Ang 482

ਤਾ ਤੇ ਬੜੋ ਜਢ ਹੈ ਮ੍ਰਿਗ ਭੂਪਤਿ ਕੇਹਰਿ ਸੋ ਰਨ ਜੀਤਨਿ ਆਯੋ ॥੧੮੪੬॥

taa te baRo jadd hai mirag bhoopat kehar so ran jeetan aayo ||1846||

Are only dreaming about your victory over the lion.1846.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਜਿਹ ਸੁਭਟਨ ਬਲਿ ਲਰਤ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਗਏ ਪਰਾਇ ॥

jeh subhaTan bal larat hai te sabh ge parai ||

“The warriors on whose strength you are fighting, they have all fled away

ਕੈ ਲਰ ਮਰਿ ਕੈ ਭਾਗ ਸਠਿ ਕੈ ਪਗ ਹਰਿ ਕੇ ਪਾਇ ॥੧੮੪੭॥

kai lar mar kai bhaag saTh kai pag har ke pai ||1847||

Therefore O fool! either run away while fighting or fall down at the feet of Krishna.”1847.

ਜਰਾਸੰਧਿ ਨ੍ਰਿਪ ਬਾਚ ਹਲੀ ਸੋ ॥

jaraasa(n)dh nirap baach halee so ||

Speech of Jarasandh addressed to Balram:

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਕਹਾ ਭਯੋ ਮਮ ਓਰ ਕੇ ਸੂਰ ਹਨੇ ਸੰਗ੍ਰਾਮਿ ॥

kahaa bhayo mam or ke soor hane sa(n)graam ||

ਲਰਬੋ ਮਰਬੋ ਜੀਤਬੋ ਇਹ ਸੁਭਟਨ ਕੇ ਕਾਮਿ ॥੧੮੪੮॥

larabo marabo jeetabo ieh subhaTan ke kaam ||1848||

“What if the warriors of my side have been killed, the tasks of the warriors are fighting, dying or gaining victory.”1848.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਯੌ ਕਹਿ ਕੈ ਮਨਿ ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ਤਬ ਭੂਪ ਹਲੀ ਕਹੁ ਬਾਨ ਚਲਾਯੋ ॥

yau keh kai man kop bhariyo tab bhoop halee kahu baan chalaayo ||

Saying this, in great fury, the king shot an arrow towards Balram

ਲਾਗਤਿ ਹੀ ਨਟ ਸਾਲ ਭਯੋ ਤਨ ਮੈ ਬਲਿਭਦ੍ਰ ਮਹਾ ਦੁਖੁ ਪਾਯੋ ॥

laagat hee naT saal bhayo tan mai balibhadhr mahaa dhukh paayo ||

Which when hit him, gave him extreme agony

ਮੂਰਛ ਹ੍ਵੈ ਕਰਿ ਸ੍ਯੰਦਨ ਬੀਚ ਗਿਰਿਯੋ ਤਿਹ ਕੋ ਕਬਿ ਨੈ ਜਸੁ ਗਾਯੋ ॥

moorachh havai kar saya(n)dhan beech giriyo teh ko kab nai jas gaayo ||

ਮਾਨਹੁ ਬਾਨ ਭੁਜੰਗ ਡਸਿਯੋ ਧਨ ਧਾਮ ਸਬੈ ਮਨ ਤੇ ਬਿਸਰਾਯੋ ॥੧੮੪੯॥

maanahu baan bhuja(n)g ddasiyo dhan dhaam sabai man te bisaraayo ||1849||

He became unconscious and fell in his chariot as if the snake-like arrow had stung him and he had fallen down forgetting his wealth and home.1849.

ਬਹੁਰੋ ਚਿਤ ਚੇਤ ਭਯੋ ਬਲਦੇਵ ਚਿਤੇ ਅਰਿ ਕੇ ਅਤਿ ਕੋਪ ਬਢਾਯੋ ॥

bahuro chit chet bhayo baladhev chite ar ke at kop baddaayo ||

When Balram regained consciousness, he became extremely enraged

ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਗਹਿ ਕੈ ਕਰਿ ਮੈ ਨ੍ਰਿਪ ਕੇ ਬਧ ਕਾਰਨ ਤਾਰਨ ਆਯੋ ॥

bhaaree gadhaa geh kai kar mai nirap ke badh kaaran taaran aayo ||

He caught hold of his huge mace and got ready again in the battlefield in order to kill the enemy

ਪਾਉ ਪਿਆਦੇ ਹੁਇ ਸ੍ਯੰਦਨ ਤੇ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਇਤ ਭਾਤਿ ਸਿਧਾਯੋ ॥

paau piaadhe hui saya(n)dhan te kab sayaam kahai it bhaat sidhaayo ||

ਅਉਰ ਕਿਸੀ ਭਟ ਜਾਨਿਯੋ ਨਹੀ ਕਬਿ ਦਉਰ ਪਰਿਯੋ ਨ੍ਰਿਪ ਨੇ ਲਖਿ ਪਾਯੋ ॥੧੮੫੦॥

aaur kisee bhaT jaaniyo nahee kab dhaur pariyo nirap ne lakh paayo ||1850||

Leaving his chariot, he ran away even on foot and none could see him except the king.1850.

ਆਵਤ ਦੇਖਿ ਹਲਾਯੁਧ ਕੋ ਸੁ ਭਯੋ ਤਬ ਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋਪਮਈ ਹੈ ॥

aavat dhekh halaayudh ko su bhayo tab hee nirap kopamiee hai ||

ਜੁਧ ਹੀ ਕਉ ਸਮੁਹਾਇ ਭਯੋ ਨਿਜ ਪਾਨਿ ਕਮਾਨ ਸੁ ਤਾਨਿ ਲਈ ਹੈ ॥

judh hee kau samuhai bhayo nij paan kamaan su taan liee hai ||

Seeing Balram coming, the king got enraged and pulling his bow with his hand, he got ready for war

ਲ੍ਯਾਇਓ ਹੁਤੇ ਚਪਲਾ ਸੀ ਗਦਾ ਸਰ ਏਕ ਹੀ ਸਿਉ ਸੋਊ ਕਾਟ ਦਈ ਹੈ ॥

layaio hute chapalaa see gadhaa sar ek hee siau souoo kaaT dhiee hai ||

ਸਤ੍ਰੁ ਕੋ ਮਾਰਨ ਕੀ ਬਲਿਭਦ੍ਰਹਿ ਮਾਨਹੁ ਆਸ ਦੁਟੂਕ ਭਈ ਹੈ ॥੧੮੫੧॥

satr ko maaran kee balibhadhreh maanahu aas dhuTook bhiee hai ||1851||

He intercepted the mace coming like lightning and in this way, the hope of Balram for killing the enemy was shattered.1851.

ਕਾਟ ਗਦਾ ਜਬ ਐਸੇ ਦਈ ਤਬ ਹੀ ਬਲਿ ਢਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਸੰਭਾਰੀ ॥

kaaT gadhaa jab aaise dhiee tab hee bal ddaal kirapaan sa(n)bhaaree ||

When the king intercepted the mace, then Balram took up his sword and shield

ਧਾਇ ਚਲਿਯੋ ਅਰਿ ਮਾਰਨਿ ਕਾਰਨਿ ਸੰਕ ਕਛੂ ਚਿਤ ਮੈ ਨ ਬਿਚਾਰੀ ॥

dhai chaliyo ar maaran kaaran sa(n)k kachhoo chit mai na bichaaree ||

He marched forward to kill the enemy fearlessly

ਭੂਪ ਨਿਹਾਰ ਕੈ ਆਵਤ ਕੋ ਗਰਜਿਯੋ ਬਰਖਾ ਕਰਿ ਬਾਨਨਿ ਭਾਰੀ ॥

bhoop nihaar kai aavat ko garajiyo barakhaa kar baanan bhaaree ||

The king seeing him coming showered his arrows and thundered

ਢਾਲ ਦਈ ਸਤ ਧਾ ਕਰਿ ਕੈ ਕਰ ਕੀ ਕਰਵਾਰਿ ਤ੍ਰਿਧਾ ਕਰ ਡਾਰੀ ॥੧੮੫੨॥

ddaal dhiee sat dhaa kar kai kar kee karavaar tiradhaa kar ddaaree ||1852||

He cut the shield of Balram into one hundred parts and the sword into three parts.1852.

ਢਾਲ ਕਟੀ ਤਰਵਾਰਿ ਗਈ ਕਟਿ ਐਸੇ ਹਲਾਯੁਧ ਸ੍ਯਾਮ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥

ddaal kaTee taravaar giee kaT aaise halaayudh sayaam nihaariyo ||

ਮਾਰਤ ਹੈ ਬਲਿ ਕੋ ਅਬ ਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਯੌ ਅਪੁਨੇ ਮਨ ਮਾਝਿ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥

maarat hai bal ko ab hee nirap yau apune man maajh bichaariyo ||

Krishna saw Balram with his broken shield and sword and on this side, the king Jarasandh thought of killing him at the same instant

ਚਕ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿ ਮੁਰਾਰਿ ਤਬੈ ਕਰਿ ਜੁਧ ਕੇ ਹੇਤ ਚਲਿਯੋ ਬਲ ਧਾਰਿਯੋ ॥

chakr sa(n)bhaar muraar tabai kar judh ke het chaliyo bal dhaariyo ||

Then Krishna moved forward for fighting, holding his discus

ਰੇ ਨ੍ਰਿਪ ਤੂ ਭਿਰ ਮੋ ਸੰਗ ਆਇ ਕੈ ਰਾਮ ਭਨੈ ਇਮ ਸ੍ਯਾਮ ਪੁਕਾਰਿਯੋ ॥੧੮੫੩॥

re nirap too bhir mo sa(n)g aai kai raam bhanai im sayaam pukaariyo ||1853||

According to the poet Ram, he began to challenge the king for fighting.1853.

ਯੌ ਬਤੀਯਾ ਰਨ ਮੈ ਸੁਨਿ ਭੂਪਤਿ ਜੂਝ ਮਚਾਵਨ ਸ੍ਯਾਮ ਸਿਉ ਆਯੋ ॥

yau bateeyaa ran mai sun bhoopat joojh machaavan sayaam siau aayo ||

Hearing the challenge of Krishna, the king marched forward for waging war

ਰੋਸਿ ਬਢਾਇ ਘਨੋ ਚਿਤ ਮੈ ਕਰ ਕੇ ਬਰ ਸੋ ਧਨੁ ਤਾਨਿ ਚਢਾਯੋ ॥

ros baddai ghano chit mai kar ke bar so dhan taan chaddaayo ||

He got enraged and fitted his arrow in his bow

ਦੀਰਘ ਕਉਚ ਸਜੇ ਤਨ ਮੋ ਕਬਿ ਕੇ ਮਨ ਮੈ ਜਸੁ ਇਉ ਉਪਜਾਯੋ ॥

dheeragh kauch saje tan mo kab ke man mai jas iau upajaayo ||

ਮਾਨਹੁ ਜੁਧ ਸਮੇ ਰਿਸ ਕੈ ਰਘੁਨਾਥ ਕੇ ਊਪਰਿ ਰਾਵਨ ਆਯੋ ॥੧੮੫੪॥

maanahu judh same ris kai raghunaath ke uoopar raavan aayo ||1854||

Because of the thick armour on his body, the king Jarasandh appeared like Ravana falling on Ram, being highly enraged in the war.1854.

ਆਵਤ ਭਯੋ ਨ੍ਰਿਪ ਸ੍ਯਾਮ ਕੇ ਸਾਮੁਹੇ ਤਉ ਧਨੁ ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਸੰਭਾਰਿਯੋ ॥

aavat bhayo nirap sayaam ke saamuhe tau dhan sree birajanaath sa(n)bhaariyo ||

ਧਾਵਤ ਭਯੋ ਹਿਤ ਤੇ ਹਰਿ ਸਾਮੁਹੇ ਤ੍ਰਾਸ ਕਛੂ ਚਿਤ ਮੈ ਨ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥

dhaavat bhayo hit te har saamuhe traas kachhoo chit mai na bichaariyo ||

Seeing the king coming in front of him, Krishna held up his bow and came before the king fearlessly

ਕਾਨ ਪ੍ਰਮਾਨ ਲਉ ਤਾਨਿ ਕਮਾਨ ਸੁ ਬਾਨ ਲੈ ਸਤ੍ਰ ਕੇ ਛਤ੍ਰ ਪੈ ਮਾਰਿਯੋ ॥

kaan pramaan lau taan kamaan su baan lai satr ke chhatr pai maariyo ||

Pulling the bow upto his ear, he shot his arrow on the canopy of the enemy and in an instant, the canopy fell down and broke into bits

ਖੰਡ ਹੁਇ ਖੰਡ ਗਿਰਿਯੋ ਛਿਤ ਮੈ ਮਨੋ ਚੰਦ ਕੋ ਰਾਹੁ ਨੇ ਮਾਰਿ ਬਿਦਾਰਿਯੋ ॥੧੮੫੫॥

kha(n)dd hui kha(n)dd giriyo chhit mai mano cha(n)dh ko raahu ne maar bidhaariyo ||1855||

It seemed that Rahu had broken the moon into fragments.1855.

ਛਤ੍ਰ ਕਟਿਓ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਜਬ ਹੀ ਤਬ ਹੀ ਮਨ ਭੂਪਤਿ ਕੋਪ ਭਯੋ ਹੈ ॥

chhatr kaTio nirap ko jab hee tab hee man bhoopat kop bhayo hai ||

With the chopping down of the canopy, the king got highly infuriated

ਸ੍ਯਾਮ ਕੀ ਓਰ ਕੁਦ੍ਰਿਸਟਿ ਚਿਤੈ ਕਰਿ ਉਗ੍ਰ ਸਰਾਸਨ ਹਾਥਿ ਲਯੋ ਹੈ ॥

sayaam kee or kudhirasaT chitai kar ugr saraasan haath layo hai ||

And he, looking towards Krishna with evil glance, took his dreadful bow in his hand

ਜੋਰ ਸੋ ਖੈਚਨ ਲਾਗਿਯੋ ਤਹਾ ਨਹਿ ਐਚ ਸਕੇ ਕਰ ਕੰਪ ਭਯੋ ਹੈ ॥

jor so khaichan laagiyo tahaa neh aaich sake kar ka(n)p bhayo hai ||

He began to pull the bow with force, but his hand trembled and the bow could not be pulled

ਲੈ ਧਨੁ ਬਾਨ ਮੁਰਾਰਿ ਤਬੈ ਤਿਹ ਚਾਪ ਚਟਾਕ ਦੈ ਕਾਟਿ ਦਯੋ ਹੈ ॥੧੮੫੬॥

lai dhan baan muraar tabai teh chaap chaTaak dhai kaaT dhayo hai ||1856||

At the same time, Krishna with his bow and arrows intercepted with jerk the bow of Jarasandh.1856.

ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਸਰਾਸਨ ਕਾਟਿ ਦਯੋ ਤਬ ਭੂਪਤਿ ਕੋਪੁ ਕੀਯੋ ਮਨ ਮੈ ॥

birajaraaj saraasan kaaT dhayo tab bhoopat kop keeyo man mai ||

ਕਰਵਾਰਿ ਸੰਭਾਰਿ ਮਹਾ ਬਲ ਧਾਰਿ ਹਕਾਰਿ ਪਰਿਯੋ ਰਿਪੁ ਕੇ ਗਨ ਮੈ ॥

karavaar sa(n)bhaar mahaa bal dhaar hakaar pariyo rip ke gan mai ||

When Krishna intercepted the bow or Jarasandh, he, getting, enraged and challenging, took his sword in his hand and fell upon the enemy’s army

ਤਹਾ ਢਾਲ ਸੋ ਢਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਸੋ ਯੌ ਅਟਕੇ ਖਟਕੇ ਰਨ ਮੈ ॥

tahaa ddaal so ddaal kirapaan kirapaan so yau aTake khaTake ran mai ||

ਮਨੋ ਜ੍ਵਾਲ ਦਵਾਨਲ ਕੀ ਲਪਟੈ ਚਟਕੈ ਪਟਕੈ ਤ੍ਰਿਨ ਜਿਉ ਬਨ ਮੈ ॥੧੮੫੭॥

mano javaiaal dhavaanal kee lapaTai chaTakai paTakai tiran jiau ban mai ||1857||

The shield collided with the shield and the sword with the sword in such a way as if straw were producing a cracking sound on burning, having been set on fire in the forest.1857.

ਘੂਮਤ ਘਾਇਲ ਹੁਇ ਇਕ ਬੀਰ ਫਿਰੈ ਇਕ ਸ੍ਰਉਨ ਭਰੇ ਭਭਕਾਤੇ ॥

ghoomat ghail hui ik beer firai ik sraun bhare bhabhakaate ||

Someone, getting wounded, was roaming, thworing away blood and someone was roaming without head, becoming only a headless trunk

ਏਕ ਕਬੰਧ ਫਿਰੈ ਬਿਨੁ ਸੀਸ ਲਖੈ ਤਿਨ ਕਾਇਰ ਹੈ ਬਿਲਲਾਤੇ ॥

ek kaba(n)dh firai bin sees lakhai tin kair hai bilalaate ||

Seeing which the cowards are getting frightened

ਤ੍ਯਾਗਿ ਚਲੇ ਇਕ ਆਹਵ ਕੌ ਇਕ ਡੋਲਤ ਜੁਧਹਿ ਕੇ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ॥

tayaag chale ik aahav kau ik ddolat judheh ke ra(n)g raate ||

Some of the warriors, leaving the war-fray are running away