Ang 440

ਜੇ ਨ੍ਰਿਪ ਸਾਮੁਹੇ ਆਇ ਭਿਰੇ ਅਰਿ ਬਾਨਨ ਸੋ ਸੋਈ ਮਾਰਿ ਲਏ ਹੈ ॥

je nirap saamuhe aai bhire ar baanan so soiee maar le hai ||

All the enemies who came in front of the king, he knocked them down with his arrows

ਕੇਤਕਿ ਜੋਰਿ ਭਿਰੇ ਹਠਿ ਕੈ ਕਿਤਨੇ ਰਨ ਕੋ ਲਖਿ ਭਾਜਿ ਗਏ ਹੈ ॥

ketak jor bhire haTh kai kitane ran ko lakh bhaaj ge hai ||

There were many who fought persistently, but there were also many who ran away

ਕੇਤਕਿ ਹੋਇ ਇਕਤ੍ਰ ਰਹੇ ਜਸੁ ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਕਬਿ ਚੀਨ ਲਏ ਹੈ ॥

ketak hoi ikatr rahe jas taa chhab ko kab cheen le hai ||

ਮਾਨਹੁ ਆਗ ਲਗੀ ਬਨ ਮੈ ਮਦਮਤ ਕਰੀ ਇਕ ਠਉਰ ਭਏ ਹੈ ॥੧੪੨੮॥

maanahu aag lagee ban mai madhamat karee ik Thaur bhe hai ||1428||

Many kings had gathered at one place and appeared like the intoxicated elephant gathered together at one place in the event of the forest-fire.1428.

ਬੀਰ ਘਨੇ ਰਨ ਮਾਝ ਹਨੇ ਮਨ ਮੈ ਨ੍ਰਿਪ ਰੰਚਕ ਕੋਪ ਭਰਿਓ ਹੈ ॥

beer ghane ran maajh hane man mai nirap ra(n)chak kop bhario hai ||

Killing many warriors in the battlefield, the king Kharag Singh became somewhat furious

ਬਾਜ ਕਰੀ ਰਥ ਕਾਟਿ ਦਏ ਜਬ ਹੀ ਕਰ ਮੈ ਕਰਵਾਰ ਧਰਿਓ ਹੈ ॥

baaj karee rath kaaT dhe jab hee kar mai karavaar dhario hai ||

As soon as he caught hold of the sword he knocked down visibly many elephants, horses and chariots

ਪੇਖ ਕੈ ਸਤ੍ਰ ਇਕਤ੍ਰ ਭਏ ਨ੍ਰਿਪ ਮਾਰਬੇ ਕੋ ਤਿਨ ਮੰਤ੍ਰ ਕਰਿਓ ਹੈ ॥

pekh kai satr ikatr bhe nirap maarabe ko tin ma(n)tr kario hai ||

Seeing him the enemies gathered and began to think of killing him

ਕੇਹਰਿ ਕੋ ਬਧ ਜਿਉ ਚਿਤਵੈ ਮ੍ਰਿਗ ਸੋ ਤੋ ਬ੍ਰਿਥਾ ਕਬਹੂੰ ਨ ਡਰਿਓ ਹੈ ॥੧੪੨੯॥

kehar ko badh jiau chitavai mirag so to birathaa kabahoo(n) na ddario hai ||1429||

It appeared like the deer gathered together in order to kill the lion and the lion remained standing fearlessly.1429.

ਭੂਪ ਬਲੀ ਬਹੁਰੋ ਰਿਸ ਕੈ ਜਬ ਹਾਥਨ ਮੈ ਹਥਿਯਾਰ ਗਹੇ ਹੈ ॥

bhoop balee bahuro ris kai jab haathan mai hathiyaar gahe hai ||

ਸੂਰ ਹਨੇ ਬਲਬੰਡ ਘਨੇ ਕਬਿ ਰਾਮ ਭਨੈ ਚਿਤ ਮੈ ਜੁ ਚਹੇ ਹੈ ॥

soor hane balaba(n)dd ghane kab raam bhanai chit mai ju chahe hai ||

When the mighty king, in his anger, taking his weapons in his hand, killed the warriors according to his heart’s desire

