Ang 343

ਇਉ ਉਪਜੀ ਉਪਮਾ ਬਨੀਆ ਜਨੁ ਸਾਲਨ ਕੇ ਹਿਤ ਰੋਰ ਬਨਾਵੈ ॥੪੯੨॥

eiau upajee upamaa baneeaa jan saalan ke hit ror banaavai ||492||

Their mind does not abandon Krishna even for an instant it seems that someone may be endeavouring to relish the taste of meat in the taste of forest vegetables.492.

ਰਾਜਾ ਪਰੀਛਤ ਬਾਚ ਸੁਕ ਸੋ ॥

raajaa pareechhat baach suk so ||

Speech of King Parikshat addressed to Shuka:

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਸੁਕ ਸੰਗ ਰਾਜੇ ਕਹੁ ਕਹੀ ਜੂਥ ਦਿਜਨ ਕੇ ਨਾਥ ॥

suk sa(n)g raaje kahu kahee jooth dhijan ke naath ||

ਅਗਨਿ ਭਾਵ ਕਿਹ ਬਿਧਿ ਕਹੈ ਕ੍ਰਿਸਨ ਭਾਵ ਕੇ ਸਾਥ ॥੪੯੩॥

agan bhaav keh bidh kahai kirasan bhaav ke saath ||493||

The king Parikshat said to Shukadev, “O great Brahmin! tell me how the states of separation and union of Krishna and gopis subsist?”493.

ਸੁਕ ਬਾਚ ਰਾਜਾ ਸੋ ॥

suk baach raajaa so ||

Speech of Shukadev addressed to the king:

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਰਾਜਨ ਪਾਸ ਬ੍ਯਾਸ ਕੋ ਬਾਲ ਕਥਾ ਸੁ ਅਰੌਚਕ ਭਾਤਿ ਸੁਨਾਵੈ ॥

raajan paas bayaas ko baal kathaa su arauachak bhaat sunaavai ||

ਗ੍ਵਾਰਨੀਆ ਬਿਰਹਾਨੁਲ ਭਾਵ ਕਰੈ ਬਿਰਹਾਨਲ ਕੋ ਉਪਜਾਵੈ ॥

gavaiaaraneeaa birahaanul bhaav karai birahaanal ko upajaavai ||

Then Shukadev related to the king the interesting story of the states of separation and union of Krishna and gopis and said, “The gopis were burning in separation and creating the fire of separation on all the four sides

ਪੰਚ ਭੂ ਆਤਮ ਲੋਗਨ ਕੋ ਇਹ ਕਉਤੁਕ ਕੈ ਅਤਿ ਹੀ ਡਰ ਪਾਵੈ ॥

pa(n)ch bhoo aatam logan ko ieh kautuk kai at hee ddar paavai ||

ਕਾਨ੍ਰਹ ਕੋ ਧ੍ਯਾਨ ਕਰੇ ਜਬ ਹੀ ਬਿਰਹਾਨਲ ਕੀ ਲਪਟਾਨ ਬੁਝਾਵੈ ॥੪੯੪॥

kaanreh ko dhayaan kare jab hee birahaanal kee lapaTaan bujhaavai ||494||

Seeing this state of the gopis, the ordinary persons became fearful when the gopis thought about Krishna, the flames of separation merging their concentration began to impart suffering to them.494.

ਬ੍ਰਿਖਭਾਸੁਰ ਗ੍ਵਾਰਨਿ ਏਕ ਬਨੈ ਬਛੁਰਾਸੁਰ ਮੂਰਤਿ ਏਕ ਧਰੈ ॥

birakhabhaasur gavaiaaran ek banai bachhuraasur moorat ek dharai ||

ਇਕ ਹ੍ਵੈ ਚਤੁਰਾਨਨ ਗ੍ਵਾਰ ਹਰੈ ਇਕ ਹ੍ਵੈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਫਿਰਿ ਪਾਇ ਪਰੈ ॥

eik havai chaturaanan gavaiaar harai ik havai brahamaa fir pai parai ||

Someone has assumed the garb of Vrishbhasura and someone of Bahharasura someone on assuming the form of Brahma, is stealing away the gopas and also falling at the feet of Krishna

ਇਕ ਹ੍ਵੈ ਬਗੁਲਾ ਭਗਵਾਨ ਕੇ ਸਾਥ ਮਹਾ ਕਰ ਕੈ ਮਨਿ ਕੋਪ ਲਰੈ ॥

eik havai bagulaa bhagavaan ke saath mahaa kar kai man kop larai ||

ਇਹ ਭਾਤਿ ਬਧੂ ਬ੍ਰਿਜ ਖੇਲ ਕਰੈ ਜਿਹ ਭਾਤਿ ਕਿਧੋ ਨੰਦ ਲਾਲ ਕਰੈ ॥੪੯੫॥

eeh bhaat badhoo biraj khel karai jeh bhaat kidho na(n)dh laal karai ||495||

Someone has become a heron and in fury is fighting against Krishna and in this way all the women of Braja are absorbed in exhibiting a play, which was played earlier by Krishna.495.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਭੈ ਕਰ ਕੈ ਸਭ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਫੇਰਿ ਲਗੀ ਗੁਨ ਗਾਵਨ ॥

kaanreh charitr sabhai kar kai sabh gavaiaarin fer lagee gun gaavan ||

ਤਾਲ ਬਜਾਇ ਬਜਾ ਮੁਰਲੀ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਅਤਿ ਹੀ ਕਰਿ ਭਾਵਨ ॥

taal bajai bajaa muralee kab sayaam kahai at hee kar bhaavan ||

Performing all the acts of Krishna, all the gopis began to sing his praises and exhibited their happiness in playing on the flute and creating various tunes

ਫੇਰਿ ਚਿਤਾਰ ਕਹਿਯੋ ਹਮਰੇ ਸੰਗਿ ਖੇਲ ਕਰਿਯੋ ਹਰਿ ਜੀ ਇਹ ਠਾਵਨ ॥

fer chitaar kahiyo hamare sa(n)g khel kariyo har jee ieh Thaavan ||

ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਸ੍ਯਾਮ ਕੀ ਭੂਲ ਗਈ ਸੁਧਿ ਬੀਚ ਲਗੀ ਮਨ ਕੇ ਦੁਖ ਪਾਵਨ ॥੪੯੬॥

gavaiaarin sayaam kee bhool giee sudh beech lagee man ke dhukh paavan ||496||

Someone is saying that Krishna had sported with her at that place and saying such things, the gopis lost consciousness of Krishna and they endured great pangs of separation from him.496.

ਅਤਿ ਹੋਇ ਗਈ ਤਨ ਮੈ ਹਰਿ ਸਾਥ ਸੁ ਗੋਪਿਨ ਕੀ ਸਭ ਹੀ ਘਰਨੀ ॥

at hoi giee tan mai har saath su gopin kee sabh hee gharanee ||

ਤਿਹ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰ ਕੈ ਬਸਿ ਭਈ ਜੁ ਹੁਤੀ ਅਤਿ ਰੂਪਨ ਕੀ ਧਰਨੀ ॥

teh roop nihaar kai bas bhiee ju hutee at roopan kee dharanee ||

In this way, the wives of gopas were absorbed in the meditation of Krishna and those who were themselves every beautiful, they were all subdued by the beauty of Krishna

ਇਹ ਭਾਤਿ ਪਰੀ ਮੁਰਝਾਇ ਧਰੀ ਕਬਿ ਨੇ ਉਪਮਾ ਤਿਹ ਕੀ ਬਰਨੀ ॥

eeh bhaat paree murajhai dharee kab ne upamaa teh kee baranee ||

ਜਿਮ ਘੰਟਕ ਹੇਰ ਮੈ ਭੂਮਿ ਕੇ ਬੀਚ ਪਰੈ ਗਿਰ ਬਾਨ ਲਗੇ ਹਰਨੀ ॥੪੯੭॥

jim gha(n)Tak her mai bhoom ke beech parai gir baan lage haranee ||497||

Seeing them withered, the poet has said, “They are lying in the condition of a doe shot by an arrow and thrown on the ground.”497.

ਬਰੁਨੀ ਸਰ ਭਉਹਨ ਕੋ ਧਨੁ ਕੈ ਸੁ ਸਿੰਗਾਰ ਕੇ ਸਾਜਨ ਸਾਥ ਕਰੀ ॥

barunee sar bhauhan ko dhan kai su si(n)gaar ke saajan saath karee ||

ਰਸ ਕੋ ਮਨ ਮੈ ਅਤਿ ਹੀ ਕਰਿ ਕੋਪ ਸੁ ਕਾਨ੍ਰਹ ਕੇ ਸਾਮੁਹਿ ਜਾਇ ਅਰੀ ॥

ras ko man mai at hee kar kop su kaanreh ke saamuh jai aree ||

Making arrows of their eyelashes and the bows of their eyebrows, on bedecking themselves and great rage, the gopis seemed to resist and stand before Krishna

ਅਤਿ ਹੀ ਕਰਿ ਨੇਹੁ ਕੋ ਕ੍ਰੋਧੁ ਮਨੈ ਤਿਹ ਠਉਰ ਤੇ ਪੈਗ ਨ ਏਕ ਟਰੀ ॥

at hee kar neh ko krodh manai teh Thaur te paig na ek Taree ||

ਮਨੋ ਮੈਨ ਹੀ ਸੋ ਅਤਿ ਹੀ ਰਨ ਕੈ ਧਰਨੀ ਪਰ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਜੂਝਿ ਪਰੀ ॥੪੯੮॥

mano main hee so at hee ran kai dharanee par gavaiaarin joojh paree ||498||

Showing their anger in love, they were not going back even one step and seemed all to have dropped down dead in the battlefield while fighting with the god of love.498.

ਤਿਨ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਕੋ ਅਤਿ ਹੀ ਪਿਖਿ ਪ੍ਰੇਮ ਤਬੈ ਪ੍ਰਗਟੇ ਭਗਵਾਨ ਸਿਤਾਬੀ ॥

tin gavaiaarin ko at hee pikh prem tabai pragaTe bhagavaan sitaabee ||

ਜੋਤਿ ਭਈ ਧਰਨੀ ਪਰ ਇਉ ਰਜਨੀ ਮਹਿ ਛੂਟਤ ਜਿਉ ਮਹਤਾਬੀ ॥

jot bhiee dharanee par iau rajanee meh chhooTat jiau mahataabee ||

Seeing the flawless love of the gopis, Krishna manifested himself quickly, on his manifestation, there was so much light on the earth, which is seen when the fireworks flash during the night

ਚਉਕ ਪਰੀ ਤਬ ਹੀ ਇਹ ਇਉ ਜੈਸੇ ਚਉਕ ਪਰੈ ਤਮ ਮੈ ਡਰਿ ਖੁਆਬੀ ॥

chauk paree tab hee ieh iau jaise chauk parai tam mai ddar khuaabee ||

ਛਾਡਿ ਚਲਿਯੋ ਤਨ ਕੋ ਮਨ ਇਉ ਜਿਮ ਭਾਜਤ ਹੈ ਗ੍ਰਿਹ ਛਾਡਿ ਸਰਾਬੀ ॥੪੯੯॥

chhaadd chaliyo tan ko man iau jim bhaajat hai gireh chhaadd saraabee ||499||

All the gopis were startled on seeing Krishna just like one startling in a dream, the mind of all of them left their bodies like a drunkard running away from his home.499.

ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਧਾਇ ਚਲੀ ਮਿਲਬੇ ਕਹੁ ਜੋ ਪਿਖਏ ਭਗਵਾਨ ਗੁਮਾਨੀ ॥

gavaiaarin dhai chalee milabe kahu jo pikhe bhagavaan gumaanee ||

ਜਿਉ ਮ੍ਰਿਗਨੀ ਮ੍ਰਿਗ ਦੇਖਿ ਚਲੈ ਜੁ ਹੁਤੀ ਅਤਿ ਰੂਪ ਬਿਖੈ ਅਭਿਮਾਨੀ ॥

jiau miraganee mirag dhekh chalai ju hutee at roop bikhai abhimaanee ||

All the gopis seeing their proud Lord ran to meet his like the proud does meeting their deer

ਤਾ ਛਬਿ ਕੀ ਅਤਿ ਹੀ ਉਪਮਾ ਕਬਿ ਨੈ ਮੁਖ ਤੇ ਇਹ ਭਾਤਿ ਬਖਾਨੀ ॥

taa chhab kee at hee upamaa kab nai mukh te ieh bhaat bakhaanee ||

ਜਿਉ ਜਲ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਬੂੰਦ ਪਰੈ ਜਿਮ ਕੂਦਿ ਪਰੈ ਮਛਲੀ ਪਿਖਿ ਪਾਨੀ ॥੫੦੦॥

jiau jal chaatirak boo(n)dh parai jim koodh parai machhalee pikh paanee ||500||

The poet has mentioned this spectacle figuratively saying that they were pleased like a rain-bird obtaining a drop of rain or a fish seeing water, jumping in it.500.

