Ang 437

ਛਲਬਲ ਸਿੰਘ ਜਿਹ ਨਾਮ ਮਹਾਬੀਰ ਬਲ ਬੀਰ ਕੋ ॥

chhalabal si(n)gh jeh naam mahaabeer bal beer ko ||

ਲਏ ਖੜਗ ਕਰਿ ਚਾਮ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਪਰ ਸੋ ਚਲਿਓ ॥੧੩੯੯॥

le khaRag kar chaam khaRag si(n)gh par so chalio ||1399||

A great warrior Chhalbal Singh went to wage war with Kharag Singh, taking his shield and sword in his hands.1399.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਜਬ ਹੀ ਪਾਚ ਬੀਰ ਮਿਲਿ ਧਾਏ ॥

jab hee paach beer mil dhaae ||

ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਕੇ ਊਪਰ ਆਏ ॥

khaRag si(n)gh ke uoopar aae ||

ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਤਬ ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰੇ ॥

khaRag si(n)gh tab sasatr sa(n)bhaare ||

ਸਬ ਹੀ ਪ੍ਰਾਨ ਬਿਨਾ ਕਰਿ ਡਾਰੇ ॥੧੪੦੦॥

sab hee praan binaa kar ddaare ||1400||

When these five warriors went together and fell upon Kharag Singh, Kharag Singh took hold of his weapons and made all these warriors lifeless.1400.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਦੁਆਦਸ ਜੋਧੇ ਕ੍ਰਿਸਨ ਕੇ ਅਤਿ ਬਲਬੰਡ ਅਖੰਡ ॥

dhuaadhas jodhe kirasan ke at balaba(n)dd akha(n)dd ||

ਜੀਤ ਲਯੋ ਹੈ ਜਗਤ ਜਿਨ ਬਲ ਕਰਿ ਭੁਜਾ ਪ੍ਰਚੰਡ ॥੧੪੦੧॥

jeet layo hai jagat jin bal kar bhujaa pracha(n)dd ||1401||

Twelve warriors of Krishna are extremely powerful, who have conquered the whole world with their strength.1401.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਬਾਲਮ ਸਿੰਘ ਮਹਾਮਤਿ ਸਿੰਘ ਜਗਾਜਤ ਸਿੰਘ ਲਏ ਅਸਿ ਧਾਯੋ ॥

baalam si(n)gh mahaamat si(n)gh jagaajat si(n)gh le as dhaayo ||

Balram Singh, Mahamati Singh and Jagajat Singh, fell upon him (the enemy) with their swords

ਸਿੰਘ ਧਨੇਸ ਕ੍ਰਿਪਾਵਤ ਸਿੰਘ ਸੁ ਜੋਬਨ ਸਿੰਘ ਮਹਾ ਬਰ ਪਾਯੋ ॥

si(n)gh dhanes kirapaavat si(n)gh su joban si(n)gh mahaa bar paayo ||

Dhanesh Singh, Kripavat Singh, Joban Singh,

ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਚਲਿਯੋ ਜਗ ਸਿੰਘ ਸਦਾ ਸਿੰਘ ਲੈ ਜਸ ਸਿੰਘ ਰਿਸਾਯੋ ॥

jeevan si(n)gh chaliyo jag si(n)gh sadhaa si(n)gh lai jas si(n)gh risaayo ||

Jiwan Singh, Jag Singh, Sada Singh etc. also marched forward

ਬੀਰਮ ਸਿੰਘ ਲਏ ਸਕਤੀ ਕਰ ਮੈ ਖੜਗੇਸ ਸੋ ਜੁਧੁ ਮਚਾਯੋ ॥੧੪੦੨॥

beeram si(n)gh le sakatee kar mai khaRages so judh machaayo ||1402||

Taking his Shakti (digger) in his hand, Viram Singh, began the war with Kharag Singh.1402.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜਿਹਿ ਨਾਮ ਭਟ ਸੋਊ ਭਯੋ ਤਿਨ ਸੰਗਿ ॥

mohan si(n)gh jeh naam bhaT souoo bhayo tin sa(n)g ||

A warrior named Mohan Singh accompanied him

ਸਸਤ੍ਰ ਧਾਰਿ ਕਰ ਮੈ ਲੀਏ ਸਾਜਿਯੋ ਕਵਚ ਨਿਖੰਗ ॥੧੪੦੩॥

sasatr dhaar kar mai le'ee saajiyo kavach nikha(n)g ||1403||

He was carrying his weapons n his hands and was decorated with the quiver and armour.1403.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਖੜਗੇਸ ਬਲੀ ਕਹੁ ਰਾਮ ਭਨੈ ਸਭ ਭੂਪਨ ਬਾਨ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਿਓ ਹੈ ॥

khaRages balee kahu raam bhanai sabh bhoopan baan prahaar kario hai ||

ਠਾਢੋ ਰਹਿਓ ਦ੍ਰਿੜ ਭੂ ਪਰ ਮੇਰੁ ਸੋ ਆਹਵ ਤੇ ਨਹੀ ਨੈਕੁ ਡਰਿਓ ਹੈ ॥

Thaaddo rahio dhiraR bhoo par mer so aahav te nahee naik ddario hai ||

All the kings struck their blows on the mighty warrior Kharag Singh with their arrows, but he remained firm in the battlefield like a mountain without fear

ਕੋਪ ਸਿਉ ਓਪ ਬਢੀ ਤਿਹ ਆਨਨ ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਕਬਿ ਭਾਉ ਧਰਿਓ ਹੈ ॥

kop siau op baddee teh aanan taa chhab ko kab bhaau dhario hai ||

ਰੋਸਿ ਕੀ ਆਗ ਪ੍ਰਚੰਡ ਭਈ ਸਰ ਪੁੰਜ ਛੁਟੇ ਮਾਨੋ ਘੀਉ ਪਰਿਓ ਹੈ ॥੧੪੦੪॥

ros kee aag pracha(n)dd bhiee sar pu(n)j chhuTe maano gheeau pario hai ||1404||

The anger seemed greatly increased on his face and in the powerful fire of his anger, these arrows worked like ghee.1404.

ਜੋ ਦਲ ਹੋ ਹਰਿ ਬੀਰਨਿ ਕੇ ਸੰਗ ਸੋ ਤੋ ਕਛੂ ਅਰਿ ਮਾਰਿ ਲਯੋ ਹੈ ॥

jo dhal ho har beeran ke sa(n)g so to kachhoo ar maar layo hai ||

Krishna’ s force of warriors that was there, some of the warriors from it were knocked down by the enemy

ਫੇਰਿ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਰੁਪ ਕੈ ਅਸਿ ਲੈ ਜੀਯ ਮੈ ਪੁਨਿ ਕੋਪੁ ਭਯੋ ਹੈ ॥

fer ayodhan mai rup kai as lai jeey mai pun kop bhayo hai ||

He stood furiously again in the field, taking his sword in his hand

ਮਾਰਿ ਬਿਦਾਰ ਦਯੋ ਘਟ ਗਯੋ ਦਲ ਸੋ ਕਬਿ ਕੇ ਮਨ ਭਾਉ ਨਯੋ ਹੈ ॥

maar bidhaar dhayo ghaT gayo dhal so kab ke man bhaau nayo hai ||

ਮਾਨਹੁ ਸੂਰ ਪ੍ਰਲੈ ਕੋ ਚੜਿਯੋ ਜਲੁ ਸਾਗਰ ਕੋ ਸਬ ਸੂਕਿ ਗਯੋ ਹੈ ॥੧੪੦੫॥

maanahu soor pralai ko chaRiyo jal saagar ko sab sook gayo hai ||1405||

By killing the enemy’s army, he decreased it like waters of the ocean dried up by the blazing sun on doomsday.1405.

ਪ੍ਰਥਮੇ ਤਿਨ ਕੀ ਭੁਜ ਕਾਟਿ ਦਈ ਫਿਰ ਕੈ ਤਿਨ ਕੇ ਸਿਰ ਕਾਟਿ ਦਏ ॥

prathame tin kee bhuj kaaT dhiee fir kai tin ke sir kaaT dhe ||

In the first place, he chopped the arms of the warriors and then their heads

ਰਥ ਬਾਜਨ ਸੂਤ ਸਮੇਤ ਸਬੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਰਨ ਬੀਚ ਛਏ ॥

rath baajan soot samet sabai kab sayaam kahai ran beech chhe ||

The chariots alongwith the horses and the charioteers were destroyed in the battlefield

ਜਿਨ ਕੀ ਸੁਖ ਕੇ ਸੰਗ ਆਯੁ ਕਟੀ ਤਿਨ ਕੀ ਲੁਥ ਜੰਬੁਕ ਗੀਧ ਖਏ ॥

jin kee sukh ke sa(n)g aay kaTee tin kee luth ja(n)buk geedh khe ||

Those who has passed their life in comfort, their corpses were being eaten by the jackals and vultures

ਜਿਨ ਸਤ੍ਰ ਘਨੇ ਰਨ ਮਾਝਿ ਹਨੇ ਸੋਊ ਸੰਘਰ ਮੈ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਭਏ ॥੧੪੦੬॥

jin satr ghane ran maajh hane souoo sa(n)ghar mai bin praan bhe ||1406||

Those warriors who had destroyed the enemy in a dreadrul war, they now became lifeless in the battlefield.1406.

ਦ੍ਵਾਦਸ ਭੂਪਨ ਕੋ ਹਨਿ ਕੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਰਨ ਮੈ ਨ੍ਰਿਪ ਛਾਜਿਯੋ ॥

dhavaiaadhas bhoopan ko han kai kab sayaam kahai ran mai nirap chhaajiyo ||

ਮਾਨਹੁ ਦੂਰ ਘਨੋ ਤਮੁ ਕੈ ਦਿਨ ਆਧਿਕ ਮੈ ਦਿਵਰਾਜ ਬਿਰਾਜਿਯੋ ॥

maanahu dhoor ghano tam kai dhin aadhik mai dhivaraaj biraajiyo ||

After killing the twelve kings, the king Kharag Singh looks splendid like the sun in distant darkness

ਗਾਜਤ ਹੈ ਖੜਗੇਸ ਬਲੀ ਧੁਨਿ ਜਾ ਸੁਨਿ ਕੈ ਘਨ ਸਾਵਨ ਲਾਜਿਯੋ ॥

gaajat hai khaRages balee dhun jaa sun kai ghan saavan laajiyo ||

The clouds of Sawan are feeling shy on listening to the thundering of Kharag Singh

ਕਾਲ ਪ੍ਰਲੈ ਜਿਉ ਕਿਰਾਰਨ ਤੇ ਬਢਿ ਮਾਨਹੁ ਨੀਰਧ ਕੋਪ ਕੈ ਗਾਜਿਯੋ ॥੧੪੦੭॥

kaal pralai jiau kiraaran te badd maanahu neeradh kop kai gaajiyo ||1407||

It seems that over brimming its coasts, the ocean was thundering on the doomsday.1407.

ਅਉਰ ਕਿਤੀ ਜਦੁਬੀਰ ਚਮੂੰ ਨ੍ਰਿਪ ਇਉ ਪੁਰਖਤਿ ਦਿਖਾਇ ਭਜਾਈ ॥

aaur kitee jadhubeer chamoo(n) nirap iau purakhat dhikhai bhajaiee ||

The king, exhibiting his bravery, caused much of the Yadava army to run away

ਅਉਰ ਜਿਤੇ ਭਟ ਆਇ ਭਿਰੇ ਤਿਨ ਪ੍ਰਾਨਨ ਕੀ ਸਬ ਆਸ ਚੁਕਾਈ ॥

aaur jite bhaT aai bhire tin praanan kee sab aas chukaiee ||

The warriors who came to fight with him, they lost the hope of their survival

ਲੈ ਕਰ ਮੈ ਅਸਿ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੇ ਜਿਨ ਧਾਇ ਕੈ ਆਇ ਕੈ ਕੀਨੀ ਲਰਾਈ ॥

lai kar mai as sayaam bhane jin dhai kai aai kai keenee laraiee ||

ਅੰਤ ਕੋ ਅੰਤ ਕੇ ਧਾਮਿ ਗਏ ਤਿਨ ਨਾਹਕ ਆਪਨੀ ਦੇਹ ਗਵਾਈ ॥੧੪੦੮॥

a(n)t ko a(n)t ke dhaam ge tin naahak aapanee dheh gavaiee ||1408||

The poet says that anyone who fought, taking his sword in his hand, he entered the abode of death and he lost his body uselessly.1408.

ਬਹੁਰੋ ਰਨ ਮੈ ਰਿਸ ਕੈ ਦਸ ਸੈ ਗਜ ਐਤ ਤੁਰੰਗ ਚਮੂੰ ਹਨਿ ਡਾਰੀ ॥

bahuro ran mai ris kai dhas sai gaj aait tura(n)g chamoo(n) han ddaaree ||

Getting infuriated again, he killed a thousand elephant and horseriders

ਦੁਇ ਸਤਿ ਸਿਯੰਦਨ ਕਾਟਿ ਦਏ ਬਹੁ ਬੀਰ ਹਨੇ ਬਲੁ ਕੈ ਅਸਿ ਧਾਰੀ ॥

dhui sat siya(n)dhan kaaT dhe bahu beer hane bal kai as dhaaree ||

He chopped two hundred chariots and killed many sword-wielding warriors

ਬੀਸ ਹਜ਼ਾਰ ਪਦਾਤ ਹਨੇ ਦ੍ਰੁਮ ਸੇ ਗਿਰ ਹੈ ਰਨ ਭੂਮਿ ਮੰਝਾਰੀ ॥

bees hazaar padhaat hane dhrum se gir hai ran bhoom ma(n)jhaaree ||

He killed twenty thousand soldiers on foot, who fell down in the battlefield like tree

ਮਾਨੋ ਹਨੂੰ ਰਿਸਿ ਰਾਵਨ ਬਾਗ ਕੀ ਮੂਲ ਹੂੰ ਤੇ ਜਰ ਮੇਖ ਉਚਾਰੀ ॥੧੪੦੯॥

maano hanoo(n) ris raavan baag kee mool hoo(n) te jar mekh uchaaree ||1409||

This spectacle appeared lie the uprooted garden of Ravana by enraged Hanumar.1409.

ਰਾਛਸ ਅਭ ਹੁਤੋ ਹਰਿ ਕੀ ਦਿਸਿ ਸੋ ਬਲੁ ਕੈ ਨ੍ਰਿਪ ਊਪਰ ਧਾਯੋ ॥

raachhas abh huto har kee dhis so bal kai nirap uoopar dhaayo ||

One demon named Abhar was on the side of Krishna

ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿ ਸਬੈ ਅਪੁਨੇ ਚਪਲਾ ਸਮ ਲੈ ਅਸਿ ਕੋਪ ਬਢਾਯੋ ॥

sasatr sa(n)bhaar sabai apune chapalaa sam lai as kop baddaayo ||

He fell upon Kharag Singh with full Strength

ਗਾਜਤ ਹੀ ਬਰਖਿਯੋ ਬਰਖਾ ਸਰ ਸ੍ਯਾਮ ਕਬੀਸਰ ਯੋ ਗੁਨ ਗਾਯੋ ॥

gaajat hee barakhiyo barakhaa sar sayaam kabeesar yo gun gaayo ||

ਮਾਨਹੁ ਗੋਪਨ ਕੇ ਗਨ ਪੈ ਅਤਿ ਕੋਪ ਕੀਏ ਮਘਵਾ ਚਢਿ ਆਯੋ ॥੧੪੧੦॥

maanahu gopan ke gan pai at kop ke'ee maghavaa chadd aayo ||1410||

Holding his weapons he took his lightning-like sword in his hand and thundering in fury he showered arrows like Indra in rage on a gathering of gops.1410.

ਦੈਤ ਚਮੂੰ ਘਨ ਜਿਉ ਉਮਡੀ ਮਨ ਮੈ ਨ ਕਛੂ ਨ੍ਰਿਪ ਹੂੰ ਡਰੁ ਕੀਨੋ ॥

dhait chamoo(n) ghan jiau umaddee man mai na kachhoo nirap hoo(n) ddar keeno ||

The demon-forces rushed forward like clouds, but the king was not frightened even slightly