Ang 413

ਭਾਜਤ ਨਾਹਿ ਹਠੀ ਰਨ ਤੇ ਅਣਗੇਸ ਬਲੀ ਅਤਿ ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ਹੈ ॥

bhaajat naeh haThee ran te anages balee at kop bhariyo hai ||

There was a warrior named Ajaib Khan in the army of Krishna, he came and confronted the king Anag Singh, he did not retrace his steps from the battlefield, and greatly infuriated,

ਲੈ ਕਰਵਾਰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਯੋ ਕਟਿਯੋ ਤਿਹ ਸੀਸ ਕਬੰਧ ਲਰਿਯੋ ਹੈ ॥

lai karavaar prahaar keeyo kaTiyo teh sees kaba(n)dh lariyo hai ||

He struck a blow with his sword on Ajaib Khan

ਫੇਰਿ ਗਿਰਿਯੋ ਮਾਨੋ ਆਂਧੀ ਬਹੀ ਦ੍ਰੁਮ ਦੀਰਘ ਭੂ ਪਰਿ ਟੂਟ ਪਰਿਯੋ ਹੈ ॥੧੧੫੦॥

fer giriyo maano aa(n)dhee bahee dhrum dheeragh bhoo par TooT pariyo hai ||1150||

His head was chopped, but his headless trunk began to fight, then he fell down on the ground like a huge tree broken and fallen by raging storm.1150.

ਦੇਖਿ ਅਜਾਇਬ ਖਾਨ ਦਸਾ ਤਬ ਗੈਰਤ ਖਾ ਮਨਿ ਰੋਸ ਭਰਿਯੋ ॥

dhekh ajaib khaan dhasaa tab gairat khaa man ros bhariyo ||

Seeing such a condition of Ajaib Khan, the mind of Ghairat Khan was filled with rage

ਸੁ ਧਵਾਇ ਕੈ ਸ੍ਯੰਦਨ ਜਾਇ ਪਰਿਯੋ ਅਰਿ ਬੀਰ ਹੂੰ ਤੇ ਨਹੀ ਨੈਕੁ ਡਰਿਯੋ ॥

s dhavai kai saya(n)dhan jai pariyo ar beer hoo(n) te nahee naik ddariyo ||

He caused his chariot to be driven and fearlessly fell upon the enemy

ਅਸਿ ਪਾਨਿ ਧਰੇ ਰਨ ਬੀਚ ਦੁਹੂੰ ਤਹ ਆਪਸ ਮੈ ਬਹੁ ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ॥

as paan dhare ran beech dhuhoo(n) teh aapas mai bahu judh kariyo ||

Both the mighty warriors fought a dreadful battle taking swords in their hands

ਮਨਿ ਯੌ ਉਪਜੀ ਉਪਮਾ ਬਨ ਮੈ ਗਜ ਸੋ ਮਦ ਕੋ ਗਜ ਆਨਿ ਅਰਿਯੋ ॥੧੧੫੧॥

man yau upajee upamaa ban mai gaj so madh ko gaj aan ariyo ||1151||

They looked like tow elephants fighting with each other in the forest.1151.

ਗੈਰਤ ਖਾ ਬਰਛੀ ਗਹਿ ਕੈ ਬਰ ਸੋ ਅਰਿ ਬੀਰ ਕੀ ਓਰਿ ਚਲਾਈ ॥

gairat khaa barachhee geh kai bar so ar beer kee or chalaiee ||

ਆਵਤ ਬਿਦੁਲਤਾ ਸਮ ਦੇਖ ਕੈ ਕਾਟਿ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਸੋ ਭੂਮਿ ਗਿਰਾਈ ॥

aavat bidhulataa sam dhekh kai kaaT kirapaan so bhoom giraiee ||

Holding his lance in his hand, Ghairat Khan threw it on the enemy which was intercepted and thrown on the ground by Anag Singh with his sword, moving like lightning

ਸੋ ਨ ਲਗੀ ਰਿਸ ਕੈ ਰਿਪੁ ਕੋ ਬਰਛੀ ਗਹਿ ਦੂਸਰੀ ਅਉਰ ਚਲਾਈ ॥

so na lagee ris kai rip ko barachhee geh dhoosaree aaur chalaiee ||

ਯੌ ਉਪਮਾ ਉਪਜੀ ਜੀਯ ਮੈ ਮਾਨੋ ਛੂਟਿ ਚਲੀ ਨਭ ਤੇ ਜੁ ਹਵਾਈ ॥੧੧੫੨॥

yau upamaa upajee jeey mai maano chhooT chalee nabh te ju havaiee ||1152||

That lance did not strike the enemy, but he discharged a second lance like an aerial bomb shot in the sky.1152.

