Ang 441

ਕਾਨ ਪ੍ਰਮਾਨ ਲਉ ਤਾਨ ਕਮਾਨਨ ਯੌ ਨ੍ਰਿਪ ਊਪਰਿ ਬਾਨ ਚਲਾਏ ॥

kaan pramaan lau taan kamaanan yau nirap uoopar baan chalaae ||

ਮਾਨਹੁ ਪਾਵਸ ਕੀ ਰਿਤੁ ਮੈ ਘਨ ਬੂੰਦਨ ਜਿਉ ਸਰ ਤਿਉ ਬਰਖਾਏ ॥੧੪੪੦॥

maanahu paavas kee rit mai ghan boo(n)dhan jiau sar tiau barakhaae ||1440||

They pulled their bows upto their ears and showered arrows on the king like raindrops in rainy season.1440.

ਕਾਟਿ ਕੈ ਬਾਨ ਸਬੈ ਤਿਨ ਕੇ ਅਪੁਨੇ ਸਰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਕੇ ਤਨ ਘਾਏ ॥

kaaT kai baan sabai tin ke apune sar sree har ke tan ghaae ||

He (Kharag Singh) intercepted all their arrows, he inflicted several wounds on the body of Krishna

ਘਾਇਨ ਤੇ ਬਹੁ ਸ੍ਰਉਨ ਬਹਿਓ ਤਬ ਸ੍ਰੀਪਤਿ ਕੇ ਪਗ ਨ ਠਹਰਾਏ ॥

ghain te bahu sraun bahio tab sreepat ke pag na Thaharaae ||

So much blood oozed out from those wounds that Krishna could not stay in the battlefield

ਅਉਰ ਜਿਤੇ ਬਰਬੀਰ ਹੁਤੇ ਰਨ ਦੇਖਿ ਕੈ ਭੂਪਤਿ ਕੋ ਬਿਸਮਾਏ ॥

aaur jite barabeer hute ran dhekh kai bhoopat ko bisamaae ||

All the other kings, seeing Kharag Singh, were wonder-struck

ਧੀਰ ਨ ਕਾਹੂੰ ਸਰੀਰ ਰਹਿਓ ਜਦੁਬੀਰ ਤੇ ਆਦਿਕ ਬੀਰ ਪਰਾਏ ॥੧੪੪੧॥

dheer na kaahoo(n) sareer rahio jadhubeer te aadhik beer paraae ||1441||

No patience remained in the body of anyone and all the Yadava warriors ran away.1441.

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਕੇ ਭਾਜਤ ਹੀ ਛੁਟ ਧੀਰ ਗਯੋ ਬਰ ਬੀਰਨ ਕੋ ॥

sree jadhubeer ke bhaajat hee chhuT dheer gayo bar beeran ko ||

ਅਤਿ ਬਿਆਕੁਲ ਬੁਧਿ ਨਿਰਾਕੁਲ ਹ੍ਵੈ ਲਖਿ ਲਾਗੇ ਹੈ ਘਾਇ ਸਰੀਰਨ ਕੋ ॥

at biaakul budh niraakul havai lakh laage hai ghai sareeran ko ||

After the quick departure of Krishna, all the warriors lost patience and they became greatly agitated and worried seeing the wounds on their bodies

ਸੁ ਧਵਾਇ ਕੈ ਸ੍ਯੰਦਨ ਭਾਜਿ ਚਲੇ ਡਰੁ ਮਾਨਿ ਘਨੋ ਅਰਿ ਤੀਰਨ ਕੋ ॥

s dhavai kai saya(n)dhan bhaaj chale ddar maan ghano ar teeran ko ||

ਮਨ ਆਪਨੇ ਕੋ ਸਮਝਾਵਤ ਸਿਆਮ ਤੈ ਕੀਨੋ ਹੈ ਕਾਮੁ ਅਹੀਰਨ ਕੋ ॥੧੪੪੨॥

man aapane ko samajhaavat siaam tai keeno hai kaam aheeran ko ||1442||

They got their chariots driven and for the fear of the shower of arrows, they ran away and considered in their mind that Krishna has not acted sagaciously in taking up war with Kharag Singh.1442.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਨਿਜ ਮਨ ਕੋ ਸਮਝਾਇ ਕੈ ਬਹੁਰਿ ਫਿਰੇ ਘਨ ਸ੍ਯਾਮ ॥

nij man ko samajhai kai bahur fire ghan sayaam ||

ਜਾਦਵ ਸੈਨਾ ਸੰਗਿ ਲੈ ਪੁਨਿ ਆਏ ਰਨ ਧਾਮ ॥੧੪੪੩॥

jaadhav sainaa sa(n)g lai pun aae ran dhaam ||1443||

Reflecting in his mind, Krishna returned again to the battlefield alongwth the Yadava army.1443.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਜੂ ਬਾਚ ॥

kaanreh joo baach ||

Speech of Krishna:

