Ang 457

ਐਸੀ ਭਾਤਿ ਹੇਰ ਕੈ ਨਿਬੇਰ ਦੀਨੇ ਸੂਰ ਸਬੈ ਆਪ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਤਾ ਕੇ ਉਠੇ ਗੁਨ ਗਾਇ ਕੈ ॥੧੫੯੫॥

aaisee bhaat her kai niber dheene soor sabai aap birajaraaj taa ke uThe gun gai kai ||1595||

After wounding the king, he himself was wounded and then fell down, in this way, he searched for warriors and destroyed them, seeing his bravery, Krishna himself began to praise him.1595.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਦੇਖਿ ਜੁਧਿਸਟਰਿ ਓਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਅਪਨੋ ਭਗਤਿ ਬਿਚਾਰਿ ॥

dhekh judhisaTar or prabh apano bhagat bichaar ||

ਤਿਹ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਪਉਰਖ ਸੁਜਸੁ ਮੁਖ ਸੋ ਕਹਿਯੋ ਸੁਧਾਰਿ ॥੧੫੯੬॥

teh nirap ko paurakh sujas mukh so kahiyo sudhaar ||1596||

Seeing towards Yudhishtar and considering him as his devotee, Krishna told him in a nice manner about the bravery of the king.1596.

ਕਬਿਤੁ ॥

kabit ||

KABIT

ਭਾਰੇ ਭਾਰੇ ਸੂਰਮਾ ਸੰਘਾਰਿ ਡਾਰੇ ਮਹਾਰਾਜ ਜਮ ਕੀ ਜਮਨ ਕੀ ਘਨੀ ਹੀ ਸੈਨਾ ਛਈ ਹੈ ॥

bhaare bhaare sooramaa sa(n)ghaar ddaare mahaaraaj jam kee jaman kee ghanee hee sainaa chhiee hai ||

This king, Kharag Singh, has killed mighty warriors and Yama’s dense like clouds

ਸਸਿ ਕੀ ਸੁਰੇਸ ਕੀ ਦਿਨੇਸ ਕੀ ਧਨੇਸ ਕੀ ਲੁਕੇਸ ਹੂੰ ਕੀ ਚਮੂੰ ਮ੍ਰਿਤਲੋਕ ਕਉ ਪਠਈ ਹੈ ॥

sas kee sures kee dhines kee dhanes kee lukes hoo(n) kee chamoo(n) mritalok kau paThiee hai ||

He has despatched to the world of death all the four divisions of the army of Sheshnaga, Indra, Surya, Kuber etc.

ਭਾਜ ਗੇ ਜਲੇਸ ਸੇ ਗਨੇਸ ਸੇ ਗਨਤ ਕਉਨ ਅਉਰ ਹਉ ਕਹਾ ਕਹੋ ਪਸ੍ਵੇਸ ਪੀਠ ਦਈ ਹੈ ॥

bhaaj ge jales se ganes se ganat kaun aaur hau kahaa kaho pasavaies peeTh dhiee hai ||

What to say of Varuna, Ganesh etc., seeing him, even Shiva went back

ਜਾਦਵ ਸਬਨ ਤੇ ਨ ਡਾਰਿਓ ਰੀਝ ਲਰਿਓ ਹਾ ਹਾ ਦੇਖੋ ਨ੍ਰਿਪ ਹਮ ਤੇ ਬਜਾਇ ਬਾਜੀ ਲਈ ਹੈ ॥੧੫੯੭॥

jaadhav saban te na ddaario reejh lario haa haa dhekho nirap ham te bajai baajee liee hai ||1597||

He did not fear any Yadava and pleasingly, fighting will all of us, he has gained victory over all of us.1597.

ਰਾਜਾ ਜੁਧਿਸਟਰ ਬਾਚ ॥

raajaa judhisaTar baach ||

Speech of King Yudhishtar

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਕਹਿਓ ਜੁਧਿਸਟਰ ਨਿਮ੍ਰ ਹੁਇ ਸੁਨੀਯੈ ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ॥

kahio judhisaTar nimr hui suneeyai sree birajaraaj ||

ਯਹ ਸਮਾਜੁ ਤੁਮ ਹੀ ਕੀਯੋ ਕਉਤੁਕ ਦੇਖਨ ਕਾਜ ॥੧੫੯੮॥

yeh samaaj tum hee keeyo kautuk dhekhan kaaj ||1598||

Yudhishtar said with humility, “O Lord of Braja! all this play has been created by you in order to see the sport.”1598.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਯੌ ਨ੍ਰਿਪ ਹਰਿ ਸੇ ਬਚਨ ਸੁਨਾਏ ॥

yau nirap har se bachan sunaae ||

ਬਹੁਰੇ ਉਨਿ ਭਟ ਮਾਰਿ ਗਿਰਾਏ ॥

bahure un bhaT maar giraae ||

ਪੁਨਿ ਮਲੇਛ ਕੀ ਸੈਨਾ ਧਾਈ ॥

pun malechh kee sainaa dhaiee ||

ਨਾਮ ਤਿਨਹੁ ਕਬਿ ਦੇਤ ਬਤਾਈ ॥੧੫੯੯॥

naam tinahu kab dhet bataiee ||1599||

On this side Yudhishtar said this to Krishna and on that side the king Kharag Singh knocked down a large part of the army, then the poet relates now,1599

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਨਾਹਿਰ ਖਾਨ ਝੜਾਝੜ ਖਾ ਬਲਬੀਰ ਬਹਾਦਰ ਖਾਨ ਤਬੈ ॥

naahir khaan jhaRaajhaR khaa balabeer bahaadhar khaan tabai ||

ਪੁਨਿ ਖਾਨ ਨਿਹੰਗ ਭੜੰਗ ਝੜੰਗ ਲਰੇ ਰਨਿ ਆਗੇ ਡਰੇ ਨ ਕਬੈ ॥

pun khaan niha(n)g bhaRa(n)g jhaRa(n)g lare ran aage ddare na kabai ||

Nahar Khan, Jharajhar Khan, Bahadur Khan, Nihang Khan, Bharang and Jharang were such expert warriors in warfare that they never had any fear of war

ਜਿਹ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰਿ ਡਰੈ ਦਿਗਪਾਲ ਮਹਾ ਭਟ ਤੇ ਕਬਹੂੰ ਨ ਦਬੈ ॥

jeh roop nihaar ddarai dhigapaal mahaa bhaT te kabahoo(n) na dhabai ||

Seeing whose figures even the protectors of the directions feared, such mighty warriors could never be suppressed by anyone

ਕਰਿ ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਧਰੇ ਅਭਿਮਾਨ ਸੋਂ ਆਇ ਪਰੇ ਤਬ ਖਾਨ ਸਬੈ ॥੧੬੦੦॥

kar baan kamaan dhare abhimaan so(n) aai pare tab khaan sabai ||1600||

All those Khans, taking their bows and arrows in their hands came to fight proudly with the king.1600.

ਜਾਹਿਦ ਖਾਨਹੁ ਜਬਰ ਖਾਨ ਸੁ ਵਾਹਿਦ ਖਾਨ ਗਏ ਸੰਗ ਸੂਰੇ ॥

jaahidh khaanahu jabar khaan su vaahidh khaan ge sa(n)g soore ||

They were accompanied by the warriors like Zahid Khan, Jabbar Khan and Wahid Khan

ਚਉਪ ਚਹੂੰ ਦਿਸ ਤੇ ਉਮਗੇ ਚਿਤ ਮੈ ਚਪਿ ਰੋਸ ਕੇ ਮਾਰਿ ਮਰੂਰੇ ॥

chaup chahoo(n) dhis te umage chit mai chap ros ke maar maroore ||

They rushed forward from all the four directions getting angry

ਗੋਰੇ ਮਲੇਛ ਚਲੇ ਨ੍ਰਿਪ ਪੈ ਇਕ ਸਿਆਹ ਮਲੇਛ ਚਲੇ ਇਕ ਭੂਰੇ ॥

gore malechh chale nirap pai ik siaaeh malechh chale ik bhoore ||

The malechhas of all colours, white, black, grey etc., marched forward to fight with the king

ਭੂਪ ਸਰਾਸਨੁ ਲੈ ਤਬ ਹੀ ਸੁ ਅਚੂਰ ਬਡੇ ਛਿਨ ਭੀਤਰ ਚੂਰੇ ॥੧੬੦੧॥

bhoop saraasan lai tab hee su achoor badde chhin bheetar choore ||1601||

At that very instant, the king, taking his bow in his hand, pulversied all these angry warriors.1601.

