Ang 455

ਸਾਠ ਹਜਾਰ ਹਨੇ ਬਹੁਰੋ ਭਟ ਜਛ ਸੁ ਲਛ ਕਈ ਤਿਹ ਘਾਏ ॥

saaTh hajaar hane bahuro bhaT jachh su lachh kiee teh ghaae ||

After killing sixty thousand warriors, the king knocked down one lakh Yakshas

ਜਾਦਵ ਲਛ ਕੀਏ ਬਿਰਥੀ ਬਹੁ ਜਛਨ ਕੇ ਤਨ ਲਛ ਬਨਾਏ ॥

jaadhav lachh ke'ee birathee bahu jachhan ke tan lachh banaae ||

He deprived one lakh Yadavas of their chariots and made the Yakshas his target

ਪੈਦਲ ਲਾਖ ਪਚਾਸ ਹਨੇ ਪੁਰਜੇ ਪੁਰਜੇ ਕਰਿ ਭੂਮਿ ਗਿਰਾਏ ॥

paidhal laakh pachaas hane puraje puraje kar bhoom giraae ||

He scattered fifty lakh soldiers on foot in fragments on the earth

ਅਉਰ ਹਨੇ ਬਲਵਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਲੈ ਜੋ ਇਹ ਭੂਪ ਕੇ ਊਪਰਿ ਆਏ ॥੧੫੭੯॥

aaur hane balavaan kirapaan lai jo ieh bhoop ke uoopar aae ||1579||

Instead of them, the warriors who attacked the king with their swords, he killed them all.1579.

ਤਾਉ ਦੇ ਮੂਛਿ ਦੁਹੂੰ ਕਰ ਭੂਪਤਿ ਸੈਨ ਨੈ ਜਾਇ ਨਿਸੰਕ ਪਰਿਯੋ ॥

taau dhe moochh dhuhoo(n) kar bhoopat sain nai jai nisa(n)k pariyo ||

The king, twisting his whiskers, fearlessly fell upon the army

ਪੁਨਿ ਲਾਖ ਸੁਆਰ ਹਨੇ ਬਲਿ ਕੈ ਸਸਿ ਕੋ ਰਵਿ ਕੋ ਅਭਿਮਾਨ ਹਰਿਯੋ ॥

pun laakh suaar hane bal kai sas ko rav ko abhimaan hariyo ||

He again killed one lakh horsemen and shattered the pride of Surya and Chandra, even with a single arrow, he knocked down Yama on the ground

ਜਮ ਕੋ ਸਰ ਏਕ ਤੇ ਡਾਰਿ ਦਯੋ ਛਿਤਿ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਨਹੀ ਨੈਕੁ ਡਰਿਯੋ ॥

jam ko sar ek te ddaar dhayo chhit sayaam bhanai nahee naik ddariyo ||

He did not become fearful even slightly

ਜੋਊ ਸੂਰ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਰਨ ਮੈ ਸਬਹੂੰ ਨ੍ਰਿਪ ਖੰਡ ਨਿਖੰਡ ਕਰਿਯੋ ॥੧੫੮੦॥

jouoo soor kahaavat hai ran mai sabahoo(n) nirap kha(n)dd nikha(n)dd kariyo ||1580||

Those who called themselves heroes, the king chopped them into bits.1580.

ਰਨ ਮੈ ਦਸ ਲਛ ਹਨੇ ਪੁਨਿ ਜਛ ਜਲਾਧਿਪ ਕੋ ਭਟ ਲਛਕੁ ਮਾਰਿਓ ॥

ran mai dhas lachh hane pun jachh jalaadhip ko bhaT lachhak maario ||

He killed in the war ten lakh Yakshas and about a lakh warriors of Varuna

ਇੰਦ੍ਰ ਕੇ ਸੂਰ ਹਨੇ ਅਗਨੇ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਸੁ ਨਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਹਾਰਿਓ ॥