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਕੋ ਹਰਿ ਕਹਿਓ ਅਬ ਤੂ ਖੜਗ ਸੰਭਾਰੁ ॥

khaRag si(n)gh ko har kahio ab too khaRag sa(n)bhaar ||

ਜਾਮ ਦਿਵਸ ਕੇ ਰਹਤ ਹੀ ਡਾਰੋ ਤੋਹਿ ਸੰਘਾਰਿ ॥੧੪੪੪॥

jaam dhivas ke rahat hee ddaaro toh sa(n)ghaar ||1444||

Krishna said to Kharag Singh, “Now you hold up your sword, because I shall kill you, till one-fourth of the day still remains.1444.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਕੋਪ ਕੈ ਬੈਨ ਕਹੈ ਖੜਗੇਸ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਜੂ ਧਨੁ ਬਾਨਨ ਲੈ ਕੈ ॥

kop kai bain kahai khaRages ko sree har joo dhan baanan lai kai ||

ਚਾਮ ਕੇ ਦਾਮ ਚਲਾਇ ਲਏ ਤੁਮ ਹੂੰ ਰਨ ਮੈ ਮਨ ਕੋ ਨਿਰਭੈ ਕੈ ॥

chaam ke dhaam chalai le tum hoo(n) ran mai man ko nirabhai kai ||

Taking his bow and arrows in his hands and in great fury, Krishna said to Kharag Singh, “You have fearlessly swayed the battlefield for a short while

ਮਤਿ ਕਰੀ ਗਰਬੈ ਤਬ ਲਉ ਜਬ ਲਉ ਮ੍ਰਿਗਰਾਜ ਗਹਿਓ ਨ ਰਿਸੈ ਕੈ ॥

mat karee garabai tab lau jab lau miragaraaj gahio na risai kai ||

“The intoxicated elephant can only be proud till the lion in fury does not attack him

ਕਾਹੇ ਕਉ ਪ੍ਰਾਨਨ ਸੋ ਧਨ ਖੋਵਤ ਜਾਹੁ ਭਲੇ ਹਥਿਯਾਰਨ ਦੈ ਕੈ ॥੧੪੪੫॥

kaahe kau praanan so dhan khovat jaahu bhale hathiyaaran dhai kai ||1445||

Why do you want to lose your life? Run away and give your weapons to us.”1445.

ਯੌ ਸੁਨਿ ਕੈ ਹਰਿ ਕੀ ਬਤੀਆ ਤਬ ਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਉਤਰ ਦੇਤ ਭਯੋ ਹੈ ॥

yau sun kai har kee bateeaa tab hee nirap utar dhet bhayo hai ||

ਕਾਹੇ ਕਉ ਸੋਰ ਕਰੈ ਰਨ ਮੈ ਬਨ ਮੈ ਜਨੁ ਕਾਹੂ ਨੇ ਲੂਟਿ ਲਯੋ ਹੈ ॥

kaahe kau sor karai ran mai ban mai jan kaahoo ne looT layo hai ||

Hearing the words of Krishna, the king replied, “Why are you raising hue and cry in the battlefield like a looted individual in the forest

ਬੋਲਤ ਹੋ ਹਠਿ ਕੈ ਸਠਿ ਜਿਉ ਹਮ ਤੇ ਕਈ ਬਾਰਨ ਭਾਜ ਗਯੋ ਹੈ ॥

bolat ho haTh kai saTh jiau ham te kiee baaran bhaaj gayo hai ||

You are persistent like fools, though you have run away form the field several times before me

ਨਾਮ ਪਰਿਓ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਬ੍ਰਿਥਾ ਬਿਨ ਲਾਜ ਸਮਾਜ ਮੈ ਆਜੁ ਖਯੋ ਹੈ ॥੧੪੪੬॥

naam pario birajaraaj birathaa bin laaj samaaj mai aaj khayo hai ||1446||

Though you are called the Lord of Braja, but inspite of losing your respect, you are keeping your position in your society.1446.

