Ang 420

ਸੋਊ ਬਚੇ ਤਿਹ ਤੇ ਬਲ ਬੀਰ ਜੋਊ ਭਜਿ ਆਪਨੇ ਪ੍ਰਾਨ ਬਚਾਵੈ ॥

souoo bache teh te bal beer jouoo bhaj aapane praan bachaavai ||

Only that warrior would remain safe, who would run away to save himself

ਅਉਰਨ ਕੀ ਸੁ ਕਹਾ ਗਨਤੀ ਜੁ ਬਡੇ ਭਟ ਜੀਵਤ ਜਾਨ ਨ ਪਾਵੈ ॥੧੨੨੩॥

aauran kee su kahaa ganatee ju badde bhaT jeevat jaan na paavai ||1223||

What was number of others? Even the great warriors could not go alive from that place.1223.

ਮੂਸਲ ਅਉਰ ਲਏ ਮੁਸਲੀ ਚੜਿ ਸ੍ਯੰਦਨ ਪੈ ਬਹੁਰੋ ਫਿਰਿ ਧਾਯੋ ॥

moosal aaur le musalee chaR saya(n)dhan pai bahuro fir dhaayo ||

ਆਵਤ ਹੀ ਬਲ ਕੈ ਨ੍ਰਿਪ ਸੋ ਚਤੁਰੰਗ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੋ ਜੁਧੁ ਮਚਾਯੋ ॥

aavat hee bal kai nirap so chatura(n)g prakaar ko judh machaayo ||

Balram mounted on his chariot came again with the other mace and on his arrival, he began to wage war of four types with the king

ਅਉਰ ਜਿਤੇ ਭਟ ਠਾਢੇ ਹੁਤੇ ਰਿਸ ਕੈ ਮੁਖਿ ਤੇ ਇਹ ਭਾਤਿ ਸੁਨਾਯੋ ॥

aaur jite bhaT Thaadde hute ris kai mukh te ieh bhaat sunaayo ||

He, in great, anger, said to all the other remaining warriors, “Do not let him go alive

ਜਾਨਿ ਨ ਦੇਹੁ ਅਰੇ ਅਰਿ ਕੋ ਸੁਨਿ ਕੈ ਹਰਿ ਕੇ ਦਲੁ ਕੋਪੁ ਬਢਾਯੋ ॥੧੨੨੪॥

jaan na dheh are ar ko sun kai har ke dhal kop baddaayo ||1224||

” Hearing these words, the forces of Krishna also became infuriated.1224.

ਐਸੇ ਹਲਾਯੁਧ ਕੋਪਿ ਕਹਿਯੋ ਤਬ ਜਾਦਵ ਬੀਰ ਸਬੈ ਮਿਲਿ ਧਾਏ ॥

aaise halaayudh kop kahiyo tab jaadhav beer sabai mil dhaae ||

When Balram exhibited his ire in this manner, then all the Yadava warriors fell upon the enemy whosoever now came before them, could not return alive

ਜੋ ਇਹ ਸਾਮੁਹੇ ਆਇ ਅਰੇ ਗ੍ਰਿਹ ਕੋ ਤੇਊ ਜੀਵਤ ਜਾਨਿ ਨ ਪਾਏ ॥

jo ieh saamuhe aai are gireh ko teuoo jeevat jaan na paae ||

All those who were standing there,

ਅਉਰ ਜਿਤੇ ਤਹ ਠਾਢੇ ਹੁਤੇ ਅਸਿ ਲੈ ਬਰਛੈ ਪਰਸੇ ਗਹਿ ਆਏ ॥

aaur jite teh Thaadde hute as lai barachhai parase geh aae ||

They started moving with their axes and lances

ਤੇਊ ਭਿਰੇ ਜੋਊ ਲਾਜ ਭਰੇ ਅਰਿ ਕੋ ਬਰ ਕੈ ਤਿਨ ਘਾਇ ਲਗਾਏ ॥੧੨੨੫॥

teuoo bhire jouoo laaj bhare ar ko bar kai tin ghai lagaae ||1225||

Keeping into consideration their honour and custom, they struck blows on the enemy with full strength.1225.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਅਮਿਟ ਸਿੰਘ ਅਤਿ ਕੋਪ ਹ੍ਵੈ ਅਮਿਤ ਚਲਾਏ ਬਾਨ ॥

amiT si(n)gh at kop havai amit chalaae baan ||

ਹਰਿ ਸੈਨਾ ਤਮ ਜਿਉ ਭਜੀ ਸਰ ਮਾਨੋ ਕਰਿ ਭਾਨੁ ॥੧੨੨੬॥

har sainaa tam jiau bhajee sar maano kar bhaan ||1226||

When Amit Singh, in great fury, discharged innumerable arrows, then the enemy’s fled like the darkness running away in bewilderment before the sun.1226.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਜਾਤ ਭਜੇ ਜਦਵੀਰ ਪ੍ਰਿਤਨਾ ਰਨ ਮੈ ਮੁਸਲੀ ਇਹ ਭਾਤਿ ਪਚਾਰੇ ॥

jaat bhaje jadhaveer piratanaa ran mai musalee ieh bhaat pachaare ||

ਛਤ੍ਰਨਿ ਕੇ ਕੁਲ ਮੈ ਉਪਜੇ ਕਿਹ ਭਾਤਿ ਪਰਾਵਤ ਹੋ ਬਲੁ ਹਾਰੇ ॥

chhatran ke kul mai upaje keh bhaat paraavat ho bal haare ||

Balram said to the running away Yadava army, “O warriors born in the clans of Kshatriyas! why are you running away?

ਆਯੁਧ ਛਾਡਤ ਹੋ ਕਰ ਤੇ ਡਰੁ ਮਾਨਿ ਘਨੋ ਬਿਨ ਹੀ ਅਰਿ ਮਾਰੇ ॥

aayudh chhaaddat ho kar te ddar maan ghano bin hee ar maare ||

“You are dropping your weapons without killing the enemy

ਤ੍ਰਾਸ ਕਰੋ ਨ ਕਛੂ ਰਨ ਮੈ ਜਬ ਲਉ ਤਨ ਮੈ ਥਿਰੁ ਪ੍ਰਾਨ ਹਮਾਰੇ ॥੧੨੨੭॥

traas karo na kachhoo ran mai jab lau tan mai thir praan hamaare ||1227||

You should have not fear of war, till I am alive.”1227.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਕੋਪ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਹਲੀ ਸੁਭਟਨਿ ਕਹਿਯੋ ਪਚਾਰਿ ॥

kop ayodhan mai halee subhaTan kahiyo pachaar ||

ਅਮਿਟ ਸਿੰਘ ਕੋ ਘੇਰ ਕੈ ਕਹਿਯੋ ਲੇਹੁ ਤੁਮ ਮਾਰ ॥੧੨੨੮॥

amiT si(n)gh ko gher kai kahiyo leh tum maar ||1228||

Balram in anger, caressing the warriors, said, “Kill Amit Singh by besieging him.”1228.

ਕਬਿਯੋ ਬਾਚ ॥

kabiyo baach ||

Speech of the poet:

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਆਇਸ ਪਾਇ ਤਬੈ ਮੁਸਲੀ ਚਹੂੰ ਓਰ ਚਮੂੰ ਲਲਕਾਰ ਪਰੀ ॥

aais pai tabai musalee chahoo(n) or chamoo(n) lalakaar paree ||

ਅਤਿ ਕੋਪ ਭਰੀ ਅਪੁਨੇ ਮਨ ਮੈ ਅਮਿਟੇਸ ਕੇ ਸਾਮੁਹੇ ਆਇ ਅਰੀ ॥

at kop bharee apune man mai amiTes ke saamuhe aai aree ||

Receiving the command of Balram, his army fell upon the enemy challenging him from all the four directions and filled with rage resisted in front of Amit Singh

ਬਹੁ ਜੁਧੁ ਅਯੋਧਨ ਬੀਚ ਭਯੋ ਕਬ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਨਹੀ ਨੈਕੁ ਡਰੀ ॥

bahu judh ayodhan beech bhayo kab sayaam kahai nahee naik ddaree ||

There was dreadful fighting in the battlefield, but the army did not fear even slightly

ਨ੍ਰਿਪ ਬੀਰ ਸਰਾਸਨਿ ਲੈ ਕਰ ਬਾਨ ਘਨੀ ਪ੍ਰਿਤਨਾ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਕਰੀ ॥੧੨੨੯॥

nirap beer saraasan lai kar baan ghanee piratanaa bin praan karee ||1229||

The king Amit Singh, taking his bow in his hand, killed many warriors of the army and made the army helpless.1229.

ਕਾਟਿ ਕਰੀ ਰਥ ਕਾਟਿ ਦਏ ਬਹੁ ਬੀਰ ਹਨੇ ਅਤਿ ਬਾਜ ਸੰਘਾਰੇ ॥

kaaT karee rath kaaT dhe bahu beer hane at baaj sa(n)ghaare ||

The elephants, chariots, warriors and horses were killed and destroyed

ਘਾਇਲ ਘੂਮਤ ਹੈ ਰਨ ਮੈ ਕਿਤਨੇ ਸਿਰ ਭੂਮਿ ਪਰੇ ਧਰ ਭਾਰੇ ॥

ghail ghoomat hai ran mai kitane sir bhoom pare dhar bhaare ||

Many warriors, getting wounded, are roaming and many huge trunks are lying on the earth

ਜੀਵਤ ਜੇ ਤੇਊ ਆਯੁਧ ਲੈ ਨ ਡਰੇ ਅਰਿ ਊਪਰਿ ਘਾਇ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

jeevat je teuoo aayudh lai na ddare ar uoopar ghai prahaare ||

Those who are alive, they taking their weapons in their hands are striking blows on the enemy fearlessly

ਤਉ ਤਿਨ ਕੇ ਤਨ ਆਹਵ ਮੈ ਅਸਿ ਲੈ ਨ੍ਰਿਪ ਖੰਡਨ ਖੰਡ ਕੈ ਡਾਰੇ ॥੧੨੩੦॥

tau tin ke tan aahav mai as lai nirap kha(n)ddan kha(n)dd kai ddaare ||1230||

The king Amit Singh has chopped into bits the bodies of such-like warriors, taking his sword in his hand.1230.

ਜੁਧ ਬਿਖੈ ਅਤਿ ਤੀਰ ਲਗੇ ਬਹੁ ਬੀਰਨ ਕੋ ਤਨ ਸ੍ਰੋਣਤ ਭੀਨੇ ॥

judh bikhai at teer lage bahu beeran ko tan sronat bheene ||

With the infliction of arrows, the bodies of many warriors are saturated with blood

ਕਾਇਰ ਭਾਜ ਗਏ ਰਨ ਤੇ ਅਤਿ ਹੀ ਡਰ ਸਿਉ ਜਿਹ ਗਾਤ ਪਸੀਨੇ ॥

kair bhaaj ge ran te at hee ddar siau jeh gaat paseene ||

The cowards have perspired and run away from the battlefield

ਭੂਤ ਪਿਸਾਚ ਕਰੈ ਕਿਲਕਾਰ ਫਿਰੈ ਰਨ ਜੋਗਿਨ ਖਪਰ ਲੀਨੇ ॥

bhoot pisaach karai kilakaar firai ran jogin khapar leene ||

ਆਨਿ ਫਿਰਿਓ ਤਹ ਸ੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰਿ ਸੁ ਆਧੋਈ ਅੰਗ ਸਿਵਾ ਤਨ ਕੀਨੇ ॥੧੨੩੧॥

aan firio teh sree tirapuraar su aadhoiee a(n)g sivaa tan keene ||1231||

The ghosts and fiends are running raising shrieks and the Yoginis have taken the bowls in their hands, Shiva is also roaming there alongwith his ganas and the dead lying there have been reduced into half, because their flesh in being eaten.1231.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਮੂਰਛਾ ਤੇ ਪਾਛੇ ਘਰੀ ਤੀਨਿ ਭਏ ਹਰਿ ਚੇਤ ॥

moorachhaa te paachhe gharee teen bhe har chet ||

ਦਾਰੁਕ ਸੋ ਕਹਿਓ ਹਾਕਿ ਰਥੁ ਪੁਨਿ ਆਏ ਜਹ ਖੇਤੁ ॥੧੨੩੨॥

dhaaruk so kahio haak rath pun aae jeh khet ||1232||

Krishna regained consciousness after about three gharis (short span of time) of remaining unconscious and getting his chariot driven by Daruk, he reached the battlefield again.1232.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਜਾਨੋ ਸਹਾਇ ਭਯੋ ਹਰਿ ਕੋ ਬਹੁਰੋ ਜਦੁ ਬੰਸਨਿ ਕੋਪ ਜਗਿਯੋ ॥

jaano sahai bhayo har ko bahuro jadh ba(n)san kop jagiyo ||

When the warriors of Yadava can saw Krishna coming for their help

ਅਮਿਟੇਸ ਸੋ ਧਾਇ ਅਰੇ ਰਨ ਮੈ ਤਿਹ ਜੋਧਨ ਸੋ ਨਹੀ ਏਕ ਭਗਿਯੋ ॥

amiTes so dhai are ran mai teh jodhan so nahee ek bhagiyo ||

The anger awoke in them, they ran to fight against Amit Singh and none of them ran away from the battlefield

ਗਹਿ ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਗਦਾ ਅਤਿ ਹੀ ਦਲੁ ਆਹਵ ਕੋ ਉਮਗਿਯੋ ॥

geh baan kamaan kirapaan gadhaa at hee dhal aahav ko umagiyo ||

ਬਹੁ ਸ੍ਰਉਨ ਪਗੇ ਰੰਗਿ ਸ੍ਯਾਮ ਜਗੇ ਮਨੋ ਆਗਿ ਲਗੇ ਗਨ ਸਾਲ ਦਗਿਯੋ ॥੧੨੩੩॥

bahu sraun page ra(n)g sayaam jage mano aag lage gan saal dhagiyo ||1233||

The forces rushed forward taking their swords, bows, arrows, maces etc., the warriors filled with blood were gleaming like a heap of straw burning in fire.1233.

ਬਿਬਿਧਾਯੁਧ ਲੈ ਪੁਨਿ ਜੁਧੁ ਕੀਓ ਅਤਿ ਹੀ ਮਨ ਮੈ ਭਟ ਕੋਪ ਭਰੇ ॥

bibidhaayudh lai pun judh keeo at hee man mai bhaT kop bhare ||

The warriors waged the war in fury taking up their weapons

ਮੁਖ ਤੇ ਕਹਿ ਮਾਰੁ ਹੀ ਮਾਰ ਪਰੇ ਲਖਿ ਕੈ ਰਨ ਕਉ ਨਹੀ ਨੈਕੁ ਡਰੇ ॥

mukh te keh maar hee maar pare lakh kai ran kau nahee naik ddare ||

All were shouting “Kill, Kill” and not fearing even slightly

ਪੁਨਿ ਯਾ ਬਿਧਿ ਸਿਉ ਕਬਿ ਰਾਮੁ ਕਹੈ ਜਦੁਬੀਰ ਘਨੇ ਅਰਿ ਸਾਥ ਅਰੇ ॥

pun yaa bidh siau kab raam kahai jadhubeer ghane ar saath are ||

The poet says again that Krishna resisted numerous warriors

ਰਿਸਿ ਭੂਪ ਤਬੈ ਬਲ ਕੈ ਅਸਿ ਲੈ ਰਿਪੁ ਕੇ ਤਨ ਦ੍ਵੈ ਕਰਿ ਚਾਰ ਕਰੇ ॥੧੨੩੪॥

ris bhoop tabai bal kai as lai rip ke tan dhavai kar chaar kare ||1234||

On the other side, the king Amit Singh, in great rage, simultaneously chopped the bodies of two warriors at a time into four parts.1234.

ਐਸੀ ਨਿਹਾਰਿ ਕੈ ਮਾਰਿ ਮਚੀ ਜੋਊ ਜੀਵਤ ਥੇ ਤਜਿ ਜੁਧੁ ਪਰਾਨੇ ॥

aaisee nihaar kai maar machee jouoo jeevat the taj judh paraane ||

Seeing such a dreadful war, those warriors who were coming for fighting left and ran away from war-arena