Ang 265

ਛੋਦ ਕਰੋਟਨ ਓਟਨ ਕੋਟ ਅਟਾਨਮੋ ਜਾਨਕੀ ਬਾਨ ਪਛਾਨੇ ॥੬੧੬॥

chhodh karoTan oTan koT aTaanamo jaanakee baan pachhaane ||616||

They penetrated to the other side, when the arrows fell after piercing the steel-armours, Sita realized that these arrows were discharged by Ram.616.

ਸ੍ਰੀ ਅਸੁਰਾਰਦਨ ਕੇ ਕਰ ਕੋ ਜਿਨ ਏਕ ਹੀ ਬਾਨ ਬਿਖੈ ਤਨ ਚਾਖਯੋ ॥

sree asuraaradhan ke kar ko jin ek hee baan bikhai tan chaakhayo ||

ਭਾਜ ਸਰਯੋ ਨ ਭਿਰਯੋ ਹਠ ਕੈ ਭਟ ਏਕ ਹੀ ਘਾਇ ਧਰਾ ਪਰ ਰਾਖਯੋ ॥

bhaaj sarayo na bhirayo haTh kai bhaT ek hee ghai dharaa par raakhayo ||

He, who was struck by arrows of Ram, that warrior could neither run away from that place nor could fight but fell dead on the ground.

ਛੇਦ ਸਨਾਹ ਸੁਬਾਹਨ ਕੋ ਸਰ ਓਟਨ ਕੋਟ ਕਰੋਟਨ ਨਾਖਯੋ ॥

chhedh sanaeh subaahan ko sar oTan koT karoTan naakhayo ||

ਸੁਆਰ ਜੁਝਾਰ ਅਪਾਰ ਹਠੀ ਰਨ ਹਾਰ ਗਿਰੇ ਧਰ ਹਾਇ ਨ ਭਾਖਯੋ ॥੬੧੭॥

suaar jujhaar apaar haThee ran haar gire dhar hai na bhaakhayo ||617||

The arrows of Ram pierced through the armour of warriors and then mighty fighters fell down on the earth without uttering a sign.617.

ਆਨ ਅਰੇ ਸੁ ਮਰੇ ਸਭ ਹੀ ਭਟ ਜੀਤ ਬਚੇ ਰਨ ਛਾਡਿ ਪਰਾਨੇ ॥

aan are su mare sabh hee bhaT jeet bache ran chhaadd paraane ||

Ravana called all his warriors, but those remaining fighters fled away

ਦੇਵ ਅਦੇਵਨ ਕੇ ਜਿਤੀਯਾ ਰਨ ਕੋਟ ਹਤੇ ਕਰ ਏਕ ਨ ਜਾਨੇ ॥

dhev adhevan ke jiteeyaa ran koT hate kar ek na jaane ||

Ravna killed millions of gods and demons, but it made no difference in the battlefield.

ਸ੍ਰੀ ਰਘੁਰਾਜ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਮ ਕੋ ਲਖ ਤੇਜ ਸੰਬੂਹ ਸਭੈ ਭਹਰਾਨੇ ॥

sree raghuraaj praakram ko lakh tej sa(n)booh sabhai bhaharaane ||

Seeing the power of Ram the illustrious persons were perturbed and

ਓਟਨ ਕੂਦ ਕਰੋਟਨ ਫਾਧ ਸੁ ਲੰਕਹਿ ਛਾਡਿ ਬਿਲੰਕ ਸਿਧਾਨੇ ॥੬੧੮॥

oTan koodh karoTan faadh su la(n)keh chhaadd bila(n)k sidhaane ||618||

Jumping over the walls of the citadel, they ran away.618.