ਰਾਜਤ ਹੈ ਪੀਅਰੋ ਪਟ ਕੰਧਿ ਬਿਰਾਜਤ ਹੈ ਮ੍ਰਿਗ ਸੇ ਦ੍ਰਿਗ ਦੋਊ ॥

raajat hai peearo paT ka(n)dh biraajat hai mirag se dhirag dhouoo ||

ਛਾਜਤ ਹੈ ਮਨਿ ਸੋ ਉਰ ਮੈ ਨਦੀਆ ਪਤਿ ਸਾਥ ਲੀਏ ਫੁਨਿ ਜੋਊ ॥

chhaajat hai man so ur mai nadheeaa pat saath le'ee fun jouoo ||

There is yellow sheet on the shoulder of Krishna, his deer-like two eyes took splendid, he also appears magnificent as Lord of the rivers

ਕਾਨ੍ਰਹ ਫਿਰੈ ਤਿਨ ਗੋਪਿਨ ਮੈ ਜਿਹ ਕੀ ਜਗ ਮੈ ਸਮ ਤੁਲਿ ਨ ਕੋਊ ॥

kaanreh firai tin gopin mai jeh kee jag mai sam tul na kouoo ||

ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਰੀਝ ਰਹੀ ਬ੍ਰਿਜ ਕੀ ਸੋਊ ਰੀਝਤ ਹੈ ਚਕ ਦੇਖਤ ਸੋਊ ॥੫੦੧॥

gavaiaarin reejh rahee biraj kee souoo reejhat hai chak dhekhat souoo ||501||

He is moving amongst those gopis, who are unique in the whole world, seeing Krishna, the gopis of Braja have pleased and wonder-struck.501.

ਕਬਿਤੁ ॥

kabit ||

Kabit.

ਕਉਲ ਜਿਉ ਪ੍ਰਭਾਤ ਤੈ ਬਿਛਰਿਯੋ ਮਿਲੀ ਬਾਤ ਤੈ ਗੁਨੀ ਜਿਉ ਸੁਰ ਸਾਤ ਤੈ ਬਚਾਯੋ ਚੋਰ ਗਾਤ ਤੈ ॥

kaul jiau prabhaat tai bichhariyo milee baat tai gunee jiau sur saat tai bachaayo chor gaat tai ||

ਜੈਸੇ ਧਨੀ ਧਨ ਤੈ ਅਉ ਰਿਨੀ ਲੋਕ ਮਨਿ ਤੈ ਲਰਈਯਾ ਜੈਸੇ ਰਨ ਤੈ ਤਜਈਯਾ ਜਿਉ ਨਸਾਤ ਤੈ ॥

jaise dhanee dhan tai aau rinee lok man tai larieeyaa jaise ran tai tajieeyaa jiau nasaat tai ||

Just as a lotus, at dawn being separated during right, meets the sun joyfully, just as a singer remains pleased and absorbed insever tunes, just as a thief feels pleased by saving his body from any harm, just as a rich man is pleased on thinking about thi

ਜੈਸੇ ਦੁਖੀ ਸੂਖ ਤੈ ਅਭੂਖੀ ਜੈਸੇ ਭੂਖ ਤੈ ਸੁ ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਰ ਆਪਨੇ ਕੋ ਸੁਨੇ ਜੈਸੇ ਘਾਤ ਤੈ ॥

jaise dhukhee sookh tai abhookhee jaise bhookh tai su raajaa satr aapane ko sune jaise ghaat tai ||

ਹੋਤ ਹੈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਜੇਤੇ ਏਤੇ ਏਤੀ ਬਾਤਨ ਤੈ ਹੋਤ ਹੈ ਪ੍ਰਸੰਨ੍ਯ ਗੋਪੀ ਤੈਸੇ ਕਾਨ੍ਰਹ ਬਾਤ ਤੈ ॥੫੦੨॥

hot hai prasa(n)n jete ete etee baatan tai hot hai prasa(n)nay gopee taise kaanreh baat tai ||502||

Just as man in agony is pleased on getting relieved from it, just as a person suffering from indigestion, is pleased on getting hungry and a king is pleased ion hearing the news about the killing of his enemy, in the same manner the gopis are pleased on l

ਕਾਨ੍ਰਹ ਜੂ ਬਾਚ ॥

kaanreh joo baach ||

Speech of Krishna:

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਹਸਿ ਬਾਤ ਕਹੀ ਸੰਗਿ ਗੋਪਿਨ ਕਾਨ ਚਲੋ ਜਮੁਨਾ ਤਟਿ ਖੇਲ ਕਰੈ ॥

has baat kahee sa(n)g gopin kaan chalo jamunaa taT khel karai ||

ਚਿਟਕਾਰਨ ਸੋ ਭਿਰ ਕੈ ਤਿਹ ਜਾ ਤੁਮਹੂੰ ਹੂੰ ਤਰੋ ਹਮਹੂੰ ਹੂੰ ਤਰੈ ॥

chiTakaaran so bhir kai teh jaa tumahoo(n) hoo(n) taro hamahoo(n) hoo(n) tarai ||

Krishna said smilingly to gopis, “Come, let us play on the bank of Yamuna, we may splash water over another, you may swim and I may also swim: