Ang 315

ਕਹੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਤਾ ਕੀ ਮਹਿਮਾ ਨ ਲਖੀ ਜਾਇ ਐਸੀ ਭਾਤਿ ਖੇਲੈ ਕਾਨ੍ਰਹ ਮਹਾ ਸੁਖੁ ਪਾਇ ਕੈ ॥੨੨੯॥

kahai kab sayaam taa kee mahimaa na lakhee jai aaisee bhaat khelai kaanreh mahaa sukh pai kai ||229||

In this way, the poet says that the praise of this cannot be described and Krishna is receiving endless pleasure in this play.229.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਅੰਤ ਭਏ ਰੁਤਿ ਗ੍ਰੀਖਮ ਕੀ ਰੁਤਿ ਪਾਵਸ ਆਇ ਗਈ ਸੁਖਦਾਈ ॥

a(n)t bhe rut greekham kee rut paavas aai giee sukhadhaiee ||

The summer season ended and the comfort-giving rainy season came

ਕਾਨ੍ਰਹ ਫਿਰੈ ਬਨ ਬੀਥਿਨ ਮੈ ਸੰਗਿ ਲੈ ਬਛਰੇ ਤਿਨ ਕੀ ਅਰੁ ਮਾਈ ॥

kaanreh firai ban beethin mai sa(n)g lai bachhare tin kee ar maiee ||

Krishna is wandering with his cows and calves in the forests and caves

ਬੈਠਿ ਤਬੈ ਫਿਰਿ ਮਧ ਗੁਫਾ ਗਿਰਿ ਗਾਵਤ ਗੀਤ ਸਭੈ ਮਨੁ ਭਾਈ ॥

baiTh tabai fir madh gufaa gir gaavat geet sabhai man bhaiee ||

And singing the songs liked by him

ਤਾ ਛਬਿ ਕੀ ਅਤਿ ਹੀ ਉਪਮਾ ਕਬਿ ਨੇ ਮੁਖ ਤੇ ਇਮ ਭਾਖਿ ਸੁਨਾਈ ॥੨੩੦॥

taa chhab kee at hee upamaa kab ne mukh te im bhaakh sunaiee ||230||

The poet has described this spectacle in this way.230.

ਸੋਰਠਿ ਸਾਰੰਗ ਅਉ ਗੁਜਰੀ ਲਲਤਾ ਅਰੁ ਭੈਰਵ ਦੀਪਕ ਗਾਵੈ ॥

soraTh saara(n)g aau gujaree lalataa ar bhairav dheepak gaavai ||

ਟੋਡੀ ਅਉ ਮੇਘ ਮਲ੍ਰਹਾਰ ਅਲਾਪਤ ਗੌਡ ਅਉ ਸੁਧ ਮਲ੍ਰਹਾਰ ਸੁਨਾਵੈ ॥

Toddee aau megh malrahaar alaapat gauadd aau sudh malrahaar sunaavai ||

All of them are causing one another to listen to the musical modes of Sorath, Sarang, Gujri, Lalit, Bhairava, Deepak, Todi, Megh-Malha, Gaund and Shudh Malhar

ਜੈਤਸਰੀ ਅਰੁ ਮਾਲਸਿਰੀ ਅਉ ਪਰਜ ਸੁ ਰਾਗਸਿਰੀ ਠਟ ਪਾਵੈ ॥

jaitasaree ar maalasiree aau paraj su raagasiree ThaT paavai ||

All are singing there Jaitsri, Malsri and Sri Raga

ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਹਰਿ ਜੀ ਰਿਝ ਕੈ ਮੁਰਲੀ ਸੰਗ ਕੋਟਕ ਰਾਗ ਬਜਾਵੈ ॥੨੩੧॥

sayaam kahai har jee rijh kai muralee sa(n)g koTak raag bajaavai ||231||

The poet Shyam says that Krishna, in pleasure, is playing several musical modes on his flute.231.

ਕਬਿਤੁ ॥

kabit ||

KABIT

ਲਲਤ ਧਨਾਸਰੀ ਬਜਾਵਹਿ ਸੰਗਿ ਬਾਸੁਰੀ ਕਿਦਾਰਾ ਔਰ ਮਾਲਵਾ ਬਿਹਾਗੜਾ ਅਉ ਗੂਜਰੀ ॥

lalat dhanaasaree bajaaveh sa(n)g baasuree kidhaaraa aauar maalavaa bihaagaRaa aau goojaree ||

Krishna is playing on his flute the musical modes named Lalit, Dhansari, Kedara, Malwa, Bihagara, Gujri

ਮਾਰੂ ਅਉ ਪਰਜ ਔਰ ਕਾਨੜਾ ਕਲਿਆਨ ਸੁਭ ਕੁਕਭ ਬਿਲਾਵਲੁ ਸੁਨੈ ਤੇ ਆਵੈ ਮੂਜਰੀ ॥

maaroo aau paraj aauar kaanaRaa kaliaan subh kukabh bilaaval sunai te aavai moojaree ||

, Maru, Kanra, Kalyan, Megh and Bilawal

ਭੈਰਵ ਪਲਾਸੀ ਭੀਮ ਦੀਪਕ ਸੁ ਗਉਰੀ ਨਟ ਠਾਢੋ ਦ੍ਰੁਮ ਛਾਇ ਮੈ ਸੁ ਗਾਵੈ ਕਾਨ੍ਰਹ ਪੂਜਰੀ ॥

bhairav palaasee bheem dheepak su gauree naT Thaaddo dhrum chhai mai su gaavai kaanreh poojaree ||

And standing under the tree, he is playing the musical modes of Bhairava, Bhim Palasi, Deepak and Gauri

ਤਾ ਤੇ ਗ੍ਰਿਹ ਤਿਆਗਿ ਤਾ ਕੀ ਸੁਨਿ ਧੁਨਿ ਸ੍ਰੋਨਨ ਮੈ ਮ੍ਰਿਗਨੈਨੀ ਫਿਰਤ ਸੁ ਬਨਿ ਬਨਿ ਊਜਰੀ ॥੨੩੨॥

taa te gireh tiaag taa kee sun dhun sronan mai miraganainee firat su ban ban uoojaree ||232||

Hearing the sound of these modes, leaving their homes the doe-eyed women are running hither and thither.232.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਸੀਤ ਭਈ ਰੁਤਿ ਕਾਤਿਕ ਕੀ ਮੁਨਿ ਦੇਵ ਚੜਿਓ ਜਲ ਹ੍ਵੈ ਗਯੋ ਥੋਰੋ ॥

seet bhiee rut kaatik kee mun dhev chaRio jal havai gayo thoro ||

The winter has come and with the arrival of the month of Kartik, the water became less

ਕਾਨ੍ਰਹ ਕਨੀਰੇ ਕੇ ਫੂਲ ਧਰੇ ਅਰੁ ਗਾਵਤ ਬੇਨ ਬਜਾਵਤ ਭੋਰੋ ॥

kaanreh kaneere ke fool dhare ar gaavat ben bajaavat bhoro ||

Krishna bedecking himself with the flowers of Kaner, is playing on his flute early in the morning

ਸ੍ਯਾਮ ਕਿਧੋ ਉਪਮਾ ਤਿਹ ਕੀ ਮਨ ਮਧਿ ਬਿਚਾਰੁ ਕਬਿਤੁ ਸੁ ਜੋਰੋ ॥

sayaam kidho upamaa teh kee man madh bichaar kabitu su joro ||

The poet Shyam says that remembering that simile, he is composing the Kabit stanza in his mind and

ਮੈਨ ਉਠਿਯੋ ਜਗਿ ਕੈ ਤਿਨ ਕੈ ਤਨਿ ਲੇਤ ਹੈ ਪੇਚ ਮਨੋ ਅਹਿ ਤੋਰੋ ॥੨੩੩॥

main uThiyo jag kai tin kai tan let hai pech mano eh toro ||233||

Describing that the god of love has awakened in the body of all women and rolling like a snake.233.

ਗੋਪੀ ਬਾਚ ॥

gopee baach ||

Speech of the Gopi:

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਬੋਲਤ ਹੈ ਮੁਖ ਤੇ ਸਭ ਗਵਾਰਿਨ ਪੁੰਨਿ ਕਰਿਓ ਇਨ ਹੂੰ ਅਤਿ ਮਾਈ ॥

bolat hai mukh te sabh gavaarin pu(n)n kario in hoo(n) at maiee ||

“O mother! This flute has performed many austerities, abstinences and baths at pilgrim-stations

ਜਗ੍ਯ ਕਰਿਯੋ ਕਿ ਕਰਿਯੋ ਤਪ ਤੀਰਥ ਗੰਧ੍ਰਬ ਤੇ ਇਨ ਕੈ ਸਿਛ ਪਾਈ ॥

jagay kariyo k kariyo tap teerath ga(n)dhrab te in kai sichh paiee ||

It has received instructions from Gandharvas

ਕੈ ਕਿ ਪੜੀ ਸਿਤਬਾਨਹੁ ਤੇ ਕਿ ਕਿਧੋ ਚਤੁਰਾਨਨਿ ਆਪ ਬਨਾਈ ॥

kai k paRee sitabaanahu te k kidho chaturaanan aap banaiee ||

“It has been instructed by the god of love and Brahma has made it himself

ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਉਪਮਾ ਤਿਹ ਕੀ ਇਹ ਤੇ ਹਰਿ ਓਠਨ ਸਾਥ ਲਗਾਈ ॥੨੩੪॥

sayaam kahai upamaa teh kee ieh te har oThan saath lagaiee ||234||

This is the reason that Krishna has touchéd it with his lips.”234.

ਸੁਤ ਨੰਦ ਬਜਾਵਤ ਹੈ ਮੁਰਲੀ ਉਪਮਾ ਤਿਹ ਕੀ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਗਨੋ ॥

sut na(n)dh bajaavat hai muralee upamaa teh kee kab sayaam gano ||

ਤਿਹ ਕੀ ਧੁਨਿ ਕੋ ਸੁਨਿ ਮੋਹ ਰਹੇ ਮੁਨਿ ਰੀਝਤ ਹੈ ਸੁ ਜਨੋ ਰੁ ਕਨੋ ॥

teh kee dhun ko sun moh rahe mun reejhat hai su jano r kano ||

Krishna, the son of Nand, is playing on his flute and the poet Shyam says that hearing the sound of the flute, the sages and the beings of the forest are getting pleased

ਤਨ ਕਾਮ ਭਰੀ ਗੁਪੀਆ ਸਭ ਹੀ ਮੁਖ ਤੇ ਇਹ ਭਾਤਨ ਜਵਾਬ ਭਨੋ ॥

tan kaam bharee gupeeaa sabh hee mukh te ieh bhaatan javaab bhano ||

ਮੁਖ ਕਾਨ੍ਰਹ ਗੁਲਾਬ ਕੋ ਫੂਲ ਭਯੋ ਇਹ ਨਾਲਿ ਗੁਲਾਬ ਚੁਆਤ ਮਨੋ ॥੨੩੫॥

mukh kaanreh gulaab ko fool bhayo ieh naal gulaab chuaat mano ||235||

The bodies of the gopis have been filled with lust and they are saying that the mouth of Krishna is like a rose and the voice of the flute seems like the essence of the rose dripping down.235.

ਮੋਹਿ ਰਹੇ ਸੁਨਿ ਕੈ ਧੁਨਿ ਕੌ ਮ੍ਰਿਗ ਮੋਹਿ ਪਸਾਰ ਗੇ ਖਗ ਪੈ ਪਖਾ ॥

moh rahe sun kai dhun kau mirag moh pasaar ge khag pai pakhaa ||

ਨੀਰ ਬਹਿਓ ਜਮੁਨਾ ਉਲਟੋ ਪਿਖਿ ਕੈ ਤਿਹ ਕੋ ਨਰ ਖੋਲ ਰੇ ਚਖਾ ॥

neer bahio jamunaa ulaTo pikh kai teh ko nar khol re chakhaa ||

Hearing the voice of the flute, the fish, dear and bird all are infatuated, “O people! Open your eyes and see that the water of Yamuna is flowing in the opposite direction

ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਤਿਨ ਕੋ ਸੁਨਿ ਕੈ ਬਛੁਰਾ ਮੁਖ ਸੋ ਕਛੁ ਨ ਚੁਗੈ ਕਖਾ ॥

sayaam kahai tin ko sun kai bachhuraa mukh so kachh na chugai kakhaa ||

The poet says that hearing the flute, the calves have stopped eating grass

ਛੋਡਿ ਚਲੀ ਪਤਨੀ ਅਪਨੇ ਪਤਿ ਤਾਰਕ ਹ੍ਵੈ ਜਿਮ ਡਾਰਤ ਲਖਾ ॥੨੩੬॥

chhodd chalee patanee apane pat taarak havai jim ddaarat lakhaa ||236||

The wife has left her husband like a Sannyasi leaving his home and wealth.236.

ਕੋਕਿਲ ਕੀਰ ਕੁਰੰਗਨ ਕੇਹਰਿ ਮੈਨ ਰਹਿਯੋ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਮਤਵਾਰੋ ॥

kokil keer kura(n)gan kehar main rahiyo havai kai matavaaro ||

The nightingales, parrots and deer etc., all have been absorbed in the anguish of lust

ਰੀਝ ਰਹੇ ਸਭ ਹੀ ਪੁਰ ਕੇ ਜਨ ਆਨਨ ਪੈ ਇਹ ਤੈ ਸਸਿ ਹਾਰੋ ॥

reejh rahe sabh hee pur ke jan aanan pai ieh tai sas haaro ||

All the people of the city are getting pleased and saying that the moon seems bedimmed before the face of Krishna

ਅਉ ਇਹ ਕੀ ਮੁਰਲੀ ਜੁ ਬਜੈ ਤਿਹ ਊਪਰਿ ਰਾਗ ਸਭੈ ਫੁਨਿ ਵਾਰੋ ॥

aau ieh kee muralee ju bajai teh uoopar raag sabhai fun vaaro ||

All the musical modes are sacrificing themselves before the tune of the flute

ਨਾਰਦ ਜਾਤ ਥਕੈ ਇਹ ਤੈ ਬੰਸੁਰੀ ਜੁ ਬਜਾਵਤ ਕਾਨਰ ਕਾਰੋ ॥੨੩੭॥

naaradh jaat thakai ieh tai ba(n)suree ju bajaavat kaanar kaaro ||237||

The sage Narad, stopping the playing of his lyre, has been listening to the flute of the black Krishna and has got tired.237.

ਲੋਚਨ ਹੈ ਮ੍ਰਿਗ ਕੇ ਕਟਿ ਕੇਹਰਿ ਨਾਕ ਕਿਧੋ ਸੁਕ ਸੋ ਤਿਹ ਕੋ ਹੈ ॥

lochan hai mirag ke kaT kehar naak kidho suk so teh ko hai ||

ਗ੍ਰੀਵ ਕਪੋਤ ਸੀ ਹੈ ਤਿਹ ਕੀ ਅਧਰਾ ਪੀਆ ਸੇ ਹਰਿ ਮੂਰਤਿ ਜੋ ਹੈ ॥

greev kapot see hai teh kee adharaa peeaa se har moorat jo hai ||

His (Krishna’s) eyes are like those of the doe, the waist is like that of the lion, the nose is like that of the parrot, the neck like that of the pigeon and lips (adhar) are like ambrosia

ਕੋਕਿਲ ਅਉ ਪਿਕ ਸੇ ਬਚਨਾਮ੍ਰਿਤ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਕਬਿ ਸੁੰਦਰ ਸੋਹੈ ॥

kokil aau pik se bachanaamirat sayaam kahai kab su(n)dhar sohai ||

His speech is sweet like the nightingale and the peacock

ਪੈ ਇਹ ਤੇ ਲਜ ਕੈ ਅਬ ਬੋਲਤ ਮੂਰਤਿ ਲੈਨ ਕਰੈ ਖਗ ਰੋਹੈ ॥੨੩੮॥

pai ieh te laj kai ab bolat moorat lain karai khag rohai ||238||

These sweetly-speaking beings are now feeling shy of the sound of the flute and are getting jealous in their mids.238.

ਫੂਲ ਗੁਲਾਬ ਨ ਲੇਤ ਹੈ ਤਾਬ ਸਹਾਬ ਕੋ ਆਬ ਹ੍ਵੈ ਦੇਖਿ ਖਿਸਾਨੋ ॥

fool gulaab na let hai taab sahaab ko aab havai dhekh khisaano ||

The rose insipid before his beauty and the red and elegant colour is feeling embarrassed before his comeliness

ਪੈ ਕਮਲਾ ਦਲ ਨਰਗਸ ਕੋ ਗੁਲ ਲਜਤ ਹ੍ਵੈ ਫੁਨਿ ਦੇਖਤ ਤਾਨੋ ॥

pai kamalaa dhal naragas ko gul lajat havai fun dhekhat taano ||

The lotus and narcissus are feeling shy before his charm

ਸ੍ਯਾਮ ਕਿਧੋ ਅਪੁਨੇ ਮਨ ਮੈ ਬਰਤਾ ਗਨਿ ਕੈ ਕਬਿਤਾ ਇਹ ਠਾਨੋ ॥

sayaam kidho apune man mai barataa gan kai kabitaa ieh Thaano ||

ਦੇਖਨ ਕੋ ਇਨ ਕੇ ਸਮ ਪੂਰਬ ਪਛਮ ਡੋਲੈ ਲਹੈ ਨਹਿ ਆਨੋ ॥੨੩੯॥

dhekhan ko in ke sam poorab pachham ddolai lahai neh aano ||239||

The poet Shyam appears indecisive in his mind about his beauty and says that he has not been able to find a winsome person like Krishna though he has roamed from east to west in order to see one like him.239.

ਮੰਘਰ ਮੈ ਸਭ ਹੀ ਗੁਪੀਆ ਮਿਲਿ ਪੂਜਤ ਚੰਡਿ ਪਤੇ ਹਰਿ ਕਾਜੈ ॥

ma(n)ghar mai sabh hee gupeeaa mil poojat cha(n)dd pate har kaajai ||

In the month of Maghar all the gopis worship Durga wishing for Krishna as their husband

ਪ੍ਰਾਤ ਸਮੇ ਜਮੁਨਾ ਮਧਿ ਨ੍ਰਹਾਵਤ ਦੇਖਿ ਤਿਨੈ ਜਲਜੰ ਮੁਖ ਲਾਜੈ ॥

praat same jamunaa madh nrahaavat dhekh tinai jalaja(n) mukh laajai ||

Early in the morning, they take bath in Yamuna and seeing them, the lotus flowers feel shy