Ang 406

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਕੇ ਬੀਰ ਜਿਤੇ ਅਸਿ ਹਾਥਨ ਲੈ ਅਰਿ ਊਪਰਿ ਧਾਏ ॥

sree jadhubeer ke beer jite as haathan lai ar uoopar dhaae ||

All the warriors of Krishna, taking their swords in their hands fell upon the enemies

ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ਕਤਿ ਕੋਪੁ ਦੁਹੂੰ ਦਿਸਿ ਜੰਬੁਕ ਜੋਗਿਨ ਗ੍ਰਿਝ ਅਘਾਏ ॥

judh kariyo kat kop dhuhoo(n) dhis ja(n)buk jogin girajh aghaae ||

Getting enraged they fought such a battle that in all the ten directions, the jackals and vultures ate the flesh of the dead to their fill

ਬੀਰ ਗਿਰੇ ਦੁਹੂੰ ਓਰਨ ਕੇ ਗਹਿ ਫੇਟ ਕਟਾਰਿਨ ਸਿਉ ਲਰਿ ਘਾਏ ॥

beer gire dhuhoo(n) oran ke geh feT kaTaarin siau lar ghaae ||

On both sides the warriors have fallen down on the earth and are lying down after being wounded by the daggers

ਕਉਤਕ ਦੇਖ ਕੈ ਦੇਵ ਕਹੈ ਧੰਨ ਵੇ ਜਨਨੀ ਜਿਨ ਏ ਸੁਤ ਜਾਏ ॥੧੦੮੦॥

kautak dhekh kai dhev kahai dha(n)n ve jananee jin e sut jaae ||1080||

Seeing this spectacle the gods are also saying that those mothers are blessed, who have given birth to such sons.1080.

ਅਉਰ ਜਿਤੇ ਬਰਬੀਰ ਹੁਤੇ ਅਤਿ ਰੋਸ ਭਰੇ ਰਨ ਭੂਮਹਿ ਆਏ ॥

aaur jite barabeer hute at ros bhare ran bhoomeh aae ||

All other warriors who were there, they also came in the battlefield

ਜਾਦਵ ਸੈਨ ਚਲੀ ਇਤ ਤੇ ਤਿਨ ਹੂੰ ਮਿਲ ਕੈ ਅਤਿ ਜੁਧੁ ਮਚਾਏ ॥

jaadhav sain chalee it te tin hoo(n) mil kai at judh machaae ||

From this side, the army of the Yadavas marched forward and on the other side those people began a dreadful fight

ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਗਦਾ ਬਰਛੇ ਬਹੁ ਆਪਸ ਬੀਚ ਚਲਾਏ ॥

baan kamaan kirapaan gadhaa barachhe bahu aapas beech chalaae ||

The bows, arrows, swords, maces, daggers, all these weapons were used

ਭੇਦ ਚਮੂੰ ਜਦੁ ਬੀਰਨ ਕੀ ਸਭ ਹੀ ਜਦੁਰਾਇ ਕੇ ਊਪਰ ਧਾਏ ॥੧੦੮੧॥

bhedh chamoo(n) jadh beeran kee sabh hee jadhurai ke uoopar dhaae ||1081||

After meeting the army of the Yadavas, the enemy’s army fell upon Krishna.1081.

ਚਕ੍ਰ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਗਦਾ ਗਹਿ ਬੀਰ ਕਰੰ ਧਰ ਕੈ ਅਸਿ ਅਉਰ ਕਟਾਰੀ ॥

chakr tirasool gadhaa geh beer kara(n) dhar kai as aaur kaTaaree ||

The warriors are holding the discs, tridents, maces, swords and daggers

ਮਾਰ ਹੀ ਮਾਰ ਪੁਕਾਰਿ ਪਰੇ ਲਰੇ ਘਾਇ ਕਰੇ ਨ ਟਰੇ ਬਲ ਭਾਰੀ ॥

maar hee maar pukaar pare lare ghai kare na Tare bal bhaaree ||

Those mighty ones, shouting “kill, kill are not receding from their places

ਸ੍ਯਾਮ ਬਿਦਾਰ ਦਈ ਧੁਜਨੀ ਤਿਹ ਕੀ ਉਪਮਾ ਇਹ ਭਾਤਿ ਬਿਚਾਰੀ ॥

sayaam bidhaar dhiee dhujanee teh kee upamaa ieh bhaat bichaaree ||

ਮਾਨਹੁ ਖੇਤ ਸਰੋਵਰ ਮੈ ਧਸਿ ਕੈ ਗਜਿ ਬਾਰਜ ਬ੍ਰਯੂਹ ਬਿਡਾਰੀ ॥੧੦੮੨॥

maanahu khet sarovar mai dhas kai gaj baaraj brayooh biddaaree ||1082||

Krishna has destroyed the enemy’s forces and it seems that on entering a tank some elephant has destroyed the lotus-flowers.1082.

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਨਾਥ ਕੇ ਬਾਨਨ ਅਗ੍ਰ ਡਰੈ ਅਰਿ ਇਉ ਕਿਹੂੰ ਧੀਰ ਧਰਿਯੋ ਨਾ ॥

sree jadhunaath ke baanan agr ddarai ar iau kihoo(n) dheer dhariyo naa ||

The enemy frightened by the arrows of Krishna are losing patience

ਬੀਰ ਸਬੈ ਹਟ ਕੇ ਠਟਕੇ ਭਟਕੇ ਰਨ ਭੀਤਰ ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ਨਾ ॥

beer sabai haT ke ThaTake bhaTake ran bheetar judh kariyo naa ||

All warriors, getting shamefaced, are going to leave and none of them is desirous of continuing the war

ਮੂਸਲ ਅਉ ਹਲ ਪਾਨਿ ਲਯੋ ਬਲਿ ਪੇਖਿ ਭਜੇ ਦਲ ਕੋਊ ਅਰਿਯੋ ਨਾ ॥

moosal aau hal paan layo bal pekh bhaje dhal kouoo ariyo naa ||

ਜਿਉ ਮ੍ਰਿਗ ਕੇ ਗਨ ਛਾਡਿ ਚਲੈ ਬਨ ਡੀਠ ਪਰਿਯੋ ਮ੍ਰਿਗਰਾਜ ਕੋ ਛਉਨਾ ॥੧੦੮੩॥

jiau mirag ke gan chhaadd chalai ban ddeeTh pariyo miragaraaj ko chhaunaa ||1083||

Seeing Balram with his mace and plough in his hands, the enemy’s army fled and this spectacle seems like this that seeing a lion, the deer in fear are leaving the forest and running away.1083.

ਭਾਗਿ ਤਬੈ ਸਭ ਹੀ ਰਨ ਤੇ ਗਿਰਤੇ ਪਰਤੇ ਨ੍ਰਿਪ ਤੀਰ ਪੁਕਾਰੇ ॥

bhaag tabai sabh hee ran te girate parate nirap teer pukaare ||

ਤੇਰੇ ਹੀ ਜੀਵਤ ਹੇ ਪ੍ਰਭ ਜੂ ਸਿਗਰੇ ਰਿਸ ਕੈ ਬਲ ਸ੍ਯਾਮ ਸੰਘਾਰੇ ॥

tere hee jeevat he prabh joo sigare ris kai bal sayaam sa(n)ghaare ||

All the soldiers staggering in the path reached near jarasandh and shouted loudly, “O Lord! Krishna and Balram have killed all your soldiers in their fury

ਮਾਰੇ ਅਨੇਕ ਨ ਏਕ ਬਚਿਯੋ ਬਹੁ ਬੀਰ ਗਿਰੇ ਰਨ ਭੂਮਿ ਮਝਾਰੇ ॥

maare anek na ek bachiyo bahu beer gire ran bhoom majhaare ||

“Not even one soldier has survived

ਤਾ ਤੇ ਸੁਨੋ ਬਿਨਤੀ ਹਮਰੀ ਉਨ ਜੀਤ ਭਈ ਤੁਮਰੇ ਦਲ ਹਾਰੇ ॥੧੦੮੪॥

taa te suno binatee hamaree un jeet bhiee tumare dhal haare ||1084||

All of them have fallen on the earth in the battlefield, therefore we tell you, O King! That they are victorious and your army has been defeated.”1084.

ਕੋਪ ਕਰਿਯੋ ਤਬ ਸੰਧਿ ਜਰਾ ਅਰਿ ਮਾਰਨ ਕਉ ਬਹੁ ਬੀਰ ਬੁਲਾਏ ॥

kop kariyo tab sa(n)dh jaraa ar maaran kau bahu beer bulaae ||

Then in great rage, the king called the mighty warriors in order to kill the enemies

ਆਇਸ ਪਾਵਤ ਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਕੈ ਮਿਲਿ ਕੈ ਹਰਿ ਕੇ ਬਧਬੇ ਕਹੁ ਧਾਏ ॥

aais paavat hee nirap kai mil kai har ke badhabe kahu dhaae ||

Receving the orders of the king, they moved forward for killing Krishna

ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਗਦਾ ਗਹਿ ਕੈ ਉਮਡੇ ਘਨ ਜਿਉ ਘਨ ਸ੍ਯਾਮ ਪੈ ਆਏ ॥

baan kamaan gadhaa geh kai umadde ghan jiau ghan sayaam pai aae ||

Catching hold of the bow, arrows, maces etc., they swelled like clouds and fell upon Krishna

ਆਇ ਪਰੇ ਹਰਿ ਊਪਰ ਸੋ ਮਿਲਿ ਕੈ ਬਗ ਮੇਲਿ ਤੁਰੰਗ ਉਠਾਏ ॥੧੦੮੫॥

aai pare har uoopar so mil kai bag mel tura(n)g uThaae ||1085||

They attacked Krishna on their galloping horses.1085.

ਰੋਸ ਭਰੇ ਮਿਲਿ ਆਨਿ ਪਰੇ ਹਰਿ ਕਉ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਜੁਧ ਮਚਾਯੋ ॥

ros bhare mil aan pare har kau lalakaar ke judh machaayo ||

They began to fight with Krishna, while shouting with great ire

ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਗਦਾ ਗਹਿ ਯੌ ਤਿਨ ਸਾਰ ਸੋ ਸਾਰ ਬਜਾਯੋ ॥

baan kamaan kirapaan gadhaa geh yau tin saar so saar bajaayo ||

They held their arrows, swords and maces in their hands and struck steel with steel

ਘਾਇਲ ਆਪ ਭਏ ਭਟ ਸੋ ਅਰੁ ਸਸਤ੍ਰਨ ਸੋ ਹਰਿ ਕੋ ਤਨੁ ਘਾਯੋ ॥

ghail aap bhe bhaT so ar sasatran so har ko tan ghaayo ||

They themselves were wounded, but also inflicted wounds on the body of Krishna

ਦਉਰ ਪਰੇ ਹਲ ਮੂਸਲ ਲੈ ਬਲਿ ਬੈਰਨ ਕੋ ਦਲੁ ਮਾਰਿ ਗਿਰਾਯੋ ॥੧੦੮੬॥

dhaur pare hal moosal lai bal bairan ko dhal maar giraayo ||1086||

Balram also ran with his plough and mace and he knocked down the army of the enemies.1086.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਜੂਝ ਪਰੈ ਜੇ ਨ੍ਰਿਪ ਬਲੀ ਹਰਿ ਸਿਉ ਜੁਧੁ ਮਚਾਇ ॥

joojh parai je nirap balee har siau judh machai ||

ਤਿਨ ਬੀਰਨ ਕੇ ਨਾਮ ਸਬ ਸੋ ਕਬਿ ਕਹਤ ਸੁਨਾਇ ॥੧੦੮੭॥

tin beeran ke naam sab so kab kahat sunai ||1087||

The great warriors who fought with Krishna and fell in the field, the poet now enumerates their names,1087

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਸ੍ਰੀ ਨਰ ਸਿੰਘ ਬਲੀ ਗਜ ਸਿੰਘ ਚਲਿਯੋ ਧਨ ਸਿੰਘ ਸਰਾਸਨ ਲੈ ॥

sree nar si(n)gh balee gaj si(n)gh chaliyo dhan si(n)gh saraasan lai ||

The heroic warriors like Narsingh, Gaj Singh, Dhan Singh moved forward

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਬਡੋ ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਰੇਸ ਤਹਾ ਕੋ ਚਲਿਯੋ ਦਿਜ ਕੋ ਧਨ ਦੈ ॥

haree si(n)gh baddo ran si(n)gh nares tahaa ko chaliyo dhij ko dhan dhai ||

The kings like Hari Singh, Ran Singh etc. also moved after giving alms to the Brahmins

ਜਦੁਬੀਰ ਸੋ ਜਾਇ ਕੈ ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ਬਹੁਬੀਰ ਚਮੂੰ ਸੁ ਘਨੀ ਹਨਿ ਕੈ ॥

jadhubeer so jai kai judh kariyo bahubeer chamoo(n) su ghanee han kai ||

ਹਰਿ ਊਪਰਿ ਬਾਨ ਅਨੇਕ ਹਨੇ ਇਹ ਭਾਤਿ ਕਹਿਯੋ ਹਮਰੀ ਰਨਿ ਜੈ ॥੧੦੮੮॥

har uoopar baan anek hane ieh bhaat kahiyo hamaree ran jai ||1088||

The large army of four divisions moved and fought with Krishna and hailing themselves, they discharged many arrows on Krishna.1088.

ਹੋਇ ਇਕਤ੍ਰ ਇਤੇ ਨ੍ਰਿਪ ਯੌ ਹਰਿ ਊਪਰ ਬਾਨ ਚਲਾਵਨ ਲਾਗੇ ॥

hoi ikatr ite nirap yau har uoopar baan chalaavan laage ||

On this side all the kings gathered together and began to discharge arrows upon Krishna

ਕੋਪ ਕੈ ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ਤਿਨ ਹੂੰ ਬ੍ਰਿਜਨਾਇਕ ਤੇ ਪਗ ਦੁਇ ਕਰਿ ਆਗੇ ॥

kop kai judh kariyo tin hoo(n) birajanaik te pag dhui kar aage ||

Moving two steps forward, they in fury, fought with Krishna

ਜੀਵ ਕੀ ਆਸ ਕਉ ਤ੍ਯਾਗਿ ਤਬੈ ਸਬ ਹੀ ਰਸ ਰੁਦ੍ਰ ਬਿਖੈ ਅਨੁਰਾਗੇ ॥

jeev kee aas kau tayaag tabai sab hee ras rudhr bikhai anuraage ||

They were all absorbed in war, leaving the hope of their survival

ਚੀਰ ਧਰੇ ਸਿਤ ਆਏ ਹੁਤੇ ਛਿਨ ਬੀਚ ਭਏ ਸਭ ਆਰੁਨ ਬਾਗੇ ॥੧੦੮੯॥

cheer dhare sit aae hute chhin beech bhe sabh aarun baage ||1089||

The white garments worn by the warriors became red in an instant.1089.

ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ਤਿਨ ਬੀਰਨ ਸ੍ਯਾਮ ਸੋ ਪਾਰਥ ਜ੍ਯੋ ਰਿਸ ਕੈ ਕਰਨੈ ਸੇ ॥

judh kariyo tin beeran sayaam so paarath jayo ris kai karanai se ||

The warriors greatly infuriated, waged such a war with Krishna, which was waged earlier by Arjuna with Karana

ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ਬਹੁ ਸੈਨ ਹਨੀ ਬਲਿਭਦ੍ਰ ਅਰਿਯੋ ਰਨ ਭੂ ਮਧਿ ਐਸੇ ॥

kop bhariyo bahu sain hanee balibhadhr ariyo ran bhoo madh aaise ||

Balram also in anger and standing firmly in the field destroyed a great part of the army

ਬੀਰ ਫਿਰੈ ਕਰਿ ਸਾਗਨਿ ਲੈ ਤਿਹ ਘੇਰਿ ਲਯੋ ਬਲਦੇਵਹਿ ਕੈਸੇ ॥

beer firai kar saagan lai teh gher layo baladheveh kaise ||

ਜੋਰਿ ਸੋ ਸਾਕਰਿ ਤੋਰਿ ਘਿਰਿਯੋ ਮਦ ਮਤ ਕਰੀ ਗਢਦਾਰਨ ਜੈਸੇ ॥੧੦੯੦॥

jor so saakar tor ghiriyo madh mat karee gaddadhaaran jaise ||1090||

Holding their lances and swinging the warriors encircled Balram like the intoxicated elephant freeing himself from the steel-chains with his strength, but was entrapped in a deep pit.1090.

ਰਨਭੂਮਿ ਮੈ ਜੁਧ ਭਯੋ ਅਤਿ ਹੀ ਤਤਕਾਲ ਮਰੇ ਰਿਪੁ ਆਏ ਹੈ ਜੋਊ ॥

ranabhoom mai judh bhayo at hee tatakaal mare rip aae hai jouoo ||

There was a fierce fighting in the battlefield and the king who came there, was instantly killed

ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ਘਨਿ ਸ੍ਯਾਮ ਘਨੋ ਉਤ ਕੋਪ ਭਰੇ ਮਨ ਮੈ ਭਟ ਓਊ ॥

judh kariyo ghan sayaam ghano ut kop bhare man mai bhaT ouoo ||

On this side Krishna waged a dreadful war and on the other side, the warriors of the enemy were filled with great rage

ਸ੍ਰੀ ਨਰਸਿੰਘ ਜੂ ਬਾਨ ਹਨ੍ਯੋ ਹਰਿ ਕੋ ਜਿਹ ਕੀ ਸਮ ਅਉਰ ਨ ਕੋਊ ॥

sree narasi(n)gh joo baan hanayo har ko jeh kee sam aaur na kouoo ||

ਯੌ ਉਪਮਾ ਉਪਜੀ ਜੀਯ ਮੈ ਜਿਵ ਸੋਵਤ ਸਿੰਘ ਜਗਾਵਤ ਕੋਊ ॥੧੦੯੧॥

yau upamaa upajee jeey mai jiv sovat si(n)gh jagaavat kouoo ||1091||

Narsingh discharged his arrow towards Krishna in such a way as if someone was desirous of awaking the sleeping lion.1091.