Ang 302

ਅਥ ਸਾਰੀ ਬਿਸ੍ਵ ਮੁਖ ਮੋ ਕ੍ਰਿਸਨ ਜੀ ਜਸੋਧਾ ਕੋ ਦਿਖਾਈ ॥

ath saaree bisavai mukh mo kirasan jee jasodhaa ko dhikhaiee ||

Now Krishna shows the whole universe from his mouth to Yashoda.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਮੋਹਿ ਬਢਾਇ ਮਹਾ ਮਨ ਮੈ ਹਰਿ ਕੌ ਲਗੀ ਫੇਰਿ ਖਿਲਾਵਨ ਮਾਈ ॥

moh baddai mahaa man mai har kau lagee fer khilaavan maiee ||

With the increased attachment in her mind, the mother Yashoda again began to play with her son

ਤਉ ਹਰਿ ਜੀ ਮਨ ਮਧ ਬਿਚਾਰਿ ਸਿਤਾਬ ਲਈ ਮੁਖਿ ਮਾਹਿ ਜੰਭਾਈ ॥

tau har jee man madh bichaar sitaab liee mukh maeh ja(n)bhaiee ||

Then Krishna ruminating in his mind quickly yawned

ਚਕ੍ਰਤ ਹੋਇ ਰਹੀ ਜਸੁਧਾ ਮਨ ਮਧਿ ਭਈ ਤਿਹ ਕੇ ਦੁਚਿਤਾਈ ॥

chakrat hoi rahee jasudhaa man madh bhiee teh ke dhuchitaiee ||

She was non-plussed and queer type of suspicion arose in her mind

ਮਾਇ ਸੁ ਢਾਪਿ ਲਈ ਤਬ ਹੀ ਸਭ ਬਿਸਨ ਮਯਾ ਤਿਨ ਜੋ ਲਖਿ ਪਾਈ ॥੧੧੩॥

mai su ddaap liee tab hee sabh bisan mayaa tin jo lakh paiee ||113||

She moved forward and with her own hand covered the mouth of hr son and in this way, she saw the maya of Vishnu.113.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਚਲੇ ਘੁੰਟੂਆ ਘਰ ਭੀਤਰ ਮਾਤ ਕਰੈ ਉਪਮਾ ਤਿਹ ਚੰਗੀ ॥

kaanreh chale ghu(n)Tooaa ghar bheetar maat karai upamaa teh cha(n)gee ||

Krishna began to crawl on his knees in the house and mother felt delight in using various similies about him

ਲਾਲਨ ਕੀ ਮਨਿ ਲਾਲ ਕਿਧੌ ਨੰਦ ਧੇਨ ਸਭੈ ਤਿਹ ਕੇ ਸਭ ਸੰਗੀ ॥

laalan kee man laal kidhau na(n)dh dhen sabhai teh ke sabh sa(n)gee ||

The cows of Nand walked behind the marks of the feet of the companions of Krishna

ਲਾਲ ਭਈ ਜਸੁਦਾ ਪਿਖਿ ਪੁਤ੍ਰਹਿੰ ਜਿਉ ਘਨਿ ਮੈ ਚਮਕੈ ਦੁਤਿ ਰੰਗੀ ॥

laal bhiee jasudhaa pikh putrahi(n) jiau ghan mai chamakai dhut ra(n)gee ||

The mother Yashoda, seeing this, flashed in delight like the lightning amonth the clouds and

ਕਿਉ ਨਹਿ ਹੋਵੈ ਪ੍ਰਸੰਨ੍ਯ ਸੁ ਮਾਤ ਭਯੋ ਜਿਨ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹਿ ਤਾਤ ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ॥੧੧੪॥

kiau neh hovai prasa(n)nay su maat bhayo jin ke gireh taat tirabha(n)gee ||114||

Why should that mother be not happy, in whose house a son like Krishna had taken birth.114.

