Ang 424

ਜਰਾਸੰਧਿ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਕਰਿ ਦਈ ਜੁ ਸਭਾ ਉਠਾਇ ॥

jaraasa(n)dh ieh ma(n)tr kar dhiee ju sabhaa uThai ||

ਅਪੁਨੇ ਅਪੁਨੇ ਗ੍ਰਿਹ ਗਏ ਰਾਜਾ ਅਤਿ ਸੁਖੁ ਪਾਇ ॥੧੨੬੫॥

apune apune gireh ge raajaa at sukh pai ||1265||

After holding these consultations, Jarasandh bade edieu t the court and the kings, getting pleased, went away to their homes.1265.

ਗ੍ਰਿਹ ਆਏ ਉਠਿ ਪਾਚ ਨ੍ਰਿਪ ਜਾਮ ਏਕ ਗਈ ਰਾਤਿ ॥

gireh aae uTh paach nirap jaam ek giee raat ||

All the five kings came to their places and on this side one pahar of night had passed

ਤੀਨ ਪਹਰ ਸੋਏ ਨਹੀ ਝਾਕਤ ਹ੍ਵੈ ਗਯੋ ਪ੍ਰਾਤਿ ॥੧੨੬੬॥

teen pahar soe nahee jhaakat havai gayo praat ||1266||

They could not sleep for the remaining three pahars and in this way, the day dawned.1266.

ਕਬਿਤੁ ॥

kabit ||

KABIT

ਪ੍ਰਾਤ ਕਾਲ ਭਯੋ ਅੰਧਕਾਰ ਮਿਟਿ ਗਯੋ ਕ੍ਰੋਧ ਸੂਰਨ ਕੋ ਭਯੋ ਰਥ ਸਾਜ ਕੈ ਸਬੈ ਚਲੇ ॥

praat kaal bhayo a(n)dhakaar miT gayo krodh sooran ko bhayo rath saaj kai sabai chale ||

The darkness (of night) ended with day-dawned, the warriors, in anger, and bedecking their chariots, started (for war)

ਇਤੈ ਬ੍ਰਿਜਰਾਇ ਬਲਿਦੇਵ ਜੂ ਬੁਲਾਇ ਮਨਿ ਮਹਾ ਸੁਖੁ ਪਾਇ ਜਦੁਬੀਰ ਸੰਗਿ ਲੈ ਭਲੇ ॥

eitai birajarai balidhev joo bulai man mahaa sukh pai jadhubeer sa(n)g lai bhale ||

On this side, the Lord of Braja, in a state of supreme bliss in his mind, and calling Balram went (for war)

ਉਤੈ ਡਰੁ ਡਾਰ ਕੈ ਹਥਿਆਰਨ ਸੰਭਾਰ ਕੈ ਸੁ ਆਏ ਹੈ ਹਕਾਰ ਕੈ ਅਟਲ ਭਟ ਨ ਟਲੇ ॥

autai ddar ddaar kai hathiaaran sa(n)bhaar kai su aae hai hakaar kai aTal bhaT na Tale ||

On that side also, forsaking fear and holding their weapons, the warriors moved forward shouting loudly

ਸ੍ਯੰਦਨ ਧਵਾਇ ਸੰਖ ਦੁੰਦਭਿ ਬਜਾਇ ਦ੍ਵੈ ਤਰੰਗਨੀ ਕੇ ਭਾਇ ਦਲ ਆਪਸ ਬਿਖੈ ਰਲੇ ॥੧੨੬੭॥

saya(n)dhan dhavai sa(n)kh dhu(n)dhabh bajai dhavai tara(n)ganee ke bhai dhal aapas bikhai rale ||1267||

Driving their chariots, blowing their conches and beating small drums and riding int heir horses, both the armies fell upon each other.1267.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਸ੍ਯੰਦਨ ਪੈ ਹਰਿ ਸੋਭਿਯੈ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਕੀ ਖਾਨ ॥

saya(n)dhan pai har sobhiyai amit tej kee khaan ||

Krishna, sitting in his chariots looked splendid like the mine of unlimited light

ਕੁਮਦਿਨ ਜਾਨਿਓ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕੰਜਨ ਮਾਨਿਓ ਭਾਨ ॥੧੨੬੮॥

kumadhin jaanio cha(n)dhramaa ka(n)jan maanio bhaan ||1268||

The the asphodels considered him as moon and the lotus flowers considered him as sun.1268.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਘਨ ਜਾਨ ਕੈ ਮੋਰ ਨਚਿਓ ਬਨ ਮਾਝ ਚਕੋਰ ਲਖਿਯੋ ਸਸਿ ਕੇ ਸਮ ਹੈ ॥

ghan jaan kai mor nachio ban maajh chakor lakhiyo sas ke sam hai ||

The peacocks, considering him as cloud, began to dance, partridges considered him as moon and danced in the forest

ਮਨਿ ਕਾਮਿਨ ਕਾਮ ਸਰੂਪ ਭਯੋ ਪ੍ਰਭ ਦਾਸਨ ਜਾਨਿਯੋ ਨਰੋਤਮ ਹੈ ॥

man kaamin kaam saroop bhayo prabh dhaasan jaaniyo narotam hai ||

The women thought that he was the god of love and the servant-maids considered him as a superb human

ਬਰ ਜੋਗਨ ਜਾਨਿ ਜੁਗੀਸੁਰ ਈਸੁਰ ਰੋਗਨ ਮਾਨਿਯੋ ਸਦਾ ਛਮ ਹੈ ॥

bar jogan jaan jugeesur ieesur rogan maaniyo sadhaa chham hai ||

The Yogis thought that he was a Supreme Yogi and the ailments thought that he was the remedy

ਹਰਿ ਬਾਲਨ ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਲਖਿਯੋ ਜੀਯ ਦੁਜਨ ਜਾਨਿਯੋ ਮਹਾ ਜਮ ਹੈ ॥੧੨੬੯॥

har baalan baalak roop lakhiyo jeey dhujan jaaniyo mahaa jam hai ||1269||

The children considered him as child and the wicked people saw him as death.1269.

ਚਕਵਾਨ ਦਿਨੇਸ ਗਜਾਨ ਗਨੇਸ ਗਨਾਨ ਮਹੇਸ ਮਹਾਤਮ ਹੈ ॥

chakavaan dhines gajaan ganes ganaan mahes mahaatam hai ||

The ducks considered him as the sun, the elephants as Ganesh and the Ganas as Shiva

ਮਘਵਾ ਧਰਨੀ ਹਰਿ ਜਿਉ ਹਰਿਨੀ ਉਪਮਾ ਬਰਨੀ ਨ ਕਛੂ ਸ੍ਰਮ ਹੈ ॥

maghavaa dharanee har jiau harinee upamaa baranee na kachhoo sram hai ||

He seemed to be like Indra, earth and Vishnu, but he also looked like an innocent doe

ਮ੍ਰਿਗ ਜੂਥਨ ਨਾਦ ਸਰੂਪ ਭਯੋ ਜਿਨ ਕੇ ਨ ਬਿਬਾਦ ਤਿਨੈ ਦਮ ਹੈ ॥

mirag joothan naadh saroop bhayo jin ke na bibaadh tinai dham hai ||

For the deer, he was like the horn and for the men sans strifes, he was like life-breath

ਨਿਜ ਮੀਤਨ ਮੀਤ ਹ੍ਵੈ ਚੀਤਿ ਬਸਿਓ ਹਰਿ ਸਤ੍ਰਨਿ ਜਾਨਿਯੋ ਮਹਾ ਜਮ ਹੈ ॥੧੨੭੦॥

nij meetan meet havai cheet basio har satran jaaniyo mahaa jam hai ||1270||

For the friends, he was like a friend abiding in mind and for the enemies, he looked like Yama.1270.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਦ੍ਵੈ ਸੈਨਾ ਇਕਠੀ ਭਈ ਅਤਿ ਮਨਿ ਕੋਪ ਬਢਾਇ ॥

dhavai sainaa ikaThee bhiee at man kop baddai ||

ਜੁਧੁ ਕਰਤ ਹੈ ਬੀਰ ਬਰ ਰਨ ਦੁੰਦਭੀ ਬਜਾਇ ॥੧੨੭੧॥

judh karat hai beer bar ran dhu(n)dhabhee bajai ||1271||

The armies of both the sides, in great anger, gathered together and the warriors playing upon their trumpets etc. began to wage war.1271.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਧੂਮ ਧੁਜ ਮਨ ਧਉਰ ਧਰਾ ਧਰ ਸਿੰਘ ਸਬੈ ਰਨਿ ਕੋਪ ਕੈ ਆਏ ॥

dhoom dhuj man dhaur dharaa dhar si(n)gh sabai ran kop kai aae ||

The kings namely Dhum, Dhvaja, Man, Dhaval And Dharadhar Singh, in great fury, reached the battlefield

