Ang 106

ਰੂਆਲ ਛੰਦ ॥

rooaal chha(n)dh ||

ROOAAL STANZA

ਸਾਜਿ ਸਾਜਿ ਚਲੇ ਤਹਾ ਰਣਿ ਰਾਛਸੇਾਂਦ੍ਰ ਅਨੇਕ ॥

saaj saaj chale tahaa ran raachhaseaa(n)dhr anek ||

Decorating their forces many demon-generals marched towards the battlefield.

ਅਰਧ ਮੁੰਡਿਤ ਮੁੰਡਿਤੇਕ ਜਟਾ ਧਰੇ ਸੁ ਅਰੇਕ ॥

aradh mu(n)ddit mu(n)dditek jaTaa dhare su arek ||

Many warriors are with half-shaven heads, many with fullshaven hads and many are with matted hair.

ਕੋਪਿ ਓਪੰ ਦੈ ਸਬੈ ਕਰਿ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਨਚਾਇ ॥

kop opa(n) dhai sabai kar sasatr asatr nachai ||

All of them in great fury, are causing the dance of their weapons and armour.

ਧਾਇ ਧਾਇ ਕਰੈ ਪ੍ਰਹਾਰਨ ਤਿਛ ਤੇਗ ਕੰਪਾਇ ॥੪॥੬੮॥

dhai dhai karai prahaaran tichh teg ka(n)pai ||4||68||

They are running and striking blows, causing their sharp swords to shake and glitter. 4.68

ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਲਗੇ ਜਿਤੇ ਸਬ ਫੂਲ ਮਾਲ ਹੁਐ ਗਏ ॥

sasatr asatr lage jite sab fool maal huaai ge ||

All the blows of weapons and arms, which struck the goddess, they appeared as garlands of flowers around her neck.

ਕੋਪ ਓਪ ਬਿਲੋਕਿ ਅਤਿਭੁਤ ਦਾਨਵੰ ਬਿਸਮੈ ਭਏ ॥

kop op bilok atibhut dhaanava(n) bisamai bhe ||

Seeing this all the demons were filled with anger and astonishment.

ਦਉਰ ਦਉਰ ਅਨੇਕ ਆਯੁਧ ਫੇਰਿ ਫੇਰਿ ਪ੍ਰਹਾਰਹੀ ॥

dhaur dhaur anek aayudh fer fer prahaarahee ||

Many of them, running ahead repeatedly strike blows with their weapons.

ਜੂਝਿ ਜੂਝਿ ਗਿਰੈ ਅਰੇਕ ਸੁ ਮਾਰ ਮਾਰ ਪੁਕਾਰਹੀ ॥੫॥੬੯॥

joojh joojh girai arek su maar maar pukaarahee ||5||69||

And with shouts of “kill, kill”, they are fighting and falling down.5.69.

ਰੇਲਿ ਰੇਲਿ ਚਲੇ ਹਏਾਂਦ੍ਰਨ ਪੇਲਿ ਪੇਲਿ ਗਜੇਾਂਦ੍ਰ ॥

rel rel chale heaa(n)dhran pel pel gajeaa(n)dhr ||

The horse-rider generals are driving forward theh horses and the elephant-rider generals are goading their elephants.

ਝੇਲਿ ਝੇਲਿ ਅਨੰਤ ਆਯੁਧ ਹੇਲਿ ਹੇਲਿ ਰਿਪੇਾਂਦ੍ਰ ॥

jhel jhel ana(n)t aayudh hel hel ripeaa(n)dhr ||

Facing unlimited weapons, the enemies’ generals, enduring the blows, are still making an assault.

ਗਾਹਿ ਗਾਹਿ ਫਿਰੇ ਫਵਜਨ ਬਾਹਿ ਬਾਹਿ ਖਤੰਗ ॥

gaeh gaeh fire favajan baeh baeh khata(n)g ||

The armies crushing the warriors are marching forward and showering their arrows.

ਅੰਗ ਭੰਗ ਗਿਰੇ ਕਹੂੰ ਰਣਿ ਰੰਗ ਸੂਰ ਉਤੰਗ ॥੬॥੭੦॥

a(n)g bha(n)g gire kahoo(n) ran ra(n)g soor uta(n)g ||6||70||

Many heroic fighters, becoming limbless, have fallen down in the battlefield.6.70.