ਖੜਗੇਸ ਬਾਚ ॥

khaRages baach ||

Speech of Kharag Singh:

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਕਾਹੇ ਕਉ ਕ੍ਰੋਧ ਸੋ ਜੁਧੁ ਕਰੋ ਹਰਿ ਜਾਹੁ ਭਲੇ ਦਿਨ ਕੋ ਇਕੁ ਜੀਜੈ ॥

kaahe kau krodh so judh karo har jaahu bhale dhin ko ik jeejai ||

“Why are you waging war in anger, O Krishna! come and live comfortably for a few days more

ਬੈਸ ਕਿਸੋਰ ਮਨੋਹਰਿ ਮੂਰਤਿ ਆਨਨ ਮੈ ਅਬ ਹੀ ਮਸ ਭੀਜੈ ॥

bais kisor manohar moorat aanan mai ab hee mas bheejai ||

You are still young will a beautiful face, you are still in early youth

ਜਾਈਐ ਧਾਮਿ ਸੁਨੋ ਘਨਿ ਸ੍ਯਾਮ ਬਿਸ੍ਰਾਮ ਕਰੋ ਸੁਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਜੈ ॥

jaieeaai dhaam suno ghan sayaam bisraam karo sukh a(n)mirat peejai ||

“O Krishna! go to your home, take rest and live in peace

ਨਾਹਕ ਪ੍ਰਾਨ ਤਜੋ ਰਨ ਮੈ ਅਪੁਨੇ ਪਿਤ ਮਾਤ ਅਨਾਥ ਨ ਕੀਜੈ ॥੧੪੪੭॥

naahak praan tajo ran mai apune pit maat anaath na keejai ||1447||

Do not deprive your parents of your support by losing your life in the war.1447.

ਕਾਹੇ ਕਉ ਕਾਨ੍ਰਹ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਹਠ ਕੈ ਹਮ ਸੋ ਰਨ ਦੁੰਦ ਮਚੈ ਹੋ ॥

kaahe kau kaanreh ayodhan mai haTh kai ham so ran dhu(n)dh machai ho ||

“Why are you waging war with me with persistence? O Krishna! uselessly

ਜੁਧ ਕੀ ਬਾਤ ਬੁਰੀ ਸਬ ਤੇ ਹਰਿ ਕ੍ਰੁਧ ਕੀਏ ਨ ਕਛੂ ਫਲੁ ਪੈ ਹੋ ॥

judh kee baat buree sab te har krudh ke'ee na kachhoo fal pai ho ||

The war is a very bad thing and you will not gain anything by getting enraged

ਜਾਨਤ ਹੋ ਅਬ ਯਾ ਰਨ ਮੈ ਹਮ ਸੋ ਲਰਿ ਕੈ ਤੁਮ ਜੀਤ ਨ ਜੈਹੋ ॥

jaanat ho ab yaa ran mai ham so lar kai tum jeet na jaiho ||

“You know that you cannot win this war over me, therefore run away instantly,

ਜਾਹੁ ਤੋ ਭਾਜ ਕੈ ਜਾਹੁ ਅਬੈ ਨਹੀ ਅੰਤ ਕੋ ਅੰਤ ਕੇ ਧਾਮਿ ਸਿਧੈ ਹੋ ॥੧੪੪੮॥

jaahu to bhaaj kai jaahu abai nahee a(n)t ko a(n)t ke dhaam sidhai ho ||1448||

Otherwise ultimately you will have to go to the abode of Yama.”1448.

ਯੌ ਸੁਨਿ ਕੈ ਹਰਿ ਚਾਪ ਲਯੋ ਕਰਿ ਤਾਨ ਕੈ ਬਾਨ ਕਉ ਖੈਚ ਚਲਾਯੋ ॥

yau sun kai har chaap layo kar taan kai baan kau khaich chalaayo ||

Hearing these words, Krishna took his bow in hi hand and pulling it, he discharged an arrow

ਭੂਪਤਿ ਕਉ ਹਰਿ ਘਾਇਲ ਕੀਨੋ ਹੈ ਸ੍ਰੀਪਤ ਕਉ ਨ੍ਰਿਪ ਘਾਇ ਲਗਾਯੋ ॥

bhoopat kau har ghail keeno hai sreepat kau nirap ghai lagaayo ||

Krishna inflicted a wound on the king and the king on Krishna

ਬੀਰ ਦੁਹੂੰ ਤਿਹ ਠਉਰ ਬਿਖੈ ਕਬਿ ਰਾਮ ਭਨੈ ਅਤਿ ਜੁਧੁ ਮਚਾਯੋ ॥

beer dhuhoo(n) teh Thaur bikhai kab raam bhanai at judh machaayo ||

The warriors or both the sides waged a dreadful war

ਬਾਨ ਅਪਾਰ ਚਲੇ ਦੁਹੂੰ ਓਰ ਤੇ ਅਭ੍ਰਨ ਜਿਉ ਦਿਵ ਮੰਡਲ ਛਾਯੋ ॥੧੪੪੯॥

baan apaar chale dhuhoo(n) or te abhran jiau dhiv ma(n)ddal chhaayo ||1449||

There was an enormous shower of arrows from both sides and it appeared that the clouds have spread over the sky.1449.

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਸਹਾਇ ਕੇ ਕਾਜ ਜਿਨੋ ਬਰ ਬੀਰਨ ਤੀਰ ਚਲਾਏ ॥

sree jadhubeer sahai ke kaaj jino bar beeran teer chalaae ||

ਭੂਪਤਿ ਏਕ ਨ ਬਾਨ ਲਗਿਯੋ ਲਖਿ ਦੂਰਿ ਤੇ ਬਾਨਨ ਸੋ ਬਹੁ ਘਾਏ ॥

bhoopat ek na baan lagiyo lakh dhoor te baanan so bahu ghaae ||

The arrows discharged by the other warriors for the help of Krishna, none of them hit the king, buyt they were them selves killed by the distant arrows

ਧਾਇ ਪਰੀ ਬਹੁ ਜਾਦਵ ਸੈਨ ਧਵਾਇ ਕੈ ਸ੍ਯੰਦਨ ਚਾਪ ਚਢਾਏ ॥

dhai paree bahu jaadhav sain dhavai kai saya(n)dhan chaap chaddaae ||

The Yadava army, mounting on the chariots and pulling the bows, fell upon the kng

ਆਵਤ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਰਿਸ ਕੈ ਨ੍ਰਿਪ ਸੋ ਪਲ ਮੈ ਦਲ ਪੈਦਲ ਘਾਏ ॥੧੪੫੦॥

aavat sayaam bhanai ris kai nirap so pal mai dhal paidhal ghaae ||1450||

According to the poet they came in anger, but the king destroys the clusters of the army in an instant.1450.

ਏਕ ਗਿਰੇ ਤਜਿ ਪ੍ਰਾਨਨ ਕੋ ਰਨ ਕੀ ਛਿਤ ਮੈ ਅਤਿ ਜੁਧੁ ਮਚੈ ਕੈ ॥

ek gire taj praanan ko ran kee chhit mai at judh machai kai ||

Some of them became lifeless and fell in the battlefield and some of them fled away

ਏਕ ਗਏ ਭਜਿ ਕੈ ਇਕ ਘਾਇਲ ਏਕ ਲਰੇ ਮਨਿ ਕੋਪੁ ਬਢੈ ਕੈ ॥

ek ge bhaj kai ik ghail ek lare man kop baddai kai ||

Some of them were wounded and some of the m kept fighting in anger

ਤਉ ਨ੍ਰਿਪ ਲੈ ਕਰ ਮੈ ਕਰਵਾਰ ਦੀਯੋ ਬਹੁ ਖੰਡਨ ਖੰਡਨ ਕੈ ਕੈ ॥

tau nirap lai kar mai karavaar dheeyo bahu kha(n)ddan kha(n)ddan kai kai ||

The king taking the sword in his hand, chopped the soldiers into bits

ਭੂਪ ਕੋ ਪਉਰਖ ਹੈ ਮਹਬੂਬ ਨਿਹਾਰ ਰਹੇ ਸਬ ਆਸਿਕ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ॥੧੪੫੧॥

bhoop ko paurakh hai mahaboob nihaar rahe sab aasik havai kai ||1451||

It appeared that the audacity of the king was like beloved and all of them seeing him as lovers.1451.