Ang 227

ਮਾਤਾ ਬਾਚ ॥

maataa baach ||

Speech of the Mother :

ਕਬਿੱਤ ॥

kabi't ||

KABIT

ਸਭੈ ਸੁਖ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਗਾੜੋ ਦੁਖ ਦੇਤ ਭਏ ਰਾਜਾ ਦਸਰਥ ਜੂ ਕੱਉ ਕੈ ਕੈ ਆਜ ਪਾਤ ਹੋ ॥

sabhai sukh lai ke ge gaaRo dhukh dhet bhe raajaa dhasarath joo ka'au kai kai aaj paat ho ||

They had taken all the comforts with them and giving us great agony, they have left us to see also the agony of the death of king Dasrath.

ਅਜ ਹੂੰ ਨ ਛੀਜੈ ਬਾਤ ਮਾਨ ਲੀਜੈ ਰਾਜ ਕੀਜੈ ਕਹੋ ਕਾਜ ਕਉਨ ਕੌ ਹਮਾਰੇ ਸ੍ਰੋਣ ਨਾਤ ਹੋ ॥

aj hoo(n) na chheejai baat maan leejai raaj keejai kaho kaaj kaun kau hamaare sron naat ho ||

The king ram, seeing and listening to all this, is not softening, O Ram! accept now whatever we say, please tell, who is the survivor Lord here?

ਰਾਜਸੀ ਕੇ ਧਾਰੌ ਸਾਜ ਸਾਧਨ ਕੈ ਕੀਜੈ ਕਾਜ ਕਹੋ ਰਘੁਰਾਜ ਆਜ ਕਾਹੇ ਕੱਉ ਸਿਧਾਤ ਹੋ ॥

raajasee ke dhaarau saaj saadhan kai keejai kaaj kaho raghuraaj aaj kaahe ka'au sidhaat ho ||

O Ram! take the reins of kingdom and do all the work. Tell us, why are you going now?

ਤਾਪਸੀ ਕੇ ਭੇਸ ਕੀਨੇ ਜਾਨਕੀ ਕੌ ਸੰਗ ਲੀਨੇ ਮੇਰੇ ਬਨਬਾਸੀ ਮੋ ਉਦਾਸੀ ਦੀਏ ਜਾਤ ਹੋ ॥੨੬੫॥

taapasee ke bhes keene jaanakee kau sa(n)g leene mere banabaasee mo udhaasee dhe'ee jaat ho ||265||

O exiled Ram in the garb of an ascetic and taking Janaki (Sita) with you, why are you giving me sadness?265.

ਕਾਰੇ ਕਾਰੇ ਕਰਿ ਬੇਸ ਰਾਜਾ ਜੂ ਕੌ ਛੋਰਿ ਦੇਸ ਤਾਪਸੀ ਕੋ ਕੈ ਭੇਸ ਸਾਥਿ ਹੀ ਸਿਧਾਰਿ ਹੌ ॥

kaare kaare kar bes raajaa joo kau chhor dhes taapasee ko kai bhes saath hee sidhaar hau ||

I shall also put on the black garb leaving the country of the king, and becoming an ascetic, I shall accompany you.

ਕੁਲ ਹੂੰ ਕੀ ਕਾਨ ਛੋਰੋਂ ਰਾਜਸੀ ਕੇ ਸਾਜ ਤੋਰੋਂ ਸੰਗਿ ਤੇ ਨ ਮੋਰੋਂ ਮੁਖ ਐਸੋ ਕੈ ਬਿਚਾਰਿ ਹੌ ॥

kul hoo(n) kee kaan chhoro(n) raajasee ke saaj toro(n) sa(n)g te na moro(n) mukh aaiso kai bichaar hau ||

I shall leave the family practice and abandon the royal splendour, but shall not turn my face away from you.

ਮੁੰਦ੍ਰਾ ਕਾਨ ਧਾਰੌ ਸਾਰੇ ਮੁਖ ਪੈ ਬਿਭੂਤਿ ਡਾਰੌਂ ਹਠਿ ਕੋ ਨ ਹਾਰੌਂ ਪੂਤ ਰਾਜ ਸਾਜ ਜਾਰਿ ਹੌਂ ॥

mu(n)dhraa kaan dhaarau saare mukh pai bibhoot ddaaraua(n) haTh ko na haaraua(n) poot raaj saaj jaar haua(n) ||

I shall wear the rings in the ear and smear the ashes over my body. I shall live in persistence, O my son! I shall forsake all the royal paraphernalia.

ਜੁਗੀਆ ਕੋ ਕੀਨੋ ਬੇਸ ਕਉਸਲ ਕੇ ਛੋਰ ਦੇਸ ਰਾਜਾ ਰਾਮਚੰਦ ਜੂ ਕੇ ਸੰਗਿ ਹੀ ਸਿਧਾਰਿ ਹੌਂ ॥੨੬੬॥

jugeeaa ko keeno bes kausal ke chhor dhes raajaa raamacha(n)dh joo ke sa(n)g hee sidhaar haua(n) ||266||

I shall adopt the garb of a yogi, and leaving Kaushal (country), I shall go with the king Ram.266.