ਝਾਰਿ ਝਾਰਿ ਫਿਰੇ ਸਰੋਤਮ ਡਾਰਿ ਝਾਰਿ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ॥

jhaar jhaar fire sarotam ddaar jhaar kirapaan ||

Some where the shafts are falling like rain-showers and somewhere the swords are striking blows collectively.

ਸੈਲ ਸੇ ਰਣਿ ਪੁੰਜ ਕੁੰਜਰ ਸੂਰ ਸੀਸ ਬਖਾਨ ॥

sail se ran pu(n)j ku(n)jar soor sees bakhaan ||

The elephants seen together are like stony rocks and the heads of the warriors appear like stones.

ਬਕ੍ਰ ਨਕ੍ਰ ਭੁਜਾ ਸੁ ਸੋਭਿਤ ਚਕ੍ਰ ਸੇ ਰਥ ਚਕ੍ਰ ॥

bakr nakr bhujaa su sobhit chakr se rath chakr ||

The crooked arms appear like octopus and the chariot wheels are like tortoises.

ਕੇਸ ਪਾਸਿ ਸਿਬਾਲ ਸੋਹਤ ਅਸਥ ਚੂਰ ਸਰਕ੍ਰ ॥੭॥੭੧॥

kes paas sibaal sohat asath choor sarakr ||7||71||

The hair seem like noose and scum and the crushed bones like sand.7.71.

ਸਜਿ ਸਜਿ ਚਲੇ ਹਥਿਆਰਨ ਗਜਿ ਗਜਿ ਗਜੇਾਂਦ੍ਰ ॥

saj saj chale hathiaaran gaj gaj gajeaa(n)dhr ||

The warriors have bedecked themselves with weapons and the elephants are roaring wihil moving forward.

ਬਜਿ ਬਜਿ ਸਬਜ ਬਾਜਨ ਭਜਿ ਭਜਿ ਹਏਾਂਦ੍ਰ ॥

baj baj sabaj baajan bhaj bhaj heaa(n)dhr ||

The horse-riding warriors are speedily moving with the sounds of various types of musical instruments.

ਮਾਰ ਮਾਰ ਪੁਕਾਰ ਕੈ ਹਥੀਆਰ ਹਾਥਿ ਸੰਭਾਰ ॥

maar maar pukaar kai hatheeaar haath sa(n)bhaar ||

Holding their weapons in their hands, the heroes are shouting “kill, kill”.

ਧਾਇ ਧਾਇ ਪਰੇ ਨਿਸਾਚ ਬਾਇ ਸੰਖ ਅਪਾਰ ॥੮॥੭੨॥

dhai dhai pare nisaach bai sa(n)kh apaar ||8||72||

Blowing many conches, the demons are running in the battlefield.8.72.

ਸੰਖ ਗੋਯਮੰ ਗਜੀਯੰ ਅਰੁ ਸਜੀਯੰ ਰਿਪੁਰਾਜ ॥

sa(n)kh goyama(n) gajeeya(n) ar sajeeya(n) ripuraaj ||

The conches and horns are being blown loudly and the generals of the enemy are ready for war.

ਭਾਜਿ ਭਾਜਿ ਚਲੇ ਕਿਤੇ ਤਜਿ ਲਾਜ ਬੀਰ ਨਿਲਾਜ ॥

bhaaj bhaaj chale kite taj laaj beer nilaaj ||

Somewhere the cowards, forsaking their shame, are running away.

ਭੀਮ ਭੇਰੀ ਭੁੰਕੀਅੰ ਅਰੁ ਧੁੰਕੀਅੰ ਸੁ ਨਿਸਾਣ ॥

bheem bheree bhu(n)keea(n) ar dhu(n)keea(n) su nisaan ||

The sound of large-sized drums is being heard and the flags are fluttering.

ਗਾਹਿ ਗਾਹਿ ਫਿਰੇ ਫਵਜਨ ਬਾਹਿ ਬਾਹਿ ਗਦਾਣ ॥੯॥੭੩॥

gaeh gaeh fire favajan baeh baeh gadhaan ||9||73||

The forces are roaming and striking their maces.9.73.

ਬੀਰ ਕੰਗਨੇ ਬੰਧਹੀ ਅਰੁ ਅਛਰੈ ਸਿਰ ਤੇਲੁ ॥

beer ka(n)gane ba(n)dhahee ar achharai sir tel ||

The heavenly maids are bedecking themselves and offering ornaments to the warriors.

ਬੀਰ ਬੀਨਿ ਬਰੇ ਬਰੰਗਨ ਡਾਰਿ ਡਾਰਿ ਫੁਲੇਲ ॥

beer been bare bara(n)gan ddaar ddaar fulel ||

Selecting their heroes, the heavenly ladies are being bound with them in wedlock by showrering the oil impregnated with the essence of flowers.

ਘਾਲਿ ਘਾਲਿ ਬਿਵਾਨ ਲੇਗੀ ਫੇਰਿ ਫੇਰਿ ਸੁ ਬੀਰ ॥

ghaal ghaal bivaan legee fer fer su beer ||

They have taken away the warriors with them in their vehicles.

ਕੂਦਿ ਕੂਦਿ ਪਰੇ ਤਹਾ ਤੇ ਝਾਗਿ ਝਾਗਿ ਸੁ ਤੀਰ ॥੧੦॥੭੪॥

koodh koodh pare tahaa te jhaag jhaag su teer ||10||74||

The heroes inebriated for fighting in thhe war, jump from the vehicles and being shot with arrows, fall down below.10.74

ਹਾਕਿ ਹਾਕਿ ਲਰੇ ਤਹਾ ਰਣਿ ਰੀਝਿ ਰੀਝਿ ਭਟੇਾਂਦ੍ਰ ॥

haak haak lare tahaa ran reejh reejh bhaTeaa(n)dhr ||

Delightfully shouting in the battlefield, the heroic generals have waged war.

ਜੀਤਿ ਜੀਤਿ ਲਯੋ ਜਿਨੈ ਕਈ ਬਾਰ ਇੰਦ੍ਰ ਉਪੇਾਂਦ੍ਰ ॥

jeet jeet layo jinai kiee baar i(n)dhr upeaa(n)dhr ||

Who had several times conquered the king and other chieftains of gods.

ਕਾਟਿ ਕਾਟਿ ਦਏ ਕਪਾਲੀ ਬਾਟਿ ਬਾਟਿ ਦਿਸਾਨ ॥

kaaT kaaT dhe kapaalee baaT baaT dhisaan ||

Whom Durga (Kapali) chpped and threw in various directions.

ਡਾਟਿ ਡਾਟਿ ਕਰਿ ਦਲੰ ਸੁਰ ਪਗੁ ਪਬ ਪਿਸਾਨ ॥੧੧॥੭੫॥

ddaaT ddaaT kar dhala(n) sur pag pab pisaan ||11||75||

And with those who had ground the mountains with the strength of their hands and feet 11.75.

ਧਾਇ ਧਾਇ ਸੰਘਾਰੀਅੰ ਰਿਪੁ ਰਾਜ ਬਾਜ ਅਨੰਤ ॥

dhai dhai sa(n)ghaareea(n) rip raaj baaj ana(n)t ||

The enemies speedily marching agead are killing countless horses.

ਸ੍ਰੋਣ ਕੀ ਸਰਤਾ ਉਠੀ ਰਣ ਮਧਿ ਰੂਪ ਦੁਰੰਤ ॥

sron kee sarataa uThee ran madh roop dhura(n)t ||

And in the battlefield, the terrible stream of blood is flowing.

ਬਾਣ ਅਉਰ ਕਮਾਣ ਸੈਹਥੀ ਸੂਲ ਤਿਛੁ ਕੁਠਾਰ ॥

baan aaur kamaan saihathee sool tichh kuThaar ||

The weapons like bow and arrows, sword, trident and sharpo axe are being used.

