Ang 264

ਜਾਨੋ ਬਸੰਤ ਕੇ ਅੰਤ ਸਮੈ ਕਦਲੀ ਦਲ ਪਉਨ ਪ੍ਰਚੰਡ ਉਖਾਰੇ ॥੬੧੦॥

jaano basa(n)t ke a(n)t samai kadhalee dhal paun pracha(n)dd ukhaare ||610||

The elephants, horses, chariots and charioteers fell down in the battlefield after having been chopped like the trees of banana uprooted and thrown around by the violent wind at the end of spring.610.

ਧਾਇ ਪਰੇ ਕਰ ਕੋਪ ਬਨੇਚਰ ਹੈ ਤਿਨ ਕੇ ਜੀਅ ਰੋਸ ਜਗਯੋ ॥

dhai pare kar kop banechar hai tin ke jeea ros jagayo ||

ਕਿਲਕਾਰ ਪੁਕਾਰ ਪਰੇ ਚਹੂੰ ਘਾਰਣ ਛਾਡਿ ਹਠੀ ਨਹਿ ਏਕ ਭਗਯੋ ॥

kilakaar pukaar pare chahoo(n) ghaaran chhaadd haThee neh ek bhagayo ||

The forces of monkeys also fell on the enemy, having been greatly enraged in the heart and gushed forward from all the four sides, shouting violently without retreating form its position.

ਗਹਿ ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਗਦਾ ਬਰਛੀ ਉਤ ਤੇ ਦਲ ਰਾਵਨ ਕੋ ਉਮਗਯੋ ॥

geh baan kamaan gadhaa barachhee ut te dhal raavan ko umagayo ||

ਭਟ ਜੂਝਿ ਅਰੂਝਿ ਗਿਰੇ ਧਰਣੀ ਦਿਜਰਾਜ ਭ੍ਰਮਯੋ ਸਿਵ ਧਯਾਨ ਡਿਗਯੋ ॥੬੧੧॥

bhaT joojh aroojh gire dharanee dhijaraaj bhramayo siv dhayaan ddigayo ||611||

From the other side, the army of Ravana rushed forward taking its weapons and arms like arrows, bows, maces, fell in such a way that the moon taking its course got illusioned and the contemplation of Shiva was obstructed.611.

ਜੂਝਿ ਅਰੂਝਿ ਗਿਰੇ ਭਟਵਾ ਤਨ ਘਾਇਨ ਘਾਇ ਘਨੇ ਭਿਭਰਾਨੇ ॥

joojh aroojh gire bhaTavaa tan ghain ghai ghane bhibharaane ||

ਜੰਬੁਕ ਗਿੱਧ ਪਿਸਾਚ ਨਿਸਾਚਰ ਫੂਲ ਫਿਰੇ ਰਨ ਮੌ ਰਹਸਾਨੇ ॥

ja(n)buk gi'dh pisaach nisaachar fool fire ran mau rahasaane ||

After receiving wounds on the body, the warriors swung and began to fall and the jackals, vultures, ghosts and fiends were delighted in mind.

ਕਾਪ ਉਠੀ ਸੁ ਦਿਸਾ ਬਿਦਿਸਾ ਦਿਗਪਾਲਨ ਫੇਰ ਪ੍ਰਲੈ ਅਨੁਮਾਨੇ ॥

kaap uThee su dhisaa bidhisaa dhigapaalan fer pralai anumaane ||

All the directions trembled on seeing the terrible war and the digpals (supervisors and directors) guessed the arrival of doomsday

ਭੂਮਿ ਅਕਾਸ ਉਦਾਸ ਭਏ ਗਨ ਦੇਵ ਅਦੇਵ ਭ੍ਰਮੇ ਭਹਰਾਨੇ ॥੬੧੨॥

bhoom akaas udhaas bhe gan dhev adhev bhrame bhaharaane ||612||

The earth and sky became anxious and seeing the dreadfulness of the war the gods and demons were both bewildered.612.

ਰਾਵਨ ਰੋਸ ਭਰਯੋ ਰਨ ਮੋ ਰਿਸ ਸੌ ਸਰ ਓਘ ਪ੍ਰਓਘ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

raavan ros bharayo ran mo ris sau sar ogh progh prahaare ||

Being highly infuriated in mind Ravana began to discharge arrows collectively and

ਭੂਮਿ ਅਕਾਸ ਦਿਸਾ ਬਿਦਿਸਾ ਸਭ ਓਰ ਰੁਕੇ ਨਹਿ ਜਾਤ ਨਿਹਾਰੇ ॥

bhoom akaas dhisaa bidhisaa sabh or ruke neh jaat nihaare ||

With his arrows the earth, sky and all directions were torn asunder

ਸ੍ਰੀ ਰਘੁਰਾਜ ਸਰਾਸਨ ਲੈ ਛਿਨ ਮੌ ਛੁਭ ਕੈ ਸਰ ਪੁੰਜ ਨਿਵਾਰੇ ॥

sree raghuraaj saraasan lai chhin mau chhubh kai sar pu(n)j nivaare ||

On this side Ram was enraged for and instant and destroyed the collective discharging of all those arrows and

ਜਾਨਕ ਭਾਨ ਉਦੈ ਨਿਸ ਕਉ ਲਖਿ ਕੈ ਸਭ ਹੀ ਤਪ ਤੇਜ ਪਧਾਰੇ ॥੬੧੩॥

jaanak bhaan udhai nis kau lakh kai sabh hee tap tej padhaare ||613||

The darkness that had spread on account of arrows, got cleared by the spread of the sunshine again on all the four sides.613.

ਰੋਸ ਭਰੇ ਰਨ ਮੋ ਰਘੁਨਾਥ ਕਮਾਨ ਲੈ ਬਾਨ ਅਨੇਕ ਚਲਾਏ ॥

ros bhare ran mo raghunaath kamaan lai baan anek chalaae ||

Filled with anger Ram discharged many arrows and

ਬਾਜ ਗਜੀ ਗਜਰਾਜ ਘਨੇ ਰਥ ਰਾਜ ਬਨੇ ਕਰਿ ਰੋਸ ਉਡਾਏ ॥

baaj gajee gajaraaj ghane rath raaj bane kar ros uddaae ||

Caused the elephants, horses and charioteers to fly away

ਜੇ ਦੁਖ ਦੇਹ ਕਟੇ ਸੀਅ ਕੇ ਹਿਤ ਤੇ ਰਨ ਆਜ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿਖਾਏ ॥

je dhukh dheh kaTe seea ke hit te ran aaj prata'kh dhikhaae ||

The way in which the anguish of Sita could be removed and she could be set free,

ਰਾਜੀਵ ਲੋਚਨ ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ ਘਨੋ ਰਨ ਘਾਲ ਘਨੋ ਘਰ ਘਾਏ ॥੬੧੪॥

raajeev lochan raam kumaar ghano ran ghaal ghano ghar ghaae ||614||

Ram made today all such efforts and that lotus-eyed one caused the desertion of many homes with his terrible warfare.614.

ਰਾਵਨ ਰੋਸ ਭਰਯੋ ਗਰਜਯੋ ਰਨ ਮੋ ਲਹਿ ਕੈ ਸਭ ਸੈਨ ਭਜਾਨਯੋ ॥

raavan ros bharayo garajayo ran mo leh kai sabh sain bhajaanayo ||

Ravana thundered in rage and causing his army to rush forward,

ਆਪ ਹੀ ਹਾਕ ਹਥਿਯਾਰ ਹਠੀ ਗਹਿ ਸ੍ਰੀ ਰਘੁਨੰਦਨ ਸੋ ਰਣ ਠਾਨਯੋ ॥

aap hee haak hathiyaar haThee geh sree raghuna(n)dhan so ran Thaanayo ||

Shouting loudly and holding his weapons in his hands, he came straight towards Ram and fought with him

ਚਾਬਕ ਮਾਰ ਕੁਦਾਇ ਤੁਰੰਗਨ ਜਾਇ ਪਰਯੋ ਕਛੁ ਤ੍ਰਾਸ ਨ ਮਾਨਯੋ ॥

chaabak maar kudhai tura(n)gan jai parayo kachh traas na maanayo ||

He caused his horses to gallop fearlessly by whipping them.

ਬਾਨਨ ਤੇ ਬਿਧੁ ਬਾਹਨ ਤੇ ਮਨ ਮਾਰਤ ਕੋ ਰਥ ਛੋਰਿ ਸਿਧਾਨਯੋ ॥੬੧੫॥

baanan te bidh baahan te man maarat ko rath chhor sidhaanayo ||615||

He left his chariot I order to kill Ram with his arrows and came forward.615.

ਸ੍ਰੀ ਰਘੁਨੰਦਨ ਕੀ ਭੁਜ ਕੇ ਜਬ ਛੋਰ ਸਰਾਸਨ ਬਾਨ ਉਡਾਨੇ ॥

sree raghuna(n)dhan kee bhuj ke jab chhor saraasan baan uddaane ||

When the arrows were discharged form the hands of Ram the earth,

ਭੂੰਮਿ ਅਕਾਸ ਪਤਾਰ ਚਹੂੰ ਚਕ ਪੂਰ ਰਹੇ ਨਹੀ ਜਾਤ ਪਛਾਨੇ ॥

bhoo(n)m akaas pataar chahoo(n) chak poor rahe nahee jaat pachhaane ||

Sky, netherworld and four directions could hardly be recognized

ਤੋਰ ਸਨਾਹ ਸੁਬਾਹਨ ਕੇ ਤਨ ਆਹ ਕਰੀ ਨਹੀ ਪਾਰ ਪਰਾਨੇ ॥

tor sanaeh subaahan ke tan aaeh karee nahee paar paraane ||

Those arrows, piercing through the armours of warriors and killing them without the utterance of a sigh,