ਦੂਸਰੀ ਦੇਖ ਕੈ ਸਾਗ ਬਲੀ ਨ੍ਰਿਪ ਆਵਤ ਕਾਟਿ ਕੈ ਭੂਮਿ ਗਿਰਾਈ ॥

dhoosaree dhekh kai saag balee nirap aavat kaaT kai bhoom giraiee ||

ਲੈ ਬਰਛੀ ਅਪੁਨੇ ਕਰ ਮੈ ਨ੍ਰਿਪ ਗੈਰਤ ਖਾ ਪਰ ਕੋਪਿ ਚਲਾਈ ॥

lai barachhee apune kar mai nirap gairat khaa par kop chalaiee ||

The second lance was also intercepted and thrown on the ground by the king and threw his lance in great fury on Ghairat Khan,

ਲਾਗ ਗਈ ਤਿਹ ਕੇ ਮੁਖ ਮੈ ਬਹਿ ਸ੍ਰਉਨ ਚਲਿਯੋ ਉਪਮਾ ਠਹਰਾਈ ॥

laag giee teh ke mukh mai beh sraun chaliyo upamaa Thaharaiee ||

Which hit him on his face

ਕੋਪ ਕੀ ਆਗ ਮਹਾ ਬਢਿ ਕੈ ਡਢ ਕੈ ਹੀਯ ਕਉ ਮਨੋ ਬਾਹਰਿ ਆਈ ॥੧੧੫੩॥

kop kee aag mahaa badd kai ddadd kai heey kau mano baahar aaiee ||1153||

The blood gushed out like the fire of anger moving out of the heart.1153.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਮ੍ਰਿਤਕ ਹੁਇ ਧਰਨੀ ਪਰਿਯੋ ਜੋਤਿ ਰਹੀ ਠਹਰਾਇ ॥

mritak hui dharanee pariyo jot rahee Thaharai ||

He died and fell on the ground and his consciousness ended

ਜਨੁ ਅਕਾਸ ਤੇ ਭਾਸਕਰਿ ਪਯੋ ਰਾਹੁ ਡਰ ਆਇ ॥੧੧੫੪॥

jan akaas te bhaasakar payo raahu ddar aai ||1154||

He appeared like the sun coming down from the sky on the earth out of fear.1154.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਕੋਪ ਭਰੇ ਰਨ ਮੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਤਬੈ ਹਰਿ ਜੂ ਇਹ ਭਾਤਿ ਕਹਿਯੋ ਹੈ ॥

kop bhare ran mai kab sayaam tabai har joo ieh bhaat kahiyo hai ||

ਜੁਧ ਬਿਖੈ ਭਟ ਕਉਨ ਗਨੈ ਲਖਿ ਬੀਰ ਹਨੈ ਮਨ ਮੈ ਜੁ ਚਹਿਯੋ ਹੈ ॥

judh bikhai bhaT kaun ganai lakh beer hanai man mai ju chahiyo hai ||

Then Krishna said this in rage, “Who is this heroic fighter who has killed all the warriors and thrown them on the ground according to his heart’s desire?

ਜਾਨਤ ਹਉ ਤਿਹ ਤ੍ਰਾਸ ਤੁਮੈ ਕਿਨਹੂੰ ਕਰ ਮੈ ਧਨ ਹੂੰ ਗਹਿਯੋ ਹੈ ॥

jaanat hau teh traas tumai kinahoo(n) kar mai dhan hoo(n) gahiyo hai ||

“I know that fearing him, you are not catching your bows and arrows in your hands

ਤਾ ਤੇ ਪਧਾਰਹੁ ਧਾਮਨ ਕੋ ਸੁ ਲਖਿਯੋ ਤੁਮ ਤੇ ਪੁਰਖਤੁ ਰਹਿਯੋ ਹੈ ॥੧੧੫੫॥

taa te padhaarahu dhaaman ko su lakhiyo tum te purakhat rahiyo hai ||1155||

In my opinion you may all go to your homes, because your audacity seems to have ended.”1155.

ਐਸੇ ਕਹਿਯੋ ਜਦੁਬੀਰ ਤਿਨੈ ਸਭ ਹੀ ਰਿਸ ਕੈ ਧਨੁ ਬਾਨ ਸੰਭਾਰਿਯੋ ॥

aaise kahiyo jadhubeer tinai sabh hee ris kai dhan baan sa(n)bhaariyo ||

ਹ੍ਵੈ ਕੇ ਇਕਤ੍ਰ ਚਲੇ ਰਨ ਕੋ ਬਲਿ ਬਿਕ੍ਰਮ ਪਉਰਖ ਜੀਅ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥

havai ke ikatr chale ran ko bal bikram paurakh jeea bichaariyo ||

When Krishna uttered these words, all of them took up their bows and arrows and thinking of their courage they gathered together and marched forward for war

ਮਾਰ ਹੀ ਮਾਰ ਪੁਕਾਰਿ ਪਰੇ ਜੋਊ ਆਇ ਅਰਿਯੋ ਅਰਿ ਸੋ ਤਿਹ ਮਾਰਿਯੋ ॥

maar hee maar pukaar pare jouoo aai ariyo ar so teh maariyo ||

ਹੋਤ ਭਯੋ ਤਿਹ ਜੁਧ ਬਡੋ ਦੁਹੂੰ ਓਰਨ ਤੇ ਨ੍ਰਿਪ ਠਾਢਿ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥੧੧੫੬॥

hot bhayo teh judh baddo dhuhoo(n) oran te nirap Thaadd nihaariyo ||1156||

They killed everyone who confronted them while shouting “Kill, Kill”, the king Jarasandh saw this terrible war being fought from both sides.1156.

ਏਕ ਸੁਜਾਨ ਬਡੋ ਬਲਵਾਨ ਧਰੇ ਅਸਿ ਪਾਨਿ ਤੁਰੰਗਮ ਡਾਰਿਯੋ ॥

ek sujaan baddo balavaan dhare as paan tura(n)gam ddaariyo ||

ਅਸ੍ਵ ਪਚਾਸ ਹਨੇ ਅਰਿਯੋ ਅਨਗੇਸ ਬਲੀ ਕਹੁ ਜਾ ਲਲਕਾਰਿਯੋ ॥

asavai pachaas hane ariyo anages balee kahu jaa lalakaariyo ||

One of the mighty warriors, holding his sword in his hand, caused his horse to run and killing fifty soldiers, he challenged Anag Singh from this side,

ਧਾਇ ਕੈ ਘਾਇ ਕਰਿਯੋ ਨ੍ਰਿਪ ਲੈ ਕਰ ਬਾਮ ਮੈ ਚਾਮ ਕੀ ਓਟਿ ਨਿਵਾਰਿਯੋ ॥

dhai kai ghai kariyo nirap lai kar baam mai chaam kee oT nivaariyo ||

Sujan Singh rushed and struck a blow on the king which was obstructed by him on his shield with his left hand

ਦਾਹਨੈ ਪਾਨਿ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਕੋ ਤਾਨਿ ਸੁਜਾਨ ਕੋ ਕਾਟਿ ਕੈ ਸੀਸ ਉਤਾਰਿਯੋ ॥੧੧੫੭॥

dhaahanai paan kirapaan ko taan sujaan ko kaaT kai sees utaariyo ||1157||

With his right hand the king chopped the head of Sujan Singh with his sword.1157.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਬੀਰ ਸੁਜਾਨ ਹਨ੍ਯੋ ਜਬੈ ਅਣਗ ਸਿੰਘ ਤਿਹ ਠਾਇ ॥

beer sujaan hanayo jabai anag si(n)gh teh Thai ||

ਦੇਖਿਯੋ ਸੈਨਾ ਜਾਦਵੀ ਦਉਰ ਪਰੇ ਅਰਰਾਇ ॥੧੧੫੮॥

dhekhiyo sainaa jaadhavee dhaur pare ararai ||1158||

When Anag Singh killed Sujan Singh, the Yadava army then highly infuriated, fell upon the forces of the enemy.1158.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਭਟ ਲਾਜ ਭਰੇ ਅਰਰਾਇ ਪਰੇ ਨ ਡਰੇ ਅਰਿ ਸਿਉ ਤੇਊ ਆਇ ਅਰੇ ॥

bhaT laaj bhare ararai pare na ddare ar siau teuoo aai are ||

ਅਤਿ ਕੋਪ ਭਰੇ ਸਬ ਲੋਹ ਜਰੇ ਅਬ ਯਾਹਿ ਹਨੋ ਮੁਖ ਤੇ ਉਚਰੇ ॥

at kop bhare sab loh jare ab yaeh hano mukh te uchare ||

The warriors filled with the sense of shame fell upon the army and shouted in rage, “Now we shall definitely kill Anag,”

ਅਸਿ ਭਾਲ ਗਦਾ ਅਰੁ ਲੋਹ ਹਥੀ ਬਰਛੀ ਕਰਿ ਲੈ ਲਲਕਾਰ ਪਰੇ ॥

as bhaal gadhaa ar loh hathee barachhee kar lai lalakaar pare ||

They challenged him taking their lances, swords, maces, spears etc, in their hands

ਕਬਿ ਰਾਮ ਭਨੈ ਨਹੀ ਜਾਤ ਗਨੇ ਕਿਤਨੇ ਬਰ ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਧਰੇ ॥੧੧੫੯॥

kab raam bhanai nahee jaat gane kitane bar baan kamaan dhare ||1159||

The poet Ram says that the strings of innumerable bows were pulled.1159.

ਅਨਗੇਸ ਬਲੀ ਧਨੁ ਬਾਨ ਗਹਿਯੋ ਅਤਿ ਰੋਸ ਭਰਿਯੋ ਦੋਊ ਨੈਨ ਤਚਾਏ ॥

anages balee dhan baan gahiyo at ros bhariyo dhouoo nain tachaae ||

On this side Anag Singh also in great fury took up his bow and arrows and his eyes became red

ਮਾਰ ਹੀ ਮਾਰ ਪੁਕਾਰਿ ਪਰਿਯੋ ਸਰ ਸਤ੍ਰਨ ਕੇ ਉਰ ਬੀਚ ਲਗਾਏ ॥

maar hee maar pukaar pariyo sar satran ke ur beech lagaae ||

Shouting “Kill, Kill” he discharged his arrows on the hearts of his enemies,

ਏਕ ਮਰੇ ਇਕ ਘਾਇ ਭਰੇ ਇਕ ਦੇਖਿ ਡਰੇ ਰਨ ਤਿਆਗਿ ਪਰਾਏ ॥

ek mare ik ghai bhare ik dhekh ddare ran tiaag paraae ||

With whose penetration someone was killed, someone was wounded and someone ran away from the battlefield

ਆਇ ਲਰੇ ਜੋਊ ਲਾਜ ਭਰੇ ਮਨ ਮੈ ਰਨ ਕੋਪ ਕੀ ਓਪ ਬਢਾਏ ॥੧੧੬੦॥

aai lare jouoo laaj bhare man mai ran kop kee op baddaae ||1160||

Those who in their pride came to fight, the war became more dreadful on their arrival.1160.

ਸਾਤਕਿ ਅਉ ਮੁਸਲੀ ਰਥ ਪੈ ਬਸੁਦੇਵ ਤੇ ਆਦਿਕ ਧਾਇ ਸਬੈ ॥

saatak aau musalee rath pai basudhev te aadhik dhai sabai ||

ਬਰਮਾਕ੍ਰਿਤ ਊਧਵ ਅਉਰ ਅਕ੍ਰੂਰ ਚਲੇ ਰਨ ਕਉ ਭਰਿ ਲਾਜ ਤਬੈ ॥

baramaakirat uoodhav aaur akraoor chale ran kau bhar laaj tabai ||

Balram, Vasudev, Satyam etc., marched forward and Udhava and Akrur etc. also for war-arena

ਤਿਹ ਬੀਚ ਘਿਰਿਓ ਨ੍ਰਿਪ ਰਾਜਤ ਯੌ ਲਖਿ ਰੀਝ ਰਹੈ ਭਟ ਤਾਹਿ ਛਬੈ ॥

teh beech ghirio nirap raajat yau lakh reejh rahai bhaT taeh chhabai ||

ਮਨ ਯੌ ਉਪਜੀ ਉਪਮਾ ਰਿਤੁ ਪਾਵਸ ਅਭ੍ਰਨ ਮੈ ਦਿਨ ਰਾਜ ਫਬੈ ॥੧੧੬੧॥

man yau upajee upamaa rit paavas abhran mai dhin raaj fabai ||1161||

Besieged by all of them, the king Anag Singh appears like sun surrounded by clouds in the rainy season.1161.

ਹਲੁ ਪਾਨਿ ਸੰਭਾਰਿ ਲਯੋ ਮੁਸਲੀ ਰਨ ਮੈ ਅਰਿ ਕੋ ਹਯ ਚਾਰੋ ਹੀ ਘਾਏ ॥

hal paan sa(n)bhaar layo musalee ran mai ar ko hay chaaro hee ghaae ||

Balram took his plough in his hand and killed all the four horses of the enemy