Ang 303

ਬਾਤ ਸੁਨੋ ਪਤਿ ਕੀ ਪਤਨੀ ਤੁਮ ਡਾਰ ਦਈ ਦਧਿ ਕੀ ਸਭ ਖਾਰੀ ॥

baat suno pat kee patanee tum ddaar dhiee dhadh kee sabh khaaree ||

Said to Nand’s wife Yashoda that Krishna had caused all the vessels to fall down

ਕਾਨਹਿ ਕੇ ਡਰ ਤੇ ਹਮ ਚੋਰ ਕੈ ਰਾਖਤ ਹੈ ਚੜਿ ਊਚ ਅਟਾਰੀ ॥

kaaneh ke ddar te ham chor kai raakhat hai chaR uooch aTaaree ||

“Because of the fear of Krishna, we keep the butter at a higher place,

ਊਖਲ ਕੋ ਧਰਿ ਕੈ ਮਨਹਾ ਪਰ ਖਾਤ ਹੈ ਲੰਗਰ ਦੈ ਕਰਿ ਗਾਰੀ ॥੧੨੪॥

uookhal ko dhar kai manahaa par khaat hai la(n)gar dhai kar gaaree ||124||

But still he, with the support of mortars, gets high up and abusing us eats the butter alongwith other children.”124.

ਹੋਤ ਨਹੀ ਜਿਹ ਕੇ ਘਰ ਮੈ ਦਧਿ ਦੈ ਕਰਿ ਗਾਰਨ ਸੋਰ ਕਰੈ ਹੈ ॥

hot nahee jeh ke ghar mai dhadh dhai kar gaaran sor karai hai ||

“O Yashoda! The person in whose house they do not get butter, there they raising noises, call bad names

ਜੋ ਲਰਕਾ ਜਨਿ ਕੈ ਖਿਝ ਹੈ ਜਨ ਤੋ ਮਿਲਿ ਸੋਟਨ ਸਾਥ ਮਰੈ ਹੈ ॥

jo larakaa jan kai khijh hai jan to mil soTan saath marai hai ||

If someone gets angry with them, considering them as boys, they then beat him with their clubs

ਆਇ ਪਰੈ ਜੁ ਤ੍ਰੀਆ ਤਿਹ ਪੈ ਸਿਰ ਕੇ ਤਿਹ ਬਾਰ ਉਖਾਰ ਡਰੈ ਹੈ ॥

aai parai ju treeaa teh pai sir ke teh baar ukhaar ddarai hai ||

“Besides this if some woman comes and tries to reprimand them, then they all pull down her hair and

ਬਾਤ ਸੁਨੋ ਜਸੁਦਾ ਸੁਤ ਕੀ ਸੁ ਬਿਨਾ ਉਤਪਾਤ ਨ ਕਾਨ੍ਰਹ ਟਰੈ ਹੈ ॥੧੨੫॥

baat suno jasudhaa sut kee su binaa utapaat na kaanreh Tarai hai ||125||

O Yashoda! Listen to the behavious of your son, he does not comply without conflict.”125.

ਬਾਤ ਸੁਨੀ ਜਬ ਗੋਪਿਨ ਕੀ ਜਸੁਦਾ ਤਬ ਹੀ ਮਨ ਮਾਹਿ ਖਿਝੀ ਹੈ ॥

baat sunee jab gopin kee jasudhaa tab hee man maeh khijhee hai ||

Hearing the words of the gopis, Yashoda became angry in her mind,

ਆਇ ਗਯੋ ਹਰਿ ਜੀ ਤਬ ਹੀ ਪਿਖਿ ਪੁਤ੍ਰਹਿ ਕੌ ਮਨ ਮਾਹਿ ਰਿਝੀ ਹੈ ॥

aai gayo har jee tab hee pikh putreh kau man maeh rijhee hai ||

But when Krishna came home, she was delighted to see him

ਬੋਲ ਉਠੇ ਨੰਦ ਲਾਲ ਤਬੈ ਇਹ ਗਵਾਰ ਖਿਝਾਵਨ ਮੋਹਿ ਗਿਝੀ ਹੈ ॥

bol uThe na(n)dh laal tabai ieh gavaar khijhaavan moh gijhee hai ||

ਮਾਤ ਕਹਾ ਦਧਿ ਦੋਸੁ ਲਗਾਵਤ ਮਾਰ ਬਿਨਾ ਇਹ ਨਾਹਿ ਸਿਝੀ ਹੈ ॥੧੨੬॥

maat kahaa dhadh dhos lagaavat maar binaa ieh naeh sijhee hai ||126||

Krishna said on coming, “These milkmaids annoy me very much, they are blaming me only for curd, they will not get right without beating.”126.

ਮਾਤ ਕਹਿਯੋ ਅਪਨੇ ਸੁਤ ਕੋ ਕਹੁ ਕਿਉ ਕਰਿ ਤੋਹਿ ਖਿਝਾਵਤ ਗੋਪੀ ॥

maat kahiyo apane sut ko kahu kiau kar toh khijhaavat gopee ||

ਮਾਤ ਸੌ ਬਾਤ ਕਹੀ ਸੁਤ ਯੌ ਕਰਿ ਸੋ ਗਹਿ ਭਾਗਤ ਹੈ ਮੁਹਿ ਟੋਪੀ ॥

maat sau baat kahee sut yau kar so geh bhaagat hai muh Topee ||

The mother asked the son, “Alright son! Tell me, hoe do these gopis annoy you?” Then the son said to the mother, “They all run away with my cap,

ਡਾਰ ਕੈ ਨਾਸ ਬਿਖੈ ਅੰਗੁਰੀ ਸਿਰਿ ਮਾਰਤ ਹੈ ਮੁਝ ਕੋ ਵਹ ਥੋਪੀ ॥

ddaar kai naas bikhai a(n)guree sir maarat hai mujh ko veh thopee ||

ਨਾਕ ਘਸਾਇ ਹਸਾਇ ਉਨੈ ਫਿਰਿ ਲੇਤ ਤਬੈ ਵਹ ਦੇਤ ਹੈ ਟੋਪੀ ॥੧੨੭॥

naak ghasai hasai unai fir let tabai veh dhet hai Topee ||127||

“They close my nose, strike my head and then return my cap after getting my nose rubbed and after making mockery of me.”127.

ਜਸੁਧਾ ਬਾਚ ਗੋਪਿਨ ਸੋ ॥

jasudhaa baach gopin so ||

Speech of Yashoda addressed to gopis:

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਮਾਤ ਖਿਝੀ ਉਨ ਗੋਪਿਨ ਕੋ ਤੁਮ ਕਿਉ ਸੁਤ ਮੋਹਿ ਖਿਝਾਵਤ ਹਉ ਰੀ ॥

maat khijhee un gopin ko tum kiau sut moh khijhaavat hau ree ||

ਬੋਲਤ ਹੋ ਅਪਨੇ ਮੁਖ ਤੇ ਹਮਰੇ ਧਨ ਹੈ ਦਧਿ ਦਾਮ ਸੁ ਗਉ ਰੀ ॥

bolat ho apane mukh te hamare dhan hai dhadh dhaam su gau ree ||

The mother Yashoda said angrily to those gopis, “Why do you annoy my child? You are bragging with your mouth that the curd, cow and wealth is only in your house and none other has got them

ਮੂੜ ਅਹੀਰ ਨ ਜਾਨਤ ਹੈ ਬਢਿ ਬੋਲਤ ਹੋ ਸੁ ਰਹੋ ਤੁਮ ਠਉ ਰੀ ॥

mooR aheer na jaanat hai badd bolat ho su raho tum Thau ree ||

“O foolish milkmaids! you continue to speak without thinking, stay here and I shall set you right

ਕਾਨਹਿ ਸਾਧ ਬਿਨਾ ਅਪਰਾਧਹਿ ਬੋਲਹਿਾਂਗੀ ਜੁ ਭਈ ਕਛੁ ਬਉਰੀ ॥੧੨੮॥

kaaneh saadh binaa aparaadheh bolahiaa(n)gee ju bhiee kachh bauree ||128||

Krishna is very simple, if you will say anything to him without any fault, you will be considered mad.”128.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਬਿਨਤੀ ਕੈ ਜਸੁਦਾ ਤਬੈ ਦੋਊ ਦਏ ਮਿਲਾਇ ॥

binatee kai jasudhaa tabai dhouoo dhe milai ||

Then Yashoda instructed both Krishna and gopis and caused peace for both the parties

ਕਾਨ੍ਰਹ ਬਿਗਾਰੈ ਸੇਰ ਦਧਿ ਲੇਹੁ ਮਨ ਕੁ ਤੁਮ ਆਇ ॥੧੨੯॥

kaanreh bigaarai ser dhadh leh man k tum aai ||129||

She said to gopis, “If Krishna soils one seer of your milk, you come and take a maund from me.”129.

ਗੋਪੀ ਬਾਚ ਜਸੋਧਾ ਸੋ ॥

gopee baach jasodhaa so ||

Speech of gopis addressed to Yashoda:

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਤਬ ਗੋਪੀ ਮਿਲਿ ਯੋ ਕਹੀ ਮੋਹਨ ਜੀਵੈ ਤੋਹਿ ॥

tab gopee mil yo kahee mohan jeevai toh ||

ਯਾਹਿ ਦੇਹਿ ਹਮ ਖਾਨ ਦਧਿ ਸਭ ਮਨਿ ਕਰੈ ਨ ਕ੍ਰੋਹਿ ॥੧੩੦॥

yaeh dheh ham khaan dhadh sabh man karai na kroh ||130||

Then the gopis said, “O mother Yashoda! your dear son may live for ages, we ourselves shall give him a mine of milk and shall never have an ill-thought in our mind.”130.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕ੍ਰਿਸਨਾਵਤਾਰੇ ਮਾਖਨ ਚੁਰੈਬੋ ਬਰਨਨੰ ॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the kirasanaavataare maakhan churaibo baranana(n) ||

End of “The Description about the Stealing of Butter” in Krishna Avatara in Bachittar Natak.

ਅਥ ਜਸੁਧਾ ਕੋ ਬਿਸਵ ਸਾਰੀ ਮੁਖ ਪਸਾਰਿ ਦਿਖੈਬੋ ॥

ath jasudhaa ko bisav saaree mukh pasaar dhikhaibo ||

Now fully opening his mouth Krishna shows the whole universe to his mother Yashoda

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਗੋਪੀ ਗਈ ਅਪੁਨੇ ਗ੍ਰਿਹ ਮੈ ਤਬ ਤੇ ਹਰਿ ਜੀ ਇਕ ਖੇਲ ਮਚਾਈ ॥

gopee giee apune gireh mai tab te har jee ik khel machaiee ||

When the gopis went to their own homes, then Krishna exhibited a new show

ਸੰਗਿ ਲਯੋ ਅਪੁਨੇ ਮੁਸਲੀ ਧਰ ਦੇਖਤ ਤਾ ਮਿਟੀਆ ਇਨ ਖਾਈ ॥

sa(n)g layo apune musalee dhar dhekhat taa miTeeaa in khaiee ||

He took Balram with him and began to play, during the play Balram noticed that Krishna is eating clay

ਭੋਜਨ ਖਾਨਹਿ ਕੋ ਤਜਿ ਖੇਲੈ ਸੁ ਗੁਵਾਰ ਚਲੇ ਘਰ ਕੋ ਸਭ ਧਾਈ ॥

bhojan khaaneh ko taj khelai su guvaar chale ghar ko sabh dhaiee ||

He took Balram with him and began to play, during the play Balram noticed that Krishna is eating clay

ਜਾਇ ਹਲੀ ਸੁ ਕਹਿਓ ਜਸੁਧਾ ਪਹਿ ਬਾਤ ਵਹੈ ਤਿਨ ਖੋਲਿ ਸੁਨਾਈ ॥੧੩੧॥

jai halee su kahio jasudhaa peh baat vahai tin khol sunaiee ||131||

When leaving the play all the children of milkmen came to their homes in order to have meal, then Balram silently told mother Yashoda about Krishna eating clay.131.

ਮਾਤ ਗਹਿਯੋ ਰਿਸ ਕੈ ਸੁਤ ਕੋ ਤਬ ਲੈ ਛਿਟੀਆ ਤਨ ਤਾਹਿ ਪ੍ਰਹਾਰਿਯੋ ॥

maat gahiyo ris kai sut ko tab lai chhiTeeaa tan taeh prahaariyo ||

The mother angrily caught hold of Krishna and taking the stick, began to beat him

ਤਉ ਮਨ ਮਧਿ ਡਰਿਯੋ ਹਰਿ ਜੀ ਜਸੁਧਾ ਜਸੁਧਾ ਕਰਿ ਕੈ ਜੁ ਪੁਕਾਰਿਯੋ ॥

tau man madh ddariyo har jee jasudhaa jasudhaa kar kai ju pukaariyo ||

Then Krishna got afraid in his mind and cried, “Yashoda mother! Yashoda mother!”

ਦੇਖਹੁ ਆਇ ਸਬੈ ਮੁਹਿ ਕੋ ਮੁਖ ਮਾਤ ਕਹਿਯੋ ਤਬ ਤਾਤ ਪਸਾਰਿਯੋ ॥

dhekhahu aai sabai muh ko mukh maat kahiyo tab taat pasaariyo ||

The mother said, “All of you may come and see in his mouth

ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਤਿਨ ਆਨਨ ਮੈ ਸਭ ਹੀ ਧਰ ਮੂਰਤਿ ਬਿਸਵ ਦਿਖਾਰਿਯੋ ॥੧੩੨॥

sayaam kahai tin aanan mai sabh hee dhar moorat bisav dhikhaariyo ||132||

” When the mother asked him to show his mouth, Krishna opened his mouth the poet says that Krishna at the same time showed the whole universe to them in his mouth.132.

ਸਿੰਧੁ ਧਰਾਧਰ ਅਉ ਧਰਨੀ ਸਭ ਥਾ ਬਲਿ ਕੋ ਪੁਰਿ ਅਉ ਪੁਰਿ ਨਾਗਨਿ ॥

si(n)dh dharaadhar aau dharanee sabh thaa bal ko pur aau pur naagan ||

He showed the ocean, the earth, the nether-world and the region of Nagas

ਅਉਰ ਸਭੈ ਨਿਰਖੇ ਤਿਹ ਮੈ ਪੁਰ ਬੇਦ ਪੜੈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਗਨਿਤਾ ਗਨਿ ॥

aaur sabhai nirakhe teh mai pur bedh paRai brahamaa ganitaa gan ||

The reciters of Vedas were seen warming themselves with Brahm-fire

ਰਿਧਿ ਅਉ ਸਿਧਿ ਅਉ ਆਪਨੇ ਦੇਖ ਕੈ ਜਾਨਿ ਅਭੇਵ ਲਗੀ ਪਗ ਲਾਗਨ ॥

ridh aau sidh aau aapane dhekh kai jaan abhev lagee pag laagan ||

Seeing the powers, wealth and herself, the mother Yashoda realizing that Krishna was beyond all mysteries, began to touch his feet

ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਤਿਨ ਚੱਛਨ ਸੋ ਸਭ ਦੇਖ ਲਯੋ ਜੁ ਬਡੀ ਬਡਿਭਾਗਨਿ ॥੧੩੩॥

sayaam kahai tin cha'chhan so sabh dhekh layo ju baddee baddibhaagan ||133||

The poet says that those who saw this spectacle with their own eyes, they are very fortunate.133.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਜੇਰਜ ਸੇਤਜ ਉਤਭੁਜਾ ਦੇਖੇ ਤਿਨ ਤਿਹ ਜਾਇ ॥

jeraj setaj utabhujaa dhekhe tin teh jai ||

The mother saw the beings of all the divisions of creation in the mouth of Krishna

ਪੁਤ੍ਰ ਭਾਵ ਕੋ ਦੂਰ ਕਰਿ ਪਾਇਨ ਲਾਗੀ ਧਾਇ ॥੧੩੪॥

putr bhaav ko dhoor kar pain laagee dhai ||134||

Forsaking the notion of sonship, she began to touch the feet of Krishna.134.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕ੍ਰਿਸਨਾਵਤਾਰੇ ਮਾਤ ਜਸੁਦਾ ਕਉ ਮੁਖ ਪਸਾਰਿ ਬਿਸ੍ਵ ਰੂਪ ਦਿਖੈਬੋ ॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the kirasanaavataare maat jasudhaa kau mukh pasaar bisavai roop dhikhaibo ||

End of the description entitled “Showing the whole universe, to mother Yashoda, fully opening his mouth” in Krishna Avatara in Bachittar Natak.

ਅਥ ਤਰੁ ਤੋਰਿ ਜੁਮਲਾਰਜੁਨ ਤਾਰਬੋ ॥

ath tar tor jumalaarajun taarabo ||

Now begins the description of the salvation of Yamlarjuna on breaking off the trees