Ang 163

ਚਤੁਰਥ ਭਨ ਧਾਤ ਸਿਤੰ ਰੁਕਮੰ ॥

chaturath bhan dhaat sita(n) rukama(n) ||

First of tall I reckon iron, lead and gold alongwith the fourth white metal silver

ਬਹੁਰੋ ਕਥਿ ਤਾਬਰ ਕਲੀ ਪਿਤਰੰ ॥

bahuro kath taabar kalee pitara(n) ||

ਕਥਿ ਅਸਟਮ ਜਿਸਤੁ ਹੈ ਧਾਤ ਧਰੰ ॥੯॥

kath asaTam jisat hai dhaat dhara(n) ||9||

Then mentioning copper, tin and brass, I consider the eighth metal as zinc, which is found within the earth.9.

ਉਪਧਾਤ ਕਥਨੰ ॥

aupadhaat kathana(n) ||

Updhat Description:

ਤੋਟਕ ਛੰਦ ॥

toTak chha(n)dh ||

TOTAK STANZA

ਸੁਰਮੰ ਸਿੰਗਰਫ ਹਰਤਾਲ ਗਣੰ ॥

surama(n) si(n)garaf harataal gana(n) ||

ਚਤੁਰਥ ਤਿਹ ਸਿੰਬਲਖਾਰ ਭਣੰ ॥

chaturath teh si(n)balakhaar bhana(n) ||

Now I describe the minor metals they are : antimony, cinnabar, yellow orpiment, bombax,

ਮ੍ਰਿਤ ਸੰਖ ਮਨਾਸਿਲ ਅਭ੍ਰਕਯੰ ॥

mirat sa(n)kh manaasil abhrakaya(n) ||

ਭਨਿ ਅਸਟਮ ਲੋਣ ਰਸੰ ਲਵਣੰ ॥੧੦॥

bhan asaTam lon rasa(n) lavana(n) ||10||

Potash, conchshell, mica, artemesia and calomel.10.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਧਾਤੁ ਉਪਧਾਤ ਜਥਾ ਸਕਤਿ ਸੋਹੂੰ ਕਹੀ ਬਨਾਇ ॥

dhaat upadhaat jathaa sakat sohoo(n) kahee banai ||

These metals, minor metals have been described by me according to my own understanding.

ਖਾਨਨ ਮਹਿ ਭੀ ਹੋਤ ਹੈ ਕੋਈ ਕਹੂੰ ਕਮਾਇ ॥੧੧॥

khaanan meh bhee hot hai koiee kahoo(n) kamai ||11||

He, who desires to have them, can get them.11.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਰਤਨ ਉਪਰਤਨ ਨਿਕਾਸੇ ਤਬਹੀ ॥

ratan uparatan nikaase tabahee ||

ਧਾਤ ਉਪਧਾਤ ਦਿਰਬ ਮੋ ਸਬ ਹੀ ॥

dhaat upadhaat dhirab mo sab hee ||

As the major and minor jewels, the major and minor metals came out

ਤਿਹ ਤਬ ਹੀ ਬਿਸਨਹਿ ਹਿਰ ਲਯੋ ॥

teh tab hee bisaneh hir layo ||

ਅਵਰਨਿ ਬਾਟ ਅਵਰ ਨਹਿ ਦਯੋ ॥੧੨॥

avaran baaT avar neh dhayo ||12||

They were taken away by Vishnu and distributed the remaining things amongst all.12.

ਸਾਰੰਗ ਸਰ ਅਸਿ ਚਕ੍ਰ ਗਦਾ ਲੀਅ ॥

saara(n)g sar as chakr gadhaa leea ||

ਪਾਚਾਮਰ ਲੈ ਨਾਦ ਅਧਿਕ ਕੀਅ ॥

paachaamar lai naadh adhik keea ||

He took away himself the bow and arrows, the sword, the discus, the mace and the (Panchjanay) conch etc.

ਸੂਲ ਪਿਨਾਕ ਬਿਸਹ ਕਰਿ ਲੀਨਾ ॥

sool pinaak biseh kar leenaa ||

ਸੋ ਲੈ ਮਹਾਦੇਵ ਕਉ ਦੀਨਾ ॥੧੩॥

so lai mahaadhev kau dheenaa ||13||

And taking the trident, the cow named Pinak and Poison in his hands, gave them to Shva.13.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਦੀਯੋ ਇੰਦ੍ਰ ਐਰਾਵਤੰ ਬਾਜ ਸੂਰੰ ॥

dheeyo i(n)dhr aairaavata(n) baaj soora(n) ||

ਉਠੇ ਦੀਹ ਦਾਨੋ ਜੁਧੰ ਲੋਹ ਪੂਰੰ ॥

auThe dheeh dhaano judha(n) loh poora(n) ||

The elephants named Airavat was given to Indra and the horse to the sun seeing which the demons, in great fury,Marched to wage war.

ਅਨੀ ਦਾਨਵੀ ਦੇਖਿ ਉਠੀ ਅਪਾਰੰ ॥

anee dhaanavee dhekh uThee apaara(n) ||

ਤਬੈ ਬਿਸਨ ਜੂ ਚਿਤਿ ਕੀਨੀ ਬਿਚਾਰੰ ॥੧੪॥

tabai bisan joo chit keenee bichaara(n) ||14||

Seeing the advancing army of the demons, Vishnu thought in his mind.14.

ਅਥ ਨਰ ਨਾਰਾਇਣ ਅਵਤਾਰ ਕਥਨੰ ॥

ath nar naarain avataar kathana(n) ||

Here begins the description of the incarnations named Nar and Narayan:

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਨਰੰ ਅਉਰ ਨਾਰਾਇਣੰ ਰੂਪ ਧਾਰੀ ॥

nara(n) aaur naaraina(n) roop dhaaree ||

ਭਯੋ ਸਾਮੁਹੇ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰੰ ਸੰਭਾਰੀ ॥

bhayo saamuhe sasatr asatra(n) sa(n)bhaaree ||

Manifesting himself as Nar and Narayan, Vishnu, managing his weapons and arms, came in front of the demon-forces.

ਭਟੰ ਐਠਿ ਫੈਂਟੇ ਭੁਜੰ ਠੋਕਿ ਭੂਪੰ ॥

bhaTa(n) aaiTh fai(n)Te bhuja(n) Thok bhoopa(n) ||

The warriors tied their garments tightly and the kings beat their arms

ਬਜੇ ਸੂਲ ਸੇਲੰ ਭਏ ਆਪ ਰੂਪੰ ॥੧੫॥

baje sool sela(n) bhe aap roopa(n) ||15||

It, that war, the tridents and the spears began to collide with each other.15.

ਪਰਿਯੋ ਆਪ ਮੋ ਲੋਹ ਕ੍ਰੋਹੰ ਅਪਾਰੰ ॥

pariyo aap mo loh kroha(n) apaara(n) ||

ਧਰਿਯੋ ਐਸ ਕੈ ਬਿਸਨੁ ਤ੍ਰਿਤੀਆਵਤਾਰੰ ॥

dhariyo aais kai bisan tirateeaavataara(n) ||

In great anger. The blows of the steel-arms began to rain and at this juncture Vishnu manifested his third incarnation.

ਨਰੰ ਏਕੁ ਨਾਰਾਇਣੰ ਦੁਐ ਸਰੂਪੰ ॥

nara(n) ek naaraina(n) dhuaai saroopa(n) ||

ਦਿਪੈ ਜੋਤਿ ਸਉਦਰ ਜੁ ਧਾਰੇ ਅਨੂਪੰ ॥੧੬॥

dhipai jot saudhar ju dhaare anoopa(n) ||16||

Nar and Narayan both had similar forms and their effulgence assumed unparalleled Lustre.16.

ਉਠੈ ਟੂਕ ਕੋਪੰ ਗੁਰਜੰ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

auThai Took kopa(n) guraja(n) prahaare ||

ਜੁਟੇ ਜੰਗ ਕੋ ਜੰਗ ਜੋਧਾ ਜੁਝਾਰੇ ॥

juTe ja(n)g ko ja(n)g jodhaa jujhaare ||

Wearing their helmets the warriors are striking their blows with maces and the mighty heroes are engrossed in the war.

ਉਡੀ ਧੂਰਿ ਪੂਰੰ ਛੁਹੀ ਐਨ ਗੈਨੰ ॥

auddee dhoor poora(n) chhuhee aain gaina(n) ||

ਡਿਗੇ ਦੇਵਤਾ ਦੈਤ ਕੰਪਿਯੋ ਤ੍ਰਿਨੈਨੰ ॥੧੭॥

ddige dhevataa dhait ka(n)piyo tiranaina(n) ||17||

The dust hath both the gods and demons, having gone astray, were falling and even the three-eyed god Shiva trembled.17.

ਗਿਰੇ ਬੀਰ ਏਕੰ ਅਨੇਕੰ ਪ੍ਰਕਾਰੰ ॥

gire beer eka(n) aneka(n) prakaara(n) ||

ਸੁਭੈ ਜੰਗ ਮੋ ਜੰਗ ਜੋਧਾ ਜੁਝਾਰੰ ॥

subhai ja(n)g mo ja(n)g jodhaa jujhaara(n) ||

Many types of warriors fell in the field and the great fighters looked impressive in the war.

ਪਰੀ ਤਛ ਮੁਛੰ ਸਭੈ ਅੰਗ ਭੰਗੰ ॥

paree tachh muchha(n) sabhai a(n)g bha(n)ga(n) ||

ਮਨੋ ਪਾਨ ਕੈ ਭੰਗ ਪੌਢੇ ਮਲੰਗੰ ॥੧੮॥

mano paan kai bha(n)g pauadde mala(n)ga(n) ||18||

The brave fighters, being chopped into bits, began to fall and it appeared that the wrestlers are lying intoxicated after drinking hemp.18.

ਦਿਸਾ ਮਉ ਨ ਆਈ ਅਨੀ ਦੈਤ ਰਾਜੰ ॥

dhisaa mau na aaiee anee dhait raaja(n) ||

ਭਜੈ ਸਰਬ ਦੇਵੰ ਤਜੇ ਸਰਬ ਸਾਜੰ ॥

bhajai sarab dheva(n) taje sarab saaja(n) ||

More forces of demons came from another direction, seeing which the gods, leaving all their paraphernalia, ran away.

ਗਿਰੇ ਸੰਜ ਪੁੰਜ ਸਿਰੰ ਬਾਹੁ ਬੀਰੰ ॥

gire sa(n)j pu(n)j sira(n) baahu beera(n) ||

ਸੁਭੈ ਬਾਨ ਜਿਉ ਚੇਤਿ ਪੁਹਪੰ ਕਰੀਰੰ ॥੧੯॥

subhai baan jiau chet puhapa(n) kareera(n) ||19||

The limbs began to fall in great numbers and the arrows looked auspicious in the manner of the flowers of capparis in the month of the Chaitra.19.