ਰਾਹਿ ਸਿਖਾਵਨ ਕਾਜ ਗਡੀਹਰਿ ਗੋਪ ਮਨੋ ਮਿਲ ਕੈ ਸੁ ਬਨਾਯੋ ॥

raeh sikhaavan kaaj gaddeehar gop mano mil kai su banaayo ||

In order to give training in walking to Krishna,

ਕਾਨਹਿ ਕੋ ਤਿਹ ਉਪਰ ਬਿਠਾਇ ਕੈ ਆਪਨੇ ਆਙਨ ਬੀਚ ਧਵਾਯੋ ॥

kaaneh ko teh upar biThai kai aapane aan(g)n beech dhavaayo ||

All the gopas together made a cart for children and causing Krishna to sit in that cart, they wheeled it

ਫੇਰਿ ਉਠਾਇ ਲਯੋ ਜਸੁਦਾ ਉਰ ਮੋ ਗਹਿ ਕੈ ਪਯ ਪਾਨ ਕਰਾਯੋ ॥

fer uThai layo jasudhaa ur mo geh kai pay paan karaayo ||

Then Yashoda taking him in her lap, made him to suck her milk and

ਸੋਇ ਰਹੇ ਹਰਿ ਜੀ ਤਬ ਹੀ ਕਬਿ ਨੇ ਅਪੁਨੇ ਮਨ ਮੈ ਸੁਖ ਪਾਯੋ ॥੧੧੫॥

soi rahe har jee tab hee kab ne apune man mai sukh paayo ||115||

When he slept, the poet considered it supreme bliss.115.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਜਬ ਹੀ ਨਿੰਦ੍ਰਾ ਛੁਟ ਗਈ ਹਰੀ ਉਠੇ ਤਤਕਾਲ ॥

jab hee ni(n)dhraa chhuT giee haree uThe tatakaal ||

ਖੇਲ ਖਿਲਾਵਨ ਸੋ ਕਰਿਯੋ ਲੋਚਨ ਜਾਹਿ ਬਿਸਾਲ ॥੧੧੬॥

khel khilaavan so kariyo lochan jaeh bisaal ||116||

When he awoke from sleep, Krishna quickly got up and through signs of his eyes, he insisted on playing.116.

ਇਸੀ ਭਾਤਿ ਸੋ ਕ੍ਰਿਸਨ ਜੀ ਖੇਲ ਕਰੇ ਬ੍ਰਿਜ ਮਾਹਿ ॥

eisee bhaat so kirasan jee khel kare biraj maeh ||

ਅਬ ਪਗ ਚਲਤਿਯੋ ਕੀ ਕਥਾ ਕਹੋਂ ਸੁਨੋ ਨਰ ਨਾਹਿ ॥੧੧੭॥

ab pag chalatiyo kee kathaa kaho(n) suno nar naeh ||117||

In this way, Krishna played various typed of plays in Braja and now I describe the story of his walking on feet.117.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਸਾਲ ਬਿਤੀਤ ਭਯੋ ਜਬ ਹੀ ਤਬ ਕਾਨ੍ਰਹ ਭਯੋ ਬਲ ਕੈ ਪਗ ਮੈ ॥

saal biteet bhayo jab hee tab kaanreh bhayo bal kai pag mai ||

ਜਸੁ ਮਾਤ ਪ੍ਰਸੰਨ੍ਯ ਭਈ ਮਨ ਮੈ ਪਿਖਿ ਧਾਵਤ ਪੁਤ੍ਰਹਿ ਕੋ ਮਗ ਮੈ ॥

jas maat prasa(n)nay bhiee man mai pikh dhaavat putreh ko mag mai ||

After one year, Krishna began to walk on his strengthened feet, Yashoda was greatly pleased and in order to keep her son before her eyes, she walked behind him

ਬਾਤ ਕਰੀ ਇਹ ਗੋਪਿਨ ਸੋ ਪ੍ਰਭਾ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੁ ਸਭੈ ਜਗ ਮੈ ॥

baat karee ieh gopin so prabhaa fail rahee su sabhai jag mai ||

ਜਨੁ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤਿ ਮਾਨੁਖ ਕੋ ਸਬ ਧਾਇ ਧਸੀ ਹਰਿ ਕੈ ਨਗ ਮੈ ॥੧੧੮॥

jan su(n)dharataa at maanukh ko sab dhai dhasee har kai nag mai ||118||

She told about Krishna’s walking to all the gopis and the fame of Krishna spread throughout the world. The beautiful ladies also came to see Krishna bringing with them butter etc.118.

ਗੋਪਿਨ ਸੋ ਮਿਲ ਕੈ ਹਰਿ ਜੀ ਜਮੁਨਾ ਤਟਿ ਖੇਲ ਮਚਾਵਤ ਹੈ ॥

gopin so mil kai har jee jamunaa taT khel machaavat hai ||

ਜਿਮ ਬੋਲਤ ਹੈ ਖਗ ਬੋਲਤ ਹੈ ਜਿਮ ਧਾਵਤ ਹੈ ਤਿਮ ਧਾਵਤ ਹੈ ॥

jim bolat hai khag bolat hai jim dhaavat hai tim dhaavat hai ||

Krishna plays with children of gopas on the banks of Yamuna and imitates the voices of birds he imitates their gait also

ਫਿਰਿ ਬੈਠਿ ਬਰੇਤਨ ਮਧ ਮਨੋ ਹਰਿ ਸੋ ਵਹ ਤਾਲ ਬਜਾਵਤ ਹੈ ॥

fir baiTh baretan madh mano har so veh taal bajaavat hai ||

ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਤਿਨ ਕੀ ਉਪਮਾ ਸੁਭ ਗੀਤ ਭਲੇ ਮੁਖ ਗਾਵਤ ਹੈ ॥੧੧੯॥

kab sayaam kahai tin kee upamaa subh geet bhale mukh gaavat hai ||119||

Then sitting on the sand, all the children clap their hands and the poet Shyam says that all of them sing songs from their beautiful mouths.119.

ਕੁੰਜਨ ਮੈ ਜਮੁਨਾ ਤਟਿ ਪੈ ਮਿਲਿ ਗੋਪਿਨ ਸੋ ਹਰਿ ਖੇਲਤ ਹੈ ॥

ku(n)jan mai jamunaa taT pai mil gopin so har khelat hai ||

Krishna plays in the company of gopa children in the alleys on the banks of Yamuna and

ਤਰਿ ਕੈ ਤਬ ਹੀ ਸਿਗਰੀ ਜਮੁਨਾ ਹਟਿ ਮਧਿ ਬਰੇਤਨ ਪੇਲਤ ਹੈ ॥

tar kai tab hee sigaree jamunaa haT madh baretan pelat hai ||

Swimming the whole of the river, he lies down on the sand on the other side

ਫਿਰਿ ਕੂਦਤ ਹੈ ਜੁ ਮਨੋ ਨਟ ਜਿਉ ਜਲ ਕੋ ਹਿਰਦੇ ਸੰਗਿ ਰੇਲਤ ਹੈ ॥

fir koodhat hai ju mano naT jiau jal ko hiradhe sa(n)g relat hai ||

Then he jumps like a juggler with all the children he rips the waters with his breast

ਫਿਰਿ ਹ੍ਵੈ ਹੁਡੂਆ ਲਰਕੇ ਦੁਹੂੰ ਓਰ ਤੇ ਆਪਸਿ ਮੈ ਸਿਰ ਮੇਲਤ ਹੈ ॥੧੨੦॥

fir havai huddooaa larake dhuhoo(n) or te aapas mai sir melat hai ||120||

Then fighting like sheep among themselves and smite their head against the head of another one.120.

ਆਇ ਜਬੈ ਹਰਿ ਜੀ ਗ੍ਰਿਹਿ ਆਪਨੇ ਖਾਇ ਕੈ ਭੋਜਨ ਖੇਲਨ ਲਾਗੇ ॥

aai jabai har jee gireh aapane khai kai bhojan khelan laage ||

When Krishna comes to his home, then after taking food, he goes to play again

ਮਾਤ ਕਹੈ ਨ ਰਹੈ ਘਰਿ ਭੀਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਕੋ ਤਬ ਹੀ ਉਠਿ ਭਾਗੇ ॥

maat kahai na rahai ghar bheetar baahar ko tab hee uTh bhaage ||

The mother asks him to stay at home, but inspite of saying, he does not stay within his home and gets up and runs outside

ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਤਿਨ ਕੀ ਉਪਮਾ ਬ੍ਰਿਜ ਕੇ ਪਤਿ ਬੀਥਿਨ ਮੈ ਅਨੁਰਾਗੇ ॥

sayaam kahai tin kee upamaa biraj ke pat beethin mai anuraage ||

The poet Shyam says that Krishna, the Lord of Braja, loves the streets of Braja and

ਖੇਲ ਮਚਾਇ ਦਯੋ ਲੁਕ ਮੀਚਨ ਗੋਪ ਸਭੈ ਤਿਹ ਕੇ ਰਸਿ ਪਾਗੇ ॥੧੨੧॥

khel machai dhayo luk meechan gop sabhai teh ke ras paage ||121||

He is fully absorbed in the game of hide and seek with other gopa children.121.

ਖੇਲਤ ਹੈ ਜਮੁਨਾ ਤਟ ਪੈ ਮਨ ਆਨੰਦ ਕੈ ਹਰਿ ਬਾਰਨ ਸੋ ॥

khelat hai jamunaa taT pai man aana(n)dh kai har baaran so ||

Playing on the banks of Yamuna, Krishna enjoys with other gopa children

ਚੜਿ ਰੂਖ ਚਲਾਵਤ ਸੋਟ ਕਿਧੋ ਸੋਊ ਧਾਇ ਕੈ ਲਿਆਵੈ ਗੁਆਰਨ ਕੋ ॥

chaR rookh chalaavat soT kidho souoo dhai kai liaavai guaaran ko ||

Climbing on the tree, he throws his club and then seeks it and brings it from amongst the milkmaids

ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਲਖੀ ਤਿਨ ਕੀ ਉਪਮਾ ਮਨੋ ਮਧਿ ਅਨੰਤ ਅਪਾਰਨ ਸੋ ॥

kab sayaam lakhee tin kee upamaa mano madh ana(n)t apaaran so ||

The poet Shyam says while mentioning this simile that in order to see this splendour,

ਬਲ ਜਾਤ ਸਬੈ ਮੁਨਿ ਦੇਖਨ ਕੌ ਕਰਿ ਕੈ ਬਹੁ ਜੋਗ ਹਜਾਰਨ ਸੋ ॥੧੨੨॥

bal jaat sabai mun dhekhan kau kar kai bahu jog hajaaran so ||122||

The sages engaged in various disciplines of yoga are also getting sacrificed.122.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕ੍ਰਿਸਨਾਵਤਾਰੇ ਗੋਪਿਨ ਸੋ ਖੇਲਬੋ ਬਰਨਨੰ ॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the kirasanaavataare gopin so khelabo baranana(n) ||

End of the eighth chapter entitled “Description of the plays with gopa children” in Krishna Avatara in Bachittar Natak.

ਅਥ ਮਾਖਨ ਚੁਰਾਇ ਖੈਬੋ ਕਥਨੰ ॥

ath maakhan churai khaibo kathana(n) ||

Now begins the description of stealing and eating butter

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਖੇਲਨ ਕੇ ਮਿਸ ਪੈ ਹਰਿ ਜੀ ਘਰਿ ਭੀਤਰ ਪੈਠਿ ਕੈ ਮਾਖਨ ਖਾਵੈ ॥

khelan ke mis pai har jee ghar bheetar paiTh kai maakhan khaavai ||

ਨੈਨਨ ਸੈਨ ਤਬੈ ਕਰਿ ਕੈ ਸਭ ਗੋਪਿਨ ਕੋ ਤਬ ਹੀ ਸੁ ਖੁਲਾਵੈ ॥

nainan sain tabai kar kai sabh gopin ko tab hee su khulaavai ||

With the pretence of playing Krishna is eating butter within the house and with the signs of his eyes, he is calling other gopa children asking them to eat

ਬਾਕੀ ਬਚਿਯੋ ਅਪਨੇ ਕਰਿ ਲੈ ਕਰਿ ਬਾਨਰ ਕੇ ਮੁਖ ਭੀਤਰਿ ਪਾਵੈ ॥

baakee bachiyo apane kar lai kar baanar ke mukh bheetar paavai ||

They are offering the remaining butter to monkeys causing them to eat

ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਤਿਹ ਕੀ ਉਪਮਾ ਇਹ ਕੈ ਬਿਧਿ ਗੋਪਿਨ ਕਾਨ੍ਰਹ ਖਿਝਾਵੈ ॥੧੨੩॥

sayaam kahai teh kee upamaa ieh kai bidh gopin kaanreh khijhaavai ||123||

The poet Shyam says that in this way Krishna is annoying the gopis.123.

ਖਾਇ ਗਯੋ ਹਰਿ ਜੀ ਜਬ ਮਾਖਨ ਤਉ ਗੁਪੀਆ ਸਭ ਜਾਇ ਪੁਕਾਰੀ ॥

khai gayo har jee jab maakhan tau gupeeaa sabh jai pukaaree ||

When Krishna ate all the butter, the gopis cried and