Ang 361

ਕਰਿ ਕੈ ਬਸਿ ਵਾ ਸੰਗਿ ਐਸੇ ਕਹੀ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਜਦੁਰਾਇ ਕਹਾਨੀ ॥

kar kai bas vaa sa(n)g aaise kahee kab sayaam kahai jadhurai kahaanee ||

ਪੈ ਰਸ ਰੀਤਹਿ ਕੀ ਅਤਿ ਹੀ ਜੁ ਹੁਤੀ ਸਮ ਮਾਨਹੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਨੀ ॥

pai ras reeteh kee at hee ju hutee sam maanahu a(n)mirat baanee ||

In this way , subduing Radha, Krishna extended further the story of his passionate love and with his nectar-like words he led the tradition of passionate love to the extreme

ਤੇਰੋ ਕਹਾ ਬਿਗਰੈ ਬ੍ਰਿਜ ਨਾਰਿ ਕਹਿਯੋ ਇਹ ਭਾਤਿ ਸ੍ਯਾਮ ਗੁਮਾਨੀ ॥

tero kahaa bigarai biraj naar kahiyo ieh bhaat sayaam gumaanee ||

ਅਉਰ ਸਭੈ ਤ੍ਰੀਯ ਚੇਰਿਨ ਹੈ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਤਿਨ ਮੈ ਤੂ ਰਾਨੀ ॥੬੭੦॥

aaur sabhai treey cherin hai birakhabhaan sutaa tin mai too raanee ||670||

The proud Krishna said, “O Radha! what harm will come to you in this? All the women are your servants and you are the only queen amongst them.”670.

ਜਹਾ ਚੰਦ ਕੀ ਚਾਦਨੀ ਛਾਜਤ ਹੈ ਜਹਾ ਪਾਤ ਚੰਬੇਲੀ ਕੇ ਸੇਜ ਡਹੀ ਹੈ ॥

jahaa cha(n)dh kee chaadhanee chhaajat hai jahaa paat cha(n)belee ke sej ddahee hai ||

Where there is moonshine and a bed of the flowers of jasmine

ਸੇਤ ਜਹਾ ਗੁਲ ਰਾਜਤ ਹੈ ਜਿਹ ਕੇ ਜਮੁਨਾ ਢਿਗ ਆਇ ਬਹੀ ਹੈ ॥

set jahaa gul raajat hai jeh ke jamunaa ddig aai bahee hai ||

Where there are white flowers and Yamuna is flowing nearby

ਤਾਹੀ ਸਮੈ ਹਰਿ ਰਾਧੇ ਗ੍ਰਸੀ ਉਪਮਾ ਤਿਹ ਕੀ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੀ ਹੈ ॥

taahee samai har raadhe grasee upamaa teh kee kab sayaam kahee hai ||

There Krishna embraced Radha

ਸੇਤ ਤ੍ਰੀਯਾ ਤਨ ਸ੍ਯਾਮ ਹਰੀ ਮਨੋ ਸੋਮ ਕਲਾ ਇਹ ਰਾਹੁ ਗਹੀ ਹੈ ॥੬੭੧॥

set treeyaa tan sayaam haree mano som kalaa ieh raahu gahee hai ||671||

The white-coloured Radha and the black-coloured Krishna together appear like the moonlight coming on this path.671.

ਤਿਹ ਕੋ ਹਰਿ ਜੂ ਫਿਰਿ ਛੋਰਿ ਦਯੋ ਸੋਊ ਕੁੰਜ ਗਲੀ ਕੇ ਬਿਖੈ ਬਨ ਮੈ ॥

teh ko har joo fir chhor dhayo souoo ku(n)j galee ke bikhai ban mai ||

ਫਿਰਿ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਮੈ ਸੋਊ ਜਾਇ ਮਿਲੀ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਕੈ ਅਪੁਨੇ ਤਨ ਮੈ ॥

fir gavaiaarin mai souoo jai milee at aana(n)dh kai apune tan mai ||

Then Krishna left her in the alcove and in great delight she went to meet the other gopis

ਅਤਿ ਤਾ ਛਬਿ ਕੀ ਉਪਮਾ ਹੈ ਕਹੀ ਉਪਜੀ ਜੁ ਕੋਊ ਕਬਿ ਕੈ ਮਨ ਮੈ ॥

at taa chhab kee upamaa hai kahee upajee ju kouoo kab kai man mai ||

ਮਨੋ ਕੇਹਰਿ ਤੇ ਛੁਟਵਾਇ ਮਿਲੀ ਮ੍ਰਿਗਨੀ ਕੋ ਮਨੋ ਮ੍ਰਿਗੀਯਾ ਬਨ ਮੈ ॥੬੭੨॥

mano kehar te chhuTavai milee miraganee ko mano mirageeyaa ban mai ||672||

Describing the beauty of that spectacle, the poet says that she went to meet the other gopis like a doe, escaping the clutches of a lion, joins the herd of deers.672.

