Bara Maha (Phagan)

ਫਾਗੁਨ ਮੈ ਸਖੀ ਡਾਰਿ ਗੁਲਾਲ ਸਭੈ ਹਰਿ ਸਿਉ ਬਨ ਬੀਚ ਰਮੈ ॥

faagun mai sakhee ddaar gulaal sabhai har siau ban beech ramai ||

In the moth of Phalgun, the young damsels are roaming with Krishna in the forest, throwing dry colours on each other

ਪਿਚਕਾਰਨ ਲੈ ਕਰਿ ਗਾਵਤਿ ਗੀਤ ਸਭੈ ਮਿਲਿ ਗ੍ਵਾਰਨਿ ਤਉਨ ਸਮੈ ॥

pichakaaran lai kar gaavat geet sabhai mil gavaiaaran taun samai ||

Taking the pumps in their hands, they are singing charming songs:

ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਜ ਗਲੀਨ ਕੇ ਬੀਚ ਕਿਧੌ ਮਨ ਕੇ ਕਰਿ ਦੂਰ ਗਮੈ ॥

at su(n)dhar ku(n)j galeen ke beech kidhau man ke kar dhoor gamai ||

ਅਰੁ ਤ੍ਯਾਗਿ ਤਮੈ ਸਭ ਧਾਮਨ ਕੀ ਇਹ ਸੁੰਦਰਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕੀ ਮਾਨਿ ਤਮੈ ॥੮੬੭॥

ar tayaag tamai sabh dhaaman kee ieh su(n)dhar sayaam kee maan tamai ||867||

Removing the sorrows from their mind they are running in the alcoves and in the love of the beautiful Krishna, they have forgotten the decorum of their house.867.

ਫੂਲਿ ਸੀ ਗ੍ਵਾਰਨਿ ਫੂਲਿ ਰਹੀ ਪਟ ਰੰਗਨ ਕੇ ਫੁਨਿ ਫੂਲ ਲੀਏ ॥

fool see gavaiaaran fool rahee paT ra(n)gan ke fun fool le'ee ||

The gopis are blooming like flowers with the flowers attached to their garments

ਇਕ ਸ੍ਯਾਮ ਸੀਗਾਰ ਸੁ ਗਾਵਤ ਹੈ ਪੁਨਿ ਕੋਕਿਲਕਾ ਸਮ ਹੋਤ ਜੀਏ ॥

eik sayaam seegaar su gaavat hai pun kokilakaa sam hot je'ee ||

After bedecking themselves they are singing for Krishna like nightingale

ਰਿਤੁ ਨਾਮਹਿ ਸ੍ਯਾਮ ਭਯੋ ਸਜਨੀ ਤਿਹ ਤੇ ਸਭ ਛਾਜ ਸੁ ਸਾਜ ਦੀਏ ॥

rit naameh sayaam bhayo sajanee teh te sabh chhaaj su saaj dhe'ee ||

Now it is the spring season, therefore they have forsaken all the embellishment

ਪਿਖਿ ਜਾ ਚਤੁਰਾਨਨ ਚਉਕਿ ਰਹੈ ਜਿਹ ਦੇਖਤ ਹੋਤ ਹੁਲਾਸ ਹੀਏ ॥੮੬੮॥

pikh jaa chaturaanan chauk rahai jeh dhekhat hot hulaas he'ee ||868||

Seeing their glory even Brahma is wonder-struck.868.

ਏਕ ਸਮੈ ਰਹੈ ਕਿੰਸੁਕ ਫੂਲਿ ਸਖੀ ਤਹ ਪਉਨ ਬਹੈ ਸੁਖਦਾਈ ॥

ek samai rahai ki(n)suk fool sakhee teh paun bahai sukhadhaiee ||

Once the flowers of palas were blooming and the comfort-giving wind was blowing

ਭਉਰ ਗੁੰਜਾਰਤ ਹੈ ਇਤ ਤੇ ਉਤ ਤੇ ਮੁਰਲੀ ਨੰਦ ਲਾਲ ਬਜਾਈ ॥

bhaur gu(n)jaarat hai it te ut te muralee na(n)dh laal bajaiee ||

The black bees were humming here and there, Krishna had played on his flute

ਰੀਝਿ ਰਹਿਯੋ ਸੁਨਿ ਕੈ ਸੁਰ ਮੰਡਲ ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਬਰਨਿਯੋ ਨਹੀ ਜਾਈ ॥

reejh rahiyo sun kai sur ma(n)ddal taa chhab ko baraniyo nahee jaiee ||

Hearing this flute the gods were getting pleased and the beauty of that spectacle is indescribable

ਤਉਨ ਸਮੈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਥੀ ਰਿਤੁ ਅਉਸਰ ਯਾਹਿ ਭਈ ਦੁਖਦਾਈ ॥੮੬੯॥

taun samai sukhadhaik thee rit aausar yaeh bhiee dhukhadhaiee ||869||

At that time, that season was joy-giving, but now the same has become distressing.869.

ਜੇਠ ਸਮੈ ਸਖੀ ਤੀਰ ਨਦੀ ਹਮ ਖੇਲਤ ਚਿਤਿ ਹੁਲਾਸ ਬਢਾਈ ॥

jeTh samai sakhee teer nadhee ham khelat chit hulaas baddaiee ||

In the month of Jeth, O friend! we used to be absorbed in amorous play on the bank of the river, being pleased in our mind

ਚੰਦਨ ਸੋ ਤਨ ਲੀਪ ਸਭੈ ਸੁ ਗੁਲਾਬਹਿ ਸੋ ਧਰਨੀ ਛਿਰਕਾਈ ॥

cha(n)dhan so tan leep sabhai su gulaabeh so dharanee chhirakaiee ||

We plastered our bodies with sandal and sprinkled rose-water on the earth

ਲਾਇ ਸੁਗੰਧ ਭਲੀ ਕਪਰਿਯੋ ਪਰ ਤਾ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾ ਬਰਨੀ ਨਹੀ ਜਾਈ ॥

lai suga(n)dh bhalee kapariyo par taa kee prabhaa baranee nahee jaiee ||

We applied fragrance to our clothes and that glory is indescribable

ਤਉਨ ਸਮੈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਥੀ ਇਹ ਅਉਸਰ ਸ੍ਯਾਮ ਬਿਨਾ ਦੁਖਦਾਈ ॥੮੭੦॥

taun samai sukhadhaik thee ieh aausar sayaam binaa dhukhadhaiee ||870||

That occasion was highly pleasing, but now the same occasion has become troublesome without Krishna.870.

ਪਉਨ ਪ੍ਰਚੰਡ ਚਲੈ ਜਿਹ ਅਉਸਰ ਅਉਰ ਬਘੂਲਨ ਧੂਰਿ ਉਡਾਈ ॥

paun pracha(n)dd chalai jeh aausar aaur baghoolan dhoor uddaiee ||

ਧੂਪ ਲਗੈ ਜਿਹ ਮਾਸ ਬੁਰੀ ਸੁ ਲਗੈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੀਤਲ ਜਾਈ ॥

dhoop lagai jeh maas buree su lagai sukhadhaik seetal jaiee ||

The time, when the wind blew ferociously, the cranes arose and the sunshine was agonizing, even that time appeared to us as joy-giving

ਸ੍ਯਾਮ ਕੇ ਸੰਗ ਸਭੈ ਹਮ ਖੇਲਤ ਸੀਤਲ ਪਾਟਕ ਕਾਬਿ ਛਟਾਈ ॥

sayaam ke sa(n)g sabhai ham khelat seetal paaTak kaab chhaTaiee ||

All of us played with Krishna splashing water on one another

ਤਉਨ ਸਮੈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਥੀ ਰਿਤੁ ਅਉਸਰ ਯਾਹਿ ਭਈ ਦੁਖਦਾਈ ॥੮੭੧॥

taun samai sukhadhaik thee rit aausar yaeh bhiee dhukhadhaiee ||871||

That time was extremely comfort-giving, but now the same time has become agonising.871.

ਜੋਰਿ ਘਟਾ ਘਟ ਆਏ ਜਹਾ ਸਖੀ ਬੂੰਦਨ ਮੇਘ ਭਲੀ ਛਬਿ ਪਾਈ ॥

jor ghaTaa ghaT aae jahaa sakhee boo(n)dhan megh bhalee chhab paiee ||

Look, O friend! the clouds have surrounded us and it is a beautiful spectacle created by raindrops

ਬੋਲਤ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਦਾਦਰ ਅਉ ਘਨ ਮੋਰਨ ਪੈ ਘਨਘੋਰ ਲਗਾਈ ॥

bolat chaatirak dhaadhar aau ghan moran pai ghanaghor lagaiee ||

The sound of cuckoo, peacock and frog is resounding

ਤਾਹਿ ਸਮੈ ਹਮ ਕਾਨਰ ਕੇ ਸੰਗਿ ਖੇਲਤ ਥੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰੇਮ ਬਢਾਈ ॥

taeh samai ham kaanar ke sa(n)g khelat thee at prem baddaiee ||

In such a time we were absorbed with Krishna in amorous play

ਤਉਨ ਸਮੈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਥੀ ਰਿਤੁ ਅਉਸਰ ਯਾਹਿ ਭਈ ਦੁਖਦਾਈ ॥੮੭੨॥

taun samai sukhadhaik thee rit aausar yaeh bhiee dhukhadhaiee ||872||

How much comfortable was that time and now this time is greatly distressing.872.

ਮੇਘ ਪਰੈ ਕਬਹੂੰ ਉਘਰੈ ਸਖੀ ਛਾਇ ਲਗੈ ਦ੍ਰੁਮ ਕੀ ਸੁਖਦਾਈ ॥

megh parai kabahoo(n) ugharai sakhee chhai lagai dhrum kee sukhadhaiee ||

Sometimes the clouds burst into rain and the shade of the tree appeared comfort-giving

ਸ੍ਯਾਮ ਕੇ ਸੰਗਿ ਫਿਰੈ ਸਜਨੀ ਰੰਗ ਫੂਲਨ ਕੇ ਹਮ ਬਸਤ੍ਰ ਬਨਾਈ ॥

sayaam ke sa(n)g firai sajanee ra(n)g foolan ke ham basatr banaiee ||

We used to wander with Krishna, wearing the garments of flowers

ਖੇਲਤ ਕ੍ਰੀੜ ਕਰੈ ਰਸ ਕੀ ਇਹ ਅਉਸਰ ਕਉ ਬਰਨਿਯੋ ਨਹੀ ਜਾਈ ॥

khelat kreeR karai ras kee ieh aausar kau baraniyo nahee jaiee ||

While roaming, we were absorbed in amorous play

ਸ੍ਯਾਮ ਸਨੈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਥੀ ਰਿਤ ਸ੍ਯਾਮ ਬਿਨਾ ਅਤਿ ਭੀ ਦੁਖਦਾਈ ॥੮੭੩॥

sayaam sanai sukhadhaik thee rit sayaam binaa at bhee dhukhadhaiee ||873||

It is impossible to describe that occasion, remaining with Krishna, that season has become distressing.873.

ਮਾਸ ਅਸੂ ਹਮ ਕਾਨਰ ਕੇ ਸੰਗਿ ਖੇਲਤ ਚਿਤਿ ਹੁਲਾਸ ਬਢਾਈ ॥

maas asoo ham kaanar ke sa(n)g khelat chit hulaas baddaiee ||

In the month of Ashvin, with great joy, we played with Krishna

ਕਾਨ੍ਰਹ ਤਹਾ ਪੁਨਿ ਗਾਵਤ ਥੋ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਰਾਗਨ ਤਾਨ ਬਸਾਈ ॥

kaanreh tahaa pun gaavat tho at su(n)dhar raagan taan basaiee ||

Being intoxicated Krishna used to play on (his flute) and produce tunes of charming musical modes,

ਗਾਵਤ ਥੀ ਹਮ ਹੂੰ ਸੰਗ ਤਾਹੀ ਕੇ ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਬਰਨਿਯੋ ਨਹੀ ਜਾਈ ॥

gaavat thee ham hoo(n) sa(n)g taahee ke taa chhab ko baraniyo nahee jaiee ||

We sang with him and that spectacle is indescribable

ਤਾ ਸੰਗ ਮੈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਥੀ ਰਿਤੁ ਸ੍ਯਾਮ ਬਿਨਾ ਅਬ ਭੀ ਦੁਖਦਾਈ ॥੮੭੪॥

taa sa(n)g mai sukhadhaik thee rit sayaam binaa ab bhee dhukhadhaiee ||874||

We remained in his company, that season was pleasure-giving and now the same season has become distressing.874.

ਕਾਤਿਕ ਕੀ ਸਖੀ ਰਾਸਿ ਬਿਖੈ ਰਤਿ ਖੇਲਤ ਥੀ ਹਰਿ ਸੋ ਚਿਤੁ ਲਾਈ ॥

kaatik kee sakhee raas bikhai rat khelat thee har so chit laiee ||

In the month of Kartik, we, in delight, were absorbed in amorous play with Krishna

ਸੇਤਹਿ ਗ੍ਵਾਰਨਿ ਕੇ ਪਟ ਛਾਜਤ ਸੇਤ ਨਦੀ ਤਹ ਧਾਰ ਬਹਾਈ ॥

seteh gavaiaaran ke paT chhaajat set nadhee teh dhaar bahaiee ||

In the current of the white river, the gopis also wore white clothes

ਭੂਖਨ ਸੇਤਹਿ ਗੋਪਨਿ ਕੇ ਅਰੁ ਮੋਤਿਨ ਹਾਰ ਭਲੀ ਛਬਿ ਪਾਈ ॥

bhookhan seteh gopan ke ar motin haar bhalee chhab paiee ||

The gopas also wore white ornaments and necklaces of pearls

ਤਉਨ ਸਮੈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਥੀ ਰਿਤੁ ਅਉਸਰ ਯਾਹਿ ਭਈ ਦੁਖਦਾਈ ॥੮੭੫॥

taun samai sukhadhaik thee rit aausar yaeh bhiee dhukhadhaiee ||875||

They all looked fine, that time was very comfortable and now this time has become extremely agonising.875.

ਮਘ੍ਰ ਸਮੈ ਸਬ ਸ੍ਯਾਮ ਕੇ ਸੰਗਿ ਹੁਇ ਖੇਲਤ ਥੀ ਮਨਿ ਆਨੰਦ ਪਾਈ ॥

maghr samai sab sayaam ke sa(n)g hui khelat thee man aana(n)dh paiee ||

In the month of Maghar, in great pleasure, we used to play with Krishna

ਸੀਤ ਲਗੈ ਤਬ ਦੂਰ ਕਰੈ ਹਮ ਸ੍ਯਾਮ ਕੇ ਅੰਗ ਸੋ ਅੰਗ ਮਿਲਾਈ ॥

seet lagai tab dhoor karai ham sayaam ke a(n)g so a(n)g milaiee ||

When we felt cold, we removed the coolness by blending our limbs with the limbs of Krishna

ਫੂਲ ਚੰਬੇਲੀ ਕੇ ਫੂਲਿ ਰਹੇ ਜਹਿ ਨੀਰ ਘਟਿਯੋ ਜਮਨਾ ਜੀਅ ਆਈ ॥

fool cha(n)belee ke fool rahe jeh neer ghaTiyo jamanaa jeea aaiee ||

ਤਉਨ ਸਮੈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਥੀ ਰਿਤੁ ਅਉਸਰ ਯਾਹਿ ਭਈ ਦੁਖਦਾਈ ॥੮੭੬॥

taun samai sukhadhaik thee rit aausar yaeh bhiee dhukhadhaiee ||876||

The flowers of jasmine are not blooming and in sorrow, the water of Yamuna has also decreased, O friend! the season alongwith Krishna was very joy-giving and this season is very troublesome.876.

ਬੀਚ ਸਰਦ ਰਿਤੁ ਕੇ ਸਜਨੀ ਹਮ ਖੇਲਤ ਸ੍ਯਾਮ ਸੋ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਗਾਈ ॥

beech saradh rit ke sajanee ham khelat sayaam so preet lagaiee ||

ਆਨੰਦ ਕੈ ਅਤਿ ਹੀ ਮਨ ਮੈ ਤਜ ਕੈ ਸਭ ਹੀ ਜੀਯ ਕੀ ਦੁਚਿਤਾਈ ॥

aana(n)dh kai at hee man mai taj kai sabh hee jeey kee dhuchitaiee ||

In winter season, we all had been happy in the company of Krishna and removing all our doubts we were absorbed in the amorous play

ਨਾਰਿ ਸਭੈ ਬ੍ਰਿਜ ਕੀਨ ਬਿਖੈ ਮਨ ਕੀ ਤਜਿ ਕੈ ਸਭ ਸੰਕ ਕਨ੍ਰਹਾਈ ॥

naar sabhai biraj keen bikhai man kee taj kai sabh sa(n)k kanrahaiee ||

Krishna also unhesitatingly considered all the gopis of Braja as his wives

ਤਾ ਸੰਗ ਸੋ ਸੁਖਦਾਇਕ ਥੀ ਰਿਤੁ ਸ੍ਯਾਮ ਬਿਨਾ ਅਬ ਭੀ ਦੁਖਦਾਈ ॥੮੭੭॥

taa sa(n)g so sukhadhaik thee rit sayaam binaa ab bhee dhukhadhaiee ||877||

In his company that season was pleasure-giving and now the same season has become troublesome.877.

ਮਾਘ ਬਿਖੈ ਮਿਲ ਕੈ ਹਰਿ ਸੋ ਹਮ ਸੋ ਰਸ ਰਾਸ ਕੀ ਖੇਲ ਮਚਾਈ ॥

maagh bikhai mil kai har so ham so ras raas kee khel machaiee ||

In the month of Magh, we had made the amorous play very famous in the company of Krishna

ਕਾਨ੍ਰਹ ਬਜਾਵਤ ਥੋ ਮੁਰਲੀ ਤਿਹ ਅਉਸਰ ਕੋ ਬਰਨਿਯੋ ਨਹਿ ਜਾਈ ॥

kaanreh bajaavat tho muralee teh aausar ko baraniyo neh jaiee ||

At that time, Krishna played on his flute, that occasion cannot be described

ਫੂਲਿ ਰਹੇ ਤਹਿ ਫੂਲ ਭਲੇ ਪਿਖਿਯੋ ਜਿਹ ਰੀਝਿ ਰਹੈ ਸੁਰਰਾਈ ॥

fool rahe teh fool bhale pikhiyo jeh reejh rahai suraraiee ||

The flowers were blossoming and Indra, the king of gods, was getting pleased on seeing that spectacle

ਤਉਨ ਸਮੈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਥੀ ਰਿਤੁ ਸ੍ਯਾਮ ਬਿਨਾ ਅਬ ਭੀ ਦੁਖਦਾਈ ॥੮੭੮॥

taun samai sukhadhaik thee rit sayaam binaa ab bhee dhukhadhaiee ||878||

O friend! that season was comfort-giving and now the same season has become distressing.878.

ਸ੍ਯਾਮ ਚਿਤਾਰਿ ਸਭੈ ਤਹ ਗ੍ਵਾਰਨਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਜੁ ਹੁਤੀ ਬਡਭਾਗੀ ॥

sayaam chitaar sabhai teh gavaiaaran sayaam kahai ju hutee baddabhaagee ||

The poet Shyam says, “Those very fortunate gopis are remembering Krishna

ਤ੍ਯਾਗ ਦਈ ਸੁਧਿ ਅਉਰ ਸਭੈ ਹਰਿ ਬਾਤਨ ਕੇ ਰਸ ਭੀਤਰ ਪਾਗੀ ॥

tayaag dhiee sudh aaur sabhai har baatan ke ras bheetar paagee ||

Losing their consciousness, they are absorbed in the passionate love of Krihsna

ਏਕ ਗਿਰੀ ਧਰਿ ਹ੍ਵੈ ਬਿਸੁਧੀ ਇਕ ਪੈ ਕਰੁਨਾ ਹੀ ਬਿਖੈ ਅਨੁਰਾਗੀ ॥

ek giree dhar havai bisudhee ik pai karunaa hee bikhai anuraagee ||

Someone has fallen down, someone has become unconscious and someone has been fully engrossed in his love

ਕੈ ਸੁਧਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕੇ ਖੇਲਨ ਕੀ ਮਿਲ ਕੈ ਸਭ ਗ੍ਵਾਰਨਿ ਰੋਵਨ ਲਾਗੀ ॥੮੭੯॥

kai sudh sayaam ke khelan kee mil kai sabh gavaiaaran rovan laagee ||879||

All the gopis have begun weeping after remembering their amorous play with Krishna.879.