Ang 241

ਝੰਝਾਗੜਦੀ ਝੜਕ ਦੈ ਝੜ ਸਮੈ ਝਲਮਲ ਝੁਕਿ ਬਿੱਜੁਲ ਝੜੀਅ ॥੩੯੧॥

jha(n)jhaagaRadhee jhaRak dhai jhaR samai jhalamal jhuk bi'jul jhaReea ||391||

Which are falling with sound like the lightning from the sky.391.

ਨਾਗੜਦੀ ਨਾਰਾਤਕ ਗਿਰਤ ਦਾਗੜਦੀ ਦੇਵਾਤਕ ਧਾਯੋ ॥

naagaRadhee naaraatak girat dhaagaRadhee dhevaatak dhaayo ||

When Narantak fell down, Devantak ran forward,

ਜਾਗੜਦੀ ਜੁੱਧ ਕਰਿ ਤੁਮਲ ਸਾਗੜਦੀ ਸੁਰਲੋਕ ਸਿਧਾਯੋ ॥

jaagaRadhee ju'dh kar tumal saagaRadhee suralok sidhaayo ||

And fighting bravely left for heven

ਦਾਗੜਦੀ ਦੇਵ ਰਹਸੰਤ ਆਗੜਦੀ ਆਸੁਰਣ ਰਣ ਸੋਗੰ ॥

dhaagaRadhee dhev rahasa(n)t aagaRadhee aasuran ran soga(n) ||

On seeing this the gods were filled with joy and there was anguish in the army of demos

ਸਾਗੜਦੀ ਸਿੱਧ ਸਰ ਸੰਤ ਨਾਗੜਦੀ ਨਾਚਤ ਤਜਿ ਜੋਗੰ ॥

saagaRadhee si'dh sar sa(n)t naagaRadhee naachat taj joga(n) ||

The Siddhas (adepts) and saints, forsaking their Yoga contemplation, began to dance

ਖੰਖਾਗੜਦੀ ਖਯਾਹ ਭਏ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਖਲ ਪਾਗੜਦੀ ਪੁਹਪ ਡਾਰਤ ਅਮਰ ॥

kha(n)khaagaRadhee khayaeh bhe praapat khal paagaRadhee puhap ddaarat amar ||

There was destruction of the army of demons and the gods showered flowers,

ਜੰਜਾਗੜਦੀ ਸਕਲ ਜੈ ਜੈ ਜਪੈ ਸਾਗੜਦੀ ਸੁਰਪੁਰਹਿ ਨਾਰ ਨਰ ॥੩੯੨॥

ja(n)jaagaRadhee sakal jai jai japai saagaRadhee surapureh naar nar ||392||

And the males and females of the city of gods hailed the victory.392.

ਰਾਗੜਦੀ ਰਾਵਣਹਿ ਸੁਨਯੋ ਸਾਗੜਦੀ ਦੋਊ ਸੁਤ ਰਣ ਜੁੱਝੇ ॥

raagaRadhee raavaneh sunayo saagaRadhee dhouoo sut ran ju'jhe ||

Ravana also heard that both his sons, and many other warriors had died while fighting

ਬਾਗੜਦੀ ਬੀਰ ਬਹੁ ਗਿਰੇ ਆਗੜਦੀ ਆਹਵਹਿ ਅਰੁੱਝੇ ॥

baagaRadhee beer bahu gire aagaRadhee aahaveh aru'jhe ||

The corpses lie scattered in the battlefield and the vultures, while tearing away the flesh, are shrieking

ਲਾਗੜਦੀ ਲੁੱਥ ਬਿੱਥੁਰੀ ਚਾਗੜਦੀ ਚਾਵੰਡ ਚਿੰਕਾਰੰ ॥

laagaRadhee lu'th bi'thuree chaagaRadhee chaava(n)dd chi(n)kaara(n) ||

The streams of blood have flowed in the battlefield,

ਨਾਗੜਦੀ ਨੱਦ ਭਏ ਗੱਦ ਕਾਗੜਦੀ ਕਾਲੀ ਕਿਲਕਾਰੰ ॥

naagaRadhee na'dh bhe ga'dh kaagaRadhee kaalee kilakaara(n) ||

And the goddess Kali is raising horrible shots

ਭੰਭਾਗੜਦੀ ਭਯੰਕਰ ਜੁੱਧ ਭਯੋ ਜਾਗੜਦੀ ਜੂਹ ਜੁੱਗਣ ਜੁਰੀਅ ॥

bha(n)bhaagaRadhee bhaya(n)kar ju'dh bhayo jaagaRadhee jooh ju'gan jureea ||

There has been a frightening war and the Yoginis, having gathered for drinking blood,

ਕੰਕਾਗੜਦੀ ਕਿਲੱਕਤ ਕੁਹਰ ਕਰ ਪਾਗੜਦੀ ਪੱਤ੍ਰ ਸ੍ਰੋਣਤ ਭਰੀਅ ॥੩੯੩॥

ka(n)kaagaRadhee kila'kat kuhar kar paagaRadhee pa'tr sronat bhareea ||393||

And having filled their bowls, they are shrieking violently.393.

ਇਤਿ ਦੇਵਾਤਕ ਨਰਾਤਕ ਬਧਹਿ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ॥੯॥

eit dhevaatak naraatak badheh dhiaai samaapatam sat ||9||

End of the chapter entitled ‘The Killin of Devantak Narantak’.

ਅਥ ਪ੍ਰਹਸਤ ਜੁੱਧ ਕਥਨੰ ॥

ath prahasat ju'dh kathana(n) ||

Now begins the description of the war with Prahasta :

ਸੰਗੀਤ ਛਪੈ ਛੰਦ ॥

sa(n)geet chhapai chha(n)dh ||

SANGEET CHHAPAI STANZA

ਪਾਗੜਦੀ ਪ੍ਰਹਸਤ ਪਠਿਯੋ ਦਾਗੜਦੀ ਦੈਕੈ ਦਲ ਅਨਗਨ ॥

paagaRadhee prahasat paThiyo dhaagaRadhee dhaikai dhal anagan ||

ਕਾਗੜਦੀ ਕੰਪ ਭੂਅ ਉਠੀ ਬਾਗੜਦੀ ਬਾਜੀਯ ਖੁਰੀਅਨ ਤਨ ॥

kaagaRadhee ka(n)p bhooa uThee baagaRadhee baajeey khureean tan ||

Then Ravana sent innumerable soldiers with Prahasta for waging the war and the earth trembled under the impact of horses hoofs.

ਨਾਗੜਦੀ ਨੀਲ ਤਿਹ ਝਿਣਯੋ ਭਾਗੜਦੀ ਗਹਿ ਭੂਮਿ ਪਛਾੜੀਅ ॥

naagaRadhee neel teh jhinayo bhaagaRadhee geh bhoom pachhaaReea ||

ਸਾਗੜਦੀ ਸਮਰ ਹਹਕਾਰ ਦਾਗੜਦੀ ਦਾਨਵ ਦਲ ਭਾਰੀਅ ॥

saagaRadhee samar hahakaar dhaagaRadhee dhaanav dhal bhaareea ||

Neel entangled himself with him and threw him on the ground and there was great lamentation in the demon forces.

ਘੰਘਾਗੜਦੀ ਘਾਇ ਭਕਭਕ ਕਰਤ ਰਾਗੜਦੀ ਰੁਹਿਰ ਰਣ ਰੰਗ ਬਹਿ ॥

gha(n)ghaagaRadhee ghai bhakabhak karat raagaRadhee ruhir ran ra(n)g beh ||

ਜੰਜਾਗੜਦੀ ਜੁਯਹ ਜੁੱਗਣ ਜਪੈ ਕਾਗੜਦੀ ਕਾਕ ਕਰ ਕਰਕਕਹ ॥੩੯੪॥

ja(n)jaagaRadhee juyeh ju'gan japai kaagaRadhee kaak kar karakakeh ||394||

The wounds were inflicted from which the blood oozed out and flowed. The gatherings of Yoginis began to recite (their mantras) and the cawing of the crows was heard.394.

ਫਾਗੜਦੀ ਪ੍ਰਹਸਤ ਜੁਝੰਤ ਲਾਗੜਦੀ ਲੈ ਚਲਯੋ ਅੱਪ ਦਲ ॥

faagaRadhee prahasat jujha(n)t laagaRadhee lai chalayo a'p dhal ||

ਭਾਗੜਦੀ ਭੂਮਿ ਭੜਹੜੀ ਕਾਗੜਦੀ ਕੰਪੀ ਦੋਈ ਜਲ ਥਲ ॥

bhaagaRadhee bhoom bhaRahaRee kaagaRadhee ka(n)pee dhoiee jal thal ||

Fighting very bravely alongwith his forces, Prahasta advance forward and with his movement the earth and the water felt a sensation

ਨਾਗੜਦੀ ਨਾਦ ਨਿੱਹ ਨੱਦ ਭਾਗੜਦੀ ਰਣ ਭੇਰਿ ਭਯੰਕਰ ॥

naagaRadhee naadh ni'h na'dh bhaagaRadhee ran bher bhaya(n)kar ||

There was dreadful sound and the dreadful resonance of drums was heard

ਸਾਗੜਦੀ ਸਾਗ ਝਲਹਲਤ ਚਾਗੜਦੀ ਚਮਕੰਤ ਚਲਤ ਸਰ ॥

saagaRadhee saag jhalahalat chaagaRadhee chamaka(n)t chalat sar ||

The lances glittered and the shining arrows were discharged

ਖੰਖਾਗੜਦੀ ਖੇਤਿ ਖੜਗ ਖਿਮਕਤ ਖਹਤ ਚਾਗੜਦੀ ਚਟਕ ਚਿਨਗੈਂ ਕਢੈ ॥

kha(n)khaagaRadhee khet khaRag khimakat khahat chaagaRadhee chaTak chinagai(n) kaddai ||

There was rattling of spears and with their blows on the shields the sparks arose

ਠੰਠਾਗੜਦੀ ਠਾਟ ਠੱਟ ਕਰ ਮਨੋ ਠਾਗੜਦੀ ਠਣਕ ਠਠਿਅਰ ਗਢੈ ॥੩੯੫॥

Tha(n)ThaagaRadhee ThaaT Tha'T kar mano ThaagaRadhee Thanak ThaThiar gaddai ||395||

Such a knocking sound was heard the sparks arose such a knocking sound was heard as though a tinker was fashioning a utensil.395.

ਢਾਗੜਦੀ ਢਾਲ ਉਛਲਹਿ ਬਾਗੜਦੀ ਰਣ ਬੀਰ ਬਬੱਕਹਿ ॥

ddaagaRadhee ddaal uchhaleh baagaRadhee ran beer baba'keh ||

The shields sprang up and the warriors began to shout at each other with one tone

ਆਗੜਦੀ ਇਕ ਲੈ ਚਲੈਂ ਇਕ ਕਹੁ ਇਕ ਉਚੱਕਹਿ ॥

aagaRadhee ik lai chalai(n) ik kahu ik ucha'keh ||

The weapons were struck and they rose high and then fell down.

ਤਾਗੜਦੀ ਤਾਲ ਤੰਬੂਰੰ ਬਾਗੜਦੀ ਰਣ ਬੀਨ ਸੁ ਬੱਜੈ ॥

taagaRadhee taal ta(n)boora(n) baagaRadhee ran been su ba'jai ||

It appeared that the stringed musical instruments and lyers were played in one tune

ਸਾਗੜਦੀ ਸੰਖ ਕੇ ਸਬਦ ਗਾਗੜਦੀ ਗੈਵਰ ਗਲ ਗੱਜੈ ॥

saagaRadhee sa(n)kh ke sabadh gaagaRadhee gaivar gal ga'jai ||

The sound of the conches thundered all around

ਧੰਧਾਗੜਦੀ ਧਰਣਿ ਧੜ ਧੁਕਿ ਪਰਤ ਚਾਗੜਦੀ ਚਕਤ ਚਿਤ ਮਹਿ ਅਮਰ ॥

dha(n)dhaagaRadhee dharan dhaR dhuk parat chaagaRadhee chakat chit meh amar ||

ਪੰਪਾਗੜਦੀ ਪੁਹਪ ਬਰਖਾ ਕਰਤ ਜਾਗੜਦੀ ਜੱਛ ਗੰਧ੍ਰਬ ਬਰ ॥੩੯੬॥

pa(n)paagaRadhee puhap barakhaa karat jaagaRadhee ja'chh ga(n)dhrab bar ||396||

The heart of he beat and seeing the dreadfulness of war the gods also wondered and the Yakshas, Gandharvas etc. began to shower flowers.396.

ਝਾਗੜਦੀ ਝੁੱਝ ਭਟ ਗਿਰੈਂ ਮਾਗੜਦੀ ਮੁਖ ਮਾਰ ਉਚਾਰੈ ॥

jhaagaRadhee jhu'jh bhaT girai(n) maagaRadhee mukh maar uchaarai ||

The warriors even falling down began to shout “Kill, Kill” from their mouths

ਸਾਗੜਦੀ ਸੰਜ ਪੰਜਰੇ ਘਾਗੜਦੀ ਘਣੀਅਰ ਜਣੁ ਕਾਰੈ ॥

saagaRadhee sa(n)j pa(n)jare ghaagaRadhee ghaneear jan kaarai ||

Wearing their gauzy armours they appeared like the waving dark clouds

ਤਾਗੜਦੀ ਤੀਰ ਬਰਖੰਤ ਗਾਗੜਦੀ ਗਹਿ ਗਦਾ ਗਰਿਸਟੰ ॥

taagaRadhee teer barakha(n)t gaagaRadhee geh gadhaa garisaTa(n) ||

ਮਾਗੜਦੀ ਮੰਤ੍ਰ ਮੁਖ ਜਪੈ ਆਗੜਦੀ ਅੱਛਰ ਬਰ ਇਸਟੰ ॥

maagaRadhee ma(n)tr mukh japai aagaRadhee a'chhar bar isaTa(n) ||

There was shower of maces and arrows and the heavenly damsels began to recite mantras in order to wed their dear warriors.

ਸੰਸਾਗੜਦੀ ਸਦਾ ਸਿਵ ਸਿਮਰ ਕਰ ਜਾਗੜਦੀ ਜੂਝ ਜੋਧਾ ਮਰਤ ॥

sa(n)saagaRadhee sadhaa siv simar kar jaagaRadhee joojh jodhaa marat ||

ਸੰਸਾਗੜਦੀ ਸੁਭਟ ਸਨਮੁਖ ਗਿਰਤ ਆਗੜਦੀ ਅਪੱਛਰਨ ਕਹ ਬਰਤ ॥੩੯੭॥

sa(n)saagaRadhee subhaT sanamukh girat aagaRadhee apa'chharan keh barat ||397||

The heroes remembered Shiva and died while fighting and on their falling down the heavenly damsels advanced to wed them.397.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਇਤੈ ਉੱਚਰੇ ਰਾਮ ਲੰਕੇਸ ਬੈਣੰ ॥

eitai u'chare raam la(n)kes baina(n) ||

ਉਤੈ ਦੇਵ ਦੇਖੈ ਚੜੈ ਰਥ ਗੈਣੰ ॥

autai dhev dhekhai chaRai rath gaina(n) ||

On this side there is dialogue between Ram and Ravana and on the other side the gods mounted on their chariots in the sky are looking at this scene.

ਕਹੋ ਏਕ ਏਕੰ ਅਨੇਕੰ ਪ੍ਰਕਾਰੰ ॥

kaho ek eka(n) aneka(n) prakaara(n) ||

ਮਿਲੇ ਜੁੱਧ ਜੇਤੇ ਸਮੰਤੰ ਲੁੱਝਾਰੰ ॥੩੯੮॥

mile ju'dh jete sama(n)ta(n) lu'jhaara(n) ||398||

All those warriors who are fighting in the battlefield, they can be described one by one in various ways.398.

ਬਭੀਛਣ ਬਾਚ ਰਾਮ ਸੋ ॥

babheechhan baach raam so ||

Speech of Vibhishana addressed to Ram :

ਧੁੰਨੰ ਮੰਡਲਾਕਾਰ ਜਾ ਕੋ ਬਿਰਾਜੈ ॥

dhu(n)na(n) ma(n)ddalaakaar jaa ko biraajai ||

ਸਿਰੰ ਜੈਤ ਪੱਤ੍ਰੰ ਸਿਤੰ ਛੱਤ੍ਰ ਛਾਜੈ ॥

sira(n) jait pa'tra(n) sita(n) chha'tr chhaajai ||

He, who has the spherical bow and on whose head the white canopy is rotating like a letter of victory