Ang 434

ਕਉਤਕਿ ਦੇਖਿ ਦੋਊ ਠਟਕੇ ਦਲ ਬਿਓਮ ਤੇ ਦੇਵਨ ਬੈਨ ਸੁਨਾਏ ॥

kautak dhekh dhouoo ThaTake dhal biom te dhevan bain sunaae ||

ਲਾਗੀ ਅਵਾਰ ਮੁਰਾਰਿ ਸੁਨੋ ਪਲ ਮੈ ਮਧੁ ਸੇ ਮੁਰ ਸੇ ਤੁਮ ਘਾਏ ॥੧੩੬੭॥

laagee avaar muraar suno pal mai madh se mur se tum ghaae ||1367||

Seeing this sport from the sky, the gods said, “O Krishna! you are delaying, because you killed the demons like Mur and Madhu Kaitabh in an instant.”1367.

ਚਾਰ ਮਹੂਰਤ ਜੁਧੁ ਭਯੋ ਥਕ ਕੈ ਹਰਿ ਜੂ ਇਹ ਘਾਤ ਬਿਚਾਰਿਓ ॥

chaar mahoorat judh bhayo thak kai har joo ieh ghaat bichaario ||

ਮਾਰਹੁ ਨਾਹਿ ਕਹਿਯੋ ਸੁ ਸਹੀ ਮੁਰਿ ਕੈ ਅਰਿ ਪਾਛੇ ਕੀ ਓਰਿ ਨਿਹਾਰਿਓ ॥

maarahu naeh kahiyo su sahee mur kai ar paachhe kee or nihaario ||

The war continued throughout the day, then Krishna devised a method. He said, “I am not killing you,” and saying this, when the enemy looked behind,

ਐਸੇ ਹੀ ਤੀਛਨ ਲੈ ਅਸਿ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਸਤ੍ਰ ਕੀ ਗ੍ਰੀਵ ਕੇ ਊਪਰ ਝਾਰਿਓ ॥

aaise hee teechhan lai as sree har satr kee greev ke uoopar jhaario ||

ਐਸੀ ਏ ਭਾਤਿ ਹਨਿਓ ਰਿਪੁ ਕਉ ਅਪਨੇ ਦਲ ਕੋ ਸਭ ਤ੍ਰਾਸ ਨਿਵਾਰਿਯੋ ॥੧੩੬੮॥

aaisee e bhaat hanio rip kau apane dhal ko sabh traas nivaariyo ||1368||

He very quickly at that very instant, struck a blow on the neck of the enemy with his sharp sword and in this way, killing the enemy, removed the fear of his army.1368.

ਯੌ ਅਰਿ ਮਾਰਿ ਲਯੋ ਰਨ ਮੈ ਅਤਿ ਹੀ ਮਨ ਮੈ ਹਰਿ ਜੂ ਸੁਖੁ ਪਾਯੋ ॥

yau ar maar layo ran mai at hee man mai har joo sukh paayo ||

ਆਪਨੀ ਸੈਨ ਨਿਹਾਰ ਮੁਰਾਰਿ ਮਹਾ ਬਲੁ ਧਾਰ ਕੈ ਸੰਖ ਬਜਾਯੋ ॥

aapanee sain nihaar muraar mahaa bal dhaar kai sa(n)kh bajaayo ||

In this way, killing his enemy, Krishna was pleased and looking at his army, he blew his conch forcefully

ਸੰਤ ਸਹਾਇਕ ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜ ਨਾਇਕ ਹੈ ਸਬ ਲਾਇਕ ਨਾਮ ਕਹਾਯੋ ॥

sa(n)t sahaik sree biraj naik hai sab laik naam kahaayo ||

He is the support of the saints and capable of doing everything, he, the Lord of Braja

ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਜੂ ਮੁਖ ਐਸੇ ਕਹਿਯੋ ਚਤੁਰੰਗ ਚਮੂੰ ਰਨ ਜੁਧੁ ਮਚਾਯੋ ॥੧੩੬੯॥

sree har joo mukh aaise kahiyo chatura(n)g chamoo(n) ran judh machaayo ||1369||

Under his command, his army of four divisions, waged a terrible war in the battlefield.1369.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕ੍ਰਿਸਨਾਵਤਾਰੇ ਜੁਧ ਪ੍ਰਬੰਧੇ ਪਾਚ ਭੂਪ ਬਧਹ ਸਮਾਪਤਮੰ ॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the kirasanaavataare judh praba(n)dhe paach bhoop badheh samaapatama(n) ||

End of the description of “Killing of Five Kings in the Warfare” in Krishnavatara in Bachittar Natak.

ਅਥ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਜੁਧ ਕਥਨੰ ॥

ath khaRag si(n)gh judh kathana(n) ||

Now begins the description of war with Kharag Singh

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਤਿਹ ਭੂਪਤਿ ਕੋ ਮਿਤ੍ਰ ਇਕ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਤਿਹ ਨਾਮ ॥

teh bhoopat ko mitr ik khaRag si(n)gh teh naam ||

ਪੈਰੇ ਸਮਰ ਸਮੁਦ੍ਰ ਬਹੁ ਮਹਾਰਥੀ ਬਲ ਧਾਮ ॥੧੩੭੦॥

paire samar samudhr bahu mahaarathee bal dhaam ||1370||

A friend of that king named Kharag Singh was there, who was an excellent swimmer of the ocean of war and an abode of great strength.1370.

ਕ੍ਰੁਧਤ ਹ੍ਵੈ ਅਤਿ ਮਨ ਬਿਖੈ ਚਾਰ ਭੂਪ ਤਿਹ ਸਾਥ ॥

krudhat havai at man bikhai chaar bhoop teh saath ||

ਜੁਧੁ ਕਰਨਿ ਹਰਿ ਸਿਉ ਚਲਿਯੋ ਅਮਿਤ ਸੈਨ ਲੈ ਸਾਥ ॥੧੩੭੧॥

judh karan har siau chaliyo amit sain lai saath ||1371||

Taking four kings and innumerable forces alongwith him, he, in great ire, went for war with Krishna.1371.

ਛਪੈ ਛੰਦ ॥

chhapai chha(n)dh ||

CHHAPPAI

ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਬਰ ਸਿੰਘ ਅਉਰ ਨ੍ਰਿਪ ਗਵਨ ਸਿੰਘ ਬਰ ॥

khaRag si(n)gh bar si(n)gh aaur nirap gavan si(n)gh bar ||

ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਭਵ ਸਿੰਘ ਬਡੇ ਬਲਵੰਤ ਜੁਧੁ ਕਰ ॥

dharam si(n)gh bhav si(n)gh badde balava(n)t judh kar ||

There were many warriors there including Kharag Singh, Bar Singh, Gavan Singh, Dharam Singh, Bhav Singh etc.,

ਰਥ ਅਨੇਕ ਸੰਗ ਲੀਏ ਸੁਭਟ ਬਹੁ ਬਾਜਤ ਸਜਤ ॥

rath anek sa(n)g le'ee subhaT bahu baajat sajat ||

He took with himself many chariots and warriors

ਦਸ ਹਜਾਰ ਗਜ ਮਤ ਚਲੇ ਘਨੀਅਰ ਜਿਮ ਗਜਤ ॥

dhas hajaar gaj mat chale ghaneear jim gajat ||

Ten thousand of elephants moved thundering like clouds

ਮਿਲਿ ਘੇਰਿ ਲੀਓ ਤਿਨ ਕਉ ਤਿਨੋ ਸੁ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਜਸੁ ਲਖਿ ਲੀਯੋ ॥