ਲੈ ਕਰਵਾਰਨ ਢਾਲ ਕਰਾਲ ਹ੍ਵੈ ਸੰਕ ਤਜੀ ਹਰਿ ਸਾਮੁਹੇ ਧਾਏ ॥

lai karavaaran ddaal karaal havai sa(n)k tajee har saamuhe dhaae ||

They ran before Krishna, forsaking all their illusions, taking their shields and swords in their hands

ਦੇਖਿ ਤਿਨੈ ਤਬ ਹੀ ਬ੍ਰਿਜ ਰਾਜ ਹਲੀ ਸੋ ਕਹਿਯੋ ਸੁ ਕਰੋ ਮਨਿ ਭਾਏ ॥

dhekh tinai tab hee biraj raaj halee so kahiyo su karo man bhaae ||

Seeing them, Krishna said to Balram, “Now do, whatever you wish

ਧਾਇ ਬਲੀ ਬਲਿ ਲੈ ਕਰ ਮੈ ਹਲਿ ਪਾਚਨ ਕੇ ਸਿਰ ਕਾਟਿ ਗਿਰਾਏ ॥੧੨੭੨॥

dhai balee bal lai kar mai hal paachan ke sir kaaT giraae ||1272||

The mighty Balram, taking his plough in his hand, chopped the heads of all the five and threw them on the ground.1272.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਦ੍ਵੈ ਅਛੂਹਨੀ ਦਲ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਪਾਚੋ ਹਨੇ ਰਿਸਾਇ ॥

dhavai achhoohanee dhal nirapat paacho hane risai ||

ਏਕ ਦੋਇ ਜੀਵਤ ਬਚੇ ਰਨ ਤਜਿ ਗਏ ਪਰਾਇ ॥੧੨੭੩॥

ek dhoi jeevat bache ran taj ge parai ||1273||

Two supreme divisions of army and all the five kings were killed and those one or two who survived, left the war-arena and ran away.1273.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕ੍ਰਿਸਨਾਵਤਾਰੇ ਜੁਧ ਪ੍ਰਬੰਧੇ ਪਾਚ ਭੂਪ ਦੋ ਅਛੂਹਨੀ ਦਲ ਸਹਿਤ ਬਧਹ ਧਯਾਹਿ ਸਮਾਪਤੰ ॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the kirasanaavataare judh praba(n)dhe paach bhoop dho achhoohanee dhal sahit badheh dhayaeh samaapata(n) ||

End of the chapter entitled “Killing of Five Kings alongwith Five Supreme Divisions of the Army” in Krishnavatara in Bachittar Natak.

ਅਥ ਦ੍ਵਾਦਸ ਭੂਪ ਜੁਧ ਕਥਨ ॥

ath dhavaiaadhas bhoop judh kathan ||

Now begins the description about the war with twelve kings

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਦ੍ਵਾਦਸ ਭੂਪ ਨਿਹਾਰਿ ਦਸਾ ਤਿਹ ਦਾਤਨ ਪੀਸ ਕੈ ਕੋਪ ਕੀਯੋ ॥

dhavaiaadhas bhoop nihaar dhasaa teh dhaatan pees kai kop keeyo ||

When the twelve kings saw this situation, they began to grind their teeth in great anger

ਧਰੀਆ ਸਬ ਹੀ ਬਰ ਅਤ੍ਰਨ ਕੇ ਬਹੁ ਸਸਤ੍ਰਨ ਕੈ ਦਲ ਬਾਟਿ ਦੀਯੋ ॥

dhareeaa sab hee bar atran ke bahu sasatran kai dhal baaT dheeyo ||

They trusted their arms and weapons and distributed them amongst their forces

ਮਿਲਿ ਆਪ ਬਿਖੈ ਤਿਨ ਮੰਤ੍ਰ ਕੀਯੋ ਕਰਿ ਕੈ ਅਤਿ ਛੋਭ ਸੋ ਤਾਤੋ ਹੀਯੋ ॥

mil aap bikhai tin ma(n)tr keeyo kar kai at chhobh so taato heeyo ||

Then all of them held consultations

ਲਰਿ ਹੈ ਮਰਿ ਹੈ ਭਵ ਕੋ ਤਰਿ ਹੈ ਜਸ ਸਾਥ ਭਲੋ ਪਲ ਏਕ ਜੀਯੋ ॥੧੨੭੪॥

lar hai mar hai bhav ko tar hai jas saath bhalo pal ek jeeyo ||1274||

Their hearts were in great anguish, they said, “We shall fight, die and ferry across the ocean of samsara, because even one praiseworthy instant of our life is superb.1274.

ਯੌ ਮਨ ਮੈ ਧਰਿ ਆਇ ਅਰੇ ਸੁ ਘਨੋ ਦਲੁ ਲੈ ਹਰਿ ਪੇਖਿ ਹਕਾਰੋ ॥

yau man mai dhar aai are su ghano dhal lai har pekh hakaaro ||

ਯਾਹੀ ਹਨੇ ਨ੍ਰਿਪ ਪਾਚ ਅਬੈ ਹਮ ਸੰਗ ਲਰੋ ਹਰਿ ਭ੍ਰਾਤਿ ਤੁਮਾਰੋ ॥

yaahee hane nirap paach abai ham sa(n)g laro har bhraat tumaaro ||

Thinking this in their mind and bringing sufficient army, they came and began to challenge Krishna, “This Balram has already killed the five kings and now O Krishna! tell your brother to fight with us,

ਨਾਤਰ ਆਇ ਭਿਰੋ ਤੁਮ ਹੂੰ ਨਹਿ ਆਯੁਧ ਛਾਡ ਕੈ ਧਾਮਿ ਸਿਧਾਰੋ ॥

naatar aai bhiro tum hoo(n) neh aayudh chhaadd kai dhaam sidhaaro ||

“Otherwise you come to fight with us or leave the war-arena and go home

ਜੋ ਤੁਮ ਮੈ ਬਲੁ ਹੈ ਘਟਿਕਾ ਲਰਿ ਕੈ ਲਖਿ ਲੈ ਪੁਰਖਤ ਹਮਾਰੋ ॥੧੨੭੫॥

jo tum mai bal hai ghaTikaa lar kai lakh lai purakhat hamaaro ||1275||

If your people are weak, then what vitality of ours you will be able to see?”1275.

ਯੌ ਸੁਨਿ ਕੈ ਬਤੀਯਾ ਤਿਨ ਕੀ ਸਬ ਆਯੁਧ ਲੈ ਹਰਿ ਸਾਮੁਹੇ ਆਯੋ ॥

yau sun kai bateeyaa tin kee sab aayudh lai har saamuhe aayo ||

Hearing this talk, all of them, taking up their weapons, came in front of Krishna

ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਕੋ ਸੀਸ ਕਟਿਯੋ ਸੁ ਸਦਾ ਸਿੰਘ ਮਾਰ ਕੈ ਭੂਮਿ ਗਿਰਾਯੋ ॥

saahib si(n)gh ko sees kaTiyo su sadhaa si(n)gh maar kai bhoom giraayo ||

On their arrival, the head of Sahib Singh was cut and Sada Singh was knocked down after killing him

ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਧੰਧਰ ਕੈ ਪੁਨਿ ਸਾਜਨ ਸਿੰਘ ਹਨ੍ਯੋ ਰਨ ਪਾਯੋ ॥

su(n)dhar si(n)gh adha(n)dhar kai pun saajan si(n)gh hanayo ran paayo ||

Sunder Singh was cut into two halves and then destroyed Sajan Singh

ਕੇਸਨ ਤੇ ਗਹਿ ਕੈ ਸਬਲੇਸ ਧਰਾ ਪਟਕਿਯੋ ਇਮ ਜੁਧ ਮਚਾਯੋ ॥੧੨੭੬॥

kesan te geh kai sabales dharaa paTakiyo im judh machaayo ||1276||

Samlesh Singh was knocked down by catching him from his hair and in this way, a dreadful war was excited.1276.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA