Ang 410

ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਨਿਹਾਰ ਕੈ ਰਾਮ ਕੀ ਓਰਿ ਧਵਾਇ ਤਹਾ ਰਥੁ ਜਾਇ ਪਰਿਯੋ ॥

kab sayaam nihaar kai raam kee or dhavai tahaa rath jai pariyo ||

The poet says that seeing towards Balram, he caused his chariot to run towards him and then fell upon him

ਤਜਿ ਸੰਕ ਨਿਸੰਕ ਹੁਇ ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ਜਦੁਬੀਰ ਕਹਾ ਤਿਨ ਯੌ ਉਚਰਿਯੋ ॥

taj sa(n)k nisa(n)k hui judh kariyo jadhubeer kahaa tin yau uchariyo ||

Krishna said, “He is Dhan Singh, who fought fearlessly

ਧਨਿ ਹੈ ਧਨ ਸਿੰਘ ਬਲੀ ਹਰਿ ਕੇ ਸਮੁਹੇ ਲਰਿ ਕੈ ਭਵ ਸਿੰਧ ਤਰਿਯੋ ॥੧੧੨੧॥

dhan hai dhan si(n)gh balee har ke samuhe lar kai bhav si(n)dh tariyo ||1121||

Bravo to him, who fought with him face to face and ferried across the world-ocean.”1121.

ਪ੍ਰੇਮ ਸੋ ਯੌ ਕਹਿ ਕੈ ਮੁਖ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਸੁ ਲੋਕ ਰਹੇ ਸੁ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥

prem so yau keh kai mukh te paralok su lok rahe su bichaariyo ||

Saying thus with affection, Krishna thought about his life in this and the next world

ਤੇਜ ਪ੍ਰਚੰਡ ਬਡੋ ਬਰਛਾ ਰਿਸ ਕੈ ਕਰਿ ਮੈ ਗਜ ਸਿੰਘ ਸੰਭਾਰਿਯੋ ॥

tej pracha(n)dd baddo barachhaa ris kai kar mai gaj si(n)gh sa(n)bhaariyo ||

On this side Gaj Singh, in great fury took his terrific lance in his hand,

ਜਾਹੁ ਕਹਾ ਬਲਭਦ੍ਰ ਅਬੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰਿਯੋ ॥

jaahu kahaa balabhadhr abai kab sayaam kahai ieh bhaat uchaariyo ||

ਸੋ ਬਰ ਕੈ ਕਰ ਕੋ ਤਨ ਕੋ ਜਦੁਬੀਰ ਕੇ ਭ੍ਰਾਤ ਕੇ ਊਪਰਿ ਡਾਰਿਯੋ ॥੧੧੨੨॥

so bar kai kar ko tan ko jadhubeer ke bhraat ke uoopar ddaariyo ||1122||

And struck Balram saying this, “O Balram! where will you go now for your safety?”1122.

ਆਵਤ ਇਉ ਬਰਛਾ ਗਹਿ ਕੈ ਬਲਦੇਵ ਸੁ ਏਕ ਉਪਾਇ ਕਰਿਯੋ ਹੈ ॥

aavat iau barachhaa geh kai baladhev su ek upai kariyo hai ||

ਸ੍ਯੰਦਨ ਪੈ ਨਿਹੁਰਿਯੋ ਤਬ ਹੀ ਛਤ੍ਰੀ ਤਰਿ ਹੁਇ ਇਹ ਭਾਤਿ ਅਰਿਯੋ ਹੈ ॥

saya(n)dhan pai nihuriyo tab hee chhatree tar hui ieh bhaat ariyo hai ||

Cathing the coming lance, Balram took this measure: seeing towards the horses, he spread himself there making himself like an umbrella

ਫੋਰਿ ਕੈ ਪਾਰਿ ਭਯੋ ਫਲ ਯੌ ਤਿਹ ਕੀ ਉਪਮਾ ਕਬਿ ਯੌ ਉਚਰਿਯੋ ਹੈ ॥

for kai paar bhayo fal yau teh kee upamaa kab yau uchariyo hai ||

ਮਾਨਹੁ ਕਲਿੰਦ੍ਰ ਕੇ ਸ੍ਰਿੰਗਹੁ ਤੇ ਨਿਕਸਿਯੋ ਅਹਿ ਕੋ ਫਨੁ ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ਹੈ ॥੧੧੨੩॥

maanahu kali(n)dhr ke sira(n)gahu te nikasiyo eh ko fan kop bhariyo hai ||1123||

The piercing point of the lance tearing the body to the other side is seen like an angry hooded snake looking from the top of a mountain.1123.

ਬਲ ਸੋ ਬਲਿ ਖੈਚ ਲਯੋ ਬਰਛਾ ਤਿਹ ਕੇ ਕਰ ਸੋ ਤਿਰਛਾ ਸੁ ਭ੍ਰਮਾਯੋ ॥

bal so bal khaich layo barachhaa teh ke kar so tirachhaa su bhramaayo ||

Pulling out the lance with his strength, Balram revolved it slantingly

ਯੌ ਚਮਕਿਯੋ ਦਮਕਿਯੋ ਨਭ ਮੈ ਚੁਟੀਆ ਉਡ ਤੇਜੁ ਮਨੋ ਦਰਸਾਯੋ ॥

yau chamakiyo dhamakiyo nabh mai chuTeeaa udd tej mano dharasaayo ||

It flashed and waved in the sky in this way as if the top-knot of someone was waving

ਸ੍ਰੀ ਬਲਭਦ੍ਰ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਰਿਸ ਕੈ ਗਜ ਸਿੰਘ ਕੀ ਓਰਿ ਚਲਾਯੋ ॥

sree balabhadhr ayodhan mai ris kai gaj si(n)gh kee or chalaayo ||

Balram struck the same lance in the battlefield in great anger on Gaj Singh

ਮਾਨਹੁ ਕਾਲ ਪਰੀਛਤ ਕਉ ਜਮਦੰਡ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਿਧੋ ਚਮਕਾਯੋ ॥੧੧੨੪॥

maanahu kaal pareechhat kau jamadha(n)dd pracha(n)dd kidho chamakaayo ||1124||

The same lance being struck looked like the fatal fire sent by mighty Death to kill the king Parikshat.1124.

ਗਜ ਸਿੰਘ ਅਨੇਕ ਉਪਾਇ ਕੀਏ ਨ ਬਚਿਯੋ ਉਰਿ ਆਇ ਲਗਿਯੋ ਬਰਛਾ ਬਰਿ ॥

gaj si(n)gh anek upai ke'ee na bachiyo ur aai lagiyo barachhaa bar ||

Gaj Singh took several steps, but he could not save himself

ਭੂਪ ਬਿਲੋਕਤ ਹੈ ਸਿਗਰੇ ਧੁਨਿ ਸੀਸ ਹਹਾ ਕਹਿ ਮੀਚਤ ਹੈ ਕਰ ॥

bhoop bilokat hai sigare dhun sees hahaa keh meechat hai kar ||

The lance penetrated in his chest, all the kings saw it and they lamented, wringing their hands

ਘਾਉ ਪ੍ਰਚੰਡ ਲਗਿਯੋ ਤਿਹ ਕੋ ਮੁਰਛਾਇ ਪਰਿਯੋ ਨ ਤਜ੍ਯੋ ਕਰ ਤੇ ਸਰ ॥

ghaau pracha(n)dd lagiyo teh ko murachhai pariyo na tajayo kar te sar ||

He received a dreadful wound and became unconscious, but he did not let go the arrows from his hand

ਸ੍ਯੰਦਨ ਪੈ ਗਜ ਸਿੰਘ ਗਿਰਿਯੋ ਗਿਰਿ ਊਪਰਿ ਜਿਉ ਗਜਰਾਜ ਕਲੇਵਰ ॥੧੧੨੫॥

saya(n)dhan pai gaj si(n)gh giriyo gir uoopar jiau gajaraaj kalevar ||1125||

Gaj Singh fell upon the horses of the chariot like the body of an elephant fallen on a mountain.1125.

ਚੇਤ ਭਯੋ ਤਬ ਹੀ ਗਜ ਸਿੰਘ ਸੰਭਾਰਿ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕੁਵੰਡ ਚਲਾਯੋ ॥

chet bhayo tab hee gaj si(n)gh sa(n)bhaar pracha(n)dd kuva(n)dd chalaayo ||

ਕਾਨ ਪ੍ਰਮਾਨ ਲਉ ਖੈਂਚ ਕੇ ਆਨਿ ਸੁ ਤਾਨ ਕੈ ਬਾਨ ਪ੍ਰਕੋਪ ਚਲਾਯੋ ॥

kaan pramaan lau khai(n)ch ke aan su taan kai baan prakop chalaayo ||

When he regained consciousness, Gaj Singh pulled his terrible bow and pulling its string upto his ear discharged the arrow in great rage

ਏਕ ਤੇ ਹੁਇ ਕੈ ਅਨੇਕ ਚਲੇ ਤਿਹ ਕੀ ਉਪਮਾ ਕਹੁ ਭਾਖਿ ਸੁਨਾਯੋ ॥

ek te hui kai anek chale teh kee upamaa kahu bhaakh sunaayo ||

ਪਉਨ ਕੇ ਭਛਕ ਤਛਕ ਲਛਕ ਲੈ ਬਲਿ ਕੀ ਸਰਨਾਗਤਿ ਆਯੋ ॥੧੧੨੬॥

paun ke bhachhak tachhak lachhak lai bal kee saranaagat aayo ||1126||

Many arrows emanted from this arrow and not enduring the fury of these arrows Takashak, the king of the serpents alongwith all other serpents went to take refuge with Balram.1126.

ਬਾਨ ਨ ਏਕ ਲਗਿਯੋ ਬਲਿ ਕੋ ਗਜ ਸਿੰਘ ਤਬੈ ਇਹ ਭਾਤਿ ਕਹਿਯੋ ਹੈ ॥

baan na ek lagiyo bal ko gaj si(n)gh tabai ieh bhaat kahiyo hai ||

ਸੇਸ ਸੁਰੇਸ ਧਨੇਸ ਦਿਨੇਸ ਮਹੇਸ ਨਿਸੇਸ ਖਗੇਸ ਗਹਿਯੋ ਹੈ ॥

ses sures dhanes dhines mahes nises khages gahiyo hai ||

Thundering in the battlefield, Gaj Singh said, “I have captured all the deities like Sheshanaga, Indra, Surya (Sun-god), Kuber, Shiva, Chandra (moon-god), Garuda etc.

ਜੁਧ ਬਿਖੈ ਅਬ ਲਉ ਸੁਨਿ ਲੈ ਸੋਊ ਬੀਰ ਹਨ੍ਯੋ ਮਨ ਮੈ ਜੁ ਚਹਿਯੋ ਹੈ ॥

judh bikhai ab lau sun lai souoo beer hanayo man mai ju chahiyo hai ||

“Listen to me clearly I have killed in the battlefield,

ਏਕ ਅਚੰਭਵ ਹੈ ਮੁਹਿ ਦੇਖਤ ਤੋ ਤਨ ਮੈ ਕਸ ਜੀਵ ਰਹਿਯੋ ਹੈ ॥੧੧੨੭॥

ek acha(n)bhav hai muh dhekhat to tan mai kas jeev rahiyo hai ||1127||

Whomsoever I wanted to kill, but I wonder why you have survived still?”1127.

ਯੌ ਕਹਿ ਕੈ ਬਤੀਯਾ ਬਲਿ ਸੋ ਬਰਛਾ ਧੁਜ ਸੰਜੁਤ ਖੈਂਚਿ ਚਲਾਯੋ ॥

yau keh kai bateeyaa bal so barachhaa dhuj sa(n)jut khai(n)ch chalaayo ||

ਤਉ ਧਨੁ ਲੈ ਕਰਿ ਮੈ ਮੁਸਲੀ ਸੋਊ ਆਵਤ ਨੈਨਨ ਸੋ ਲਖਿ ਪਾਯੋ ॥

tau dhan lai kar mai musalee souoo aavat nainan so lakh paayo ||

Saying this, he pulled and threw his lance, which was seen by Balram who was holding his bow in his hand

ਉਗ੍ਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਕੈ ਸੰਗ ਬਾਨ ਅਚਾਨਕ ਸੋ ਕਟਿ ਭੂਮਿ ਗਿਰਾਯੋ ॥

augr paraakram kai sa(n)g baan achaanak so kaT bhoom giraayo ||

ਮਾਨਹੁ ਪੰਖਨ ਕੋ ਅਹਿਵਾ ਖਗਰਾਜ ਕੇ ਹਾਥਿ ਪਰਿਯੋ ਰਿਸਿ ਘਾਯੋ ॥੧੧੨੮॥

maanahu pa(n)khan ko ahivaa khagaraaj ke haath pariyo ris ghaayo ||1128||

With his great strength, he intercepted that lance and caused it to fall on the ground just like Garuda the king of birds catching and killing a flying serpent.1128.

ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ਅਤਿ ਹੀ ਗਜ ਸਿੰਘ ਲਯੋ ਬਰਛਾ ਅਰਿ ਓਰ ਚਲਾਯੋ ॥

kop bhariyo at hee gaj si(n)gh layo barachhaa ar or chalaayo ||

In great fury, Gaj Singh struck the lance on the enemy, which hit the body of Balram

ਜਾਇ ਲਗਿਯੋ ਮੁਸਲੀਧਰ ਕੇ ਤਨਿ ਲਾਗਤ ਤਾ ਅਤਿ ਹੀ ਦੁਖ ਪਾਯੋ ॥

jai lagiyo musaleedhar ke tan laagat taa at hee dhukh paayo ||

On receiving the blow of the lance, Balram suffered great agony

ਪਾਰਿ ਪ੍ਰਚੰਡ ਭਯੋ ਫਲ ਯੌ ਜਸੁ ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਮਨ ਮੈ ਇਹ ਆਯੋ ॥

paar pracha(n)dd bhayo fal yau jas taa chhab ko man mai ieh aayo ||

ਮਾਨਹੁ ਗੰਗ ਕੀ ਧਾਰ ਕੇ ਮਧਿ ਉਤੰਗ ਹੁਇ ਕੂਰਮ ਸੀਸ ਉਚਾਯੋ ॥੧੧੨੯॥

maanahu ga(n)g kee dhaar ke madh uta(n)g hui kooram sees uchaayo ||1129||

That lance pierced through the body to the other side and its visible blade looked like tortoise protruding its head through the current of Ganges.1129.

ਲਾਗਤ ਸਾਗ ਕੀ ਸ੍ਰੀ ਬਲਭਦ੍ਰ ਸੁ ਸਯੰਦਨ ਤੇ ਗਹਿ ਖੈਚ ਕਢਿਯੋ ॥

laagat saag kee sree balabhadhr su saya(n)dhan te geh khaich kaddiyo ||

ਮੁਰਝਾਇ ਕੈ ਭੂਮਿ ਪਰਿਯੋ ਨ ਮਰਿਯੋ ਸੁਰ ਬ੍ਰਿਛ ਗਿਰਿਯੋ ਮਨੋ ਜੋਤਿ ਮਢਿਯੋ ॥

murajhai kai bhoom pariyo na mariyo sur birachh giriyo mano jot maddiyo ||

Balram pulled out the lance from his body and drooping down he fell upon the earth just as the Elysian tree, fully enlightened, falls down on the earth

ਜਬ ਚੇਤ ਭਯੋ ਭ੍ਰਮ ਛੂਟਿ ਗਯੋ ਉਠਿ ਠਾਢੋ ਭਯੋ ਮਨਿ ਕੋਪੁ ਬਢਿਯੋ ॥

jab chet bhayo bhram chhooT gayo uTh Thaaddo bhayo man kop baddiyo ||

When he regained his conscious, he, realizing the situation, got highly infuriated

ਰਥ ਹੇਰ ਕੈ ਧਾਇ ਚੜਿਯੋ ਬਰ ਸੋ ਗਿਰਿ ਪੈ ਮਨੋ ਕੂਦ ਕੈ ਸਿੰਘ ਚਢਿਯੋ ॥੧੧੩੦॥

rath her kai dhai chaRiyo bar so gir pai mano koodh kai si(n)gh chaddiyo ||1130||

Seeing the chariot, he jumped and mounted it like a lion jumping and ascending the mountain.1130.

ਪੁਨਿ ਆਇ ਭਿਰਿਯੋ ਗਜ ਸਿੰਘ ਸੋ ਬੀਰ ਬਲੀ ਮਨ ਮੈ ਨਹੀ ਨੈਕੁ ਡਰਿਯੋ ॥

pun aai bhiriyo gaj si(n)gh so beer balee man mai nahee naik ddariyo ||

ਧਨੁ ਬਾਨ ਸੰਭਾਰਿ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਗਦਾ ਰਿਸਿ ਬੀਚ ਅਯੋਧਨ ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ॥

dhan baan sa(n)bhaar kirapaan gadhaa ris beech ayodhan judh kariyo ||

He came forward again and fought with Gaj Singh and controlling the bow and arrows, sword, mace etc., he began to strike blows

ਜੋਊ ਆਵਤ ਭਯੋ ਸਰੁ ਸਤ੍ਰਨ ਕੋ ਸੰਗਿ ਬਾਨਨ ਕੇ ਸੋਊ ਕਾਟਿ ਡਰਿਯੋ ॥

jouoo aavat bhayo sar satran ko sa(n)g baanan ke souoo kaaT ddariyo ||

He intercepted the arrows of the enemy with his own arrows

ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਬਲਦੇਵ ਮਹਾ ਰਨ ਕੀ ਛਿਤ ਤੇ ਨਹੀ ਪੈਗ ਟਰਿਯੋ ॥੧੧੩੧॥

kab sayaam kahai baladhev mahaa ran kee chhit te nahee paig Tariyo ||1131||

The poet says that Balram did not retrace even one step in the battlefield.1131.

ਬਹੁਰੋ ਹਲ ਮੂਸਲ ਲੈ ਕਰ ਮੈ ਅਰਿ ਸਿਉ ਅਰ ਕੈ ਅਤਿ ਜੁਧ ਮਚਾਯੋ ॥

bahuro hal moosal lai kar mai ar siau ar kai at judh machaayo ||

ਲੈ ਬਰਛਾ ਗਜ ਸਿੰਘ ਬਲੀ ਬਲਿ ਸਿਉ ਬਲਿਦੇਵ ਕੀ ਓਰਿ ਚਲਾਯੋ ॥

lai barachhaa gaj si(n)gh balee bal siau balidhev kee or chalaayo ||

Taking his plough and mace, Balram fought a dreadful battle and on this side Gaj Singh also threw his lance towards Balram

ਆਵਤ ਸੋ ਲਖਿ ਕੈ ਫਲ ਕੋ ਹਲ ਕਟਿ ਕੈ ਪੁਨ ਭੂਮਿ ਗਿਰਾਯੋ ॥

aavat so lakh kai fal ko hal kaT kai pun bhoom giraayo ||

Seeing the coming lance, Balram intercepted it with his plough and threw its blade on the ground

ਸੋ ਫਲ ਹੀਨ ਭਯੋ ਜਬ ਹੀ ਕਸ ਕੈ ਬਲਿਭਦ੍ਰ ਕੇ ਗਾਤਿ ਲਗਾਯੋ ॥੧੧੩੨॥

so fal heen bhayo jab hee kas kai balibhadhr ke gaat lagaayo ||1132||

And that bladeless lance came and struck the body of Balram.1132.

ਖਗ ਕਰੰ ਗਹਿ ਕੈ ਗਜ ਸਿੰਘ ਅਨੰਤ ਕੇ ਊਪਰਿ ਕੋਪਿ ਚਲਾਯੋ ॥

khag kara(n) geh kai gaj si(n)gh ana(n)t ke uoopar kop chalaayo ||