ਸੀਸ ਪਰੇ ਕਟਿ ਬੀਰਨ ਕੇ ਧਰਨੀ ਖੜਗੇਸ ਸੁ ਸੀਸ ਛਹੇ ਹੈ ॥

sees pare kaT beeran ke dharanee khaRages su sees chhahe hai ||

ਮਾਨਹੁ ਸ੍ਰਉਨ ਸਰੋਵਰ ਮੈ ਸਿਰ ਸਤ੍ਰਨ ਕੰਜ ਸੇ ਮੂੰਦ ਰਹੇ ਹੈ ॥੧੪੩੦॥

maanahu sraun sarovar mai sir satran ka(n)j se moo(n)dh rahe hai ||1430||

The heads of the warriors are being torn with the blows of Kharag Singh like the lotus-heats of the enemy torn in the tank of blood.1430.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਤਕਿ ਝੂਝ ਸਿੰਘ ਕੋ ਖੜਗ ਸੀ ਖੜਗ ਲੀਓ ਕਰਿ ਕੋਪ ॥

tak jhoojh si(n)gh ko khaRag see khaRag leeo kar kop ||

ਹਨਿਓ ਤਬੈ ਸਿਰ ਸਤ੍ਰ ਕੋ ਜਨੁ ਦੀਨੀ ਅਸਿ ਓਪ ॥੧੪੩੧॥

hanio tabai sir satr ko jan dheenee as op ||1431||

Seeing the dagger of Jujhan Singh, Kharag Singh took his sword in his hand and like lightning, he struck it on the head of the enemy and killed him.1431.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਪੁਨਿ ਸਿੰਘ ਜੁਝਾਰ ਮਹਾ ਰਨ ਮੈ ਲਰਿ ਕੈ ਮਰਿ ਕੈ ਸੁਰ ਲੋਕਿ ਬਿਹਾਰਿਓ ॥

pun si(n)gh jujhaar mahaa ran mai lar kai mar kai sur lok bihaario ||

ਸੈਨ ਜਿਤੋ ਤਿਹ ਸੰਗ ਹੁਤੋ ਤਬ ਹੀ ਅਸਿ ਲੈ ਨ੍ਰਿਪ ਮਾਰਿ ਬਿਦਾਰਿਓ ॥

sain jito teh sa(n)g huto tab hee as lai nirap maar bidhaario ||

In this way in this great war, Jujhar Singh also, went to heaven while fighting and the army which was with him, the king (Kharag Singh) was torn into fragments

ਜੇਤੇ ਰਹੇ ਸੁ ਭਜੇ ਰਨ ਤੇ ਕਿਨਹੂੰ ਨਹੀ ਲਾਜ ਕੀ ਓਰਿ ਨਿਹਾਰਿਓ ॥

jete rahe su bhaje ran te kinahoo(n) nahee laaj kee or nihaario ||

Those who survived, without caring for their honour and custom fled away

ਮਾਨਹੁ ਦੰਡ ਲੀਏ ਕਰ ਮੈ ਜਮ ਕੇ ਸਮ ਭੂਪ ਮਹਾ ਅਸਿ ਧਾਰਿਓ ॥੧੪੩੨॥

maanahu dha(n)dd le'ee kar mai jam ke sam bhoop mahaa as dhaario ||1432||

They saw in the king Kharag Singh Yama, carrying the death-sentence in his hand.1432.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਸਰੁ ਧਨੁ ਗਹਿਓ ਕਿਨਹੂ ਰਹਿਯੋ ਨ ਧੀਰ ॥

khaRag si(n)gh sar dhan gahio kinahoo rahiyo na dheer ||

ਚਲੇ ਤਿਆਗ ਕੈ ਰਨ ਰਥੀ ਮਹਾਰਥੀ ਬਲਬੀਰ ॥੧੪੩੩॥

chale tiaag kai ran rathee mahaarathee balabeer ||1433||

When Kharag Singh caught hold of his bow and arrows in his hands then all of them lost patience and all the chieftains and mighty warriors left the war-arena.1433.

ਜਬ ਭਾਜੀ ਜਾਦਵ ਚਮੂੰ ਕ੍ਰਿਸਨ ਬਿਲੋਕੀ ਨੈਨਿ ॥

jab bhaajee jaadhav chamoo(n) kirasan bilokee nain ||

ਸਾਤਕਿ ਸਿਉ ਹਰਿ ਯੌ ਕਹਿਓ ਤੁਮ ਧਾਵਹੁ ਲੈ ਸੈਨ ॥੧੪੩੪॥

saatak siau har yau kahio tum dhaavahu lai sain ||1434||

When Krishna saw the Yadava army running away, then calling Satyak towards him, he said, “Go with your army.”1434.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਸਾਤਕਿ ਅਉ ਬਰਮਾਕ੍ਰਿਤ ਊਧਵ ਸ੍ਰੀ ਮੁਸਲੀ ਕਰ ਮੈ ਹਲੁ ਲੈ ॥

saatak aau baramaakirat uoodhav sree musalee kar mai hal lai ||

ਬਸੁਦੇਵ ਤੇ ਆਦਿਕ ਬੀਰ ਜਿਤੇ ਤਿਹ ਆਗੇ ਕੀਯੋ ਬਲਿ ਕਉ ਦਲੁ ਦੈ ॥

basudhev te aadhik beer jite teh aage keeyo bal kau dhal dhai ||

He sent all his great warriors including Satyak, Krat Verma, Udhava, Balram, Vasudev etc. to the front,

ਸਬ ਹੂੰ ਨ੍ਰਿਪ ਊਪਰਿ ਬਾਨਨ ਬ੍ਰਿਸਟ ਕਰੀ ਮਨ ਮੈ ਤਕਿ ਕੇ ਖਲੁ ਛੈ ॥

sab hoo(n) nirap uoopar baanan birasaT karee man mai tak ke khal chhai ||

ਸੁਰਰਾਜ ਪਠੇ ਗਿਰਿ ਗੋਧਨ ਪੈ ਰਿਸਿ ਮੇਘ ਮਨੋ ਬਰਖੈ ਬਲੁ ਕੈ ॥੧੪੩੫॥

suraraaj paThe gir godhan pai ris megh mano barakhai bal kai ||1435||

And they all showed so many arrows in order to destroy Kharag Singh like powerful clouds sent by Indra for bursting into rain on the Goverdhan mountain.1435.

ਸਰ ਜਾਲ ਕਰਾਲ ਸਬੈ ਸਹਿ ਕੈ ਗਹਿ ਕੈ ਬਹੁਰੋ ਧਨੁ ਬਾਨ ਚਲਾਏ ॥

sar jaal karaal sabai seh kai geh kai bahuro dhan baan chalaae ||

The king enduring the terrible rain of arrows also discharged arrows from his side

ਬਾਜ ਕਰੇ ਸਭਹੂੰਨ ਕੇ ਘਾਇਲ ਸੂਤ ਸਬੈ ਤਿਨ ਕੇ ਰਨਿ ਘਾਏ ॥

baaj kare sabhahoo(n)n ke ghail soot sabai tin ke ran ghaae ||

He wounded the horse of all the kings and killed all their charioteers

ਪੈਦਲ ਕੇ ਦਲ ਮਾਝਿ ਪਰਿਓ ਤੇਈ ਬਾਨਨ ਸੋ ਜਮੁਲੋਕਿ ਪਠਾਏ ॥

paidhal ke dhal maajh pario teiee baanan so jamulok paThaae ||

After that he jumped into the forces on foot and began to send the warriors to the abode of Yama

ਸ੍ਯੰਦਨ ਕਾਟਿ ਦਯੋ ਬਹੁਰੋ ਸਭ ਹ੍ਵੈ ਬਿਰਥੀ ਜਦੁਬੰਸ ਪਰਾਏ ॥੧੪੩੬॥

saya(n)dhan kaaT dhayo bahuro sabh havai birathee jadhuba(n)s paraae ||1436||

He shattered the chariots of many and deprived of their chariots, the Yadavas ran away.1436.

ਕਾਹੇ ਕਉ ਭਜਤ ਹੋ ਰਨ ਤੇ ਬਲਿ ਜੁਧ ਸਮੋ ਪੁਨਿ ਐਸੇ ਨ ਪੈ ਹੈ ॥

kaahe kau bhajat ho ran te bal judh samo pun aaise na pai hai ||

ਸਾਤਕਿ ਸੋ ਖੜਗੇਸ ਕਹਿਓ ਅਬ ਭਾਜਹੁ ਤੈ ਕਛੁ ਲਾਜ ਰਹੈ ਹੈ ॥

saatak so khaRages kahio ab bhaajahu tai kachh laaj rahai hai ||

“Why are you running away from the battlefield? You will not have such opportunity of war again.” Kharag Singh said to Satyak, “keep the war-tradition in your mind and do not run away,

ਜਉ ਕਹੂੰ ਅਉਰ ਸਮਾਜ ਮੈ ਜਾਇ ਹੋ ਸੋ ਵਹੁ ਕਾਇਰ ਰਾਜ ਵਹੈ ਹੈ ॥

jau kahoo(n) aaur samaaj mai jai ho so vahu kair raaj vahai hai ||

ਤਾ ਤੇ ਬਿਚਾਰ ਕੈ ਆਨਿ ਭਿਰੋ ਕਿਨ ਭਾਜ ਕੈ ਕਾ ਮੁਖੁ ਲੈ ਘਰਿ ਜੈ ਹੈ ॥੧੪੩੭॥

taa te bichaar kai aan bhiro kin bhaaj kai kaa mukh lai ghar jai hai ||1437||

Because when you visit some society, the people will say that the king of the cowards is the same, therefore consider it and fight with me, because on running away to your home, how you will show your face there?”1437.

ਯੌ ਸੁਨਿ ਸੂਰ ਨ ਕੋਊ ਫਿਰਿਯੋ ਰਿਸ ਕੈ ਅਰਿ ਕੈ ਨ੍ਰਿਪ ਪਾਛੈ ਧਯੋ ਹੈ ॥

yau sun soor na kouoo firiyo ris kai ar kai nirap paachhai dhayo hai ||

Hearing these words, none of the warriors came back

ਜਾਦਵ ਭਾਜਤ ਜੈਸੇ ਅਜਾ ਖੜਗੇਸ ਮਨੋ ਮ੍ਰਿਗਰਾਜ ਭਯੋ ਹੈ ॥

jaadhav bhaajat jaise ajaa khaRages mano miragaraaj bhayo hai ||

Then the king, in rage, followed the enemy, the Yadavas were running away like goats and Kharag Singh seems like a lion

ਧਾਇ ਮਿਲਿਓ ਮੁਸਲੀਧਰ ਕੋ ਤਨਿ ਕੰਠ ਬਿਖੈ ਧਨੁ ਡਾਰ ਲਯੋ ਹੈ ॥

dhai milio musaleedhar ko tan ka(n)Th bikhai dhan ddaar layo hai ||

The king ran and met Balram and put his bow in his neck

ਤਉ ਹਸਿ ਕੈ ਅਪਨੇ ਬਸ ਕੈ ਬਲਦੇਵਹਿ ਕਉ ਤਬ ਛਾਡਿ ਦਯੋ ਹੈ ॥੧੪੩੮॥

tau has kai apane bas kai baladheveh kau tab chhaadd dhayo hai ||1438||

Then laughingly he subdued Balram but subsequently let him go.1438.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਜਬ ਸਬ ਹੀ ਭਟ ਭਾਜ ਕੈ ਗਏ ਸਰਨਿ ਬ੍ਰਿਜ ਰਾਇ ॥

jab sab hee bhaT bhaaj kai ge saran biraj rai ||

ਤਬ ਜਦੁਪਤਿ ਸਬ ਜਾਦਵਨ ਕੀਨੋ ਏਕ ਉਪਾਇ ॥੧੪੩੯॥

tab jadhupat sab jaadhavan keeno ek upai ||1439||

When all the warriors came before Krishna after running away, then Krishna and all the other Yadavas together devised a remedy.1439.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਘੇਰਹਿ ਯਾਹਿ ਸਬੈ ਮਿਲਿ ਕੈ ਹਮ ਐਸੇ ਬਿਚਾਰਿ ਸਬੈ ਭਟ ਧਾਏ ॥

ghereh yaeh sabai mil kai ham aaise bichaar sabai bhaT dhaae ||

“Let all of us besiege him,” thinking like this they all marched forward

ਆਗੇ ਕੀਓ ਬ੍ਰਿਜਭੂਖਨ ਕਉ ਸਬ ਪਾਛੇ ਭਏ ਮਨ ਕੋਪੁ ਬਢਾਏ ॥

aage keeo birajabhookhan kau sab paachhe bhe man kop baddaae ||

They placed Krishna in front and they all followed him in rage