Ang 61

ਤਹਾਂ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਮਾਰੇ ॥

tahaa(n) beer ba(n)ke bhalee bhaa(n)t maare ||

ਬਚੇ ਪ੍ਰਾਨ ਲੈ ਕੇ ਸਿਪਾਹੀ ਸਿਧਾਰੇ ॥੧੦॥

bache praan lai ke sipaahee sidhaare ||10||

He slew several graceful warriors, with full force the soldiers who survived, fled away in order to save their lives.10.

ਤਹਾਂ ਸਾਹ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਕੀਨੇ ਅਖਾਰੇ ॥

tahaa(n) saeh sa(n)graam keene akhaare ||

ਘਨੇ ਖੇਤ ਮੋ ਖਾਨ ਖੂਨੀ ਲਤਾਰੇ ॥

ghane khet mo khaan khoonee lataare ||

There (Sango) Shah exhibited his acts of bravery in the battlefield and trampled under feet many bloody Khans.

ਨ੍ਰਿਪੰ ਗੋਪਲਾਯੰ ਖਰੋ ਖੇਤ ਗਾਜੈ ॥

nirapa(n) gopalaaya(n) kharo khet gaajai ||

ਮ੍ਰਿਗਾ ਝੁੰਡ ਮੱਧਿਯੰ ਮਨੋ ਸਿੰਘ ਰਾਜੈ ॥੧੧॥

miragaa jhu(n)dd ma'dhiya(n) mano si(n)gh raajai ||11||

Gopal, the king of Guleria, stood firmly in the field and roared like a lion amidst a herd of deers.11.

ਤਹਾਂ ਏਕ ਬੀਰੰ ਹਰੀ ਚੰਦ ਕੋਪ੍ਯੋ ॥

tahaa(n) ek beera(n) haree cha(n)dh kopayo ||

ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਸੋ ਖੇਤ ਮੋ ਪਾਵ ਰੋਪ੍ਯੋ ॥

bhalee bhaa(n)t so khet mo paav ropayo ||

There in great fury, a warrior Hari Chand, very skillfully took position in the battlefield.

ਮਹਾ ਕ੍ਰੋਧ ਕੈ ਤੀਰ ਤੀਖੇ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

mahaa krodh kai teer teekhe prahaare ||

ਲਗੈ ਜੌਨ ਕੇ ਤਾਹਿ ਪਾਰੈ ਪਧਾਰੇ ॥੧੨॥

lagai jauan ke taeh paarai padhaare ||12||

He discharged sharp arrows in great rage and whosoever was struck, left for the other world.12.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਹਰੀਚੰਦ ਕ੍ਰੁੱਧੰ ॥

hareecha(n)dh kru'dha(n) ||

ਹਨੇ ਸੂਰ ਸੁੱਧੰ ॥

hane soor su'dha(n) ||

Hari Chand (Handooria) in great fury, killed significant heroes.

ਭਲੇ ਬਾਣ ਬਾਹੇ ॥

bhale baan baahe ||

ਬਡੇ ਸੈਨ ਗਾਹੇ ॥੧੩॥

badde sain gaahe ||13||

He shot skillfully a volley of arrows and killed a lot of forces.13.

ਰਸੰ ਰੁੱਦ੍ਰ ਰਾਚੇ ॥

rasa(n) ru'dhr raache ||

ਮਹਾ ਲੋਹ ਮਾਚੇ ॥

mahaa loh maache ||

He was absorbed in dreadful feat of arms.

ਹਨੇ ਸਸਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ॥

hane sasatr dhaaree ||

ਲਿਟੇ ਭੂਪ ਭਾਰੀ ॥੧੪॥

liTe bhoop bhaaree ||14||

Armed warriors were being killed and great kings were falling on the ground.14.

ਤਬੈ ਜੀਤਮੱਲੰ ॥

tabai jeetama'la(n) ||

ਹਰੀਚੰਦ ਭੱਲੰ ॥

hareecha(n)dh bha'la(n) ||

ਹ੍ਰਿਦੈ ਐਂਚ ਮਾਰਿਓ ॥

hiradhai aai(n)ch maario ||

ਸੁ ਖੇਤੰ ਉਤਾਰਿਓ ॥੧੫॥

s kheta(n) utaario ||15||

Then Jit Mal aimed and struck Hari Chand down to the ground with his spear.15.

ਲਗੇ ਬੀਰ ਬਾਣੰ ॥

lage beer baana(n) ||

ਰਿਸਿਯੋ ਤੇਜਿ ਮਾਣੰ ॥

risiyo tej maana(n) ||

The warriors struck with arrows became red with blood.

