Ang 438

ਕੋਪ ਬਢਾਇ ਘਨੋ ਚਿਤ ਮੈ ਧਨੁ ਬਾਨ ਸੰਭਾਰਿ ਭਲੇ ਕਰ ਲੀਨੋ ॥

kop baddai ghano chit mai dhan baan sa(n)bhaar bhale kar leeno ||

He caught hold of his bow and arrows in his hands, being greatly enraged in his mind

ਖੈਚ ਕੈ ਕਾਨ ਪ੍ਰਮਾਨ ਕਮਾਨ ਸੁ ਛੇਦ ਹ੍ਰਿਦਾ ਸਰ ਸੋ ਅਰਿ ਦੀਨੋ ॥

khaich kai kaan pramaan kamaan su chhedh hiradhaa sar so ar dheeno ||

ਮਾਨਹੁ ਬਾਬੀ ਮੈ ਸਾਪ ਧਸਿਓ ਕਬਿ ਨੇ ਜਸੁ ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਇਮਿ ਚੀਨੋ ॥੧੪੧੧॥

maanahu baabee mai saap dhasio kab ne jas taa chhab ko im cheeno ||1411||

Pulling his bow upto his ear, he pierced the heart of the enemy like a snake entering his hole.1411.

ਬਾਨਨ ਸੰਗਿ ਸੁ ਮਾਰਿ ਕੈ ਸਤ੍ਰਨ ਰਾਮ ਭਨੇ ਅਸਿ ਸੋ ਪੁਨਿ ਮਾਰਿਓ ॥

baanan sa(n)g su maar kai satran raam bhane as so pun maario ||

After killing the enemy with his arrows, he made killing with his sword

ਸ੍ਰਉਨ ਸਮੂਹ ਪਰਿਓ ਤਿਹ ਤੇ ਧਰਿ ਪ੍ਰਾਨ ਬਿਨਾ ਕਰਿ ਭੂ ਪਰ ਡਾਰਿਓ ॥

sraun samooh pario teh te dhar praan binaa kar bhoo par ddaario ||

Because of the war, the blood began to flow on the earth and making the bodies lifeless, he knocked them down on the ground

ਤਾ ਛਬਿ ਕੀ ਉਪਮਾ ਲਖਿ ਕੈ ਕਬਿ ਨੇ ਮੁਖਿ ਤੇ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰਿਓ ॥

taa chhab kee upamaa lakh kai kab ne mukh te ieh bhaat uchaario ||

ਖਗ ਲਗਿਯੋ ਤਿਹ ਕੋ ਨਹੀ ਮਾਨਹੁ ਲੈ ਕਰ ਮੈ ਜਮ ਦੰਡ ਪ੍ਰਹਾਰਿਓ ॥੧੪੧੨॥

khag lagiyo teh ko nahee maanahu lai kar mai jam dha(n)dd prahaario ||1412||

The poet describing this spectacle says that it appears that they had not been hit by the sword and instead, they had been knocked down on account of the punishment of Yama.1412.

ਰਾਛਸ ਮਾਰਿ ਲਯੋ ਜਬ ਹੀ ਤਬ ਰਾਛਸ ਕੋ ਰਿਸ ਕੈ ਦਲੁ ਧਾਯੋ ॥

raachhas maar layo jab hee tab raachhas ko ris kai dhal dhaayo ||

When this demon was killed, then the army of demons in their fury, fell upon him

ਆਵਤ ਹੀ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਬਿਬਿਧਾਯੁਧ ਲੈ ਅਤਿ ਜੁਧੁ ਮਚਾਯੋ ॥

aavat hee kab sayaam kahai bibidhaayudh lai at judh machaayo ||

On their arrival, he began the war with different kinds of weapons

ਦੈਤ ਘਨੇ ਤਹ ਘਾਇਲ ਹੈ ਬਹੁ ਘਾਇਨ ਸੋ ਖੜਗੇਸਹਿ ਘਾਯੋ ॥

dhait ghane teh ghail hai bahu ghain so khaRageseh ghaayo ||

Many of the demons were wounded at that place and Kharag Singh also received many wounds

ਸੋ ਸਹਿ ਕੈ ਅਸਿ ਕੋ ਗਹਿ ਕੈ ਨ੍ਰਿਪ ਜੁਧ ਕੀਯੋ ਨਹੀ ਘਾਉ ਜਤਾਯੋ ॥੧੪੧੩॥

so seh kai as ko geh kai nirap judh keeyo nahee ghaau jataayo ||1413||

Enduring the agony of the wounds, the king fought and did not expose his wounds.1413.