ਰਾਵਨ ਰੋਸ ਭਰਯੋ ਰਨ ਮੋ ਗਹਿ ਬੀਸ ਹੂੰ ਬਾਹਿ ਹਥਯਾਰ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

raavan ros bharayo ran mo geh bees hoo(n) baeh hathayaar prahaare ||

ਭੂੰਮਿ ਅਕਾਸ ਦਿਸਾ ਬਿਦਿਸਾ ਚਕਿ ਚਾਰ ਰੁਕੇ ਨਹੀ ਜਾਤ ਨਿਹਾਰੇ ॥

bhoo(n)m akaas dhisaa bidhisaa chak chaar ruke nahee jaat nihaare ||

In great fury Ravana attacked with weapons from all the twenty arms and with his blows the earth, sky and all the four directions became invisible

ਫੋਕਨ ਤੈ ਫਲ ਤੈ ਮੱਧ ਤੈ ਅਧ ਤੈ ਬਧ ਕੈ ਰਣ ਮੰਡਲ ਡਾਰੇ ॥

fokan tai fal tai ma'dh tai adh tai badh kai ran ma(n)ddal ddaare ||

ਛੰਤ੍ਰ ਧੁਜਾ ਬਰ ਬਾਜ ਰਥੀ ਰਥ ਕਾਟਿ ਸਭੈ ਰਘੁਰਾਜ ਉਤਾਰੇ ॥੬੧੯॥

chha(n)tr dhujaa bar baaj rathee rath kaaT sabhai raghuraaj utaare ||619||

Ram threw away the enemies from the war-arena, chopping them easily like a fruit. Ram chopped and threw all the canopies, banners, horses and charioteers belonging to Ravana.619.

ਰਾਵਨ ਚਉਪ ਚਲਯੋ ਚਪ ਕੈ ਨਿਜ ਬਾਜ ਬਿਹੀਨ ਜਬੈ ਰਥ ਜਾਨਯੋ ॥

raavan chaup chalayo chap kai nij baaj biheen jabai rath jaanayo ||

ਢਾਲ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਗਦਾ ਬਰਛੀ ਗਹਿ ਸ੍ਰੀ ਰਘੁਨੰਦਨ ਸੋ ਰਨ ਠਾਨਯੋ ॥

ddaal tirasool gadhaa barachhee geh sree raghuna(n)dhan so ran Thaanayo ||

When Ravana saw his chariot deprived of the horses, he marched forward quickly and holding his shield, trident mace and spear in his hands he fought with Ram.

ਧਾਇ ਪਰਯੋ ਲਲਕਾਰ ਹਠੀ ਕਪ ਪੁੰਜਨ ਕੋ ਕਛੁ ਤ੍ਰਾਸ ਨ ਮਾਨਯੋ ॥

dhai parayo lalakaar haThee kap pu(n)jan ko kachh traas na maanayo ||

The persistent Ravana, without any fear of the forces of the monkeys

ਅੰਗਦ ਆਦਿ ਹਨਵੰਤ ਤੇ ਲੈ ਭਟ ਕੋਟ ਹੁਤੇ ਕਰ ਏਕ ਨ ਜਾਨਯੋ ॥੬੨੦॥

a(n)gadh aadh hanava(n)t te lai bhaT koT hute kar ek na jaanayo ||620||

Moved forward fearlessly, shouting violently. There were many warriors those like Angad, Hanuman etc., but he did not fear anyone.620.

ਰਾਵਨ ਕੋ ਰਘੁਰਾਜ ਜਬੈ ਰਣ ਮੰਡਲ ਆਵਤ ਮੱਧਿ ਨਿਹਾਰਯੋ ॥

raavan ko raghuraaj jabai ran ma(n)ddal aavat ma'dh nihaarayo ||

ਬੀਸ ਸਿਲਾ ਸਿਤ ਸਾਇਕ ਲੈ ਕਰਿ ਕੋਪੁ ਬਡੋ ਉਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਹਾਰਯੋ ॥

bees silaa sit saik lai kar kop baddo ur ma'dh prahaarayo ||

When the king of Raghava clan saw Ravna coming forward, he (Ram) attacked him by discharging his twenty arrows like slabs on his chest.