ei(n)dhr ke soor hane agane kab sayaam bhanai su nahee nirap haario ||

He also killed innumerable warriors of Indra and did not suffer defeat

ਸਾਤਕਿ ਕਉ ਮੁਸਲੀਧਰ ਕਉ ਬਸੁਦੇਵਹਿ ਕਉ ਕਰਿ ਮੂਰਛ ਡਾਰਿਓ ॥

saatak kau musaleedhar kau basudheveh kau kar moorachh ddaario ||

He made Satyaki, Balram and Vasudev unconscious

ਭਾਜ ਗਯੋ ਜਮ ਅਉਰ ਸਚੀਪਤਿ ਕਾਹੂੰ ਨ ਹਾਥਿ ਹਥੀਯਾਰ ਸੰਭਾਰਿਓ ॥੧੫੮੧॥

bhaaj gayo jam aaur sacheepat kaahoo(n) na haath hatheeyaar sa(n)bhaario ||1581||

Yama and Indra, without taking up their weapons, fled away from the battlefield.1581.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਜਬ ਭੂਪਤਿ ਏਤੋ ਕੀਓ ਜੁਧੁ ਕ੍ਰੁਧ ਕੈ ਸਾਥ ॥

jab bhoopat eto keeo judh krudh kai saath ||

ਤਬ ਬ੍ਰਿਜਪਤਿ ਆਵਤ ਭਯੋ ਧਨੁਖ ਬਾਨ ਲੈ ਹਾਥਿ ॥੧੫੮੨॥

tab birajapat aavat bhayo dhanukh baan lai haath ||1582||

When the king waged the war with such fury, then Krishna taking up his bow and arrows came forward.1582.

ਬਿਸਨਪਦ ॥

bisanapadh ||

BISHANPADA

ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਰਿਸ ਭਰਿ ਬਲ ਕਰਿ ਅਰਿ ਪਰ ਜਬ ਧਨੁ ਧਰਿ ਕਰਿ ਧਾਯੋ ॥

sree har ris bhar bal kar ar par jab dhan dhar kar dhaayo ||

ਤਬ ਨ੍ਰਿਪ ਮਨ ਮੈ ਕ੍ਰੋਧ ਬਢਾਯੋ ਸ੍ਰੀਪਤਿ ਕੋ ਗੁਨ ਗਾਯੋ ॥

tab nirap man mai krodh baddaayo sreepat ko gun gaayo ||

When Krishna, in fury, fell on the enemy powerfully, taking up his bow in his hand, then, getting infuriated, the king eulogised the Lord in his mind

ਰਹਾਉ ॥

rahaau ||

Pause.

ਜਾ ਕੋ ਪ੍ਰਗਟ ਪ੍ਰਤਾਪ ਤਿਹੂੰ ਪੁਰ ਸੇਸ ਅੰਤਿ ਨਹੀ ਪਾਯੋ ॥

jaa ko pragaT prataap tihoo(n) pur ses a(n)t nahee paayo ||

ਬੇਦ ਭੇਦ ਜਾ ਕੋ ਨਹੀ ਜਾਨਤ ਸੋ ਨੰਦ ਨੰਦ ਕਹਾਯੋ ॥

bedh bhedh jaa ko nahee jaanat so na(n)dh na(n)dh kahaayo ||

He whose Glory is known in all the three worlds, even Sheshnaga could not comprehend whose limits and even the Vedas could not know whose myself,His name is Krishna, the son of Nand

ਕਾਲ ਰੂਪ ਨਾਥਿਓ ਜਿਹ ਕਾਲੀ ਕੰਸ ਕੇਸ ਗਹਿ ਘਾਯੋ ॥

kaal roop naathio jeh kaalee ka(n)s kes geh ghaayo ||

‘He, who stringed the serpent Kaliya, the manifestation of Kal (Death), He, who caught Kansa by his hair and knocked him down

ਸੋ ਮੈ ਰਨ ਮਹਿ ਓਰ ਆਪਨੀ ਕੋਪਿ ਹਕਾਰਿ ਬੁਲਾਯੋ ॥

so mai ran meh or aapanee kop hakaar bulaayo ||

I have, in fury, challenged him in the war

ਜਾ ਕੋ ਧ੍ਯਾਨ ਰਾਮ ਨਿਤਿ ਮੁਨਿ ਜਨ ਧਰਤਿ ਹ੍ਰਿਦੈ ਨਹੀ ਆਯੋ ॥

jaa ko dhayaan raam nit mun jan dharat hiradhai nahee aayo ||

‘He, who is ever meditated upon by the sages, but still they can’t perceive him in their heart

ਧਨਿ ਭਾਗ ਮੇਰੇ ਤਿਹ ਹਰਿ ਸੋ ਅਤਿ ਹੀ ਜੁਧ ਮਚਾਯੋ ॥੧੫੮੩॥

dhan bhaag mere teh har so at hee judh machaayo ||1583||

I am very fortunate to have waged dreadful war with him.1583.

ਜਦੁਪਤਿ ਮੋਹਿ ਸਨਾਥ ਕੀਯੋ ॥

jadhupat moh sanaath keeyo ||

‘O the Lord of Yadavas! you have given me your support

ਦਰਸਨ ਦੇਤ ਨ ਦਰਸਨ ਹੂ ਕੋ ਮੋ ਕਉ ਦਰਸ ਦੀਯੋ ॥

dharasan dhet na dharasan hoo ko mo kau dharas dheeyo ||

Even the saints do not have your sight, but I have perceived you.

ਰਹਾਉ ॥

rahaau ||

Pause.

ਜਾਨਤ ਹੋ ਜਗ ਮੈ ਸਮ ਮੋ ਸੋ ਅਉਰ ਨ ਬੀਰ ਬੀਯੋ ॥

jaanat ho jag mai sam mo so aaur na beer beeyo ||

ਜਿਹ ਰਨ ਮੈ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਆਪੁਨੀ ਓਰ ਹਕਾਰਿ ਲੀਯੋ ॥

jeh ran mai birajaraaj aapunee or hakaar leeyo ||

‘I know that there is no other mighty warrior equal to me, who has challenged Krishna in the war

ਜਾ ਕੋ ਸੁਕ ਨਾਰਦ ਮੁਨਿ ਸਾਰਦ ਗਾਵਤ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਯੋ ॥

jaa ko suk naaradh mun saaradh gaavat a(n)t na paayo ||

ਤਾ ਕਉ ਸ੍ਯਾਮ ਆਜ ਰਿਸ ਕਰਿ ਕੈ ਭਿਰਬੇ ਹੇਤ ਬੁਲਾਯੋ ॥੧੫੮੪॥

taa kau sayaam aaj ris kar kai bhirabe het bulaayo ||1584||

‘He, who is eulogised by Shukdev, Narada and Sharda and still they are not able to comprehend His mystery, I have challenged him today for war in anger.’1584.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਗੁਨ ਗਾਇ ਕੈ ਯੌ ਧਨੁ ਪਾਨਿ ਗਹਿਯੋ ਪੁਨਿ ਧਾਇ ਪਰਿਓ ਬਹੁ ਬਾਨ ਚਲਾਏ ॥

gun gai kai yau dhan paan gahiyo pun dhai pario bahu baan chalaae ||

Eulogizing in this way, the king caught hold of his bow and arrows in his hands and discharged many arrows, while running

ਜੇ ਭਟ ਆਨਿ ਪਰੇ ਰਨ ਮੈ ਨਹ ਜਾਨ ਦਏ ਬਹੁ ਮਾਰਿ ਗਿਰਾਏ ॥

je bhaT aan pare ran mai neh jaan dhe bahu maar giraae ||

Those warriors who came in front of him in the war, he did not allow them to go but killed them

ਘਾਇ ਲਗੇ ਜਿਨ ਕੇ ਤਨ ਮੈ ਤਿਨ ਮਾਰਨ ਕਉ ਨਹਿ ਹਾਥ ਉਠਾਏ ॥

ghai lage jin ke tan mai tin maaran kau neh haath uThaae ||

ਸੈਨ ਸੰਘਾਰ ਦਈ ਜਦਵੀ ਬ੍ਰਿਜਨਾਇਕ ਊਪਰ ਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਧਾਏ ॥੧੫੮੫॥

sain sa(n)ghaar dhiee jadhavee birajanaik uoopar hee nirap dhaae ||1585||

He did not take up his weapons to kill the wounded and killing the Yadava army, the king fell upon Krishna.1585.

ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਨਾਇਕ ਕੋ ਸੁ ਕਿਰੀਟੁ ਗਿਰਾਇ ਕੈ ਬਾਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਦਯੋ ਹੈ ॥

sree birajanaik ko su kireeT girai kai baan kai sa(n)g dhayo hai ||

The king caused the crown of Krishna fall down with his arrow

ਪੰਦ੍ਰਹਿ ਸੈ ਗਜਰਾਜ ਸਮਾਜ ਮੈ ਬਾਜ ਅਨੇਕਨ ਮਾਰਿ ਲਯੋ ਹੈ ॥

pa(n)dhreh sai gajaraaj samaaj mai baaj anekan maar layo hai ||

He killed fifteen hundred elephants and horses

ਦ੍ਵਾਦਸ ਲਛ ਜਿਤੇ ਪੁਨਿ ਜਛ ਸੁ ਸੈਨ ਘਨੋ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਭਯੋ ਹੈ ॥

dhavaiaadhas lachh jite pun jachh su sain ghano bin praan bhayo hai ||

He made twelve lakh Yakshas lifeless

ਐਸੀਓ ਭਾਤਿ ਕੋ ਜੁਧੁ ਬਿਲੋਕ ਕੈ ਸੂਰਨ ਕੋ ਅਭਿਮਾਨ ਗਯੋ ਹੈ ॥੧੫੮੬॥

aaiseeo bhaat ko judh bilok kai sooran ko abhimaan gayo hai ||1586||

Seeing such a war, the pride of the warriors was shattered.1586.

ਦਸ ਦਿਵਸ ਨਿਸਾ ਦਸ ਜੁਧ ਕੀਓ ਬ੍ਰਿਜਨਾਇਕ ਸੋ ਨ ਟਰਿਯੋ ਭਟ ਟਾਰਿਓ ॥

dhas dhivas nisaa dhas judh keeo birajanaik so na Tariyo bhaT Taario ||

He was engaged in war with Krishna for ten days and ten nights, but did not suffer defeat

ਚਾਰ ਅਛੂਹਨਿ ਅਉਰ ਤਹਾ ਰਿਸਿ ਠਾਨਿ ਸਤਿਕ੍ਰਿਤ ਕੋ ਦਲ ਮਾਰਿਓ ॥

chaar achhoohan aaur tahaa ris Thaan satikirat ko dhal maario ||

There he killed the four more greatest military units of Indra

ਮੂਰਛ ਹੁਇ ਭਟ ਭੂਮਿ ਗਿਰੇ ਬਹੁ ਬੀਰਨ ਕੌ ਲਰਤੇ ਬਲੁ ਹਾਰਿਓ ॥

moorachh hui bhaT bhoom gire bahu beeran kau larate bal haario ||

The warriors becoming unconscious fell down on the earth and many warriors were defeated while fighting

ਕੇਤੇ ਭਜੇ ਡਰੁ ਮਾਨਿ ਤਿਨੋ ਕਹ ਜਾਤ ਬਲੀ ਇਹ ਭਾਤਿ ਹਕਾਰਿਓ ॥੧੫੮੭॥

kete bhaje ddar maan tino keh jaat balee ieh bhaat hakaario ||1587||

That mighty warrior raised such a challenging shout that many warriors, in fear, fled away.1587.

ਟੇਰ ਸੁਨੇ ਸਬ ਫੇਰਿ ਫਿਰੇ ਤਬ ਭੂਪਤਿ ਤੀਛਨ ਬਾਨ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

Ter sune sab fer fire tab bhoopat teechhan baan prahaare ||

After hearing the challenging shout, all the warriors came back again, then the mighty warrior (king) inflicted blows on them with his arrows

ਆਵਤ ਹੀ ਮਗ ਬੀਚ ਗਿਰੇ ਤਿਨ ਫੋਰਿ ਜਿਰੇ ਸਰ ਪਾਰਿ ਪਧਾਰੇ ॥

aavat hee mag beech gire tin for jire sar paar padhaare ||

Their bodies fell down midway, because the arrows penetrated through their bodies

ਏਕ ਬਲੀ ਤਬ ਦਉਰ ਪਰੇ ਮੁਖ ਢਾਲਨ ਲੈ ਹਥਿਯਾਰ ਉਘਾਰੇ ॥

ek balee tab dhaur pare mukh ddaalan lai hathiyaar ughaare ||