Ang 408

ਦੂਸਰ ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਕੇ ਬੀਰ ਸਰਾਸਨੁ ਲੈ ਸਰ ਕੋਪ ਭਯੋ ਹੈ ॥

dhoosar sree jadhubeer ke beer saraasan lai sar kop bhayo hai ||

ਧੀਰ ਬਲੀ ਧਨ ਸਿੰਘ ਕੀ ਓਰ ਚਲਾਵਤ ਬਾਨ ਨਿਸੰਕ ਗਯੋ ਹੈ ॥

dheer balee dhan si(n)gh kee or chalaavat baan nisa(n)k gayo hai ||

A second warrior of Krishna, greatly enraged, taking bow and arrows in his hand, unhesitatingly, marched forward towards mighty Dhan Singh.

ਸ੍ਰੀ ਧਨ ਸਿੰਘ ਲੀਓ ਅਸਿ ਹਾਥਿ ਕਟਿਓ ਅਰਿ ਮਾਥਨ ਡਾਰ ਦਯੋ ਹੈ ॥

sree dhan si(n)gh leeo as haath kaTio ar maathan ddaar dhayo hai ||

Dhan Singh took his sword in his hand and chopped and threw the enemy’s forehead

ਕਾਛੀ ਨਿਹਾਰਿ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਪ੍ਰਫੁਲਿਓ ਮਾਨਹੁ ਬਾਰਿਜ ਤੋਰ ਲਯੋ ਹੈ ॥੧੧੦੪॥

kaachhee nihaar sarovar te prafulio maanahu baarij tor layo hai ||1104||

It appeared like some surveyor, seeing the lotus in the tank had plucked it.1104.

ਮਾਰਿ ਦੁ ਬੀਰਨ ਕੋ ਧਨ ਸਿੰਘ ਸਰਾਸਨ ਲੈ ਦਲ ਕਉ ਤਕਿ ਧਾਯੋ ॥

maar dh beeran ko dhan si(n)gh saraasan lai dhal kau tak dhaayo ||

ਆਵਤ ਹੀ ਗਜਿ ਬਾਜ ਹਨੇ ਰਥ ਪੈਦਲ ਕਾਟਿ ਘਨੋ ਰਨ ਪਾਯੋ ॥

aavat hee gaj baaj hane rath paidhal kaaT ghano ran paayo ||

Killing the two warriors, mighty Dhan Singh, taking his bow and arrows in his hand, fell upon the army and waged a dreadful war and chopped elephants, horses, charioteers and soldiers on foot

ਖਗ ਅਲਾਤ ਕੀ ਭਾਤਿ ਫਿਰਿਓ ਖਰ ਸਾਨ ਨ੍ਰਿਪਾਲ ਕੋ ਛਤ੍ਰ ਲਜਾਯੋ ॥

khag alaat kee bhaat firio khar saan nirapaal ko chhatr lajaayo ||

His dagger was gleaming like fire, seeing which the canopy of the king was feeling shy

ਅਉਰ ਭਲੀ ਉਪਮਾ ਤਿਹ ਕੀ ਲਖਿ ਭੀਖਮ ਕਉ ਹਰਿ ਚਕ੍ਰ ਭ੍ਰਮਾਯੋ ॥੧੧੦੫॥

aaur bhalee upamaa teh kee lakh bheekham kau har chakr bhramaayo ||1105||

He looked like that Bhishma, seeing whom Krishna began to revolve his discus.1105.

ਬਹੁਰੋ ਧਨ ਸਿੰਘ ਸਰਾਸਨੁ ਲੈ ਰਿਸ ਕੈ ਅਰਿ ਕੇ ਦਲ ਮਾਝਿ ਪਰਿਯੋ ॥

bahuro dhan si(n)gh saraasan lai ris kai ar ke dhal maajh pariyo ||

Then Dhan Singh, taking his bow and arrows in his hand, angrily penetrated into the ranks of the enemy

ਰਥਿ ਕਾਟਿ ਘਨੇ ਗਜ ਬਾਜ ਹਨੇ ਨਹੀ ਜਾਤ ਗਨੇ ਇਹ ਭਾਤਿ ਲਰਿਯੋ ॥

rath kaaT ghane gaj baaj hane nahee jaat gane ieh bhaat lariyo ||

He waged such a fierce battle that the broken chariots and chopped elephants and horses cannot be counted

ਜਮਲੋਕੁ ਸੁ ਬੀਰ ਕਿਤੇ ਪਠਏ ਹਰਿ ਓਰ ਚਲਿਯੋ ਅਤਿ ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ॥

jamaloku su beer kite paThe har or chaliyo at kop bhariyo ||

He sent many a warrior to the abode of Yama and then in rage, he marched towards Krishna

ਮੁਖ ਮਾਰ ਹੀ ਮਾਰ ਪੁਕਾਰਿ ਪਰਿਯੋ ਦਲੁ ਜਾਦਵ ਕੋ ਸਿਗਰੋ ਬਿਡਰਿਯੋ ॥੧੧੦੬॥

mukh maar hee maar pukaar pariyo dhal jaadhav ko sigaro biddariyo ||1106||

He shouted “kill, kill” from his mouth and seeing him, the forces of Yadavas broke into fragments.1106.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਧਨ ਸਿੰਘ ਸੈਨਾ ਜਾਦਵੀ ਦੀਨੀ ਘਨੀ ਖਪਾਇ ॥

dhan si(n)gh sainaa jaadhavee dheenee ghanee khapai ||

ਤਬ ਬ੍ਰਿਜਭੂਖਨ ਕੋਪਿ ਭਰਿ ਬੋਲਿਯੋ ਨੈਨ ਤਚਾਇ ॥੧੧੦੭॥

tab birajabhookhan kop bhar boliyo nain tachai ||1107||

Dhan Singh destroyed much of the Yadava army, then Krishna highly infuriated and gaping his eyes wide open, said,1107

ਕਾਨੁ ਬਾਚ ਸੈਨਾ ਪ੍ਰਤਿ ॥

kaan baach sainaa prat ||

Speech of Krishna addressed to the army:

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਦੇਖਤ ਹੋ ਭਟ ਠਾਢੇ ਕਹਾ ਹਮ ਜਾਨਤ ਹੈ ਤੁਮ ਪਉਰਖ ਹਾਰਿਯੋ ॥

dhekhat ho bhaT Thaadde kahaa ham jaanat hai tum paurakh haariyo ||

“O brave warriors! Why are you standing? I know that you lost your courage

ਸ੍ਰੀ ਧਨ ਸਿੰਘ ਕੇ ਬਾਨ ਛੁਟੇ ਸਭ ਹੂੰ ਰਨ ਮੰਡਲ ਤੇ ਪਗ ਟਾਰਿਯੋ ॥

sree dhan si(n)gh ke baan chhuTe sabh hoo(n) ran ma(n)ddal te pag Taariyo ||

You began to recede your feet from the battlefield, when Dhan Singh discharged his arrows,

ਸਿੰਘ ਕੇ ਅਗ੍ਰਜ ਜੈਸੇ ਅਜਾ ਗਨ ਐਸੇ ਭਜੇ ਨਹਿ ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿਯੋ ॥

si(n)gh ke agraj jaise ajaa gan aaise bhaje neh sasatr sa(n)bhaariyo ||

“And becoming careless about your weapons you ran in such a way as a gathering of goats runs away before the lion

ਕਾਇਰ ਹੁਇ ਤਿਹ ਪੇਖਿ ਡਰੇ ਨਹਿ ਆਪ ਮਰੇ ਉਨ ਕਉ ਨਹੀ ਮਾਰਿਯੋ ॥੧੧੦੮॥

kair hui teh pekh ddare neh aap mare un kau nahee maariyo ||1108||

You have become cowards and have been frightened on seeing him, you have neither died yourselves nor have killed him.”1108.

ਯੌ ਸੁਨਿ ਕੈ ਹਰਿ ਕੀ ਬਤੀਯਾ ਭਟ ਦਾਤਨ ਪੀਸ ਕੈ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੇ ॥

yau sun kai har kee bateeyaa bhaT dhaatan pees kai krodh bhare ||

ਧਨੁ ਬਾਨ ਸੰਭਾਰ ਕੈ ਧਾਇ ਪਰੇ ਧਨ ਸਿੰਘਹੁੰ ਤੇ ਨਹੀ ਨੈਕੁ ਡਰੇ ॥

dhan baan sa(n)bhaar kai dhai pare dhan si(n)ghahu(n) te nahee naik ddare ||

Hearing these words of Krishna, the warriors began to gnash their teeth in great anger and without fearing Dhan Singh, even slightly, they took out their bows, arrows and fell upon him

ਧਨ ਸਿੰਘ ਸਰਾਸਨੁ ਲੈ ਕਰਿ ਮੈ ਕਟਿ ਦੈਤਨ ਕੇ ਸਿਰ ਭੂਮਿ ਪਰੇ ॥

dhan si(n)gh saraasan lai kar mai kaT dhaitan ke sir bhoom pare ||

ਮਨੋ ਪਉਨ ਕੋ ਪੁੰਜ ਬਹਿਯੋ ਲਗ ਕੇ ਫੁਲਵਾਰੀ ਮੈ ਟੂਟ ਕੈ ਫੂਲਿ ਝਰੈ ॥੧੧੦੯॥

mano paun ko pu(n)j bahiyo lag ke fulavaaree mai TooT kai fool jharai ||1109||

Dhan Singh also took out his bow and arrows in his hand and from the other side, because of the attack of the Yadava army, the heads of the demons, being chopped, fell on the earth like the flowers deopping down in the garden by the blowing of fierce wind

