Ang 411

ਤਉ ਮਸਲੀ ਕਰਿ ਚਰਮ ਲੀਯੋ ਧਰਿ ਯੌ ਅਰਿ ਕਉ ਬਲਿ ਘਾਉ ਬਚਾਯੋ ॥

tau masalee kar charam leeyo dhar yau ar kau bal ghaau bachaayo ||

When Gaj Singh in his rage struck a blow with his sword from which Balram saved himself with his shield

ਢਾਲ ਕੇ ਫੂਲ ਪੈ ਧਾਰ ਬਹੀ ਚਿਨਗਾਰ ਉਠੀ ਕਬਿ ਯੌ ਗੁਨ ਗਾਯੋ ॥

ddaal ke fool pai dhaar bahee chinagaar uThee kab yau gun gaayo ||

ਮਾਨਹੁ ਪਾਵਸ ਕੀ ਨਿਸਿ ਮੈ ਬਿਜੁਰੀ ਦੁਤਿ ਤਾਰਨ ਕੋ ਪ੍ਰਗਟਾਯੋ ॥੧੧੩੩॥

maanahu paavas kee nis mai bijuree dhut taaran ko pragaTaayo ||1133||

The sparkles came out from the shield, which appeared like flashing lightning during night exhibiting the stars in rainy reason.1133.

ਘਾਇ ਹਲੀ ਸਹਿ ਕੈ ਰਿਪੁ ਕੋ ਗਹਿ ਕੈ ਕਰਵਾਰ ਸੁ ਬਾਰ ਕਰਿਯੋ ਹੈ ॥

ghai halee seh kai rip ko geh kai karavaar su baar kariyo hai ||

Enduring the wound inflicted by the enemy, Balram struck a blow with his sword

ਧਾਰ ਬਹੀ ਅਰਿ ਕੰਠਿ ਬਿਖੈ ਕਟਿ ਕੈ ਤਿਹ ਕੋ ਸਿਰੁ ਭੂਮਿ ਝਰਿਯੋ ਹੈ ॥

dhaar bahee ar ka(n)Th bikhai kaT kai teh ko sir bhoom jhariyo hai ||

The edge of the sword struck the throat of the enemy and his head, being chopped, fell on the ground

ਬਜ੍ਰ ਜਰੇ ਰਥ ਤੇ ਗਿਰਿਯੋ ਤਿਹ ਕੋ ਜਸੁ ਯੌ ਕਬਿ ਨੈ ਉਚਰਿਯੋ ਹੈ ॥

bajr jare rath te giriyo teh ko jas yau kab nai uchariyo hai ||

ਮਾਨਹੁ ਤਾਰਨ ਲੋਕ ਹੂੰ ਤੇ ਸੁਰ ਭਾਨੁ ਹਨ੍ਯੋ ਸਿਰ ਭੂਮਿ ਪਰਿਯੋ ਹੈ ॥੧੧੩੪॥

maanahu taaran lok hoo(n) te sur bhaan hanayo sir bhoom pariyo hai ||1134||

He fell from his chariot after receiving the blow of Vajra (the weapon) and the poet says, while describing that spectacle that it appeared to him that for the welfare of the people, Vishnu had cut off the head of Rahu and thrown it on the earth.1134.

ਮਾਰਿ ਲਯੋ ਗਜ ਸਿੰਘ ਜਬੈ ਤਜਿ ਕੈ ਰਨ ਕੋ ਸਭ ਹੀ ਭਟ ਭਾਗੇ ॥

maar layo gaj si(n)gh jabai taj kai ran ko sabh hee bhaT bhaage ||

When Gaj Singh was killed, then all the warriors, ran away from the battlefield

ਸ੍ਰਉਨ ਭਰੇ ਲਖਿ ਲੋਥ ਡਰੇ ਨਹਿ ਧੀਰ ਧਰੇ ਨਿਸ ਕੇ ਜਨੁ ਜਾਗੇ ॥

sraun bhare lakh loth ddare neh dheer dhare nis ke jan jaage ||

Seeing his corpse besmeared with blood, all of them lost the power of endurance and were bewildered as if they had not slept for several nights

ਮਾਰਿ ਲਏ ਨ੍ਰਿਪ ਪੰਚ ਭਗੇ ਤਿਨ ਯੌ ਕਹਿਯੋ ਜਾ ਅਪਨੇ ਪ੍ਰਭਿ ਆਗੇ ॥

maar le nirap pa(n)ch bhage tin yau kahiyo jaa apane prabh aage ||

The warriors of the enemy’s army came to their Lord Jarasandh and said, “All the chief kings have been killed in the battlefield

ਯੌ ਸੁਨਿ ਕੈ ਦਲਿ ਧੀਰ ਛੁਟਿਯੋ ਨ੍ਰਿਪ ਹੀਯੋ ਫਟਿਯੋ ਰਿਸ ਮੈ ਅਨੁਰਾਗੇ ॥੧੧੩੫॥

yau sun kai dhal dheer chhuTiyo nirap heeyo faTiyo ris mai anuraage ||1135||

” Hearing these words, the remining army lost their endurance and in great anger, the king experienced an unbearable sorrow.11

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕ੍ਰਿਸਨਾਵਤਾਰੇ ਜੁਧ ਪ੍ਰਬੰਧੇ ਗਜ ਸਿੰਘ ਬਧਹ ਧਯਾਇ ਸਮਾਪਤੰ ॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the kirasanaavataare judh praba(n)dhe gaj si(n)gh badheh dhayai samaapata(n) ||

End of the chapter entitled “Killing of Gaj Singh in the beginning of war” in Krishnavatara.Now begins the description of the killing of Amit Singh with army

ਅਥ ਅਮਿਤ ਸਿੰਘ ਸੈਨਾ ਸਹਿਤ ਬਧਹਿ ਕਥਨੰ ॥

ath amit si(n)gh sainaa sahit badheh kathana(n) ||

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਅਣਗ ਸਿੰਘ ਅਉ ਅਚਲ ਸੀ ਅਮਿਤ ਸਿੰਘ ਨ੍ਰਿਪ ਤੀਰ ॥

anag si(n)gh aau achal see amit si(n)gh nirap teer ||

ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਅਰ ਅਨਘ ਸੀ ਮਹਾਰਥੀ ਰਨਧੀਰ ॥੧੧੩੬॥

amar si(n)gh ar anagh see mahaarathee ranadheer ||1136||

The mighty warriors like Anag Singh, Achal Singh, Amit Singh, Amar Singh and Anagh Singh were sitting with the king Jarasandh.1136.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਦੇਖਿ ਤਿਨੈ ਨ੍ਰਿਪ ਸੰਧਿ ਜਰਾ ਹਥੀਆਰ ਧਰੇ ਲਖਿ ਬੀਰ ਪਚਾਰੇ ॥

dhekh tinai nirap sa(n)dh jaraa hatheeaar dhare lakh beer pachaare ||

ਪੇਖਹੁ ਆਜ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਨ੍ਰਿਪ ਪੰਚ ਬਲੀ ਜਦੁਬੀਰ ਸੰਘਾਰੇ ॥

pekhahu aaj ayodhan mai nirap pa(n)ch balee jadhubeer sa(n)ghaare ||

Seeing them with him, the king Jarasandh, looking at the weapons and these warriors said, “See, today in the battlefield, Krishna has killed five mighty kings

ਤਾ ਸੰਗਿ ਜਾਇ ਭਿਰੋ ਤੁਮ ਹੂੰ ਤਜਿ ਸੰਕ ਨਿਸੰਕ ਬਜਾਇ ਨਗਾਰੇ ॥

taa sa(n)g jai bhiro tum hoo(n) taj sa(n)k nisa(n)k bajai nagaare ||

“Now you may go and fight with him, beating your trumpets, without fear

ਯੌ ਸੁਨਿ ਕੈ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਬਤੀਯਾ ਅਤਿ ਕੋਪ ਭਰੇ ਰਨ ਓਰਿ ਪਧਾਰੇ ॥੧੧੩੭॥

yau sun kai prabh kee bateeyaa at kop bhare ran or padhaare ||1137||

” Hearing these words of their king all marched towards the battlefield in great rage.1137

ਆਵਤ ਹੀ ਜਦੁਬੀਰ ਤਿਨੋ ਰਨ ਭੂਮਿ ਬਿਖੈ ਜਮ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥

aavat hee jadhubeer tino ran bhoom bikhai jam roop nihaariyo ||

When they came, Krishna saw them in the battlefield, wandering as the manifestation of Yama

ਪਾਨਿ ਗਹੇ ਧਨੁ ਬਾਨ ਸੋਊ ਰਨ ਬੀਚ ਤਿਨੋ ਬਲਿਦੇਵ ਹਕਾਰਿਯੋ ॥

paan gahe dhan baan souoo ran beech tino balidhev hakaariyo ||

They had caught hold of their bows and arrows in their hands and were challenging Balram

ਖਗ ਕਸੇ ਕਟਿ ਮੈ ਅੰਗ ਕੌਚ ਲੀਏ ਬਰਛਾ ਅਣਗੇਸ ਪੁਕਾਰਿਯੋ ॥

khag kase kaT mai a(n)g kauach le'ee barachhaa anages pukaariyo ||

They had spears in their hands and armours were tightened on there limbs

ਆਇ ਭਿਰੋ ਹਰਿ ਜੂ ਹਮ ਸਿਉ ਅਬ ਠਾਢੋ ਕਹਾ ਇਹ ਭਾਤ ਉਚਾਰਿਯੋ ॥੧੧੩੮॥

aai bhiro har joo ham siau ab Thaaddo kahaa ieh bhaat uchaariyo ||1138||

Anag Singh, taking his lance in his hand, said loudly, “O Krishna! why are you standing now?, come and have a fight with us.”1138.

ਦੇਖਿ ਤਬੈ ਤਿਨ ਕੋ ਹਰਿ ਜੂ ਤਬ ਹੀ ਰਨ ਮੈ ਪੰਚ ਬੀਰ ਹਕਾਰੇ ॥

dhekh tabai tin ko har joo tab hee ran mai pa(n)ch beer hakaare ||

Krishna seeing those five warriors challenged them

ਸ੍ਯਾਮ ਸੁ ਸੈਨ ਚਲਿਯੋ ਇਤ ਤੇ ਉਤ ਤੇਊ ਚਲੇ ਸੁ ਬਜਾਇ ਨਗਾਰੇ ॥

sayaam su sain chaliyo it te ut teuoo chale su bajai nagaare ||

From this side, Krishna moved with his arms and from the other side they also moved beating their trumpets

ਪਟਸਿ ਲੋਹ ਹਥੀ ਪਰਸੇ ਅਗਨਾਯੁਧ ਲੈ ਕਰਿ ਕੋਪ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

paTas loh hathee parase aganaayudh lai kar kop prahaare ||

Taking their steel-arms and fire arms, they began to strike blows in great fury

ਜੂਝਿ ਗਿਰੇ ਇਤ ਕੇ ਉਤ ਕੇ ਭਟ ਭੂਮਿ ਗਿਰੇ ਸੁ ਮਨੋ ਮਤਵਾਰੇ ॥੧੧੩੯॥

joojh gire it ke ut ke bhaT bhoom gire su mano matavaare ||1139||

The warriors from both the sides fought fiercely and getting intoxicated, they began to fall on the ground.1139.