ਫਿਰਿ ਜਾਇ ਕੈ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਮੈ ਹਰਿ ਜੂ ਅਤਿ ਹੀ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਖੇਲ ਮਚਾਯੋ ॥

fir jai kai gavaiaarin mai har joo at hee ik su(n)dhar khel machaayo ||

Krishna began to play a charming play amongst the gopis

ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਹੂੰ ਕੇ ਹਾਥ ਪੈ ਹਾਥ ਧਰਿਯੋ ਅਤਿ ਸਹੀ ਮਨ ਮੈ ਸੁਖੁ ਪਾਯੋ ॥

cha(n)dhrabhagaa hoo(n) ke haath pai haath dhariyo at sahee man mai sukh paayo ||

He placed his hand on the hand of Chandarbhaga, by which she experienced extreme pleasure

ਗਾਵਤ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਹੈ ਸਭ ਗੀਤ ਜੋਊ ਉਨ ਕੈ ਮਨ ਭੀਤਰ ਭਾਯੋ ॥

gaavat gavaiaarin hai sabh geet jouoo un kai man bheetar bhaayo ||

The gopis began to sing their favourite song

ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਮਨਿ ਆਨੰਦ ਕੈ ਮਨ ਕੋ ਫੁਨਿ ਸੋਕ ਸਭੈ ਬਿਸਰਾਯੋ ॥੬੭੩॥

sayaam kahai man aana(n)dh kai man ko fun sok sabhai bisaraayo ||673||

The poet Shyam says that they were extremely pleased and all the sorrow of their mind ended.673.

ਹਰਿ ਨਾਚਤ ਨਾਚਤ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਮੈ ਹਸਿ ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਹੂੰ ਕੀ ਓਰਿ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥

har naachat naachat gavaiaarin mai has cha(n)dhrabhagaa hoo(n) kee or nihaariyo ||

During his dance, Krishna saw smilingly towards Chandarbhaga

ਸੋਊ ਹਸੀ ਇਤ ਤੇ ਏ ਹਸੇ ਜਦੁਰਾ ਤਿਹ ਸੋ ਬਚਨਾ ਹੈ ਉਚਾਰਿਯੋ ॥

souoo hasee it te e hase jadhuraa teh so bachanaa hai uchaariyo ||

She laughed from this side and from that side Krishna began to talk smilingly with her

ਮੇਰੋ ਮਹਾ ਹਿਤ ਹੈ ਤੁਮ ਸੋ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਇਹ ਹੇਰਿ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥

mero mahaa hit hai tum so birakhabhaan sutaa ieh her bichaariyo ||

ਆਨਿ ਤ੍ਰਿਯਾ ਸੰਗਿ ਹੇਤ ਕਰਿਯੋ ਹਮ ਊਪਰ ਤੇ ਹਰਿ ਚੇਤ ਬਿਸਾਰਿਯੋ ॥੬੭੪॥

aan tirayaa sa(n)g het kariyo ham uoopar te har chet bisaariyo ||674||

Seeing this Radha thought that Krishna was then absorbed in love with another woman and as such his love with her had ended.674.

ਹਰਿ ਰਾਧਿਕਾ ਆਨਨ ਦੇਖਤ ਹੀ ਅਪਨੇ ਮਨ ਮੈ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰਿਯੋ ॥

har raadhikaa aanan dhekhat hee apane man mai ieh bhaat uchaariyo ||

Seeing the face of Krishna, Radha said in her own mind, “Krishna has now been subdued by other women

ਸ੍ਯਾਮ ਭਏ ਬਸਿ ਅਉਰ ਤ੍ਰਿਯਾ ਤਿਹ ਤੇ ਅਤਿ ਪੈ ਮਨਿ ਮਾਨ ਹੀ ਧਾਰਿਯੋ ॥

sayaam bhe bas aaur tirayaa teh te at pai man maan hee dhaariyo ||

Therefore he does not remember me now with his heart”

ਆਨੰਦ ਥੋ ਜਿਤਨੋ ਮਨ ਮੈ ਤਿਤਨੋ ਇਹ ਭਾਖਿ ਬਿਦਾ ਕਰਿ ਡਾਰਿਯੋ ॥

aana(n)dh tho jitano man mai titano ieh bhaakh bidhaa kar ddaariyo ||

Saying this, she bade farewell to bliss from her mind

ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਮੁਖਿ ਚੰਦ ਦੁਤੈ ਸਭ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਤੇ ਘਟ ਮੋਹਿ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥੬੭੫॥

cha(n)dhrabhagaa mukh cha(n)dh dhutai sabh gavaiaarin te ghaT moh bichaariyo ||675||

She thought that the face of Chandarbhaga is like moon for Krishna and he loves her the least out of all the gopis.675.

ਕਹਿ ਕੈ ਇਹ ਭਾਤਿ ਸੋਊ ਤਬ ਹੀ ਅਪਨੇ ਮਨ ਮੈ ਇਹ ਬਾਤ ਬਿਚਾਰੀ ॥

keh kai ieh bhaat souoo tab hee apane man mai ieh baat bichaaree ||

ਪ੍ਰੀਤ ਕਰੀ ਹਰਿ ਆਨਹਿ ਸੋ ਤਜਿ ਖੇਲ ਸਭੈ ਉਠਿ ਧਾਮਿ ਸਿਧਾਰੀ ॥

preet karee har aaneh so taj khel sabhai uTh dhaam sidhaaree ||

Saying thus, she ruminated in her mind and thinking that Krishna then loved someone else, she started for her home

ਐਸ ਕਰੀ ਗਨਤੀ ਮਨ ਮੈ ਉਪਮਾ ਤਿਹ ਕੀ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਉਚਾਰੀ ॥

aais karee ganatee man mai upamaa teh kee kab sayaam uchaaree ||

ਤ੍ਰੀਯਨ ਬੀਚ ਚਲੈਗੀ ਕਥਾ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨੁ ਸੁਤਾ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥਿ ਬਿਸਾਰੀ ॥੬੭੬॥

treeyan beech chalaigee kathaa birakhabhaan sutaa birajanaath bisaaree ||676||

The poet Shyam says, “Now it will be talked among women that Krishna has forgotton Radha.”676.

ਅਥ ਰਾਧਿਕਾ ਕੋ ਮਾਨ ਕਥਨੰ ॥

ath raadhikaa ko maan kathana(n) ||

Now begins the description of the honouring of Radha

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਇਹ ਭਾਤਿ ਚਲੀ ਕਹਿ ਕੈ ਸੁ ਤ੍ਰਿਯਾ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਸੋਊ ਕੁੰਜ ਗਲੀ ਹੈ ॥

eeh bhaat chalee keh kai su tirayaa kab sayaam kahai souoo ku(n)j galee hai ||

Saying thus, Radha is leaving the alcove

ਚੰਦਮੁਖੀ ਤਨ ਕੰਚਨ ਸੇ ਸਭ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਤੇ ਜੋਊ ਖੂਬ ਭਲੀ ਹੈ ॥

cha(n)dhamukhee tan ka(n)chan se sabh gavaiaarin te jouoo khoob bhalee hai ||

Radha, the most beautiful amongst the gopis has the face like moon and the body like gold

ਮਾਨ ਕੀਯੋ ਨਿਖਰੀ ਤਿਨ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਨੀ ਸੀ ਮਨੋ ਸੁ ਬਿਨਾ ਹੀ ਅਲੀ ਹੈ ॥

maan keeyo nikharee tin te miraganee see mano su binaa hee alee hai ||

Having been proud, she now was separated from her friends like a doe from the herd of does

ਯੌ ਉਪਜੀ ਉਪਮਾ ਮਨ ਮੈ ਪਤਿ ਸੋ ਰਤਿ ਮਾਨਹੁ ਰੂਠਿ ਚਲੀ ਹੈ ॥੬੭੭॥

yau upajee upamaa man mai pat so rat maanahu rooTh chalee hai ||677||

On seeing her, it seemed that Rati, being angry with the god of love, was leaving him.677.

ਇਤ ਤੇ ਹਰਿ ਖੇਲਤ ਰਾਸ ਬਿਖੈ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਕਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਿਹਾਰੀ ॥

eit te har khelat raas bikhai birakhabhaan sutaa kar preet nihaaree ||

ਪੇਖ ਰਹਿਯੋ ਨ ਪਿਖੀ ਤਿਨ ਮੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਜੁ ਹੁਤੀ ਸੋਊ ਪਿਆਰੀ ॥

pekh rahiyo na pikhee tin mai kab sayaam kahai ju hutee souoo piaaree ||

On this side, Krishna, absorbed in the amorous play, looked towards Radha, but she was nowhere to be seen

ਚੰਦ੍ਰਪ੍ਰਭਾ ਸਮ ਜਾ ਮੁਖ ਹੈ ਤਨ ਕੰਚਨ ਸੋ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ॥

cha(n)dhraprabhaa sam jaa mukh hai tan ka(n)chan so at su(n)dhar naaree ||

ਕੈ ਗ੍ਰਿਹਿ ਮਾਨ ਕੈ ਨੀਦ ਗਈ ਕਿ ਕੋਊ ਉਨਿ ਮਾਨ ਕੀ ਬਾਤ ਬਿਚਾਰੀ ॥੬੭੮॥

kai gireh maan kai needh giee k kouoo un maan kee baat bichaaree ||678||

Radha, whose face is like the moon and whose body is like gold and who is extremely charming has either gone to her home under the impact of sleep or because of some pride and thinking about it, she has left.678.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਬਾਚ ॥

kaanreh baach ||

Speech of Krishna:

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA

ਬਿਜਛਟਾ ਜਿਹ ਨਾਮ ਸਖੀ ਕੋ ਹੈ ਸੋਊ ਸਖੀ ਜਦੁਰਾਇ ਬੁਲਾਈ ॥

bijachhaTaa jeh naam sakhee ko hai souoo sakhee jadhurai bulaiee ||

Krishna called the young damsel named Vidhuchhata

ਅੰਗ ਪ੍ਰਭਾ ਜਿਹ ਕੰਚਨ ਸੀ ਜਿਹ ਤੇ ਮੁਖ ਚੰਦ ਛਟਾ ਛਬਿ ਪਾਈ ॥

a(n)g prabhaa jeh ka(n)chan see jeh te mukh cha(n)dh chhaTaa chhab paiee ||

Her body glistened like gold and the glory of her face was like moon

ਤਾ ਸੰਗਿ ਐਸੇ ਕਹਿਯੋ ਹਰਿ ਜੂ ਸੁਨ ਤੂ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਪਹਿ ਜਾਈ ॥

taa sa(n)g aaise kahiyo har joo sun too birakhabhaan sutaa peh jaiee ||

ਪਾਇਨ ਪੈ ਬਿਨਤੀਅਨ ਕੈ ਅਤਿ ਹੇਤ ਕੇ ਭਾਵ ਸੋ ਲਿਆਉ ਮਨਾਈ ॥੬੭੯॥

pain pai binateean kai at het ke bhaav so liaau manaiee ||679||

Krishna called her and said, “You go to Radha and falling at her feet request her and persuade her to come.”679.

ਜਦੁਰਾਇ ਕੀ ਸੁਨ ਕੈ ਬਤੀਆ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਜੋਊ ਬਾਲ ਭਲੀ ਹੈ ॥

jadhurai kee sun kai bateeaa birakhabhaan sutaa jouoo baal bhalee hai ||

ਰੂਪ ਮਨੋ ਸਮ ਸੁੰਦਰ ਮੈਨ ਕੇ ਮਾਨਹੁ ਸੁੰਦਰਿ ਕੰਜ ਕਲੀ ਹੈ ॥

roop mano sam su(n)dhar main ke maanahu su(n)dhar ka(n)j kalee hai ||

Listening to the words of Krishna, the king of Yadavas, the young damsel obeying him, started towards Radha, who is charming like the god of love and lotus,

ਤਾ ਕੇ ਮਨਾਇਬੇ ਕਾਜ ਚਲੀ ਹਰਿ ਕੋ ਫੁਨਿ ਆਇਸ ਪਾਇ ਅਲੀ ਹੈ ॥

taa ke manaibe kaaj chalee har ko fun aais pai alee hai ||

ਯੋ ਉਪਜੀ ਜੀਯ ਮੈ ਉਪਮਾ ਕਰ ਤੇ ਚਕਈ ਮਨੋ ਛੂਟਿ ਚਲੀ ਹੈ ॥੬੮੦॥

yo upajee jeey mai upamaa kar te chakiee mano chhooT chalee hai ||680||

In order to persuade her she moved like a disc slipping from the hand.680.