mil gher leeo tin kau tino su kab sayaam jas lakh leeyo ||

They collectively besieged Krishna and his army

ਰਿਤੁ ਪਾਵਸ ਮੈ ਘਨ ਘਟਾ ਜਿਉ ਘੋਰ ਮਨੋ ਨਰ ਬੋਲੀਓ ॥੧੩੭੨॥

rit paavas mai ghan ghaTaa jiau ghor mano nar boleeo ||1372||

The enemy’s army was thundering and roaring like the dense clouds in the rainy season.1372.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਜਾਦਵ ਕੀ ਸੈਨਾ ਹੁਤੇ ਨਿਕਸੇ ਭੂਪ ਸੁ ਚਾਰ ॥

jaadhav kee sainaa hute nikase bhoop su chaar ||

ਨਾਮ ਸਰਸ ਸਿੰਘ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਮਹਾ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘ ਸਾਰ ॥੧੩੭੩॥

naam saras si(n)gh beer si(n)gh mahaa si(n)gh si(n)gh saar ||1373||

From this side, from the army of Yadavas, four kings came forward, whose names were Saras Singh, Vir Singh, Maha Singh and Saar Singh.1373.

ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਕੇ ਸੰਗ ਨ੍ਰਿਪ ਚਾਰਿ ਚਾਰੁ ਮਤਿਵੰਤ ॥

khaRag si(n)gh ke sa(n)g nirap chaar chaar mativa(n)t ||

There were four intoxicated kings with Kharag Singh

ਹਰਿ ਕੀ ਓਰ ਚਲੇ ਮਨੋ ਆਯੋ ਇਨ ਕੋ ਅੰਤੁ ॥੧੩੭੪॥

har kee or chale mano aayo in ko a(n)t ||1374||

They marched towards Krishna like the persons nearing their final doom.1374.

ਸਰਸ ਮਹਾ ਅਉ ਸਾਰ ਪੁਨਿ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਏ ਚਾਰ ॥

saras mahaa aau saar pun beer si(n)gh e chaar ||

ਜਾਦਵ ਸੈਨਾ ਤੇ ਤਬੈ ਨਿਕਸੇ ਅਤਿ ਬਲੁ ਧਾਰਿ ॥੧੩੭੫॥

jaadhav sainaa te tabai nikase at bal dhaar ||1375||

Coming out from the army of Yadavas, Saras Singh, Maha Singh, Saar Singh and Vir Singh came in their powerful form.1375.

ਹਰਿ ਕੀ ਦਿਸ ਕੇ ਚਤੁਰ ਨ੍ਰਿਪ ਤਿਨ ਵਹ ਲੀਨੇ ਮਾਰਿ ॥

har kee dhis ke chatur nirap tin veh leene maar ||

ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਅਤਿ ਕੋਪ ਕਰਿ ਦੀਨੋ ਇਨਹ ਸੰਘਾਰਿ ॥੧੩੭੬॥

khaRag si(n)gh at kop kar dheeno ineh sa(n)ghaar ||1376||

Kharag Singh killed in his fury all the four kings from the side of Krishna.1376.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਓਰ ਤੇ ਅਉਰ ਨਰੇਸ ਚਲੇ ਤਿਨ ਸੰਗਿ ਮਹਾ ਦਲੁ ਲੀਨੋ ॥

sree har or te aaur nares chale tin sa(n)g mahaa dhal leeno ||

Other kings came forward from the side of Krishna, whose names were Surat Singh, Sampuran Singh, Bar Singh etc.

ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ ਸਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਚਲਿਯੋ ਬਰ ਸਿੰਘ ਸੁ ਕੋਪ ਪ੍ਰਬੀਨੋ ॥

soorat si(n)gh sapooran si(n)gh chaliyo bar si(n)gh su kop prabeeno ||

They were wrathful and were specialists in warfare.

ਅਉ ਮਤਿ ਸਿੰਘ ਸਜਿਯੋ ਤਨ ਕਉਚ ਸੁ ਸਸਤ੍ਰਨ ਅਸਤ੍ਰਨ ਮਾਝਿ ਪ੍ਰਬੀਨੋ ॥

aau mat si(n)gh sajiyo tan kauch su sasatran asatran maajh prabeeno ||

ਧਾਇ ਕੈ ਸ੍ਰੀ ਖੜਗੇਸ ਕੇ ਸੰਗਿ ਜੁ ਚਾਰ ਹੀ ਭੂਪਨ ਆਹਵ ਕੀਨੋ ॥੧੩੭੭॥

dhai kai sree khaRages ke sa(n)g ju chaar hee bhoopan aahav keeno ||1377||

Mat Singh also wore his armour in order to protect his body from the blows of arms and weapons and these four kings waged a dreadful war with Kharag Singh.1377.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਇਤ ਚਾਰੋ ਭੂਪਤਿ ਲਰੈ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਕੇ ਸੰਗਿ ॥

eit chaaro bhoopat larai khaRag si(n)gh ke sa(n)g ||

ਉਤ ਦੋਊ ਦਿਸ ਕੀ ਲਰਤ ਸਬਲ ਸੈਨ ਚਤੁਰੰਗਿ ॥੧੩੭੮॥

aut dhouoo dhis kee larat sabal sain chatura(n)g ||1378||

On this side all these four kings fought with Kharag Singh and on that side the four divisions of both armies were engaged in terrible warfare.1378.

ਕਬਿਤੁ ॥

kabit ||

KABIT

ਰਥੀ ਸੰਗਿ ਰਥੀ ਮਹਾਰਥੀ ਸੰਗਿ ਮਹਾਰਥੀ ਸੁਵਾਰ ਸਿਉ ਸੁਵਾਰ ਅਤਿ ਕੋਪ ਕੈ ਕੈ ਮਨ ਮੈ ॥

rathee sa(n)g rathee mahaarathee sa(n)g mahaarathee suvaar siau suvaar at kop kai kai man mai ||

ਪੈਦਲ ਸਿਉ ਪੈਦਲ ਲਰਤ ਭਏ ਰਨ ਬੀਚ ਜੁਧ ਹੀ ਮੈ ਰਾਖਿਓ ਮਨ ਰਾਖਿਓ ਨ ਗ੍ਰਿਹਨ ਮੈ ॥

paidhal siau paidhal larat bhe ran beech judh hee mai raakhio man raakhio na girahan mai ||

The charioteers began to fight with charioteers, the chariot-owners with chariot-owners, the riders with riders and the soldiers on foot with soldiers on foot in rage, forsaking their attachment of their home and family

ਸੈਥੀ ਜਮਧਾਰ ਤਰਵਾਰੈ ਘਨੀ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਮੁਸਲੀ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਬਾਨ ਚਲੇ ਤਾ ਹੀ ਛਿਨ ਮੈ ॥

saithee jamadhaar taravaarai ghanee sayaam kahai musalee tirasool baan chale taa hee chhin mai ||

The daggers, swords, tridents, maces and arrows were struck

ਦੰਤਨ ਸਿਉ ਦੰਤੀ ਪੈ ਬਜੰਤ੍ਰਨ ਸਿਉ ਬਜੰਤ੍ਰੀ ਲਰਿਓ ਚਾਰਨ ਸਿਉ ਚਾਰਨ ਭਿਰਿਓ ਹੈ ਤਾਹੀ ਰਨ ਮੈ ॥੧੩੭੯॥

dha(n)tan siau dha(n)tee pai baja(n)tran siau baja(n)tree lario chaaran siau chaaran bhirio hai taahee ran mai ||1379||

The elephant fought with elephant, the speaker with speaker and the minstrel with mistrel.1379.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਬਹੁਰੋ ਸਰ ਸਿੰਘ ਹਤਿਓ ਰਿਸ ਕੈ ਮਹਾ ਸਿੰਘਹਿ ਮਾਰਿ ਲਇਓ ਜਬ ਹੀ ॥

bahuro sar si(n)gh hatio ris kai mahaa si(n)gheh maar lio jab hee ||