ਜੁਧ ਭਯੋ ਤਿਹ ਠਉਰ ਬਡੋ ਚਢਿ ਕੈ ਸਭ ਦੇਵ ਬਿਵਾਨਨਿ ਆਏ ॥

judh bhayo teh Thaur baddo chadd kai sabh dhev bivaanan aae ||

A dreadful war was fought

ਕਉਤਕ ਦੇਖਨ ਕਉ ਰਨ ਕੋ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਮਨ ਮੋਦ ਬਢਾਏ ॥

kautak dhekhan kau ran ko kab sayaam kahai man modh baddaae ||

The gods saw it, sitting in their air-vehicles, their minds were excited to see the sport of war

ਲਾਗਤ ਸਾਗਨ ਕੇ ਭਟ ਯੌ ਗਿਰ ਅਸਵਨ ਤੇ ਧਰਨੀ ਪਰ ਆਏ ॥

laagat saagan ke bhaT yau gir asavan te dharanee par aae ||

On being struck by lances, the warriors fell down from their horses and writhed on the earth

ਸੋ ਫਿਰ ਕੈ ਉਠਿ ਜੁਧ ਕਰੈ ਤਿਹ ਕੇ ਗੁਨ ਕਿੰਨ ਗੰਧ੍ਰਬ ਗਾਏ ॥੧੧੪੦॥

so fir kai uTh judh karai teh ke gun ki(n)n ga(n)dhrab gaae ||1140||

KABIT, the fallen warriors, getting up began to fight again and the Gandharavas and Kinnars sang their praises.1140.

ਕਬਿਤੁ ॥

kabit ||

ਕੇਤੇ ਬੀਰ ਭਾਜੇ ਕੇਤੇ ਗਾਜੇ ਪੁਨਿ ਆਇ ਆਇ ਧਾਇ ਧਾਇ ਹਰਿ ਜੂ ਸੋ ਜੁਧ ਵੇ ਕਰਤ ਹੈ ॥

kete beer bhaaje kete gaaje pun aai aai dhai dhai har joo so judh ve karat hai ||

Many warriors began to run away, many of them roared, many others ran again and again to fight with Krishna

ਕੇਤੇ ਭੂਮਿ ਗਿਰੇ ਕੇਤੇ ਭਿਰੇ ਗਜ ਮਤਨ ਸੋ ਲਰੇ ਤੇਤੋ ਮ੍ਰਿਤਕ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਛਿਤਿ ਮੈ ਪਰਤ ਹੈ ॥

kete bhoom gire kete bhire gaj matan so lare teto mritak havai kai chhit mai parat hai ||

Many fell down on the earth, many died fighting with the intoxicated elephants and many lay dead on the earth

ਅਉਰ ਦਉਰ ਪਰੇ ਮਾਰ ਮਾਰ ਹੀ ਉਚਰੇ ਹਥਿਯਾਰਨ ਉਘਰੇ ਪਗੁ ਏਕ ਨ ਟਰਤ ਹੈ ॥

aaur dhaur pare maar maar hee uchare hathiyaaran ughare pag ek na Tarat hai ||

On the death of the warriors, many others, taking up their weapons ran and shouting “Kill, Kill” they are taking up their weapons and do not retrace even one step

ਸ੍ਰਉਣਤ ਉਦਧਿ ਲੋਹ ਆਂਚ ਬੜਵਾਨਲ ਸੀ ਪਉਨ ਬਾਨ ਚਲੈ ਬੀਰ ਤ੍ਰਿਣ ਜਿਉ ਜਰਤ ਹੈ ॥੧੧੪੧॥

sraunat udhadh loh aa(n)ch baRavaanal see paun baan chalai beer tiran jiau jarat hai ||1141||

In the sea of blood the fire is blazing and the warriors discharging swift-moving arrows li

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਅਣਗੇਸ ਬਲੀ ਤਬ ਕੋਪਿ ਭਰਿਯੋ ਮਨਿ ਜਾਨ ਨਿਦਾਨ ਕੀ ਮਾਰ ਮਚੀ ਜਬ ॥

anages balee tab kop bhariyo man jaan nidhaan kee maar machee jab ||

ਸ੍ਯੰਦਨ ਪੈ ਚਢਿ ਕੈ ਕਢਿ ਕੈ ਕਸਿ ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਤਨਾਇ ਲਈ ਤਬ ॥

saya(n)dhan pai chadd kai kadd kai kas baan kamaan tanai liee tab ||

Anag Sing, considering it a decisive war, was filled with anger and mounting on his chariot, he took out his sword and also pulled up his bow

ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਕੀ ਪ੍ਰਿਤਨਾ ਹੂ ਕੇ ਊਪਰਿ ਆਇ ਪਰਿਯੋ ਤਿਨ ਬੀਰ ਹਨੇ ਸਬ ॥

sree har kee piratanaa hoo ke uoopar aai pariyo tin beer hane sab ||

He attacked the army of Krishna and destroyed the heroic fighters

ਭਾਜਿ ਗਏ ਤਮ ਸੇ ਅਰਿ ਯੌ ਨ੍ਰਿਪ ਪਾਵਤ ਭਯੋ ਰਨਿ ਸੂਰਜ ਕੀ ਛਬਿ ॥੧੧੪੨॥

bhaaj ge tam se ar yau nirap paavat bhayo ran sooraj kee chhab ||1142||

Just as the darkness moves away swiftly before the sun, similarly before the king Anag Singh, the enemy’s army sped away.1142.

ਪ੍ਰੇਰਿ ਤੁਰੰਗ ਸੁ ਆਗੇ ਭਯੋ ਕਰਿ ਲੈ ਅਸਿ ਢਾਰ ਬਡੀ ਧਰ ਕੈ ॥

prer tura(n)g su aage bhayo kar lai as ddaar baddee dhar kai ||

ਕਛੁ ਜਾਦਵ ਸੋ ਤਿਨਿ ਜੁਧੁ ਕਰਿਯੋ ਨ ਟਰਿਯੋ ਤਿਨ ਸੋ ਪਗ ਦੁਇ ਡਰ ਕੈ ॥

kachh jaadhav so tin judh kariyo na Tariyo tin so pag dhui ddar kai ||

Driving forward his horse and taking up his sword and shield he moved forward and without retracing his steps, he fought with a cluster of some Yadavas

ਜਦੁਬੀਰ ਕੇ ਸਾਮੁਹੇ ਆਇ ਅਰਿਯੋ ਬਹੁ ਬੀਰਨ ਪ੍ਰਾਨ ਬਿਦਾ ਕਰਿ ਕੈ ॥

jadhubeer ke saamuhe aai ariyo bahu beeran praan bidhaa kar kai ||

Killing many heroic fighters, he came and stood firmly in front of Krishna and said, “I have vowed that I shall not return to my home

ਗ੍ਰਿਹੁ ਕੋ ਨ ਚਲੋ ਇਹ ਮੋ ਪ੍ਰਨ ਹੈ ਕਿਧੋ ਪ੍ਰਾਨ ਤਜਉ ਕਿ ਤ੍ਵੈ ਮਰਿ ਕੈ ॥੧੧੪੩॥

girahu ko na chalo ieh mo pran hai kidho praan tajau k tavai mar kai ||1143||

Either I shall breathe my last or I shall kill you.”1143.

ਯੌ ਕਹਿ ਕੈ ਅਸਿ ਕੋ ਗਹਿ ਕੈ ਜਦੁਬੀਰ ਚਮੂ ਕਹੁ ਜਾਇ ਹਕਾਰਾ ॥

yau keh kai as ko geh kai jadhubeer chamoo kahu jai hakaaraa ||

Saying this, taking his sword in his hand, he challenged the army of Krishna