ਸਮੁਹ ਬਾਜ ਡਾਰੇ ॥

samuh baaj ddaare ||

ਸੁਵਰਗੰ ਸਿਧਾਰੇ ॥੧੬॥

suvaraga(n) sidhaare ||16||

Their horses feel and they left for heavens.16.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAAT STANZA

ਖੁਲੈ ਖਾਨ ਖੂਨੀ ਖੁਰਾਸਾਨ ਖੱਗੰ ॥

khulai khaan khoonee khuraasaan kha'ga(n) ||

ਪਰੀ ਸਸਤ੍ਰ ਧਾਰੰ ਉਠੀ ਝਾਲ ਅੱਗੰ ॥

paree sasatr dhaara(n) uThee jhaal a'ga(n) ||

In the hands of blood-thirsty Khans, there were the Khorasan swords, whose sharp edges flashed like fire.

ਭਈ ਤੀਰ ਭੀਰੰ ਕਮਾਣੰ ਕੱੜਕੇ ॥

bhiee teer bheera(n) kamaana(n) ka'Rake ||

ਗਿਰੇ ਬਾਜ ਤਾਜੀ ਲਗੇ ਧੀਰ ਧੱਕੇ ॥੧੭॥

gire baaj taajee lage dheer dha'ke ||17||

The bows shooing out volleys of arrows twanged, the splendid horses fell because of the heavy blows.17.

ਬਜੀ ਭੇਰਿ ਭੁੰਕਾਰ ਧੁੱਕੇ ਨਗਾਰੇ ॥

bajee bher bhu(n)kaar dhu'ke nagaare ||

ਦੁਹੂੰ ਓਰ ਤੇ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਬਕਾਰੇ ॥

dhuhoo(n) or te beer ba(n)ke bakaare ||

The trumpets sounded and the musical pipes were played, the brave warriors thundered from both sides.

ਕਰੇ ਬਾਹੁ ਆਘਾਤ ਸਸਤ੍ਰੰ ਪ੍ਰਹਾਰੰ ॥

kare baahu aaghaat sasatra(n) prahaara(n) ||

ਡਕੀ ਡਾਕਣੀ ਚਾਂਵਡੀ ਚੀਤਕਾਰੰ ॥੧੮॥

ddakee ddaakanee chaa(n)vaddee cheetakaara(n) ||18||

And with their strong arms struck (the enemy), the witches drank blood to their fill and produced dreadful sounds.18.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਕਹਾ ਲਗੇ ਬਰਨਨ ਕਰੋਂ ਮਚਿਯੋ ਜੁਧੁ ਅਪਾਰ ॥

kahaa lage baranan karo(n) machiyo judh apaar ||

How far should I describe the great battle?

ਜੇ ਲੱੁਝੇ ਜੁੱਝੇ ਸਬੈ ਭੱਜੇ ਸੂਰ ਹਜਾਰ ॥੧੯॥

je la'ujhe ju'jhe sabai bha'je soor hajaar ||19||

Those fought attained martyrdom, thousands fled away. 19.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਭਜਿਯੋ ਸਾਹ ਪਹਾੜਤਾਜੀ ਤ੍ਰਿਪਾਯੰ ॥

bhajiyo saeh pahaaRataajee tirapaaya(n) ||

ਚਲਿਯੋ ਬੀਰੀਯਾ ਤੀਰੀਯਾ ਨ ਚਲਾਯੰ ॥

chaliyo beereeyaa teereeyaa na chalaaya(n) ||

The hill-chief spurred his horse and fled, the warriors went away without discharging their arrows.

ਜਸੋ ਡੱਢਵਾਲੰ ਮਧੁੱਕਰ ਸੁ ਸਾਹੰ ॥

jaso dda'ddavaala(n) madhu'kar su saaha(n) ||

ਭਜੇ ਸੰਗਿ ਲੈ ਕੇ ਸੁ ਸਾਰੀ ਸਿਪਾਹੰ ॥੨੦॥

bhaje sa(n)g lai ke su saaree sipaaha(n) ||20||

The chiefs of Jaswal and Dadhwal, who were fighting (in the field), left with all their soldiers.20.

ਚਕ੍ਰਿਤ ਚੋਪਿਯੋ ਚੰਦ ਗਾਜੀ ਚੰਦੇਲੰ ॥

chakirat chopiyo cha(n)dh gaajee cha(n)dhela(n) ||

ਹਠੀ ਹਰੀਚੰਦੰ ਗਹੇ ਹਾਥ ਸੇਲੰ ॥

haThee hareecha(n)dha(n) gahe haath sela(n) ||

The Raja of Chandel was perplexed, when the tenacious Hari Chand caught hold of the spear in his hand.

ਕਰਿਓ ਸੁਆਮਿ ਧਰਮੰ ਮਹਾ ਰੋਸ ਰੁੱਝਿਯੰ ॥

kario suaam dharama(n) mahaa ros ru'jhiya(n) ||

He was filled with great fury, fulfilling his duty as a general

ਗਿਰਿਓ ਟੂਕ ਟੂਕ ਹ੍ਵੈ ਇਸੋ ਸੂਰ ਜੁੱਝਿਯੰ ॥੨੧॥

girio Took Took havai iso soor ju'jhiya(n) ||21||

Those who came in front of him, were cut into pieces and fell (in the field).21.