ਧਾਇ ਪਰੇ ਸਬ ਰਾਛਸਿ ਯਾ ਪਰ ਹੈ ਤਿਨ ਕੈ ਮਨਿ ਕੋਪੁ ਬਢਿਓ ॥

dhai pare sab raachhas yaa par hai tin kai man kop baddio ||

All the demons fell upon him with increased anger

ਗਹਿ ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਗਦਾ ਬਰਛੀ ਤਿਨ ਮਿਆਨਹੁ ਤੇ ਕਰਵਾਰ ਕਢਿਓ ॥

geh baan kamaan gadhaa barachhee tin miaanahu te karavaar kaddio ||

Taking up their bows, arrows, maces, daggers etc., they also drew out their swords from the scabbards

ਸਬ ਦਾਨਵ ਤੇਜ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕੀਯੋ ਰਿਸ ਪਾਵਕ ਮੈ ਤਿਨ ਅੰਗ ਡਢਿਓ ॥

sab dhaanav tej pracha(n)dd keeyo ris paavak mai tin a(n)g ddaddio ||

In the fire of ire, their life-energy increased and their limbs god instigated

ਇਹ ਭਾਤਿ ਪ੍ਰਹਾਰਤ ਹੈ ਨ੍ਰਿਪ ਕਉ ਤਨ ਕੰਚਨ ਮਾਨੋ ਸੁਨਾਰ ਗਢਿਓ ॥੧੪੧੪॥

eeh bhaat prahaarat hai nirap kau tan ka(n)chan maano sunaar gaddio ||1414||

They were striking their blows on the king like a goldsmith fashionable a body of gold.1414.

ਜਿਨ ਹੂੰ ਨ੍ਰਿਪ ਕੇ ਸੰਗਿ ਜੁਧ ਕੀਯੋ ਸੁ ਸਬੈ ਇਨ ਹੂੰ ਹਤਿ ਕੈ ਤਬ ਦੀਨੇ ॥

jin hoo(n) nirap ke sa(n)g judh keeyo su sabai in hoo(n) hat kai tab dheene ||

ਅਉਰ ਜਿਤੇ ਅਰਿ ਜੀਤ ਬਚੈ ਤਿਨ ਕੇ ਬਧ ਕਉ ਕਰਿ ਆਯੁਧ ਲੀਨੇ ॥

aaur jite ar jeet bachai tin ke badh kau kar aayudh leene ||

All those who fought with the king were killed and in order to kill the remaining enemies, he caught hold of his weapons in his hands

ਤਉ ਇਨ ਭੂਪ ਸਰਾਸਨ ਲੈ ਕੀਏ ਸਤ੍ਰਨ ਕੇ ਤਨ ਮੁੰਡਨ ਹੀਨੇ ॥

tau in bhoop saraasan lai ke'ee satran ke tan mu(n)ddan heene ||

ਜੋ ਨ ਡਰੇ ਸੁ ਲਰੇ ਪੁਨਿ ਧਾਇ ਨਿਦਾਨ ਵਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਖੰਡਨ ਕੀਨੇ ॥੧੪੧੫॥

jo na ddare su lare pun dhai nidhaan vahee nirap kha(n)ddan keene ||1415||

Taking his bow and arrows in his hands, the kings made their bodies headless and those who still persisted to fight with him, were all destroyed.1415.

ਬੀਰ ਬਡੋ ਇਕ ਦੈਤ ਹੁਤੋ ਤਿਨਿ ਕੋਪ ਕੀਯੋ ਅਤਿ ਹੀ ਮਨ ਮੈ ॥

beer baddo ik dhait huto tin kop keeyo at hee man mai ||

There was one very big demon warrior, who is extreme anger discharged many arrows on the king

ਇਹ ਭਾਤਿ ਸੋ ਭੂਪ ਕਉ ਬਾਨ ਹਨੇ ਸਬ ਫੋਕਨ ਲਉ ਗਡਗੇ ਤਨ ਮੈ ॥

eeh bhaat so bhoop kau baan hane sab fokan lau gaddage tan mai ||

These arrows penetrated into the body of the king till the final end

ਤਬ ਭੂਪਤਿ ਸਾਗ ਹਨੀ ਰਿਪੁ ਕੋ ਧਸ ਗੀ ਉਰਿ ਜਿਉ ਚਪਲਾ ਘਨ ਮੈ ॥

tab bhoopat saag hanee rip ko dhas gee ur jiau chapalaa ghan mai ||

Then the king, in great rage, struck his lance on the enemy, which penetrated into his body like lightning

ਸੁ ਮਨੋ ਉਰਗੇਸ ਖਗੇਸ ਕੇ ਤ੍ਰਾਸ ਤੇ ਧਾਇ ਕੈ ਜਾਇ ਦੁਰਿਓ ਬਨ ਮੈ ॥੧੪੧੬॥

s mano urages khages ke traas te dhai kai jai dhurio ban mai ||1416||

It appeared that on account of the fear of Garuda, the king of the serpents came to hide himself in the forest.1416.

ਲਾਗਤ ਸਾਗ ਕੈ ਪ੍ਰਾਨ ਤਜੇ ਤਿਹ ਅਉਰ ਹੁਤੋ ਤਿਹ ਕੋ ਅਸਿ ਝਾਰਿਓ ॥

laagat saag kai praan taje teh aaur huto teh ko as jhaario ||

ਕੋਪ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਖੜਗੇਸ ਕਹੈ ਕਬਿ ਰਾਮ ਮਹਾ ਬਲ ਧਾਰਿਓ ॥

kop ayodhan mai khaRages kahai kab raam mahaa bal dhaario ||

He breathed his last, when he was hit by the lance and the king Kharag Singh, in great fury, struck his blows on others with his sword

ਰਾਛਸ ਤੀਸ ਰਹੋ ਤਿਹ ਠਾ ਤਿਹ ਕੋ ਤਬ ਹੀ ਤਿਹ ਠਉਰ ਸੰਘਾਰਿਓ ॥

raachhas tees raho teh Thaa teh ko tab hee teh Thaur sa(n)ghaario ||

He killed the thirty demons at the place, where they were standing in the battlefield

ਪ੍ਰਾਨ ਬਿਨਾ ਇਹ ਭਾਤਿ ਪਰਿਓ ਮਘਵਾ ਮਨੋ ਬਜ੍ਰ ਭਏ ਨਗੁ ਮਾਰਿਓ ॥੧੪੧੭॥

praan binaa ieh bhaat pario maghavaa mano bajr bhe nag maario ||1417||

They were standing lifeless like the dead mountains hit by the Vajra of Indra.1417.

ਕਬਿਤੁ ॥

kabit ||

KABIT

ਕੇਤੇ ਰਾਛਸਨ ਹੂੰ ਕੀ ਭੁਜਨ ਕਉ ਕਾਟਿ ਦਯੋ ਕੇਤੇ ਸਿਰ ਸਤ੍ਰਨ ਕੇ ਖੰਡਨ ਕਰਤ ਹੈ ॥

kete raachhasan hoo(n) kee bhujan kau kaaT dhayo kete sir satran ke kha(n)ddan karat hai ||

The arms of many demons were chopped and the heads of many enemies were cut

ਕੇਤੇ ਭਾਜਿ ਗਏ ਅਰਿ ਕੇਤੇ ਮਾਰਿ ਲਏ ਬੀਰ ਰਨ ਹੂੰ ਕੀ ਭੂਮਿ ਹੂੰ ਤੇ ਪੈਗੁ ਨ ਟਰਤ ਹੈ ॥

kete bhaaj ge ar kete maar le beer ran hoo(n) kee bhoom hoo(n) te paig na Tarat hai ||

Many enemies ran away, many were killed,

ਸੈਥੀ ਜਮਦਾਰ ਲੈ ਸਰਾਸਨ ਗਦਾ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਦੁਜਨ ਕੀ ਸੈਨਾ ਬੀਚ ਐਸੇ ਬਿਚਰਤ ਹੈ ॥

saithee jamadhaar lai saraasan gadhaa tirasool dhujan kee sainaa beech aaise bicharat hai ||

But still this warrior was moving with the enemy`s army firmly taking his sword, axe, bow, mace, trident etc. in his hands

ਆਗੇ ਹੁਇ ਲਰਤ ਪਗ ਪਾਛੇ ਨ ਕਰਤ ਡਗ ਕਬੂੰ ਦੇਖੀਯਤ ਕਬੂੰ ਦੇਖਿਓ ਨ ਪਰਤ ਹੈ ॥੧੪੧੮॥

aage hui larat pag paachhe na karat ddag kaboo(n) dhekheeyat kaboo(n) dhekhio na parat hai ||1418||

He is fighting while moving forward and is not receding even step backwards, the king Kharag Singh is so swift that sometimes he is visible and sometimes he is not seen.1418.

ਕਬਿਯੋ ਬਾਚ ॥

kabiyo baach ||

Speech of the poet:

ਅੜਿਲ ॥

aRil ||

ARIL

ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਬਹੁ ਰਾਛਸ ਮਾਰੇ ਕੋਪ ਹੁਇ ॥

khaRag si(n)gh bahu raachhas maare kop hui ||

ਰਹੇ ਮਨੋ ਮਤਵਾਰੇ ਰਨ ਕੀ ਭੂਮਿ ਸੁਇ ॥

rahe mano matavaare ran kee bhoom sui ||

Kharag Singh killed many demons in anger and they all appeared intoxicated and sleeping the battlefield

ਜੀਅਤ ਬਚੇ ਤੇ ਭਾਜੇ ਤ੍ਰਾਸ ਬਢਾਇ ਕੈ ॥

jeeat bache te bhaaje traas baddai kai ||

ਹੋ ਜਦੁਪਤਿ ਤੀਰ ਪੁਕਾਰੇ ਸਬ ਹੀ ਆਇ ਕੈ ॥੧੪੧੯॥

ho jadhupat teer pukaare sab hee aai kai ||1419||

Those who survived, they ran away in fear and all of them came and lamented before Krishna.1419.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਜੂ ਬਾਚ ॥

kaanreh joo baach ||

Speech of the Krishna:

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਤਬ ਬ੍ਰਿਜਪਤਿ ਸਬ ਸੈਨ ਕਉ ਐਸੇ ਕਹਿਯੋ ਸੁਨਾਇ ॥

tab birajapat sab sain kau aaise kahiyo sunai ||

ਕੋ ਲਾਇਕ ਭਟ ਕਟਕ ਮੈ ਲਰੈ ਜੁ ਯਾ ਸੰਗ ਜਾਇ ॥੧੪੨੦॥

ko laik bhaT kaTak mai larai ju yaa sa(n)g jai ||1420||

Then Krishna said to the army within its hearing, “Who is that person in my army, who is capable of fighting with Kharag Singh?”1420.

ਸੋਰਠਾ ॥

soraThaa ||

SORTHA

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਪਤਿ ਕੇ ਬੀਰ ਦੁਇ ਨਿਕਸੇ ਅਤਿ ਕੋਪ ਹੁਇ ॥

sree jadhupat ke beer dhui nikase at kop hui ||

Two warriors of Krishna came out in extreme anger

ਮਹਾਰਥੀ ਰਨਧੀਰ ਇੰਦ੍ਰ ਤੁਲਿ ਬਿਕ੍ਰਮ ਜਿਨੈ ॥੧੪੨੧॥

mahaarathee ranadheer i(n)dhr tul bikram jinai ||1421||

Both of them were glorious, brave and mighty warriors like Indra.1421.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਸਿੰਘ ਝੜਾਝੜ ਝੂਝਨ ਸਿੰਘ ਗਏ ਤਿਹ ਸਾਮੁਹੇ ਲੈ ਸੁ ਘਨੋ ਦਲੁ ॥

si(n)gh jhaRaajhaR jhoojhan si(n)gh ge teh saamuhe lai su ghano dhal ||

Jharjhar Singh and Jujhan Singh, taking with them a good deal of army, went in front of him

ਘੋਰਨ ਕੀ ਖੁਰ ਬਾਰ ਬਜੈ ਭੂਅ ਕੰਪ ਉਠੀ ਅਰੁ ਸਤਿ ਰਸਾਤਲੁ ॥

ghoran kee khur baar bajai bhooa ka(n)p uThee ar sat rasaatal ||

With the voices of the hoofs of the horses, all the seven nether worlds and the earth trembled