ਕੋਪਿ ਮਲੇਛਨ ਕੀ ਪ੍ਰਿਤਨਾ ਸੁ ਦੁਧਾ ਕਰਿ ਕੈ ਸਤਿ ਧਾ ਕਰ ਡਾਰੀ ॥

kop malechhan kee piratanaa su dhudhaa kar kai sat dhaa kar ddaaree ||

The king, in ire, dividing the army of malechhas into two parts, broke them up further

ਬੀਰ ਪਰੇ ਕਹੂੰ ਬਾਜ ਮਰੇ ਕਹੂੰ ਝੂਮਿ ਗਿਰੇ ਗਜ ਭੂ ਪਰਿ ਭਾਰੀ ॥

beer pare kahoo(n) baaj mare kahoo(n) jhoom gire gaj bhoo par bhaaree ||

Somewhere the warriors, somewhere the horses powerful huge elephants lay dead

ਘੂਮਤਿ ਹੈ ਕਹੂੰ ਘਾਇ ਲਗੇ ਭਟ ਬੋਲ ਸਕੈ ਨ ਗਏ ਬਲ ਹਾਰੀ ॥

ghoomat hai kahoo(n) ghai lage bhaT bol sakai na ge bal haaree ||

The elephants had fallen after swinging

ਆਸਨ ਲਾਇ ਮਨੋ ਮੁਨਿ ਰਾਇ ਲਗਾਵਤ ਧਿਆਨ ਬਡੇ ਬ੍ਰਤਧਾਰੀ ॥੧੬੦੨॥

aasan lai mano mun rai lagaavat dhiaan badde bratadhaaree ||1602||

Some of the wouded warriors are writhing and some have lost the power of speech, some are sitting silently like some fasting hermit in meditation.1602.

ਜੁਧੁ ਇਤੋ ਜਬ ਭੂਪ ਕੀਓ ਤਬ ਨਾਹਿਰ ਖਾ ਰਿਸਿ ਕੈ ਅਟਕਿਓ ॥

judh ito jab bhoop keeo tab naahir khaa ris kai aTakio ||

When the king waged a dreadful war, then in great rage Nahar Khan came and stood before him

ਹਥਿਆਰ ਸੰਭਾਰਿ ਹਕਾਰਿ ਪਰਿਓ ਜੁ ਸਮਾਜ ਮੈ ਬਾਜਿ ਹੁਤੋ ਮਟਕਿਓ ॥

hathiaar sa(n)bhaar hakaar pario ju samaaj mai baaj huto maTakio ||

Holding his weapons, with dancing horse and challenging the king, he fell upon him

ਖੜਗੇਸ ਤਿਨੈ ਗਹਿ ਕੇਸਨ ਤੇ ਝਟਕਿਓ ਅਰੁ ਭੂਮਿ ਬਿਖੈ ਪਟਕਿਓ ॥

khaRages tinai geh kesan te jhaTakio ar bhoom bikhai paTakio ||

Kharag Singh caught him by his hair, threw him on the ground, with a jerk

ਤਬ ਨਾਹਿਰ ਖਾ ਇਹ ਦੇਖਿ ਦਸਾ ਕਹਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਭਜਿ ਗਯੋ ਨ ਟਿਕਿਓ ॥੧੬੦੩॥

tab naahir khaa ieh dhekh dhasaa keh sayaam kahai bhaj gayo na Tikio ||1603||

Seeing him in such plight, Tahir Khan did not stay there and fled away.1603.

ਨਾਹਿਰ ਖਾ ਭਜਿ ਗਯੋ ਜਬ ਹੀ ਤਬ ਹੀ ਰਿਸਿ ਖਾਨ ਝੜਾਝੜ ਆਏ ॥

naahir khaa bhaj gayo jab hee tab hee ris khaan jhaRaajhaR aae ||

ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿ ਸਭੈ ਅਪੁਨੇ ਜਮ ਰੂਪ ਕੀਏ ਨ੍ਰਿਪ ਊਪਰਿ ਧਾਏ ॥

sasatr sa(n)bhaar sabhai apune jam roop ke'ee nirap uoopar dhaae ||

When Tahir Khan fled away, then, in great fury, Jharajhar Khan came forward and holding his weapons fell upon the king looking like Yama

ਭੂਪਤਿ ਬਾਨ ਹਨੇ ਇਨ ਕਉ ਇਨ ਹੂੰ ਨ੍ਰਿਪ ਕਉ ਬਹੁ ਬਾਨ ਲਗਾਏ ॥

bhoopat baan hane in kau in hoo(n) nirap kau bahu baan lagaae ||

He discharged many arrows on the king and the king shot many arrows on him

ਕਿੰਨਰ ਜਛ ਰਰੈ ਉਪਮਾ ਰਨ ਚਾਰਨ ਜੀਤ ਕੇ ਗੀਤ ਬਨਾਏ ॥੧੬੦੪॥

ki(n)nar jachh rarai upamaa ran chaaran jeet ke geet banaae ||1604||

Kinnars and Yakshas praised their battle and the group of mistrels began to sing songs of victory.1604.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਲਖਿ ਬਿਕਟਿ ਭਟ ਤਿਉਰ ਚੜਾਏ ਮਾਥਿ ॥

khaRag si(n)gh lakh bikaT bhaT tiaur chaRaae maath ||

ਸੀਸ ਕਾਟਿ ਅਰਿ ਕੋ ਦਯੋ ਏਕ ਬਾਨ ਕੇ ਸਾਥਿ ॥੧੬੦੫॥

sees kaaT ar ko dhayo ek baan ke saath ||1605||

Kharag Singh seeing the stern warriors before him changed the signs on his forehead and with a single arrow, chopped the head of the enemy.1605.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਪੁਨਿ ਖਾਨ ਨਿਹੰਗ ਝੜੰਗ ਭੜੰਗ ਚਲੇ ਮੁਖ ਢਾਲਨਿ ਕਉ ਧਰਿ ਕੈ ॥

pun khaan niha(n)g jhaRa(n)g bhaRa(n)g chale mukh ddaalan kau dhar kai ||

Then Nihang Khan, Jharang Khan and Bharang Khan etc. marched forward, masticating their mouths with their shields

ਕਰਿ ਮੈ ਕਰਵਾਰ ਸੰਭਾਰਿ ਹਕਾਰਿ ਮੁਰਾਰ ਪੈ ਧਾਇ ਪਰੇ ਅਰਿ ਕੈ ॥

kar mai karavaar sa(n)bhaar hakaar muraar pai dhai pare ar kai ||

Then holding his sword in his hand, the king challenged and fell upon Krishna

ਦਲੁ ਮਾਰਿ ਬਿਦਾਰਿ ਦਯੋ ਪਲ ਮੈ ਧਰਿ ਮੁੰਡ ਸੁ ਮੀਨਨ ਜਿਉ ਫਰਕੈ ॥

dhal maar bidhaar dhayo pal mai dhar mu(n)dd su meenan jiau farakai ||

The king beat and caused the army to flee and the trunks and heads began to writhe in the battlefield like fish

ਨ ਟਰੇ ਰਨ ਭੂਮਿ ਹੂੰ ਤੇ ਤਬ ਲਉ ਜਬ ਲਉ ਛਿਤ ਪੈ ਨ ਪਰੇ ਮਰਿ ਕੈ ॥੧੬੦੬॥

n Tare ran bhoom hoo(n) te tab lau jab lau chhit pai na pare mar kai ||1606||

The warriors did not like to withdraw from the field till their death.1606.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA