Ang 458

ਸ੍ਰੋਨਤ ਕੀ ਸਰਤਾ ਤਹਾ ਚਲੀ ਮਹਾ ਅਰਿਰਾਇ ॥

sronat kee sarataa tahaa chalee mahaa arirai ||

ਮੇਦ ਮਾਸ ਮਜਿਯਾ ਬਹੁਤ ਬੈਤਰੁਨੀ ਕੇ ਭਾਇ ॥੧੬੦੭॥

medh maas majiyaa bahut baitarunee ke bhai ||1607||

The stream of blood flowed there in flood and it appeared like Vaitarni stream of flesh and morrow.1607.

ਕਬਿਤੁ ॥

kabit ||

KABIT

ਮਚਿਯੋ ਰਨ ਦਾਰੁਨ ਦਿਲਾਵਰ ਦਲੇਲ ਖਾ ਸਿਚਾਨਨ ਕੀ ਭਾਤਿ ਰਨ ਭੂਮਿ ਝਟਪਟੀ ਸੀ ॥

machiyo ran dhaarun dhilaavar dhalel khaa sichaanan kee bhaat ran bhoom jhaTapaTee see ||

A dreadful war began and Dilawar Khan, Dalel Khan etc., joined speedily in the war like a falcon

ਹਟੀ ਨ ਨਿਪਟ ਖਟਪਟੀ ਸੁਭਟਨ ਹੂੰ ਕੀ ਆਨਨ ਕੀ ਆਭਾ ਤਾ ਕੀ ਲਾਗੈ ਨੈਕੁ ਲਟੀ ਸੀ ॥

haTee na nipaT khaTapaTee subhaTan hoo(n) kee aanan kee aabhaa taa kee laagai naik laTee see ||

These fully persistent warriors are engaged in destruction and their glory seems charming to the eyes

ਭੂਪਤਿ ਸੰਭਾਰ ਕੈ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਪਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਭਿਮਾਨ ਕੈ ਸੰਘਾਰੀ ਸੈਨ ਬਚੀ ਫੂਟੀ ਫਟੀ ਸੀ ॥

bhoopat sa(n)bhaar kai kirapaan paan taan abhimaan kai sa(n)ghaaree sain bachee fooTee faTee see ||

The king also holding his sword

ਕਹੂੰ ਬਾਜ ਮਾਰੇ ਕਹੂੰ ਗਿਰੇ ਗਜ ਭਾਰੇ ਭਾਰੇ ਭੂਪ ਮਾਨੋ ਕਰੀ ਭਟ ਕਟੀ ਬਨ ਕਟੀ ਸੀ ॥੧੬੦੮॥

kahoo(n) baaj maare kahoo(n) gire gaj bhaare bhaare bhoop maano karee bhaT kaTee ban kaTee see ||1608||

Proudly smashed and destroyed the elephants, the warriors were cut down by the king like the trees cut down and thrown in the forest.1608.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਤਬ ਖੜਗ ਗਹਿ ਅਤਿ ਚਿਤਿ ਕੋਪ ਬਢਾਇ ॥

khaRag si(n)gh tab khaRag geh at chit kop baddai ||

ਸੈਨ ਮਲੇਛਨ ਕੀ ਹਨੀ ਜਮਪੁਰਿ ਦਈ ਪਠਾਇ ॥੧੬੦੯॥

sain malechhan kee hanee jamapur dhiee paThai ||1609||

Then Kharag Singh holding his sword in ire, despatched the army of maleshhas to the abode of Yama.1609.

ਸੋਰਠਾ ॥

soraThaa ||

SORTHA

ਦੋਇ ਛੂਹਨੀ ਸੈਨ ਜਬ ਮਲੇਛ ਕੀ ਨ੍ਰਿਪ ਹਨੀ ॥

dhoi chhoohanee sain jab malechh kee nirap hanee ||

ਅਉਰ ਸੁਭਟ ਜੇ ਐਨਿ ਚਲੇ ਨਾਮ ਕਬਿ ਦੇਤ ਕਹਿ ॥੧੬੧੦॥

aaur subhaT je aain chale naam kab dhet keh ||1610||

When the king destroyed two extremely large units of the army of malechhas, then the remaining warriors who marched forward for war, their named are like this,1610

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਭੀਮ ਗਦਾ ਕਰਿ ਭੀਮ ਲੀਏ ਇਖੁਧੀ ਕਟਿ ਸੋ ਕਸਿ ਪਾਰਥ ਧਾਯੋ ॥

bheem gadhaa kar bheem le'ee ikhudhee kaT so kas paarath dhaayo ||

Bhima taking his mace and Arjuna tightening his waist with quiver marched forward

ਰਾਇ ਜੁਧਿਸਟਰ ਲੈ ਧਨੁ ਹਾਥਿ ਚਲਿਯੋ ਚਿਤ ਮੈ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧ ਬਢਾਯੋ ॥

rai judhisaTar lai dhan haath chaliyo chit mai at krodh baddaayo ||

Yudhishtar carried his bow and arrows in his hands

ਭ੍ਰਾਤ ਬਲੀ ਦੋਊ ਸਾਥ ਲੀਏ ਦਲੁ ਜੇਤਕ ਸੰਗ ਹੁਤੋ ਸੁ ਬੁਲਾਯੋ ॥

bhraat balee dhouoo saath le'ee dhal jetak sa(n)g huto su bulaayo ||

ਐਸੇ ਭਿਰੇ ਬ੍ਰਿਤਰਾਸੁਰ ਸਿਉ ਮਘਵਾ ਰਿਸਿ ਕੈ ਜਿਮ ਜੁਧੁ ਮਚਾਯੋ ॥੧੬੧੧॥

aaise bhire birataraasur siau maghavaa ris kai jim judh machaayo ||1611||

He took with him both the brothers and the army and began the fighting like Indra with Vratasura.1611.

ਸੋਰਠਾ ॥

soraThaa ||

SORTHA

ਮਨ ਮਹਿ ਕੋਪ ਬਢਾਇ ਸੁਭਟਨ ਸਭੈ ਸੁਨਾਇ ਕੈ ॥

man meh kop baddai subhaTan sabhai sunai kai ||

ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਸਮੁਹਾਇ ਬਚਨ ਕਹਤ ਭਯੋ ਕ੍ਰਿਸਨ ਸਿਉ ॥੧੬੧੨॥

khaRag si(n)gh samuhai bachan kahat bhayo kirasan siau ||1612||

Getting infuriated in his mind, Kharag Singh went before Krishna and spoke with the hearing of all the warriors.1612.

ਖੜਗੇਸ ਬਾਚ ਸਭਨ ਭਟਨ ਸੋ ॥

khaRages baach sabhan bhaTan so ||

Speech of Kharag Singh addressed to all the warriors:

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਪਸਚਿਮ ਸੂਰ ਚੜੈ ਕਬਹੂ ਅਰੁ ਗੰਗ ਬਹੀ ਉਲਟੀ ਜੀਅ ਆਵੈ ॥

pasachim soor chaRai kabahoo ar ga(n)g bahee ulaTee jeea aavai ||

“Even if the sun rises from the west and the Ganges flows contrary to its course

ਜੇਠ ਕੇ ਮਾਸ ਤੁਖਾਰ ਪਰੇ ਬਨ ਅਉਰ ਬਸੰਤ ਸਮੀਰ ਜਰਾਵੈ ॥

jeTh ke maas tukhaar pare ban aaur basa(n)t sameer jaraavai ||

Even if it snows in the month of Jyeshth and the wind of spring gives scorching heat

ਲੋਕ ਹਲੈ ਧਰੂਅ ਕੋ ਜਲ ਕੋ ਥਲੁ ਹੁਇ ਥਲ ਕੋ ਕਬਹੂੰ ਜਲ ਜਾਵੈ ॥

lok halai dharooa ko jal ko thal hui thal ko kabahoo(n) jal jaavai ||

ਕੰਚਨ ਕੋ ਨਗੁ ਪੰਖਨ ਧਾਰਿ ਉਡੈ ਖੜਗੇਸ ਨ ਪੀਠ ਦਿਖਾਵੈ ॥੧੬੧੩॥

ka(n)chan ko nag pa(n)khan dhaar uddai khaRages na peeTh dhikhaavai ||1613||

“Even if the stable pole star moves and if the waters turn into plain and plain into wates and if the Sumeru mountain flies with wings, Kharag Singh will never get back from the war-arena.1613.

ਯੌ ਕਹਿ ਕੈ ਧਨੁ ਕੋ ਗਹਿ ਕੈ ਲਹਿ ਕੈ ਚਹਿ ਕੈ ਬਹੁ ਬੀਰ ਕਟੇ ॥

yau keh kai dhan ko geh kai leh kai cheh kai bahu beer kaTe ||

Saying this and getting hold of his bow, he, in a delightful mood, chopped many warriors

ਇਕ ਧਾਇ ਪਰੈ ਪੁਨਿ ਸਾਮੁਹਿ ਹ੍ਵੈ ਇਕ ਭਾਜਿ ਗਏ ਇਕ ਸੂਰ ਲਟੇ ॥

eik dhai parai pun saamuh havai ik bhaaj ge ik soor laTe ||

Some warriors came in front of him to fight and some ran away, some of the warriors fell down on the earth

ਬਲਬੰਡ ਘਨੇ ਛਿਤ ਪੈ ਪਟਕੇ ਭਟ ਐਸੀ ਦਸਾ ਬਹੁ ਹੇਰਿ ਹਟੇ ॥

balaba(n)dd ghane chhit pai paTake bhaT aaisee dhasaa bahu her haTe ||

He knocked down many warriors on the ground and seeing such a spectacle of war, many warriors retraced their steps

ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਤਿਹ ਆਹਵ ਮੈ ਸੁ ਰਹੇ ਕੇਊ ਬੀਰ ਫਟੇ ਈ ਫਟੇ ॥੧੬੧੪॥

kab sayaam bhanai teh aahav mai su rahe keuoo beer faTe iee faTe ||1614||

The poet says that the warriors who were there in the battlefield, they had received some injury at least.1614.

ਧਨੁ ਪਾਰਥ ਕੋ ਤਿਹ ਕਾਟਿ ਦਯੋ ਪੁਨਿ ਕਾਟਿ ਕੈ ਭੀਮ ਗਦਾ ਊ ਗਿਰਾਈ ॥

dhan paarath ko teh kaaT dhayo pun kaaT kai bheem gadhaa uoo giraiee ||

He caused the bow of Arjuna to fall down and also the mace of Bhima

ਭੂਪਤਿ ਕੀ ਕਰਵਾਰ ਕਟੀ ਕਹੂੰ ਜਾਇ ਪਰੀ ਕਛੁ ਜਾਨਿ ਨ ਜਾਈ ॥

bhoopat kee karavaar kaTee kahoo(n) jai paree kachh jaan na jaiee ||

The sword of the king itself was cut and it could not be known where it fell

ਭ੍ਰਾਤ ਦੋਊ ਅਰੁ ਸੈਨ ਘਨੀ ਅਤਿ ਰੋਸ ਭਰੀ ਨ੍ਰਿਪ ਊਪਰ ਧਾਈ ॥

bhraat dhouoo ar sain ghanee at ros bharee nirap uoopar dhaiee ||

ਭੂਪਤਿ ਬਾਨ ਹਨੈ ਤਿਹ ਕਉ ਤਨ ਫੋਰਿ ਦਈ ਉਹ ਓਰਿ ਦਿਖਾਈ ॥੧੬੧੫॥

bhoopat baan hanai teh kau tan for dhiee uh or dhikhaiee ||1615||

The innumerable of Arjuna and Bhima fell upon the king, who with his loud sounding discharge of arrows, pierced the bodies of all of them.1615.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਸੈਨ ਅਛੂਹਨਿ ਤੁਰਤ ਹੀ ਦੀਨੀ ਤਿਨਹਿ ਸੰਘਾਰਿ ॥

sain achhoohan turat hee dheenee tineh sa(n)ghaar ||

ਪੁਨਿ ਰਿਸਿ ਸਿਉ ਧਾਵਤ ਭਯੋ ਅਪੁਨੇ ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿ ॥੧੬੧੬॥

pun ris siau dhaavat bhayo apune sasatr sa(n)bhaar ||1616||

The king immediately killed one large division of military unit and then in his fury, holding his weapons, he fell upon the enemy.1616.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਏਕ ਚਟਾਕ ਚਪੇਟ ਹਨੈ ਇਕ ਲੈ ਕਰ ਮੈ ਕਰਵਾਰ ਸੰਘਾਰੈ ॥

ek chaTaak chapeT hanai ik lai kar mai karavaar sa(n)ghaarai ||

He killed some warriors with other weapons and some, taking his sword in his hand

ਏਕਨ ਕੇ ਉਰ ਫਾਰਿ ਕਟਾਰਨ ਕੇਸਨ ਤੇ ਗਹਿ ਏਕ ਪਛਾਰੈ ॥

ekan ke ur faar kaTaaran kesan te geh ek pachhaarai ||

He tore asunder the hearts of some with his sword and knocked down many catching them from their hair

ਏਕ ਚਲਾਇ ਦਏ ਦਸਹੂੰ ਦਿਸ ਏਕ ਡਰੇ ਮਰ ਗੇ ਬਿਨੁ ਮਾਰੈ ॥

ek chalai dhe dhasahoo(n) dhis ek ddare mar ge bin maarai ||

He threw and scattered some in all the ten directions and some died merely with fear

ਪੈਦਲੁ ਕੋ ਦਲੁ ਮਾਰ ਦਯੋ ਦੁਹ ਹਾਥਨ ਹਾਥੀਨ ਦਾਤ ਉਖਾਰੈ ॥੧੬੧੭॥

paidhal ko dhal maar dhayo dhuh haathan haatheen dhaat ukhaarai ||1617||

He killed the gatherings of soldiers on feet and with both hands he uprooted the tusks of the elephants.1617.

ਪਾਰਥ ਆਨਿ ਕਮਾਨ ਗਹੀ ਤਿਹ ਭੂਪਤਿ ਕੋ ਇਕ ਬਾਨ ਲਗਾਯੋ ॥

paarath aan kamaan gahee teh bhoopat ko ik baan lagaayo ||

ਲਾਗਤ ਹੀ ਅਵਸਾਨ ਗੁਮਾਨ ਗਯੋ ਖੜਗੇਸ ਮਹਾ ਦੁਖੁ ਪਾਯੋ ॥

laagat hee avasaan gumaan gayo khaRages mahaa dhukh paayo ||

Holding his bow, Arjuna discharged one arrow to the king, whose blow destroyed the pride of the king and he suffered extreme anguish

ਪਉਰਖ ਪੇਖ ਕੈ ਜੀ ਹਰਿਖਿਓ ਬਲ ਟੇਰ ਨਰੇਸ ਸੁ ਐਸ ਸੁਨਾਯੋ ॥

paurakh pekh kai jee harikhio bal Ter nares su aais sunaayo ||

ਧੰਨ ਪਿਤਾ ਧੰਨ ਵੇ ਜਨਨੀ ਜੁ ਧਨੰਜੈ ਨਾਮ ਜਿਨੋ ਸੁਤ ਜਾਯੋ ॥੧੬੧੮॥

dha(n)n pitaa dha(n)n ve jananee ju dhana(n)jai naam jino sut jaayo ||1618||

Seeing the bravery of Arjuna, the heart of the king was pleased and he said within his hearing, ‘Bravo to the patents of Arjuna, who gave him birth.’1618.

ਖੜਗੇਸ ਬਾਚ ਪਾਰਥ ਸੋ ॥

khaRages baach paarath so ||

Speech of Kharag Singh addressed to Arjuna: