Ang 161

ਮਨੋ ਦੋ ਗਿਰੰ ਜੁਧ ਜੁਟੇ ਸਪਛੰ ॥

mano dho gira(n) judh juTe sapachha(n) ||

Such a horrible battle was fought between Shankhasura and Machh. It appeared clearly that two mountains were waging war with each other.

ਕਟੇ ਮਾਸ ਟੁਕੰ ਭਖੇ ਗਿਧਿ ਬ੍ਰਿਧੰ ॥

kaTe maas Tuka(n) bhakhe gidh biradha(n) ||

ਹਸੈ ਜੋਗਣੀ ਚਉਸਠਾ ਸੂਰ ਸੁਧੰ ॥੫੨॥

hasai joganee chausaThaa soor sudha(n) ||52||

The bits of flesh began to fall, which were devoured by huge vultures, and the sixty-four vampires (Yoginis) began to laugh on seeing this terrible war.52.

ਕੀਯੋ ਉਧਾਰ ਬੇਦੰ ਹਤੇ ਸੰਖਬੀਰੰ ॥

keeyo udhaar bedha(n) hate sa(n)khabeera(n) ||

ਤਜ੍ਯੋ ਮਛ ਰੂਪੰ ਸਜ੍ਯੋ ਸੁੰਦ੍ਰ ਚੀਰ ॥

tajayo machh roopa(n) sajayo su(n)dhr cheer ||

After killing Shankhasura, the Machh (fish) incarnation redeemed the Vedas and Lord, forsaking the Fish-form, bedecked himself with winsome garments.

ਸਬੈ ਦੇਵ ਥਾਪੇ ਕੀਯੋ ਦੁਸਟ ਨਾਸੰ ॥

sabai dhev thaape keeyo dhusaT naasa(n) ||

ਟਰੇ ਸਰਬ ਦਾਨੋ ਭਰੇ ਜੀਵ ਤ੍ਰਾਸੰ ॥੫੩॥

Tare sarab dhaano bhare jeev traasa(n) ||53||

After destroying the tyrants, the Lord established again all the gods, and demons frightening the creatures were destroyed.53.

ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ਛੰਦ ॥

tirabha(n)gee chha(n)dh ||

TRIBHANGI STANZA

ਸੰਖਾਸੁਰ ਮਾਰੇ ਬੇਦ ਉਧਾਰੇ ਸਤ੍ਰ ਸੰਘਾਰੇ ਜਸੁ ਲੀਨੋ ॥

sa(n)khaasur maare bedh udhaare satr sa(n)ghaare jas leeno ||

The Lord received great approbation of killing the demon Shankhasura, redeeming the Vedas and destroying the enemies.

ਦੇਵੇ ਸੁ ਬੁਲਾਯੋ ਰਾਜ ਬਿਠਾਯੋ ਛਤ੍ਰ ਫਿਰਾਯੋ ਸੁਖ ਦੀਨੋ ॥

dheve su bulaayo raaj biThaayo chhatr firaayo sukh dheeno ||

He called Indra, the king of gods and blessed him with royalty and its comforts.

ਕੋਟੰ ਬਜੇ ਬਾਜੇ ਅਮਰੇਸੁਰ ਗਾਜੇ ਸੁਭ ਘਰਿ ਸਾਜੇ ਸੋਕ ਹਰੇ ॥

koTa(n) baje baaje amaresur gaaje subh ghar saaje sok hare ||

Millions of musical instruments began to resound, the gods began to play th tune of bliss and the sorrows of every house were destroyed.

ਦੈ ਕੋਟਕ ਦਛਨਾ ਕ੍ਰੋਰ ਪ੍ਰਦਛਨਾ ਆਨਿ ਸੁ ਮਛ ਕੇ ਪਾਇ ਪਰੇ ॥੫੪॥

dhai koTak dhachhanaa kror pradhachhanaa aan su machh ke pai pare ||54||

All the gods bowed in respect at the feet of Fish incarnation presenting various types of gifts and making millions of circumambulations.54.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਮਛ ਪ੍ਰਥਮ ਅਵਤਾਰ ਸੰਖਾਸੁਰ ਬਧਹ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the machh pratham avataar sa(n)khaasur badheh samaapatam sat subham sat ||1||

End of the description of the first Machh (fish) Incarnation and Killing of Shankhasura in BACHITTAR NATAK.

ਅਥ ਕਛ ਅਵਤਾਰ ਕਥਨੰ ॥

ath kachh avataar kathana(n) ||

Now begins the description of Kachh (Tortoise) Incarnation:

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਕਿਤੋ ਕਾਲ ਬੀਤਯੋ ਕਰਿਯੋ ਦੇਵ ਰਾਜੰ ॥

kito kaal beetayo kariyo dhev raaja(n) ||

ਭਰੇ ਰਾਜ ਧਾਮੰ ਸੁਭੰ ਸਰਬ ਸਾਜੰ ॥

bhare raaj dhaama(n) subha(n) sarab saaja(n) ||

Indra, the king of gods, ruled for a long time and his palaces were full of all materials of comfort

ਗਜੰ ਬਾਜ ਬੀਣੰ ਬਿਨਾ ਰਤਨ ਭੂਪੰ ॥

gaja(n) baaj beena(n) binaa ratan bhoopa(n) ||

ਕਰਿਯੋ ਬਿਸਨ ਬੀਚਾਰ ਚਿਤੰ ਅਨੂਪੰ ॥੧॥

kariyo bisan beechaar chita(n) anoopa(n) ||1||

But once Vishnu reflected upon a unique idea in his mind that this king is without elephants, horses and jewels (therefore something should be done in this direction).1.

ਸਬੈ ਦੇਵ ਏਕਤ੍ਰ ਕੀਨੇ ਪੁਰਿੰਦ੍ਰੰ ॥

sabai dhev ekatr keene puri(n)dhra(n) ||

ਸਸੰ ਸੂਰਜੰ ਆਦਿ ਲੈ ਕੈ ਉਪਿੰਦ੍ਰੰ ॥

sasa(n) sooraja(n) aadh lai kai upi(n)dhra(n) ||

Indra gathered together all the gods including Chandra. Surya and Upendra.

ਹੁਤੇ ਦਈਤ ਜੇ ਲੋਕ ਮਧ੍ਰਯੰ ਹੰਕਾਰੀ ॥

hute dhieet je lok madhraya(n) ha(n)kaaree ||

ਭਏ ਏਕਠੇ ਭ੍ਰਾਤਿ ਭਾਵੰ ਬਿਚਾਰੀ ॥੨॥

bhe ekaThe bhraat bhaava(n) bichaaree ||2||

Considering this gathering as some stratagem against them, the proud demons also gathered together.2.

ਬਦ੍ਯੋ ਅਰਧੁ ਅਰਧੰ ਦੁਹੂੰ ਬਾਟਿ ਲੀਬੋ ॥

badhayo aradh aradha(n) dhuhoo(n) baaT leebo ||

ਸਬੋ ਬਾਤ ਮਾਨੀ ਯਹੇ ਕਾਮ ਕੀਬੋ ॥

sabo baat maanee yahe kaam keebo ||

Now both the groups decided that whatever shall be attained, the same shall be distributed equally. All of them agreed on this proposal and the work was begun

ਕਰੋ ਮਥਨੀ ਕੂਟ ਮੰਦ੍ਰਾਚਲੇਯੰ ॥

karo mathanee kooT ma(n)dhraachaleya(n) ||

ਤਕ੍ਰਯੋ ਛੀਰ ਸਾਮੁੰਦ੍ਰ ਦੇਅੰ ਅਦੇਯੰ ॥੩॥

takrayo chheer saamu(n)dhr dhea(n) adheya(n) ||3||

Both the gods and demons settled the programme of churning the milk-ocean, making churning-stick of the Mandrachal mountain.3.

ਕਰੀ ਮਥਕਾ ਬਾਸਕੰ ਸਿੰਧ ਮਧੰ ॥

karee mathakaa baasaka(n) si(n)dh madha(n) ||

ਮਥੈ ਲਾਗ ਦੋਊ ਭਏ ਅਧੁ ਅਧੰ ॥

mathai laag dhouoo bhe adh adha(n) ||

The serpent Vasuki was made the rope of the churning-stick and dividing the participants equally, both the ends of the rope were held tighty.

ਸਿਰੰ ਦੈਤ ਲਾਗੇ ਗਹੀ ਪੁਛ ਦੇਵੰ ॥

sira(n) dhait laage gahee puchh dheva(n) ||

ਮਥ੍ਰਯੋ ਛੀਰ ਸਿੰਧੰ ਮਨੋ ਮਾਟਕੇਵੰ ॥੪॥

mathrayo chheer si(n)dha(n) mano maaTakeva(n) ||4||

The demons caught hold of the side of the head and the gods the tail, they began to churn like the curd in a vessel.4.

ਇਸੋ ਕਉਣ ਬੀਯੋ ਧਰੇ ਭਾਰੁ ਪਬੰ ॥

eiso kaun beeyo dhare bhaar paba(n) ||

ਉਠੇ ਕਾਪ ਬੀਰੰ ਦਿਤ੍ਰਯਾਦਿਤ੍ਰਯ ਸਬੰ ॥

auThe kaap beera(n) dhitrayaadhitray saba(n) ||

Now they reflected on this idea as to who can be the mighty hero, who can endure the load of the mountain (because a base was required for the purpose)? Hearing this Ditya, Aditya etc., the heroes shuddered, faltering in absurd prattle.

ਤਬੈ ਆਪ ਹੀ ਬਿਸਨ ਮੰਤ੍ਰੰ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥

tabai aap hee bisan ma(n)tra(n) bichaariyo ||

ਤਰੇ ਪਰਬਤੰ ਕਛਪੰ ਰੂਪ ਧਾਰਿਯੋ ॥੫॥

tare parabata(n) kachhapa(n) roop dhaariyo ||5||

Then observing this difficulty of both the gods and demons, Vishnu himself thought about it and transforming himself in the form of Kachh (tortoise), seated himself at the base of the mountain.5.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕਛੁ ਦੁਤੀਆ ਅਉਤਾਰ ਬਰਨਨੰ ਸੰਪੂਰਨਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the kachh dhuteeaa aautaar baranana(n) sa(n)pooranam sat subham sat ||2||

End of the description of the second Kachh (tortoise), incarnation in BACHITTAR NATAK.2.

ਅਥ ਛੀਰ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਮਥਨ ਚਉਦਹ ਰਤਨ ਕਥਨੰ ॥

ath chheer samu(n)dhr mathan chaudheh ratan kathana(n) ||

Now begins the description of the Churing of the Milkocean and the Fourteen Jewels:

ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਸਹਾਇ ॥

sree bhagautee jee sahai ||

Let Shri Bhagauti Ji (The Primal Power) be helpful.

ਤੋਟਕ ਛੰਦ ॥

toTak chha(n)dh ||

TOTAK STANZA

ਮਿਲਿ ਦੇਵ ਅਦੇਵਨ ਸਿੰਧੁ ਮਥਿਯੋ ॥

mil dhev adhevan si(n)dh mathiyo ||

ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਵਿਤਨ ਮਧਿ ਕਥਿਯੋ ॥

kab sayaam kavitan madh kathiyo ||

Both the gods and demons unitedly churned the ocean, which hath been narrated in verse by the poet Shyam.

ਤਬ ਰਤਨ ਚਤੁਰਦਸ ਯੋ ਨਿਕਸੇ ॥

tab ratan chaturadhas yo nikase ||

ਅਸਿਤਾ ਨਿਸਿ ਮੋ ਸਸਿ ਸੇ ਬਿਗਸੇ ॥੧॥

asitaa nis mo sas se bigase ||1||

Then the fourteen jewels, in their splendour emanated from the sea, just as the moon looks elegant during the night.1.

ਅਮਰਾਤਕ ਸੀਸ ਕੀ ਓਰ ਹੂਅੰ ॥

amaraatak sees kee or hooa(n) ||

ਮਿਲਿ ਪੂਛ ਗਹੀ ਦਿਸਿ ਦੇਵ ਦੂਅੰ ॥

mil poochh gahee dhis dhev dhooa(n) ||

The demons caught Vasuki from the side of the head and the gods from the side of the tail.

ਰਤਨੰ ਨਿਕਸੇ ਬਿਗਸੇ ਸਸਿ ਸੇ ॥

ratana(n) nikase bigase sas se ||

ਜਨੁ ਘੂਟਨ ਲੇਤ ਅਮੀ ਰਸ ਕੇ ॥੨॥

jan ghooTan let amee ras ke ||2||

On seeing the jewels emanating from the sea, they became pleased as though they had drunk the ambrosia.2.

ਨਿਕਸ੍ਰਯੋ ਧਨੁ ਸਾਇਕ ਸੁਧ ਸਿਤੰ ॥

nikasrayo dhan saik sudh sita(n) ||