ਕਬਿਤੁ ॥

kabit ||

KABIT

ਕੋਪ ਭਰੇ ਆਏ ਭਟ ਗਿਰੇ ਰਨਿ ਭੂਮਿ ਕਟਿ ਜੁਧ ਕੇ ਨਿਪਟ ਸਮੁਹਾਇ ਸਿੰਘ ਧਨ ਸੋ ॥

kop bhare aae bhaT gire ran bhoom kaT judh ke nipaT samuhai si(n)gh dhan so ||

The warriors came in great anger and being chopped began to fall in front of Dhan Singh, while fighting with him

ਆਯੁਧ ਲੈ ਪਾਨ ਮੈ ਨਿਦਾਨ ਕੋ ਸਮਰ ਜਾਨਿ ਅਉਰ ਦਉਰ ਪਰੇ ਬੀਰਤਾ ਬਢਾਇ ਮਨ ਸੋ ॥

aayudh lai paan mai nidhaan ko samar jaan aaur dhaur pare beerataa baddai man so ||

Holding their bows and arrows in their hands, they came running before him in heroic vein, considering it a decisive war

ਕੋਪ ਧਨ ਸਿੰਘ ਲੈ ਸਰਾਸਨ ਸੁ ਬਾਨ ਤਾਨਿ ਜੁਦੇ ਕਰ ਡਾਰੇ ਸੀਸ ਤਿਨ ਹੀ ਕੇ ਤਨ ਸੋ ॥

kop dhan si(n)gh lai saraasan su baan taan judhe kar ddaare sees tin hee ke tan so ||

Dhan Singh also being highly infuriated, taking his bow and arrows in his hand, he separated their heads form their trunks

ਮਾਨਹੁ ਬਸੁੰਧਰਾ ਕੀ ਧੀਰਤਾ ਨਿਹਾਰ ਇੰਦ੍ਰ ਕੀਨੀ ਨਿਜ ਪੂਜਾ ਅਰਬਿੰਦ ਪੁਹਪਨ ਸੋ ॥੧੧੧੦॥

maanahu basu(n)dharaa kee dheerataa nihaar i(n)dhr keenee nij poojaa arabi(n)dh puhapan so ||1110||

It seemed that seeing the power of endurance of the earth, Indra was worshipping it, offering it flowers.1110.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਸ੍ਰੀ ਧਨ ਸਿੰਘ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਅਤਿ ਕੋਪ ਕੀਯੋ ਬਹੁਤੇ ਭਟ ਮਾਰੇ ॥

sree dhan si(n)gh ayodhan mai at kop keeyo bahute bhaT maare ||

Dhan Singh in extremen anger in the war killed many warriors

ਅਉਰ ਜਿਤੇ ਬਰ ਆਵਤ ਹੇ ਸੁ ਹਨੇ ਜਨੁ ਮਾਰੁਤ ਮੇਘ ਬਿਡਾਰੇ ॥

aaur jite bar aavat he su hane jan maarut megh biddaare ||

Others who came in front of him, he destroyed them all just as the clouds are fragmented by the blow of wind instantly

ਜਾਦਵ ਕੇ ਦਲ ਕੇ ਗਜ ਕੇ ਹਲਕੇ ਦਲ ਕੇ ਹਲਕੇ ਕਰਿ ਡਾਰੇ ॥

jaadhav ke dhal ke gaj ke halake dhal ke halake kar ddaare ||

He, with his great strength, reduced considerable, numerous elephants and horses of the Yadava army

ਝੂਮਿ ਗਿਰੇ ਇਕ ਯੌ ਧਰਨੀ ਮਨੋ ਇੰਦ੍ਰ ਕੇ ਬਜ੍ਰ ਲਗੇ ਗਿਰ ਭਾਰੇ ॥੧੧੧੧॥

jhoom gire ik yau dharanee mano i(n)dhr ke bajr lage gir bhaare ||1111||

Those warriors had fallen on the earth like the mountains, whose wings had been chopped by the Vajra (weapon) of Indra.1111.

ਕੋਪ ਭਰੇ ਅਸਿ ਪਾਨਿ ਧਰੇ ਧਨ ਸਿੰਘ ਅਰੇ ਗਜਰਾਜ ਸੰਘਾਰੇ ॥

kop bhare as paan dhare dhan si(n)gh are gajaraaj sa(n)ghaare ||

Catching hold of his sword in his hand, Dhan Singh in great rage killed many large elephants

ਅਉਰ ਜਿਤੇ ਗਜ ਪੁੰਜ ਹੁਤੇ ਡਰ ਮਾਨਿ ਭਜੇ ਅਤਿ ਹੀ ਧੁਜਵਾਰੇ ॥

aaur jite gaj pu(n)j hute ddar maan bhaje at hee dhujavaare ||

All the remaining chariots with banners fled away in fear

ਤਾ ਛਬਿ ਕੀ ਉਪਮਾ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਮਨ ਮੈ ਸੁ ਬਿਚਾਰ ਉਚਾਰੇ ॥

taa chhab kee upamaa kab sayaam kahai man mai su bichaar uchaare ||

ਮਾਨਹੁ ਇੰਦ੍ਰ ਕੇ ਆਗਮ ਤੇ ਡਰ ਭੂ ਧਰ ਕੈ ਧਰਿ ਪੰਖ ਪਧਾਰੇ ॥੧੧੧੨॥

maanahu i(n)dhr ke aagam te ddar bhoo dhar kai dhar pa(n)kh padhaare ||1112||

The poet says that that spectacle appeared to him like the mountains growing wings were flying away, realizing the approach of god Indra.1112.

ਜੁਧ ਕੀਯੋ ਧਨ ਸਿੰਘ ਘਨੋ ਤਿਹ ਕੇ ਕੋਊ ਸਾਮੁਹਿ ਬੀਰ ਨ ਆਯੋ ॥

judh keeyo dhan si(n)gh ghano teh ke kouoo saamuh beer na aayo ||

Dhan Singh waged a dreadful war and none could withstand him

ਸੋ ਰਨਿ ਕੋਪ ਸਿਉ ਆਨਿ ਪਰਿਯੋ ਨਹੀ ਜਾਨ ਦੀਯੋ ਸੋਈ ਮਾਰਿ ਗਿਰਾਯੋ ॥

so ran kop siau aan pariyo nahee jaan dheeyo soiee maar giraayo ||

Whosoever came in front of him, Dhan Singh killed him in his anger

ਦਾਸਰਥੀ ਦਲ ਸਿਉ ਜਿਮਿ ਰਾਵਨ ਰੋਸ ਭਰਿਯੋ ਅਤਿ ਜੁਧ ਮਚਾਯੋ ॥

dhaasarathee dhal siau jim raavan ros bhariyo at judh machaayo ||

It appeared that Ravana had begun a terrible war with the forces of Ram

ਤੈਸੇ ਭਿਰਿਯੋ ਧਨ ਸਿੰਘ ਬਲੀ ਹਨਿ ਕੈ ਚਤੁਰੰਗ ਚਮੂੰ ਪੁਨਿ ਧਾਯੋ ॥੧੧੧੩॥

taise bhiriyo dhan si(n)gh balee han kai chatura(n)g chamoo(n) pun dhaayo ||1113||

Fighting in this way, destroying the four divisions of the army be rushed forward again.1113.

ਟੇਰਿ ਕਹਿਯੋ ਧਨ ਸਿੰਘ ਬਲੀ ਰਨ ਤ੍ਯਾਗ ਸੁਨੋ ਹਰਿ ਭਾਜਿ ਨ ਜਈਯੈ ॥

Ter kahiyo dhan si(n)gh balee ran tayaag suno har bhaaj na jieeyai ||

The mighty Dhan Singh shouting loudly said, “O Krishna! do not leave the field and run away now

ਤਾ ਤੇ ਸੰਭਾਰ ਕੇ ਆਨਿ ਭਿਰੋ ਨਿਜ ਲੋਕਨ ਕੋ ਬਿਰਥਾ ਨ ਕਟਈਯੈ ॥

taa te sa(n)bhaar ke aan bhiro nij lokan ko birathaa na kaTieeyai ||

Come yourself and fight with me, and do not get your people killed uselessly

ਹੇ ਬਲਿਦੇਵ ਸਰਾਸਨੁ ਲੈ ਹਮ ਸੋ ਸਮੁਹਾਇ ਕੈ ਜੁਧ ਕਰਈਯੈ ॥

he balidhev saraasan lai ham so samuhai kai judh karieeyai ||

ਸੰਗਰ ਕੇ ਸਮ ਅਉਰ ਕਛੂ ਨਹੀ ਯਾ ਤੇ ਦੁਹੂੰ ਜਗ ਮੈ ਜਸੁ ਪਈਯੈ ॥੧੧੧੪॥

sa(n)gar ke sam aaur kachhoo nahee yaa te dhuhoo(n) jag mai jas pieeyai ||1114||

“O Balram! you may also come with your bow and arrows in your hand and fight with me, because there is nothing like the war, through which one gets praise in this and the next world.”1114.

ਯੌ ਸੁਨਿ ਕੈ ਬਤੀਯਾ ਅਰਿ ਕੀ ਤਰਕੀ ਮਨ ਮੈ ਅਤਿ ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ਹੈ ॥

yau sun kai bateeyaa ar kee tarakee man mai at kop bhariyo hai ||