ਅਪੂਰਬ ਛੰਦ ॥

apoorab chha(n)dh ||

APOORAV STANZA

ਕਾਨਨੇ ਗੇ ਰਾਮ ॥

kaanane ge raam ||

ਧਰਮ ਕਰਮੰ ਧਾਮ ॥

dharam karama(n) dhaam ||

ਲੱਛਨੈ ਲੈ ਸੰਗਿ ॥

la'chhanai lai sa(n)g ||

ਜਾਨਕੀ ਸੁਭੰਗਿ ॥੨੬੭॥

jaanakee subha(n)g ||267||

Ram, the abode of religious action, went to the forest alongwith Lakshman and Janaki (Sita).267.

ਤਾਤ ਤਿਆਗੇ ਪ੍ਰਾਨ ॥

taat tiaage praan ||

ਉੱਤਰੇ ਬਯੋਮਾਨ ॥

au'tare bayomaan ||

ਬਿੱਚਰੇ ਬਿਚਾਰ ॥

bi'chare bichaar ||

ਮੰਤ੍ਰੀਯੰ ਅਪਾਰ ॥੨੬੮॥

ma(n)treeya(n) apaar ||268||

On that side the father breathed his last and left for heaven in and air-vehicle of gods. On this side, the ministers reflected on the situation.268.

ਬੈਠਯੋ ਬਸਿਸਟਿ ॥

baiThayo basisaT ||

ਸਰਬ ਬਿੱਪ ਇਸਟ ॥

sarab bi'p isaT ||

ਮੁਕੱਲਿਯੋ ਕਾਗਦ ॥

muka'liyo kaagadh ||

ਪੱਠਏ ਮਾਗਧ ॥੨੬੯॥

pa'The maagadh ||269||

The advice of vasishtha, the eminent Brahmin amongst all the Brahmins, was accepted. A letter was written and sent to Magadh.269.

ਸੰਕੜੇਸਾ ਵੰਤ ॥

sa(n)kaResaa va(n)t ||

ਮੱਤਏ ਮੱਤੰਤ ॥

ma'te ma'ta(n)t ||

ਮੁੱਕਲੇ ਕੇ ਦੂਤ ॥

mu'kale ke dhoot ||

ਪਉਨ ਕੇ ਸੇ ਪੂਤ ॥੨੭੦॥

paun ke se poot ||270||

A very brief discussion was held and several fast-moving messengers like Hanuman were sent.270.

ਅਸਟਨ ਦਯੰਲਾਖ ॥

asaTan dhaya(n)laakh ||

ਦੂਤ ਗੇ ਚਰਬਾਖ ॥

dhoot ge charabaakh ||

ਭਰਤ ਆਗੇ ਜਹਾ ॥

bharat aage jahaa ||

ਜਾਤ ਭੇ ਤੇ ਤਹਾ ॥੨੭੧॥

jaat bhe te tahaa ||271||

Ten messengers, who were specialist in their task, were searched and sent to the place where Bharat resided.271.

ਉਚਰੇ ਸੰਦੇਸ ॥

auchare sa(n)dhes ||

ਊਰਧ ਗੇ ਅਉਧੇਸ ॥

uooradh ge aaudhes ||

ਪੱਤ੍ਰ ਬਾਚੇ ਭਲੇ ॥

pa'tr baache bhale ||

ਲਾਗ ਸੰਗੰ ਚਲੇ ॥੨੭੨॥

laag sa(n)ga(n) chale ||272||

Those messengers delivered the message and told that the king Dasrath had died, Bharat read the letter and accompanied them.272.

ਕੋਪ ਜੀਯੰ ਜਗਯੋ ॥

kop jeeya(n) jagayo ||

ਧਰਮ ਭਰਮੰ ਭਗਯੋ ॥

dharam bharama(n) bhagayo ||

ਕਾਸਮੀਰੰ ਤਜਯੋ ॥

kaasameera(n) tajayo ||

ਰਾਮ ਰਾਮੰ ਭਜਯੋ ॥੨੭੩॥

raam raama(n) bhajayo ||273||

The anger blazed in his mind and the sense of Dharma and respect disappeared from it. They left Kashmir (and started on return journey) and began to remember the Lord.273.

ਪੁੱਜਏ ਅਵੱਧ ॥

pu'je ava'dh ||

ਸੂਰਮਾ ਸਨੱਧ ॥

sooramaa sana'dh ||

ਹੇਰਿਓ ਅਉਧੇਸ ॥

herio aaudhes ||

ਮ੍ਰਿਤਕੰ ਕੇ ਭੇਸ ॥੨੭੪॥

mritaka(n) ke bhes ||274||

The brave hero Bharat reached Oudh and saw the king Dasrath as dead.274.

ਭਰਥ ਬਾਚ ਕੇਕਈ ਸੋਂ ॥

bharath baach kekiee so(n) ||

Speech of Bharat addressed to Kaikeyi :

ਲਖਯੋ ਕਸੂਤ ॥

lakhayo kasoot ||

ਬੁੱਲਯੋ ਸਪੂਤ ॥

bu'layo sapoot ||

ਧ੍ਰਿਗ ਮਈਯਾ ਤੋਹਿ ॥

dhirag mieeyaa toh ||

ਲਜਿ ਲਾਈਯਾ ਮੋਹਿ ॥੨੭੫॥

laj laieeyaa moh ||275||

“O mother! when you saw that the worst had happened and then you called your son you must be reproached, I feel ashamed. 275.