Ang 417

ਮੁਕੀਯਾ ਊ ਲਰੈ ਇਕ ਆਪਸ ਮੈ ਗਹਿ ਕੇਸਨਿ ਕੇਸ ਏਕ ਅਰੇ ਹੈਂ ॥

mukeeyaa uoo larai ik aapas mai geh kesan kes ek are hai(n) ||

Someone is fighting with twisted fist and someone is fighting by catching the hair

ਏਕ ਚਲੇ ਰਨ ਤੇ ਭਜਿ ਕੈ ਇਕ ਆਹਵ ਕੋ ਪਗ ਆਗੇ ਕਰੇ ਹੈਂ ॥

ek chale ran te bhaj kai ik aahav ko pag aage kare hai(n) ||

Someone is running away from the battlefield and someone is moving forward

ਏਕ ਲਰੇ ਗਹਿ ਫੇਟਨਿ ਫੇਟ ਕਟਾਰਨ ਸੋ ਦੋਊ ਜੂਝਿ ਮਰੇ ਹੈਂ ॥

ek lare geh feTan feT kaTaaran so dhouoo joojh mare hai(n) ||

Someone is fighting with the girdles and someone is fighting by inflicting blows with his spear

ਸੋਊ ਲਰੇ ਕਬਿ ਰਾਮ ਰਰੈ ਅਪੁਨੇ ਕੁਲ ਕੀ ਜੋਊ ਲਾਜਿ ਭਰੇ ਹੈਂ ॥੧੧੯੨॥

souoo lare kab raam rarai apune kul kee jouoo laaj bhare hai(n) ||1192||

The poet Shyam says that only those people are fighting, who think of their family-traditions.1192.

ਆਠੋ ਹੀ ਭੂਪ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਸਬ ਲੈ ਪ੍ਰਿਤਨਾ ਹਰਿ ਊਪਰਿ ਆਏ ॥

aaTho hee bhoop ayodhan mai sab lai piratanaa har uoopar aae ||

ਜੁਧ ਕਰੋ ਨ ਡਰੋ ਹਮ ਤੇ ਕਬਿ ਰਾਮ ਕਹੈ ਇਹ ਬੈਨ ਸੁਨਾਏ ॥

judh karo na ddaro ham te kab raam kahai ieh bain sunaae ||

All the eight kings fell upon Krishna alongwith their armies in the battlefield and said, “O Krishna! fight with us fearlessly,”

ਦੈ ਕੈ ਕਸੀਸਨਿ ਈਸਨਿ ਚਾਪਨਿ ਲੈ ਸਰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਓਰਿ ਚਲਾਏ ॥

dhai kai kaseesan ieesan chaapan lai sar sree har or chalaae ||

ਸ੍ਯਾਮ ਜੂ ਪਾਨਿ ਸਰਾਸਨਿ ਲੈ ਸਰ ਸੋ ਸਰ ਆਵਤ ਕਾਟਿ ਗਿਰਾਏ ॥੧੧੯੩॥

sayaam joo paan saraasan lai sar so sar aavat kaaT giraae ||1193||

Pulling their bows, they discharged their arrows towards Krishna and Krishna taking up his bow intercepted their arrows.1193.

ਤਉ ਮਿਲਿ ਕੈ ਧੁਜਨੀ ਅਰਿ ਕੀ ਜਦੁਬੀਰ ਚਹੂੰ ਦਿਸ ਤੇ ਰਿਸਿ ਘੇਰਿਯੋ ॥

tau mil kai dhujanee ar kee jadhubeer chahoo(n) dhis te ris gheriyo ||

ਆਪਸਿ ਮੈ ਮਿਲਿ ਕੈ ਭਟ ਧੀਰ ਹਨ੍ਯੋ ਬਲਬੀਰ ਇਹੈ ਪੁਨਿ ਟੇਰਿਯੋ ॥

aapas mai mil kai bhaT dheer hanayo balabeer ihai pun Teriyo ||

The enemy’s army, in great fury surrounded Krishna from all the four sides and said, “O warriors! all of you may join together in order to kill Krishna

ਸ੍ਰੀ ਧਨ ਸਿੰਘ ਬਲੀ ਅਚਲੇਸ ਕਉ ਅਉਰ ਨਰੇਸਨਿ ਯਾ ਹੀ ਨਿਬੇਰਿਯੋ ॥

sree dhan si(n)gh balee achales kau aaur naresan yaa hee niberiyo ||

ਇਉ ਕਹਿ ਕੈ ਸਰ ਮਾਰਤ ਭਯੋ ਗਜ ਪੁੰਜ ਮਨੋ ਕਰਿ ਕੇਹਰਿ ਛੇਰਿਯੋ ॥੧੧੯੪॥

eiau keh kai sar maarat bhayo gaj pu(n)j mano kar kehar chheriyo ||1194||

“It is he, who has killed Dhan Singh and Achlesh Singh and other kings,” saying this they surrounded Krishna like may elephants surrounding a lion.1194.

ਘੇਰਿ ਲਯੋ ਹਰਿ ਕੌ ਜਬ ਹੀ ਹਰਿ ਜੂ ਤਬ ਹੀ ਸਬ ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰੇ ॥

gher layo har kau jab hee har joo tab hee sab sasatr sa(n)bhaare ||

When Krishna was besieged, he held up his weapons

ਕੋਪਿ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਫਿਰਿ ਕੈ ਰਿਸ ਸਾਥ ਘਨੇ ਅਰਿ ਬੀਰ ਸੰਘਾਰੇ ॥

kop ayodhan mai fir kai ris saath ghane ar beer sa(n)ghaare ||

In his fury, he killed many enemies in the battlefield, the heads of many were chopped,

ਏਕਨ ਕੇ ਸਿਰ ਕਾਟਿ ਦਏ ਇਕ ਜੀਵਤ ਹੀ ਗਹਿ ਕੇਸਿ ਪਛਾਰੇ ॥

ekan ke sir kaaT dhe ik jeevat hee geh kes pachhaare ||

And many were knocked down by catching their hair

ਏਕ ਲਰੇ ਕਟਿ ਭੂਮਿ ਪਰੇ ਇਕ ਦੇਖ ਡਰੇ ਮਰਿ ਗੇ ਬਿਨੁ ਮਾਰੇ ॥੧੧੯੫॥

ek lare kaT bhoom pare ik dhekh ddare mar ge bin maare ||1195||

Some of the warriors having been chopped fell on the earth and some of them seeing all this died without fighting.1195.

ਆਠੋ ਈ ਭੂਪ ਕਹਿਓ ਮੁਖ ਤੇ ਭਟ ਭਾਜਤ ਹੋ ਕਹਾ ਜੁਧੁ ਕਰੋ ॥

aaTho iee bhoop kahio mukh te bhaT bhaajat ho kahaa judh karo ||

All the eight kings said, “O warriors! do not run away and fight till the last

ਜਬ ਲਉ ਰਨ ਮੈ ਹਮ ਜੀਵਤ ਹੈ ਤਬ ਲਉ ਹਰਿ ਤੇ ਤੁਮ ਹੂੰ ਨ ਡਰੋ ॥

jab lau ran mai ham jeevat hai tab lau har te tum hoo(n) na ddaro ||

Do not fear Krishna as long as we are alive

ਹਮਰੋ ਇਹ ਆਇਸ ਹੈ ਤੁਮ ਕੋ ਜਦੁਬੀਰ ਕੇ ਸਾਮੁਹਿ ਜਾਇ ਲਰੋ ॥

hamaro ieh aais hai tum ko jadhubeer ke saamuh jai laro ||

“We command you to confront and fight with Krishna, the king of Yadavas

ਕੋਊ ਆਹਵ ਤੇ ਨਹੀ ਨੈਕੁ ਟਰੋ ਇਕ ਜੂਝਿ ਪਰੋ ਇਕ ਧਾਇ ਅਰੋ ॥੧੧੯੬॥

kouoo aahav te nahee naik Taro ik joojh paro ik dhai aro ||1196||

None of you will have the idea of avoiding the war, even slightly, run forward and fight till the last.”1196.

ਫੇਰਿ ਫਿਰੇ ਪਟ ਆਯੁਧ ਲੈ ਰਨ ਮੈ ਜਦੁਬੀਰ ਕਉ ਘੇਰਿ ਲੀਯੋ ॥

fer fire paT aayudh lai ran mai jadhubeer kau gher leeyo ||

Then the warriors taking up their weapons fought in the battle and surrounded Krishna

ਨ ਟਰੇ ਅਤਿ ਰੋਸਿ ਭਿਰੇ ਜੀਯ ਮੈ ਅਤਿ ਆਹਵ ਚਿਤ੍ਰ ਬਚਿਤ੍ਰ ਕੀਯੋ ॥

n Tare at ros bhire jeey mai at aahav chitr bachitr keeyo ||

They did not retrace their steps even for an instant and waged a violent war in great fury

ਅਸਿ ਲੈ ਬਰ ਬੀਰ ਗਦਾ ਗਹਿ ਕੈ ਰਿਪੁ ਕੋ ਦਲੁ ਮਾਰਿ ਬਿਦਾਰਿ ਦੀਯੋ ॥

as lai bar beer gadhaa geh kai rip ko dhal maar bidhaar dheeyo ||

Holding their swords and maces in their hands, they broke the enemy’s army into fragments

ਇਕ ਬੀਰਨ ਕੇ ਪਦੁ ਸੀਸ ਕਟੇ ਭਟ ਏਕਨ ਕੋ ਦਯੋ ਫਾਰਿ ਹੀਯੋ ॥੧੧੯੭॥

eik beeran ke padh sees kaTe bhaT ekan ko dhayo faar heeyo ||1197||

Somewhere they chopped the heads of the warriors and somewhere they tore their bosoms.1197.

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਸਰਾਸਨਿ ਲੈ ਬਹੁ ਕਾਟਿ ਰਥੀ ਸਿਰ ਭੂਮਿ ਗਿਰਾਏ ॥

sree jadhubeer saraasan lai bahu kaaT rathee sir bhoom giraae ||

Krishna taking his bow in his hand, he knocked down many warriors on chariots,

ਆਯੁਧ ਲੈ ਅਪੁਨੇ ਅਪੁਨੇ ਇਕ ਕੋਪਿ ਭਰੇ ਹਰਿ ਪੈ ਪੁਨਿ ਧਾਏ ॥

aayudh lai apune apune ik kop bhare har pai pun dhaae ||

But again the enemies, taking up their weapons in their hands,

ਤੇ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਕਰੰ ਗਹਿ ਖਗ ਅਭਗ ਹਨੇ ਸੁ ਘਨੇ ਤਹ ਘਾਏ ॥

te birajanaath kara(n) geh khag abhag hane su ghane teh ghaae ||

They fell upon Krishna, Krishna killed them with his sword and

ਭਾਜਿ ਗਏ ਹਰਿ ਤੇ ਅਰਿ ਇਉ ਸੁ ਕੋਊ ਨਹਿ ਆਹਵ ਮੈ ਠਹਰਾਏ ॥੧੧੯੮॥

bhaaj ge har te ar iau su kouoo neh aahav mai Thaharaae ||1198||

In this way those who survived, they could not stay in the battlefield.1198.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਭੂਪਨ ਕੀ ਭਾਜੀ ਚਮੂ ਖਾਇ ਘਨੀ ਹਰਿ ਮਾਰਿ ॥

bhoopan kee bhaajee chamoo khai ghanee har maar ||

After a good thrashing by Krishna, all the remaining army of the kings ran away

ਤਬਹਿ ਫਿਰੇ ਨ੍ਰਿਪ ਜੁਧ ਕੇ ਆਯੁਧ ਸਕਲ ਸੰਭਾਰਿ ॥੧੧੯੯॥

tabeh fire nirap judh ke aayudh sakal sa(n)bhaar ||1199||

Then holding their weapons the kings collectively marched forward for war.1199.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਕੋਪ ਅਯੋਧਨੁ ਮੈ ਕਰਿ ਕੈ ਕਰਿ ਮੈ ਸਬ ਭੂਪਨ ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰੇ ॥

kop ayodhan mai kar kai kar mai sab bhoopan sasatr sa(n)bhaare ||

ਆਇ ਕੈ ਸਾਮੁਹੇ ਸ੍ਯਾਮ ਹੀ ਕੇ ਬਲ ਕੈ ਨਿਜੁ ਆਯੁਧ ਰੋਸਿ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

aai kai saamuhe sayaam hee ke bal kai nij aayudh ros prahaare ||

The kings with great anger held their weapon in their hands in the battlefield and struck their blows furiously, coming in front of Krishna

ਕਾਨ੍ਰਹ ਸੰਭਾਰਿ ਸਰਾਸਨਿ ਲੈ ਸਰ ਸਤ੍ਰਨ ਕਾਟਿ ਕੈ ਭੂ ਪਰਿ ਡਾਰੇ ॥

kaanreh sa(n)bhaar saraasan lai sar satran kaaT kai bhoo par ddaare ||

Krishna holding his bow intercepted the arrows of the enemies and threw them on the ground

ਘਾਇ ਬਚਾਇ ਕੈ ਯੌ ਤਿਨ ਕੈ ਬਹੁਰੇ ਅਰਿ ਕੈ ਸਿਰ ਕਾਟਿ ਉਤਾਰੇ ॥੧੨੦੦॥

ghai bachai kai yau tin kai bahure ar kai sir kaaT utaare ||1200||

Saving himself from the blows of the enemy, Krishna chopped the heads of many of the opponents.1200.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਅਜਬ ਸਿੰਘ ਕੋ ਸਿਰ ਕਟਿਯੋ ਹਰਿ ਜੂ ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿ ॥

ajab si(n)gh ko sir kaTiyo har joo sasatr sa(n)bhaar ||

ਅਡਰ ਸਿੰਘ ਘਾਇਲ ਕਰਿਓ ਅਤਿ ਰਨ ਭੂਮਿ ਮਝਾਰਿ ॥੧੨੦੧॥

addar si(n)gh ghail kario at ran bhoom majhaar ||1201||

Krishna cut away the head of Ajaib Singh with his weapons and wounded Addar Singh in the battlefield.1201.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਅਡਰ ਸਿੰਘ ਘਾਇਲ ਜਬ ਭਯੋ ॥

addar si(n)gh ghail jab bhayo ||

ਅਤਿ ਹੀ ਕੋਪੁ ਜੀਯ ਤਿਹ ਠਯੋ ॥

at hee kop jeey teh Thayo ||

When Addar Singh was wounded, he was extremely enraged

ਬਹੁ ਤੀਛਨ ਬਰਛਾ ਤਿਨਿ ਲਯੋ ॥

bahu teechhan barachhaa tin layo ||

ਹਰਿ ਕੀ ਓਰਿ ਡਾਰਿ ਕੈ ਦਯੋ ॥੧੨੦੨॥

har kee or ddaar kai dhayo ||1202||

He took a lance in his hand and discharged it towards Krishna.1202.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਬਰਛਾ ਆਵਤ ਲਖਿਯੋ ਹਰਿ ਧਨੁਖ ਬਾਨ ਕਰਿ ਕੀਨ ॥

barachhaa aavat lakhiyo har dhanukh baan kar keen ||

ਆਵਤ ਸਰ ਸੋ ਕਾਟਿ ਕੈ ਮਾਰਿ ਵਹੈ ਭਟ ਲੀਨ ॥੧੨੦੩॥

aavat sar so kaaT kai maar vahai bhaT leen ||1203||

Seeing the lance coming, Krishna took his bow and arrows in his hands and intercepted the lance with his arrows, he also killed that warrior.1203.

ਅਘੜ ਸਿੰਘ ਲਖਿ ਤਿਹ ਦਸਾ ਦੇਤ ਭਯੋ ਨਹੀ ਪੀਠਿ ॥

aghaR si(n)gh lakh teh dhasaa dhet bhayo nahee peeTh ||