ਭੇਦ ਚਲੇ ਮਰਮ ਸੱਥਲ ਕੋ ਸਰ ਸ੍ਰੋਣ ਨਦੀ ਸਰ ਬੀਚ ਪਖਾਰਯੋ ॥

bhedh chale maram sa'thal ko sar sron nadhee sar beech pakhaarayo ||

ਆਗੇ ਹੀ ਰੇਾਂਗ ਚਲਯੋ ਹਠਿ ਕੈ ਭਟ ਧਾਮ ਕੋ ਭੂਲ ਨ ਨਾਮ ਉਚਾਰਯੋ ॥੬੨੧॥

aage hee reaa(n)g chalayo haTh kai bhaT dhaam ko bhool na naam uchaarayo ||621||

These arrows penetrated through his vital parts and he bathed in the stream of blood. Ravana fell down and crawled forward, he forgot even the location of his house.621.

ਰੋਸ ਭਰਯੋ ਰਨ ਮੌ ਰਘੁਨਾਥ ਸੁ ਪਾਨ ਕੇ ਬੀਚ ਸਰਾਸਨ ਲੈ ਕੈ ॥

ros bharayo ran mau raghunaath su paan ke beech saraasan lai kai ||

ਪਾਚਕ ਪਾਇ ਹਟਾਇ ਦਯੋ ਤਿਹ ਬੀਸਹੂੰ ਬਾਹਿ ਬਿਨਾ ਓਹ ਕੈ ਕੈ ॥

paachak pai haTai dhayo teh beesahoo(n) baeh binaa oh kai kai ||

Ram, the king of Raghava clan, in great fury, taking his bow in his hand and taking five steps backward, chopped all his twenty arms

ਦੈ ਦਸ ਬਾਨ ਬਿਮਾਨ ਦਸੋ ਸਿਰ ਕਾਟ ਦਏ ਸਿਵ ਲੋਕ ਪਠੈ ਕੈ ॥

dhai dhas baan bimaan dhaso sir kaaT dhe siv lok paThai kai ||

With ten arrows be chopped his ten heads for dispatching them to the abode of Shiva

ਸ੍ਰੀ ਰਘੁਰਾਜ ਬਰਯੋ ਸੀਅ ਕੋ ਬਹੁਰੋ ਜਨੁ ਜੁੱਧ ਸੁਯੰਬਰ ਜੈ ਕੈ ॥੬੨੨॥

sree raghuraaj barayo seea ko bahuro jan ju'dh suya(n)bar jai kai ||622||

After the war Ram wedded Sita again as if he had conquered her in the ceremony of Swayyamvara.622.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕੇ ਰਾਮਵਤਾਰ ਦਸ ਸਿਰ ਬਧਹ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ॥

eit sree bachitr naaTake raamavataar dhas sir badheh dhiaai samaapatam sat ||

End of the chapter entitled ‘Killing of the Ten-headed (Ravana) in Ramavtar in BACHITTAR NATAK.

ਅਥ ਮਦੋਦਰੀ ਸਮੋਧ ਬਭੀਛਨ ਕੋ ਲੰਕ ਰਾਜ ਦੀਬੋ ॥

ath madhodharee samodh babheechhan ko la(n)k raaj dheebo ||

Now begins the description of contemporaneous knowledge to Mandodari and the bestowal of the kingdom of Lanka to Vibhishana:

ਸੀਤਾ ਮਿਲਬੋ ਕਥਨੰ ॥

seetaa milabo kathana(n) ||

Description of the Union with Sita :

ਸ੍ਵੈਯਾ ਛੰਦ ॥

savaiyaa chha(n)dh ||

SWAYYA STANZA

ਇੰਦ੍ਰ ਡਰਾਕੁਲ ਥੋ ਜਿੱਹ ਕੇ ਡਰ ਸੂਰਜ ਚੰਦ੍ਰ ਹੁਤੋ ਭਯ ਭੀਤੋ ॥

ei(n)dhr ddaraakul tho ji'h ke ddar sooraj cha(n)dhr huto bhay bheeto ||

ਲੂਟ ਲਯੋ ਧਨ ਜਉਨ ਧਨੇਸ ਕੋ ਬ੍ਰਹਮ ਹੁਤੋ ਚਿਤ ਮੋਨਨਿ ਚੀਤੋ ॥

looT layo dhan jaun dhanes ko braham huto chit monan cheeto ||

He, from whom Indra, moon and sun felt baffled, he who had plundered the stores of Kuber and he before whom Brahma kept silent

ਇੰਦ੍ਰ ਸੇ ਭੂਪ ਅਨੇਕ ਲਰੈ ਇਨ ਸੌ ਫਿਰਿ ਕੈ ਗ੍ਰਹ ਜਾਤ ਨ ਜੀਤੋ ॥

ei(n)dhr se bhoop anek larai in sau fir kai greh jaat na jeeto ||

He with whom many beings like Indra fought, but who could not be conquered

ਸੋ ਰਨ ਆਜ ਭਲੈਂ ਰਘੁਰਾਜ ਸੁ ਜੁੱਧ ਸੁਯੰਬਰ ਕੈ ਸੀਅ ਜੀਤੋ ॥੬੨੩॥

so ran aaj bhalai(n) raghuraaj su ju'dh suya(n)bar kai seea jeeto ||623||

Conquering him today in the battlefield, Ram also conquered Sita as in the ceremony of Svayyamvara.623.

ਅਲਕਾ ਛੰਦ ॥

alakaa chha(n)dh ||

ALKA STANZA

ਚਟਪਟ ਸੈਣੰ ਖਟਪਟ ਭਾਜੇ ॥

chaTapaT saina(n) khaTapaT bhaaje ||

ਝਟਪਟ ਜੁੱਝਯੋ ਲਖ ਰਣ ਰਾਜੇ ॥

jhaTapaT ju'jhayo lakh ran raaje ||

The forces ran quickly and began to fight, the warriors ran speedily and

ਸਟਪਟ ਭਾਜੇ ਅਟਪਟ ਸੂਰੰ ॥

saTapaT bhaaje aTapaT soora(n) ||

ਝਟਪਟ ਬਿਸਰੀ ਘਟ ਪਟ ਹੂਰੰ ॥੬੨੪॥

jhaTapaT bisaree ghaT paT hoora(n) ||624||

They forgot their thoughts about the heavenly damsels.624.

ਚਟਪਟ ਪੈਠੇ ਖਟਪਟ ਲੰਕੰ ॥

chaTapaT paiThe khaTapaT la(n)ka(n) ||

ਰਣ ਤਜ ਸੂਰੰ ਸਰ ਧਰ ਬੰਕੰ ॥

ran taj soora(n) sar dhar ba(n)ka(n) ||

The warriors abandoning the field and the arrows entered Lanka

ਝਲਹਲ ਬਾਰੰ ਨਰਬਰ ਨੈਣੰ ॥

jhalahal baara(n) narabar naina(n) ||

ਧਕਿ ਧਕਿ ਉਚਰੇ ਭਕਿ ਭਕਿ ਬੈਣੰ ॥੬੨੫॥

dhak dhak uchare bhak bhak baina(n) ||625||

Seeing Ram with their own eyes they raised utterances of lamentation.625.

ਨਰ ਬਰ ਰਾਮੰ ਬਰਨਰ ਮਾਰੋ ॥

nar bar raama(n) baranar maaro ||

ਝਟਪਟ ਬਾਹੰ ਕਟਿ ਕਟਿ ਡਾਰੋ ॥

jhaTapaT baaha(n) kaT kaT ddaaro ||

The superb Ram killed all of them and chopped their arms

ਤਬ ਸਭ ਭਾਜੇ ਰਖ ਰਖ ਪ੍ਰਾਣੰ ॥

tab sabh bhaaje rakh rakh praana(n) ||

ਖਟਪਟ ਮਾਰੇ ਝਟਪਟ ਬਾਣੰ ॥੬੨੬॥

khaTapaT maare jhaTapaT baana(n) ||626||

Then all (others) saving themselves, fled away and Ram showered arrows on those running fighters.626.

ਚਟਪਟ ਰਾਨੀ ਸਟਪਟ ਧਾਈ ॥

chaTapaT raanee saTapaT dhaiee ||

ਰਟਪਟ ਰੋਵਤ ਅਟਪਟ ਆਈ ॥

raTapaT rovat aTapaT aaiee ||

All the queen ran weeping instantly and came to fall at the feet of Ram