano ddolat kaanan mai gaj maate ||1749||

The warriors are roaring and shouting like the intoxicated elephants in the forest.1749.

ਪਾਨਿ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਗਹੀ ਘਨਿ ਸ੍ਯਾਮ ਬਡੇ ਰਿਪੁ ਤੇ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਕੀਏ ॥

paan kirapaan gahee ghan sayaam badde rip te bin praan ke'ee ||

Taking his sword in his hand, Krishna made many warriors lifeless

ਗਜ ਬਾਜਨ ਕੇ ਅਸਵਾਰ ਹਜਾਰ ਮੁਰਾਰਿ ਸੰਘਾਰਿ ਬਿਦਾਰਿ ਦੀਏ ॥

gaj baajan ke asavaar hajaar muraar sa(n)ghaar bidhaar dhe'ee ||

He killed thousands of the riders of horses and elephants

ਅਰਿ ਏਕਨ ਕੇ ਸਿਰ ਕਾਟਿ ਦਏ ਇਕ ਬੀਰਨ ਕੇ ਦਏ ਫਾਰਿ ਹੀਏ ॥

ar ekan ke sir kaaT dhe ik beeran ke dhe faar he'ee ||

The heads of many were chopped and the chests of many were torn

ਮਨੋ ਕਾਲ ਸਰੂਪ ਕਰਾਲ ਲਖਿਓ ਹਰਿ ਸਤ੍ਰ ਭਜੇ ਇਕ ਮਾਰ ਲੀਏ ॥੧੭੫੦॥

mano kaal saroop karaal lakhio har satr bhaje ik maar le'ee ||1750||

He was moving as the manifestation of Death and killing the enemies.1750.

ਕਬਿਤੁ ॥

kabit ||

KABIT

ਰੋਸ ਭਰੇ ਬਹੁਰੋ ਧਨੁਖ ਬਾਨ ਪਾਨਿ ਲੀਨੋ ਰਿਪਨ ਸੰਘਾਰਤ ਇਉ ਕਮਲਾ ਕੋ ਕੰਤੁ ਹੈ ॥

ros bhare bahuro dhanukh baan paan leeno ripan sa(n)ghaarat iau kamalaa ko ka(n)t hai ||

ਕੇਤੇ ਗਜ ਮਾਰੇ ਰਥੀ ਬਿਰਥੀ ਕਰਿ ਡਾਰੇ ਕੇਤੇ ਐਸੇ ਭਯੋ ਜੁਧੁ ਮਾਨੋ ਕੀਨੋ ਰੁਦ੍ਰ ਅੰਤੁ ਹੈ ॥

kete gaj maare rathee birathee kar ddaare kete aaise bhayo judh maano keeno rudhr a(n)t hai ||

Being enraged again and taking his bow and arrows in his hands, Krishna is killing the Krishna, he killed many, deprived the chariot-riders of their chariots and such a dreadful war is being fought that doomsday seems to have arrived

ਸੈਥੀ ਚਮਕਾਵਤ ਚਲਾਵਤ ਸੁਦਰਸਨ ਕੋ ਕਹੈ ਕਬਿ ਰਾਮ ਸ੍ਯਾਮ ਐਸੋ ਤੇਜਵੰਤੁ ਹੈ ॥

saithee chamakaavat chalaavat sudharasan ko kahai kab raam sayaam aaiso tejava(n)t hai ||

Sometimes he is displaying the sword and sometimes as a Glorious one, he sets in motion his discus

ਸ੍ਰਉਨਤ ਰੰਗੀਨ ਪਟ ਸੁਭਟ ਪ੍ਰਬੀਨ ਰਨ ਫਾਗੁ ਖੇਲ ਪੌਢ ਰਹੇ ਮਾਨੋ ਬਡੇ ਸੰਤ ਹੈ ॥੧੭੫੧॥

sraunat ra(n)geen paT subhaT prabeen ran faag khel pauadd rahe maano badde sa(n)t hai ||1751||

Those wearing clothes, saturated with blood, appear like hermits playing Holi in their pleasure.1751.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਤੇ ਨ ਡਰੇ ਅਰਿ ਅਰਰਾਇ ਪਰੇ ਸਬ ਕਹੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਲਰਬੇ ਕਉ ਉਮਗਤਿ ਹੈ ॥

kaanreh te na ddare ar ararai pare sab kahai kab sayaam larabe kau umagat hai ||

The enemies do not fear Krishna and are rushing forward, challenging him to fight

ਰਨ ਮੈ ਅਡੋਲ ਸ੍ਵਾਮ ਕਾਰ ਜੀ ਅਮੋਲ ਬੀਰ ਗੋਲ ਤੇ ਨਿਕਸ ਲਰੈ ਕੋਪ ਮੈ ਪਗਤ ਹੈ ॥

ran mai addol savaiaam kaar jee amol beer gol te nikas larai kop mai pagat hai ||

The warriors remaining stable in war and performing duty for their master, are getting infuriated in their own groups

ਡੋਲਤ ਹੈ ਆਸ ਪਾਸ ਜੀਤਬੇ ਕੀ ਕਰੈ ਆਸ ਤ੍ਰਾਸ ਮਨਿ ਨੈਕੁ ਨਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਕੇ ਭਗਤ ਹੈ ॥

ddolat hai aas paas jeetabe kee karai aas traas man naik nahee nirap ke bhagat hai ||

ਕੰਚਨ ਅਚਲ ਜਿਉ ਅਟਲ ਰਹਿਓ ਜਦੁਬੀਰ ਤੀਰ ਤੀਰ ਸੂਰਮਾ ਨਛਤ੍ਰ ਸੇ ਡਿਗਤ ਹੈ ॥੧੭੫੨॥

ka(n)chan achal jiau aTal rahio jadhubeer teer teer sooramaa nachhatr se ddigat hai ||1752||

They are most sincere servants of their king Jarasandh and are moving fearlessly near Krishna, Krishna is steady like Sumeru mountainand with the infliction of his arrows, the warriors are falling down like the stars of the sky.1752.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਇਹ ਭਾਤਿ ਇਤੈ ਜਦੁਬੀਰ ਘਿਰਿਓ ਉਤ ਕੋਪ ਹਲਾਯੁਧ ਬੀਰ ਸੰਘਾਰੇ ॥

eeh bhaat itai jadhubeer ghirio ut kop halaayudh beer sa(n)ghaare ||

In this way, on this side, Krishna was surrounded and on the other side, getting angry, Balram killed many warriors

ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨਨ ਪਾਨਿ ਧਰੇ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਪਰੇ ਛਿਤਿ ਮਾਰੇ ॥

baan kamaan kirapaanan paan dhare bin praan pare chhit maare ||

Holding his bow, arrows and sword in his hand, Balram made the warriors lifeless and laid them on the earth

ਟੂਕ ਅਨੇਕ ਕੀਏ ਹਲਿ ਸੋ ਬਲਿ ਕਾਤੁਰ ਦੇਖਿ ਭਜੇ ਬਿਸੰਭਾਰੇ ॥

Took anek ke'ee hal so bal kaatur dhekh bhaje bisa(n)bhaare ||

The warriors were chopped into many bits and the great warriors becoming helpless, fled away

ਜੀਤਤ ਭਯੋ ਮੁਸਲੀ ਰਨ ਮੈ ਅਰਿ ਭਾਜਿ ਚਲੇ ਤਬ ਭੂਪ ਨਿਹਾਰੇ ॥੧੭੫੩॥

jeetat bhayo musalee ran mai ar bhaaj chale tab bhoop nihaare ||1753||

Balram was getting victorious in the battlefield, the enemies were fleeing and the king saw all this spectacle.1753.

ਚਕ੍ਰਤ ਹੁਇ ਚਿਤ ਬੀਚ ਚਮੂ ਪਤਿ ਆਪੁਨੀ ਸੈਨ ਕਉ ਬੈਨ ਸੁਨਾਯੋ ॥

chakrat hui chit beech chamoo pat aapunee sain kau bain sunaayo ||

Being wonder-struck, the king said to his army, “O warriors! the time for war has come now

ਭਾਜਤ ਜਾਤ ਕਹਾ ਰਨ ਤੇ ਭਟ ਜੁਧੁ ਨਿਦਾਨ ਸਮੋ ਅਬ ਆਯੋ ॥

bhaajat jaat kahaa ran te bhaT judh nidhaan samo ab aayo ||

Where you people are running away?”

ਇਉ ਲਲਕਾਰ ਕਹਿਓ ਦਲ ਕੋ ਤਬ ਸ੍ਰਉਨਨ ਮੈ ਸਬਹੂੰ ਸੁਨਿ ਪਾਯੋ ॥

eiau lalakaar kahio dhal ko tab sraunan mai sabahoo(n) sun paayo ||

This challenge of the king was heard by the whole army

ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿ ਫਿਰੇ ਤਬ ਹੀ ਅਤਿ ਕੋਪ ਭਰੇ ਹਠਿ ਜੁਧੁ ਮਚਾਯੋ ॥੧੭੫੪॥

sasatr sa(n)bhaar fire tab hee at kop bhare haTh judh machaayo ||1754||

And all the warriors taking their weapons in their hands, in extreme rage, began to wage a dreadful war.1754.

ਬੀਰ ਬਡੇ ਰਨਧੀਰ ਸੋਊ ਜਬ ਆਵਤ ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਨਿਹਾਰੇ ॥

beer badde ranadheer souoo jab aavat sree jadhubeer nihaare ||

ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਕਰਿ ਕੋਪ ਤਿਹੀ ਛਿਨ ਸਾਮੁਹੇ ਹੋਇ ਹਰਿ ਸਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

sayaam bhanai kar kop tihee chhin saamuhe hoi har sasatr prahaare ||

When Krishna saw the greatly warriors coming, he confronted them, in great fury, he struck blows on them with his weapons

ਏਕਨ ਕੇ ਕਰ ਕਾਟਿ ਦਏ ਇਕ ਮੁੰਡ ਬਿਨਾ ਕਰਿ ਭੂ ਪਰਿ ਡਾਰੇ ॥

ekan ke kar kaaT dhe ik mu(n)dd binaa kar bhoo par ddaare ||

The heads of many were chopped and the trunks of many were thrown on the ground

ਜੀਤ ਕੀ ਆਸ ਤਜੀ ਅਰਿ ਏਕ ਨਿਹਾਰ ਕੈ ਡਾਰਿ ਹਥਿਯਾਰ ਪਧਾਰੇ ॥੧੭੫੫॥

jeet kee aas tajee ar ek nihaar kai ddaar hathiyaar padhaare ||1755||

Many of them abandoned the hope of victory and throwing their weapons ran away.1755.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਜਬ ਹੀ ਅਤਿ ਦਲ ਭਜਿ ਗਯੋ ਤਬ ਨ੍ਰਿਪ ਕੀਓ ਉਪਾਇ ॥

jab hee at dhal bhaj gayo tab nirap keeo upai ||

ਆਪਨ ਮੰਤ੍ਰੀ ਸੁਮਤਿ ਕਉ ਲੀਨੋ ਨਿਕਟਿ ਬੁਲਾਇ ॥੧੭੫੬॥

aapan ma(n)tree sumat kau leeno nikaT bulai ||1756||

When the army fled away, the king thought of a plan and called his minister Sumati before him.1756.

ਦ੍ਵਾਦਸ ਛੂਹਨਿ ਸੈਨ ਅਬ ਲੈ ਧਾਵਹੁ ਤੁਮ ਸੰਗ ॥

dhavaiaadhas chhoohan sain ab lai dhaavahu tum sa(n)g ||

ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਭੂਪਤਿ ਦਯੋ ਅਪੁਨੋ ਕਵਚ ਨਿਖੰਗ ॥੧੭੫੭॥

sasatr asatr bhoopat dhayo apuno kavach nikha(n)g ||1757||

“You go now with twelve extremely large units of army for fighting” and saying thus, the king Jarasandh gave him weapons, arms, armours, quivers etc.1757.

ਸੁਮਤਿ ਚਲਤ ਰਨ ਇਉ ਕਹਿਯੋ ਸੁਨੀਏ ਬਚਨ ਨ੍ਰਿਪਾਲ ॥

sumat chalat ran iau kahiyo sune'ee bachan nirapaal ||

ਹਰਿ ਹਲਧਰ ਕੇਤਕ ਬਲੀ ਕਰੋ ਕਾਲ ਕੋ ਕਾਲ ॥੧੭੫੮॥

har haladhar ketak balee karo kaal ko kaal ||1758||

While marching, the minister Sumati said to the king, “O king! how much great warriors are Krishna and Balram? I shall even kill kal (death).”1758.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਇਉ ਕਹਿ ਜਰਾਸੰਧਿ ਸਿਉ ਮੰਤ੍ਰੀ ॥

eiau keh jaraasa(n)dh siau ma(n)tree ||

ਸੰਗ ਲੀਏ ਤਿਹ ਅਧਿਕ ਬਜੰਤ੍ਰੀ ॥

sa(n)g le'ee teh adhik baja(n)tree ||