ਚੰਡ ਮੁੰਡ ਹਣੇ ਦੋਊ ਕਰਿ ਕੋਪ ਕਾਲਿ ਕ੍ਰਵਾਰ ॥੧੨॥੭੬॥

cha(n)dd mu(n)dd hane dhouoo kar kop kaal kravaar ||12||76||

The goddess Kali in great rage, struck down and killed both Chand and Mund.12.76.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਚੰਡ ਮੁੰਡ ਮਾਰੇ ਦੋਊ ਕਾਲੀ ਕੋਪਿ ਕ੍ਰਵਾਰਿ ॥

cha(n)dd mu(n)dd maare dhouoo kaalee kop kravaar ||

Kali in great rage, struck down both Chand and Mund and killed them.

ਅਉਰ ਜਿਤੀ ਸੈਨਾ ਹੁਤੀ ਛਿਨ ਮੋ ਦਈ ਸੰਘਾਰ ॥੧੩॥੭੭॥

aaur jitee sainaa hutee chhin mo dhiee sa(n)ghaar ||13||77||

And all the army, that was there, was destroyed in and instant.13.77.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕੇ ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਚੰਡ ਮੁੰਡ ਬਧਹ ਤ੍ਰਿਤਯੋ ਧਿਆਇ ਸੰਪੂਰਨਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤ ॥੩॥

eit sree bachitr naaTake cha(n)ddee charitre cha(n)dd mu(n)dd badheh tiratayo dhiaai sa(n)pooranam sat subham sat ||3||

Here ends the Third Chapter entitled ‘Killing of Chad and Mund’ of Chandi Charitra in BACHITTAR NATAK.3.

ਅਥ ਰਕਤ ਬੀਰਜ ਜੁਧ ਕਥਨੰ ॥

ath rakat beeraj judh kathana(n) ||

Now the war with Rakat Biraj is described:

ਸੋਰਠਾ ॥

soraThaa ||

SORATHA

ਸੁਨੀ ਭੂਪ ਇਮ ਗਾਥ ਚੰਡ ਮੁੰਡ ਕਾਲੀ ਹਨੇ ॥

sunee bhoop im gaath cha(n)dd mu(n)dd kaalee hane ||

The demons-king heard this news that Kali had killed Chand and Mund.

ਬੈਠ ਭ੍ਰਾਤ ਸੋ ਭ੍ਰਾਤ ਮੰਤ੍ਰ ਕਰਤ ਇਹ ਬਿਧਿ ਭਏ ॥੧॥੭੮॥

baiTh bhraat so bhraat ma(n)tr karat ieh bidh bhe ||1||78||

Then the brothers sat and decided in this manner: 1.78.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਰਕਤਬੀਜ ਤਪ ਭੂਪਿ ਬੁਲਾਯੋ ॥

rakatabeej tap bhoop bulaayo ||

ਅਮਿਤ ਦਰਬੁ ਦੇ ਤਹਾ ਪਠਾਯੋ ॥

amit dharab dhe tahaa paThaayo ||

Then the king called Rakat Beej and sent him after giving him enormous wealth.

ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਦਈ ਬਿਰੂਥਨ ਸੰਗਾ ॥

bahu bidh dhiee biroothan sa(n)gaa ||

ਹੈ ਗੈ ਰਥ ਪੈਦਲ ਚਤੁਰੰਗਾ ॥੨॥੭੯॥

hai gai rath paidhal chatura(n)gaa ||2||79||

He was also given various types of forces, which was fourfold: on horses, on elephants, on chariots and on foot.2.79.

ਰਕਤਬੀਜ ਦੈ ਚਲਿਯੋ ਨਗਾਰਾ ॥

rakatabeej dhai chaliyo nagaaraa ||

ਦੇਵ ਲੋਗ ਲਉ ਸੁਨੀ ਪੁਕਾਰਾ ॥

dhev log lau sunee pukaaraa ||

Rakat Beej marched after sounding his trumpet, which was heard even in the habitation of gods.

ਕੰਪੀ ਭੂਮਿ ਗਗਨ ਥਹਰਾਨਾ ॥

ka(n)pee bhoom gagan thaharaanaa ||

ਦੇਵਨ ਜੁਤਿ ਦਿਵਰਾਜ ਡਰਾਨਾ ॥੩॥੮੦॥

dhevan jut dhivaraaj ddaraanaa ||3||80||

The earth ttrembled and the sky vibrated, all the godds including the king were filled with fear.3.80.

