Ang 407

ਸ੍ਯਾਮ ਕੇ ਬਾਨ ਲਗਿਯੋ ਉਰ ਮੈ ਗਡ ਕੈ ਸੋਊ ਪੰਖਨ ਲਉ ਸੁ ਗਯੋ ਹੈ ॥

sayaam ke baan lagiyo ur mai gadd kai souoo pa(n)khan lau su gayo hai ||

An arrow struck the chest of Krishna and penetrated upto the feathers

ਸ੍ਰਉਨ ਕੇ ਸੰਗਿ ਭਰਿਯੋ ਸਰ ਅੰਗ ਬਿਲੋਕਿ ਤਬੈ ਹਰਿ ਕੋਪ ਭਯੋ ਹੈ ॥

sraun ke sa(n)g bhariyo sar a(n)g bilok tabai har kop bhayo hai ||

The arrow was filled with blood and seeing his blood flowing out from his limbs, Krishna was highly enraged

ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਜਸੁ ਉਚ ਮਹਾ ਕਬਿ ਨੇ ਕਹਿ ਕੈ ਇਹ ਭਾਤ ਦਯੋ ਹੈ ॥

taa chhab ko jas uch mahaa kab ne keh kai ieh bhaat dhayo hai ||

ਮਾਨਹੁ ਤਛਕ ਕੋ ਲਰਿਕਾ ਖਗਰਾਜ ਲਖਿਯੋ ਗਹਿ ਨੀਲ ਲਯੋ ਹੈ ॥੧੦੯੨॥

maanahu tachhak ko larikaa khagaraaj lakhiyo geh neel layo hai ||1092||

This spectacle appears like Garuda, the king of birds, swallowing the son of the great serpent Takshak.1092.

ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਸਰਾਸਨ ਲੈ ਰਿਸ ਕੈ ਸਰੁ ਰਾਜਨ ਬੀਚ ਕਸਾ ॥

sree birajanaath saraasan lai ris kai sar raajan beech kasaa ||

In great fury, Krishna tightened the arrow on the string of the bow and discharged it towards Gaj Singh

ਗਜ ਸਿੰਘ ਕੋ ਬਾਨ ਅਚਾਨ ਹਨ੍ਯੋ ਗਿਰ ਭੂਮਿ ਪਰਿਯੋ ਜਨ ਸਾਪ ਡਸਾ ॥

gaj si(n)gh ko baan achaan hanayo gir bhoom pariyo jan saap ddasaa ||

Gaj Singh fell down on the earth as if a snake had stung him

ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਜੁ ਠਾਢੋ ਹੁਤੋ ਤਿਹ ਪੈ ਸੋਊ ਭਾਜ ਗਯੋ ਤਿਹ ਪੇਖਿ ਦਸਾ ॥

har si(n)gh ju Thaaddo huto teh pai souoo bhaaj gayo teh pekh dhasaa ||

ਮਨੋ ਸਿੰਘ ਕੋ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰਤ ਹੀ ਨ ਟਿਕਿਯੋ ਜੁ ਚਲਿਯੋ ਸਟਕਾਇ ਸਸਾ ॥੧੦੯੩॥

mano si(n)gh ko roop nihaarat hee na Tikiyo ju chaliyo saTakai sasaa ||1093||

Hari Singh who was standing near him, seeing his plight, fled away like a hare seeing the figure of a lion.1093.

ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਜਬੈ ਤਜਿ ਖੇਤ ਚਲਿਯੋ ਰਨ ਸਿੰਘ ਉਠਿਯੋ ਪੁਨਿ ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ॥

har si(n)gh jabai taj khet chaliyo ran si(n)gh uThiyo pun kop bhariyo ||

When Hari Singh ran away from the battlefield, then Ran Singh arose again in great ire

ਧਨੁ ਬਾਨ ਸੰਭਾਰ ਕੈ ਪਾਨਿ ਲਯੋ ਬਹੁਰੋ ਬਲਿ ਕੋ ਰਨਿ ਜੁਧੁ ਕਰਿਯੋ ॥

dhan baan sa(n)bhaar kai paan layo bahuro bal ko ran judh kariyo ||

He held up his bow and arrows using his strength and began to fight

ਉਨ ਹੂੰ ਪੁਨਿ ਬੀਚ ਅਯੋਧਨ ਕੇ ਹਰਿ ਕੋ ਲਲਕਾਰ ਕੈ ਇਉ ਉਚਰਿਯੋ ॥

aun hoo(n) pun beech ayodhan ke har ko lalakaar kai iau uchariyo ||

ਅਬ ਜਾਤ ਕਹਾ ਥਿਰੁ ਹੋਹੁ ਘਰੀ ਹਮਰੇ ਅਸਿ ਕਾਲ ਕੇ ਹਾਥ ਪਰਿਯੋ ॥੧੦੯੪॥

ab jaat kahaa thir hoh gharee hamare as kaal ke haath pariyo ||1094||

He challenged Krishna in the field saying “now stop for a while, where are you going? You have fallen in the hands of death.”1094.

ਇਹ ਭਾਤਿ ਕਹਿਯੋ ਰਨ ਸਿੰਘ ਜਬੈ ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਤਬੈ ਸੁਨਿ ਕੈ ਮੁਸਕਾਨ੍ਰਯੋ ॥

eeh bhaat kahiyo ran si(n)gh jabai har si(n)gh tabai sun kai musakaanrayo ||

When Ran Singh said these words, then Hari Singh smiled

ਆਇ ਅਰਿਯੋ ਹਰਿ ਸਿਉ ਧਨੁ ਲੈ ਰਨ ਕੀ ਛਿਤ ਤੇ ਨਹੀ ਪੈਗ ਪਰਾਨ੍ਰਯੋ ॥

aai ariyo har siau dhan lai ran kee chhit te nahee paig paraanrayo ||

He also came forward in order to fight with Krishna and did not recede

ਕੋਪ ਕੈ ਬਾਤ ਕਹੀ ਜਦੁਬੀਰ ਸੋ ਮੈ ਇਹ ਲਛਨ ਤੇ ਪਹਚਾਨ੍ਯੋ ॥

kop kai baat kahee jadhubeer so mai ieh lachhan te pahachaanayo ||

ਆਇ ਕੈ ਜੁਧ ਕੀਓ ਹਮ ਸੋ ਸੁ ਭਲੀ ਬਿਧਿ ਕਾਲ ਕੇ ਹਾਥ ਬਿਕਾਨ੍ਰਯੋ ॥੧੦੯੫॥

aai kai judh keeo ham so su bhalee bidh kaal ke haath bikaanrayo ||1095||

He addressed Krishna in anger, “He, who fights with me, consider him fallen in the hands of death.”1095.

ਯੌ ਸੁਨ ਕੈ ਬਤੀਆ ਤਿਹ ਕੀ ਹਰਿ ਜੂ ਧਨੁ ਲੈ ਕਰ ਮੈ ਮੁਸਕ੍ਰਯੋ ਹੈ ॥

yau sun kai bateeaa teh kee har joo dhan lai kar mai musakrayo hai ||

Hearing his words, Krishna took his bow in his hand

ਦੀਰਘੁ ਗਾਤ ਲਖਿਯੋ ਤਬ ਹੀ ਸਰ ਛਾਡਿ ਦਯੋ ਅਰ ਸੀਸ ਤਕ੍ਰਯੋ ਹੈ ॥

dheeragh gaat lakhiyo tab hee sar chhaadd dhayo ar sees takrayo hai ||

Seeing his large body and aiming his arrow on his head, he discharged it

ਬਾਨ ਲਗਿਯੋ ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਤਬੈ ਸਿਰ ਟੂਟਿ ਪਰਿਯੋ ਧਰ ਠਾਢੋ ਰਹਿਯੋ ਹੈ ॥

baan lagiyo har si(n)gh tabai sir TooT pariyo dhar Thaaddo rahiyo hai ||

With the stroke of his arrow, the head of Hari Singh was chopped and his trunk remained standing

ਮੇਰੁ ਕੇ ਸ੍ਰਿੰਗਹੁ ਤੇ ਉਤਰਿਯੋ ਸੁ ਮਨੋ ਰਵਿ ਅਸਤ ਕੋ ਪ੍ਰਾਤਿ ਭਯੋ ਹੈ ॥੧੦੯੬॥

mer ke sira(n)gahu te utariyo su mano rav asat ko praat bhayo hai ||1096||

The redness of blood on his body seemed to suggest that the sun of his head on Sumeru mountain had set and again the redness of the early morn was spreading.

ਮਾਰ ਲਯੋ ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਜਬੈ ਰਨ ਸਿੰਘ ਤਬੈ ਹਰਿ ਊਪਰਿ ਧਾਯੋ ॥

maar layo har si(n)gh jabai ran si(n)gh tabai har uoopar dhaayo ||

When Krishna killed Hari Singh, then Ran Singh fell upon him

ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਗਦਾ ਗਹਿ ਕੈ ਕਰ ਮੈ ਅਤਿ ਜੁਧ ਮਚਾਯੋ ॥

baan kamaan kirapaan gadhaa geh kai kar mai at judh machaayo ||

He waged a dreadful war holding his weapons bow and arrows, swords, mace etc.

ਕੌਚ ਸਜੇ ਨਿਜ ਅੰਗ ਮਹਾ ਲਖਿ ਕੈ ਕਬਿ ਨੇ ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਨਾਯੋ ॥

kauach saje nij a(n)g mahaa lakh kai kab ne ieh baat sunaayo ||

ਮਾਨਹੁ ਮਤ ਕਰੀ ਬਨ ਮੈ ਰਿਸ ਕੈ ਮ੍ਰਿਗਰਾਜ ਕੇ ਊਪਰ ਆਯੋ ॥੧੦੯੭॥

maanahu mat karee ban mai ris kai miragaraaj ke uoopar aayo ||1097||

Seeing his limbs bedecked with his armour, the poet says that it appeared to him that an intoxicated elephant, in his fury, fell upon a lion.1097.

ਆਇ ਕੇ ਸ੍ਯਾਮ ਸੋ ਜੁਧੁ ਕਰਿਯੋ ਰਨ ਕੀ ਛਿਤਿ ਤੇ ਪਗੁ ਏਕ ਨ ਭਾਗਿਯੋ ॥

aai ke sayaam so judh kariyo ran kee chhit te pag ek na bhaagiyo ||

He came and fought with Krishna and did not even recede one step

ਫੇਰਿ ਗਦਾ ਗਹਿ ਕੈ ਕਰ ਮੈ ਬ੍ਰਿਜਭੂਖਨ ਕੋ ਤਨੁ ਤਾੜਨ ਲਾਗਿਯੋ ॥

fer gadhaa geh kai kar mai birajabhookhan ko tan taaRan laagiyo ||

Then he took up his mace in his hand and began to strike his blows on the body of Krishna

ਸੋ ਮਧਸੂਦਨ ਜੂ ਲਖਿਯੋ ਰਸ ਰੁਦ੍ਰ ਬਿਖੈ ਅਤਿ ਇਹ ਪਾਗਿਯੋ ॥

so madhasoodhan joo lakhiyo ras rudhr bikhai at ieh paagiyo ||

ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਚਕ੍ਰ ਲਯੋ ਕਰ ਮੈ ਭੂਅ ਬਕ੍ਰ ਕਰੀ ਰਿਸ ਸੋ ਅਨੁਰਾਗਿਯੋ ॥੧੦੯੮॥

sree har chakr layo kar mai bhooa bakr karee ris so anuraagiyo ||1098||

Seeing all this, Krishna was filled with great anger, he tilted his eyebrows and took his discus in his hand in order to knock him down on the ground.1098.

ਲੈ ਬਰਛੀ ਰਨ ਸਿੰਘ ਤਬੈ ਜਦੁਬੀਰ ਕੇ ਮਾਰਨ ਕਾਜ ਚਲਾਈ ॥

lai barachhee ran si(n)gh tabai jadhubeer ke maaran kaaj chalaiee ||

ਜਾਇ ਲਗੀ ਹਰਿ ਕੋ ਅਨਚੇਤ ਦਈ ਭੁਜ ਫੋਰ ਕੈ ਪਾਰਿ ਦਿਖਾਈ ॥

jai lagee har ko anachet dhiee bhuj for kai paar dhikhaiee ||

At the same time, taking his danger in his hand, Ran Singh gave its blow to Krishna, the Yadava hero, in order to kill him

ਲਾਗ ਰਹੀ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਤਨ ਸਿਉ ਉਪਮਾ ਤਿਹ ਕੀ ਕਬਿ ਭਾਖਿ ਸੁਨਾਈ ॥

laag rahee prabh ke tan siau upamaa teh kee kab bhaakh sunaiee ||

It suddenly struck Krishna and tearing his right arm, it penetrated to the other side

ਮਾਨਹੁ ਗ੍ਰੀਖਮ ਕੀ ਰੁਤਿ ਭੀਤਰ ਨਾਗਨਿ ਚੰਦਨ ਸਿਉ ਲਪਟਾਈ ॥੧੦੯੯॥

maanahu greekham kee rut bheetar naagan cha(n)dhan siau lapaTaiee ||1099||

Piercing the body of Krishna it appeared like a female serpent coiling a sandalwood tree in summer season.1099.

ਸ੍ਯਾਮ ਉਖਾਰ ਕੈ ਸੋ ਬਰਛੀ ਭੁਜ ਤੇ ਅਰਿ ਮਾਰਨ ਹੇਤ ਚਲਾਈ ॥

sayaam ukhaar kai so barachhee bhuj te ar maaran het chalaiee ||

Krishna extracting the same dagger from his arm, set it in motion in order to kill the enemy

ਬਾਨਨ ਕੇ ਘਨ ਬੀਚ ਚਲੀ ਚਪਲਾ ਕਿਧੌ ਹੰਸ ਕੀ ਅੰਸ ਤਚਾਈ ॥

baanan ke ghan beech chalee chapalaa kidhau ha(n)s kee a(n)s tachaiee ||

It struck like lighting within the clouds of arrows and appeared like a flying swan

ਜਾਇ ਲਗੀ ਤਿਹ ਕੇ ਤਨ ਮੈ ਉਰਿ ਫੋਰਿ ਦਈ ਉਹਿ ਓਰ ਦਿਖਾਈ ॥

jai lagee teh ke tan mai ur for dhiee uh or dhikhaiee ||

It hit the body of Ran Singh and his chest was seen torn down

ਕਾਲਿਕਾ ਮਾਨਹੁ ਸ੍ਰਉਨ ਭਰੀ ਹਨਿ ਸੁੰਭ ਨਿਸੁੰਭ ਕੋ ਮਾਰਨ ਧਾਈ ॥੧੧੦੦॥

kaalikaa maanahu sraun bharee han su(n)bh nisu(n)bh ko maaran dhaiee ||1100||

It seemed like Durga, steeped in blood, going to kill Shumbh and Nishumbh.1100.

ਰਨ ਸਿੰਘ ਜਬੈ ਰਣਿ ਸਾਗ ਹਨ੍ਯੋ ਧਨ ਸਿੰਘ ਤਬੈ ਕਰਿ ਕੋਪੁ ਸਿਧਾਰਿਯੋ ॥

ran si(n)gh jabai ran saag hanayo dhan si(n)gh tabai kar kop sidhaariyo ||

ਧਾਇ ਪਰਿਯੋ ਕਰਿ ਲੈ ਬਰਛਾ ਲਲਕਾਰ ਕੈ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਊਪਰਿ ਝਾਰਿਯੋ ॥

dhai pariyo kar lai barachhaa lalakaar kai sree har uoopar jhaariyo ||

When Ran Singh was killed with the dagger, then Dhan Singh ran in fury and taking his spear in his hand white shouting, he inflicted a blow on Krishna

ਆਵਤ ਸੋ ਲਖਿਯੋ ਘਨ ਸ੍ਯਾਮ ਨਿਕਾਰ ਕੈ ਖਗ ਸੁ ਦੁਇ ਕਰਿ ਡਾਰਿਯੋ ॥

aavat so lakhiyo ghan sayaam nikaar kai khag su dhui kar ddaariyo ||

ਭੂਮਿ ਦੁਟੂਕ ਹੋਇ ਟੂਟ ਪਰਿਯੋ ਸੁ ਮਨੋ ਖਗਰਾਜ ਬਡੋ ਅਹਿ ਮਾਰਿਯੋ ॥੧੧੦੧॥

bhoom dhuTook hoi TooT pariyo su mano khagaraaj baddo eh maariyo ||1101||

Seeing him coming, Krishna took out his sword and with his blow, chopped the enemy into two halves and this spectacle appeared as if the Garuda had killed a huge serpent.1101.

ਘਾਉ ਬਚਾਇ ਕੈ ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਸਰਾਸਨੁ ਲੈ ਅਰਿ ਊਪਰਿ ਧਾਯੋ ॥

ghaau bachai kai sree jadhubeer saraasan lai ar uoopar dhaayo ||

Saving himself from getting wounded, Krishna took up bow and arrows and fell upon the enemy

ਚਾਰ ਮਹੂਰਤ ਜੁਧ ਭਯੋ ਹਰਿ ਘਾਇ ਨ ਹੁਇ ਉਹਿ ਕੋ ਨਹੀ ਘਾਯੋ ॥

chaar mahoorat judh bhayo har ghai na hui uh ko nahee ghaayo ||

Battle was fought for four maburats (span of time), in which neither the enemy was killed, nor Krishna was wounded

ਰੋਸ ਕੈ ਬਾਨ ਹਨ੍ਯੋ ਹਰਿ ਕਉ ਹਰਿ ਹੂੰ ਤਿਹ ਖੈਚ ਕੈ ਬਾਨ ਲਗਾਯੋ ॥

ros kai baan hanayo har kau har hoo(n) teh khaich kai baan lagaayo ||

The enemy in his ragedischarged an arrow on Krishna and from this side Krishna also shot his arrow by pulling his bow

ਦੇਖ ਰਹਿਯੋ ਮੁਖ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਕੋ ਹਰਿ ਹੂੰ ਮੁਖ ਦੇਖ ਰਹਿਯੋ ਮੁਸਕਾਯੋ ॥੧੧੦੨॥

dhekh rahiyo mukh sree har ko har hoo(n) mukh dhekh rahiyo musakaayo ||1102||

He began to look at the face of Krishna and from this side Krishna on seeing him smilled.1102.

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਕੋ ਬੀਰ ਬਲੀ ਅਸਿ ਲੈ ਕਰ ਮੈ ਧਨ ਸਿੰਘ ਪੈ ਧਾਯੋ ॥

sree jadhubeer ko beer balee as lai kar mai dhan si(n)gh pai dhaayo ||

One of the mighty warriors of Krishna took his sword in his hand and fell upon Dhan Singh

ਆਵਤ ਹੀ ਲਲਕਾਰ ਪਰਿਯੋ ਗਜਿ ਮਾਨਹੁ ਕੇਹਰਿ ਕਉ ਡਰਪਾਯੋ ॥

aavat hee lalakaar pariyo gaj maanahu kehar kau ddarapaayo ||

While coming, he shouted so loudly, when it seemed that the elephant had frightened the lion

ਤਉ ਧਨ ਸਿੰਘ ਸਰਾਸਨੁ ਲੈ ਸਰ ਸੋ ਤਿਹ ਕੋ ਸਿਰ ਭੂਮਿ ਗਿਰਾਯੋ ॥

tau dhan si(n)gh saraasan lai sar so teh ko sir bhoom giraayo ||

Taking up his bow and arrows Dhan Singh threw his head on the earth

ਜਿਉ ਅਹਿ ਰਾਜ ਕੇ ਆਨਨ ਭੀਤਰ ਆਨਿ ਪਰਿਯੋ ਮ੍ਰਿਗ ਜਾਨ ਨ ਪਾਯੋ ॥੧੧੦੩॥

jiau eh raaj ke aanan bheetar aan pariyo mirag jaan na paayo ||1103||

This spectacle seemed like this that a deer had unknowingly fallen in the mouth of a boa.1103.