Ang 224

ਅਮੁੰਨ ਮੁੰਨੇ ਅਹੇਹ ਹੇਹੇ ॥

amu(n)n mu(n)ne aheh hehe ||

ਵਿਰਚੰਨ ਨਾਰੀ ਤ ਸੁੱਖ ਕੇਹੇ ॥੨੩੩॥

viracha(n)n naaree ta su'kh kehe ||233||

She deceives those who are undeceivable and makes the chaste ones licentious the house in which the woman has the apprehension, how can there be peace?233.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਇਹ ਬਿਧਿ ਕੇਕਈ ਹਠ ਗਹਯੋ ਬਰ ਮਾਗਨ ਨ੍ਰਿਪ ਤੀਰ ॥

eeh bidh kekiee haTh gahayo bar maagan nirap teer ||

In this way Kaikeyi persisted in her demand for boons from the king

ਅਤਿ ਆਤਰ ਕਿਆ ਕਹਿ ਸਕੈ ਬਿਧਯੋ ਕਾਮ ਕੇ ਤੀਰ ॥੨੩੪॥

at aatar kiaa keh sakai bidhayo kaam ke teer ||234||

The king became greatly agitated but because of the attachment with the winsome wife and under the impact of the god of love (Kamdev), he could not say anything.234.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਪਰ ਪਾਇਨ ਰਹੇ ਮੋਰੇ ਬਚਨ ਅਨੇਕ ॥

bahu bidh par pain rahe more bachan anek ||

ਗਹਿਅਉ ਹਠਿ ਅਬਲਾ ਰਹੀ ਮਾਨਯੋ ਬਚਨ ਨ ਏਕ ॥੨੩੫॥

gahiaau haTh abalaa rahee maanayo bachan na ek ||235||

The king in many ways holding the feet of the queen to back out from his promise, but that woman, showing her weakness (of fair sex) persisted in her demand and did not accept any request of the king.235.

ਬਰ ਦਯੋ ਮੈ ਛੋਰੇ ਨਹੀ ਤੈਂ ਕਰਿ ਕੋਟਿ ਉਪਾਇ ॥

bar dhayo mai chhore nahee tai(n) kar koT upai ||

ਘਰ ਮੋ ਸੁਤ ਕਉ ਦੀਜੀਐ ਬਨਬਾਸੈ ਰਘੁਰਾਇ ॥੨੩੬॥

ghar mo sut kau dheejeeaai banabaasai raghurai ||236||

“I shall not leave you without getting the boons, though you may make millions of efforts. Give the kingdom to my son and exile Ram.”236.

ਭੂਪ ਧਰਨਿ ਬਿਨ ਬੁੱਧਿ ਗਿਰਯੋ ਸੁਨਤ ਬਚਨ ਤ੍ਰਿਯ ਕਾਨ ॥

bhoop dharan bin bu'dh girayo sunat bachan tiray kaan ||

ਜਿਮ ਮ੍ਰਿਗੇਸ ਬਨ ਕੇ ਬਿਖੈ ਬਧਯੋ ਬਧ ਕਰਿ ਬਾਨ ॥੨੩੭॥

jim mirages ban ke bikhai badhayo badh kar baan ||237||

Hearing these words of his wife, the king became unconscious and fell down on the earth like a lion pierced by arrow in the forest.237.

ਤਰਫਰਾਤ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਪਰਯੋ ਸੁਨਿ ਬਨ ਰਾਮ ਉਚਾਰ ॥

tarafaraat pirathavee parayo sun ban raam uchaar ||

ਪਲਕ ਪ੍ਰਾਨ ਤਯਾਗੇ ਤਜਤ ਮੱਧਿ ਸਫਰਿ ਸਰ ਬਾਰ ॥੨੩੮॥

palak praan tayaage tajat ma'dh safar sar baar ||238||

Hearing about the exile or ram the king writhed and fell down on the earth like the pining of the fish out of water and breathing her last.238.

ਰਾਮ ਨਾਮ ਸ੍ਰਵਨਨ ਸੁਣਯੋ ਉਠਿ ਥਿਰ ਭਯੋ ਸੁਚੇਤ ॥

raam naam sravanan sunayo uTh thir bhayo suchet ||

ਜਨੁ ਰਣ ਸੁਭਟ ਗਿਰਯੋ ਉਠਯੋ ਗਹਿ ਅਸ ਨਿਡਰ ਸੁਚੇਤ ॥੨੩੯॥

jan ran subhaT girayo uThayo geh as niddar suchet ||239||

Hearing again the name of Ram the king came to his senses and stood up like a warrior becoming unconscious and falling in war and standing up again holding his sword after becoming conscious.239.

ਪ੍ਰਾਨ ਪਤਨ ਨ੍ਰਿਪ ਬਰ ਸਹੋ ਧਰਮ ਨ ਛੋਰਾ ਜਾਇ ॥

praan patan nirap bar saho dharam na chhoraa jai ||

ਦੈਨ ਕਹੇ ਜੋ ਬਰ ਹੁਤੇ ਤਨ ਜੁਤ ਦਏ ਉਠਾਇ ॥੨੪੦॥

dhain kahe jo bar hute tan jut dhe uThai ||240||

The king accepted death rather than abandonment of his Dharma and the boons which he had promised, he granted them and exiled Ram.240.

ਕੇਕਈ ਬਾਚ ਨ੍ਰਿਪੋ ਬਾਚ ॥

kekiee baach nirapo baach ||

The speeches of Kaikeyi and the King.

ਬਸਿਸਟ ਸੋਂ ॥

basisaT so(n) ||

Addressed to Vasihthea :

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਰਾਮ ਪਯਾਨੋ ਬਨ ਕਰੈ ਭਰਥ ਕਰੈ ਠਕੁਰਾਇ ॥

raam payaano ban karai bharath karai Thakurai ||

“Exile Ram and give the kingdom to Bharat

ਬਰਖ ਚਤਰ ਦਸ ਕੇ ਬਿਤੇ ਫਿਰਿ ਰਾਜਾ ਰਘੁਰਾਇ ॥੨੪੧॥

barakh chatar dhas ke bite fir raajaa raghurai ||241||

After fourteen year Ram will again become the king.”241.

ਕਹੀ ਬਸਿਸਟ ਸੁਧਾਰ ਕਰਿ ਸ੍ਰੀ ਰਘੁਬਰ ਸੋ ਜਾਇ ॥

kahee basisaT sudhaar kar sree raghubar so jai ||

Vasishtha said the same thing to Ram in an improved way,

ਬਰਖ ਚਤੁਰਦਸ ਭਰਥ ਨ੍ਰਿਪ ਪੁਨਿ ਨ੍ਰਿਪ ਸ੍ਰੀ ਰਘੁਰਾਇ ॥੨੪੨॥

barakh chaturadhas bharath nirap pun nirap sree raghurai ||242||

That for fourteen years Bharat shall rule and after that you will be the king.242.

ਸੁਨਿ ਬਸਿਸਟ ਕੋ ਬਚ ਸ੍ਰਵਣ ਰਘੁਪਤਿ ਫਿਰੇ ਸਸੋਗ ॥

sun basisaT ko bach sravan raghupat fire sasog ||

Listening to the words of Vasishtha, Ram (Raghuvir) left with a sad heart,

ਉਤ ਦਸਰਥ ਤਨ ਕੋ ਤਜਯੋ ਸ੍ਰੀ ਰਘੁਬੀਰ ਬਿਯੋਗ ॥੨੪੩॥

aut dhasarath tan ko tajayo sree raghubeer biyog ||243||

And on this side the king. Not enduring the separation of Ram, breathed his last.243.

ਸੋਰਠਾ ॥

soraThaa ||

SORTHA

ਗ੍ਰਹਿ ਆਵਤ ਰਘੁਰਾਇ ਸਭੁ ਧਨ ਦੀਯੋ ਲੁਟਾਇ ਕੈ ॥

greh aavat raghurai sabh dhan dheeyo luTai kai ||

On reaching his place Ram gave all his wealth in charity,

ਕਟਿ ਤਰਕਸੀ ਸੁਹਾਇ ਬੋਲਤ ਭੇ ਸੀਅ ਸੋ ਬਚਨ ॥੨੪੪॥

kaT tarakasee suhai bolat bhe seea so bachan ||244||

And binding his quiver to his waist he said to Sita 244

ਸੁਨਿ ਸੀਅ ਸੁਜਸ ਸੁਜਾਨ ਰਹੌ ਕੌਸੱਲਿਆ ਤੀਰ ਤੁਮ ॥

sun seea sujas sujaan rahau kauasa'liaa teer tum ||

“O wise Sita! You stay with Kaushalya.

ਰਾਜ ਕਰਉ ਫਿਰਿ ਆਨ ਤੋਹਿ ਸਹਿਤ ਬਨਬਾਸ ਬਸਿ ॥੨੪੫॥

raaj karau fir aan toh sahit banabaas bas ||245||

“And I shall rule again alongwith you after exile.”245.

ਸੀਤਾ ਬਾਚ ਰਾਮ ਸੋਂ ॥

seetaa baach raam so(n) ||

Speech of Sita addressed to Ram :

ਸੋਰਠਾ ॥

soraThaa ||

SORTHA

ਮੈ ਨ ਤਜੋ ਪੀਅ ਸੰਗਿ ਕੈਸੋਈ ਦੁਖ ਜੀਅ ਪੈ ਪਰੋ ॥

mai na tajo peea sa(n)g kaisoiee dhukh jeea pai paro ||

“I cannot forsake the company of my beloved even if I have to undergo a great suffering.

ਤਨਕ ਨ ਮੋਰਉ ਅੰਗਿ ਅੰਗਿ ਤੇ ਹੋਇ ਅਨੰਗ ਕਿਨ ॥੨੪੬॥

tanak na morau a(n)g a(n)g te hoi ana(n)g kin ||246||

“For this, undoubtedly, if my limbs are chopped, I shall not turn back a little and shall not deem it and anguish.”246.

ਰਾਮ ਬਾਚ ਸੀਤਾ ਪ੍ਰਤਿ ॥

raam baach seetaa prat ||

Speech of Ram addressed to Sita :

ਮਨੋਹਰ ਛੰਦ ॥

manohar chha(n)dh ||

MANOHAR STANZA

ਜਉ ਨ ਰਹਉ ਸਸੁਰਾਰ ਕ੍ਰਿਸੋਦਰ ਜਾਹਿ ਪਿਤਾ ਗ੍ਰਿਹ ਤੋਹਿ ਪਠੈ ਦਿਉ ॥

jau na rahau sasuraar kirasodhar jaeh pitaa gireh toh paThai dhiau ||

“O lady of slim waist! If you do not like to stay with your in-laws, then I shall send you to your father’s house,

ਨੈਕ ਸੇ ਭਾਨਨ ਤੇ ਹਮ ਕੱਉ ਜੋਈ ਠਾਟ ਕਹੋ ਸੋਈ ਗਾਠ ਗਿਠੈ ਦਿਉ ॥

naik se bhaanan te ham ka'au joiee ThaaT kaho soiee gaaTh giThai dhiau ||

“And I shall make the arrangements that you like, there shall be no objection on my part

ਜੇ ਕਿਛੁ ਚਾਹ ਕਰੋ ਧਨ ਕੀ ਟੁਕ ਮੋਹ ਕਹੋ ਸਭ ਤੋਹਿ ਉਠੈ ਦਿਉ ॥

je kichh chaeh karo dhan kee Tuk moh kaho sabh toh uThai dhiau ||

“If you want to have some wealth, then tell me clearly, I shall give you wealth according to your wishes

ਕੇਤਕ ਅਉਧ ਕੋ ਰਾਜ ਸਲੋਚਨ ਰੰਕ ਕੋ ਲੰਕ ਨਿਸੰਕ ਲੁਟੈ ਦਿਉ ॥੨੪੭॥

ketak aaudh ko raaj salochan ra(n)k ko la(n)k nisa(n)k luTai dhiau ||247||

“O lady of beautiful eyes! There is only a time factor. If you agree, I shall give in charity to the poor a city full of riches like the city of Lanka.247.

ਘੋਰ ਸੀਆ ਬਨ ਤੂੰ ਸੁ ਕੁਮਾਰ ਕਹੋ ਹਮ ਸੋਂ ਕਸ ਤੈ ਨਿਬਹੈ ਹੈ ॥

ghor seeaa ban too(n) su kumaar kaho ham so(n) kas tai nibahai hai ||

“O Sita! The forest life is full of troubles and you are a princess you may tell me, how will you carry on there?

ਗੁੰਜਤ ਸਿੰਘ ਡਕਾਰਤ ਕੋਲ ਭਯਾਨਕ ਭੀਲ ਲਖੈ ਭ੍ਰਮ ਐਹੈ ॥

gu(n)jat si(n)gh ddakaarat kol bhayaanak bheel lakhai bhram aaihai ||

“The lions roar there, there are dreadful Kauls, Bhils, seeing whom one is frightened.

ਸੁੰਕਤ ਸਾਪ ਬਕਾਰਤ ਬਾਘ ਭਕਾਰਤ ਭੂਤ ਮਹਾ ਦੁਖ ਪੈਹੈ ॥

su(n)kat saap bakaarat baagh bhakaarat bhoot mahaa dhukh paihai ||

“The serpents hiss there, the tiger thunder and there are also extremely agonizing ghosts and fiends.

ਤੂੰ ਸੁ ਕੁਮਾਰ ਰਚੀ ਕਰਤਾਰ ਬਿਚਾਰ ਚਲੇ ਤੁਹਿ ਕਿਉਾਂ ਬਨਿ ਐਹੈ ॥੨੪੮॥

too(n) su kumaar rachee karataar bichaar chale tuh kiauaa(n) ban aaihai ||248||

“The Lord had made you a delicate one, think for a little while, why should you go to the forest?”248.

ਸੀਤਾ ਵਾਚ ਰਾਮ ਸੋਂ ॥

seetaa vaach raam so(n) ||

Speech of Sita addressed to Ram :

ਮਨੋਹਰ ਛੰਦ ॥

manohar chha(n)dh ||

MANOHAR STANZA