ਧਵਲਾ ਗਿਰਿ ਕੇ ਜਬ ਤਟ ਆਇ ॥

dhavalaa gir ke jab taT aai ||

ਦੁੰਦਭਿ ਢੋਲ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਬਜਾਏ ॥

dhu(n)dhabh ddol miradha(n)g bajaae ||

When they came near the Kailash mountain, they sounded trumpets, drums and tabours.

ਜਬ ਹੀ ਸੁਨਾ ਕੁਲਾਹਲ ਕਾਨਾ ॥

jab hee sunaa kulaahal kaanaa ||

ਉਤਰੀ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਲੈ ਨਾਨਾ ॥੪॥੮੧॥

autaree sasatr asatr lai naanaa ||4||81||

When the gods heard the noises with their ears, the goddess Durga descended the mountain, taking many weapons and arms.4.81.

ਛਹਬਰ ਲਾਇ ਬਰਖੀਯੰ ਬਾਣੰ ॥

chhahabar lai barakheeya(n) baana(n) ||

ਬਾਜ ਰਾਜ ਅਰੁ ਗਿਰੇ ਕਿਕਾਣੰ ॥

baaj raaj ar gire kikaana(n) ||

The goddess showered arrows like incessant rain, which caused the horses and their riders fall down.

ਢਹਿ ਢਹਿ ਪਰੇ ਸੁਭਟ ਸਿਰਦਾਰਾ ॥

ddeh ddeh pare subhaT siradhaaraa ||

ਜਨੁ ਕਰ ਕਟੈ ਬਿਰਛ ਸੰਗ ਆਰਾ ॥੫॥੮੨॥

jan kar kaTai birachh sa(n)g aaraa ||5||82||

Many warriors and their chieftainsfell, it seemed as if the trees had been sawed.5.82.

ਜੇ ਜੇ ਸਤ੍ਰ ਸਾਮੁਹੇ ਭਏ ॥

je je satr saamuhe bhe ||

ਬਹੁਰ ਜੀਅਤ ਗ੍ਰਿਹ ਕੇ ਨਹੀ ਗਏ ॥

bahur jeeat gireh ke nahee ge ||

Those enemies ho came in front of her, they could not again return to their homes alive.

ਜਿਹ ਪਰ ਪਰਤ ਭਈ ਤਰਵਾਰਾ ॥

jeh par parat bhiee taravaaraa ||

ਇਕਿ ਇਕਿ ਤੇ ਭਏ ਦੋ ਦੋ ਚਾਰਾ ॥੬॥੮੩॥

eik ik te bhe dho dho chaaraa ||6||83||

Those who were struck by the sword, they fell down in two halves or four quarters.6.83.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਝਿਮੀ ਤੇਜ ਤੇਗੰ ਸੁਰੋਸੰ ਪ੍ਰਹਾਰੰ ॥

jhimee tej tega(n) surosa(n) prahaara(n) ||

The sword which she has struck in ire

ਖਿਮੀ ਦਾਮਿਨੀ ਜਾਣ ਭਾਦੋ ਮਝਾਰੰ ॥

khimee dhaaminee jaan bhaadho majhaara(n) ||

It hath hlistened like lightning in the month of Bhadon.

ਉਦੇ ਨਦ ਨਾਦੰ ਕੜਕੇ ਕਮਾਣੰ ॥

audhe nadh naadha(n) kaRake kamaana(n) ||

The jingling sound of bows appears like the sound of flowing stream.

ਮਚਿਯੋ ਲੋਹ ਕ੍ਰੋਹੰ ਅਭੂਤੰ ਭਯਾਣੰ ॥੭॥੮੪॥

machiyo loh kroha(n) abhoota(n) bhayaana(n) ||7||84||

And the steel-weapons have been struck in great anger, which appear unique and frightening.7.84.

ਬਜੇ ਭੇਰਿ ਭੇਰੀ ਜੁਝਾਰੇ ਝਣੰਕੇ ॥

baje bher bheree jujhaare jhana(n)ke ||

The sound of drums rises in the battle and the warriors glisten their weapons.