Bachitar Natak

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

ikOankaar satigur prasaadh ||

The Lord is One and He can be attained through the grace of the true Guru.

ਅਥ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖ੍ਯਤੇ ॥

ath bachitr naaTak gra(n)th likhayate ||

Now the Granth (Book) entitled ‘BACHITTAR NATAK’ is composed.

ਸ੍ਰੀ ਮੁਖਬਾਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ੧੦ ॥

sree mukhabaak paatashaahee 10 ||

From the Holy Mouth of the Tenth King (Guru)

ਤ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਦੋਹਰਾ ॥

tavai prasaadh || dhoharaa ||

BY THY GRACE. DOHRA

ਨਮਸਕਾਰ ਸ੍ਰੀ ਖੜਗ ਕੋ ਕਰੋਂ ਸੁ ਹਿਤੁ ਚਿਤੁ ਲਾਇ ॥

namasakaar sree khaRag ko karo(n) su hit chit lai ||

I salute the Glorious SWORD with all my heart’s affection.

ਪੂਰਨ ਕਰੋਂ ਗਿਰੰਥ ਇਹੁ ਤੁਮ ਮੁਹਿ ਕਰਹੁ ਸਹਾਇ ॥੧॥

pooran karo(n) gira(n)th ih tum muh karahu sahai ||1||

I shall complete this Granth only if Thou Helpest me. I.

ਸ੍ਰੀ ਕਾਲ ਜੀ ਕੀ ਉਸਤਤਿ ॥

sree kaal jee kee usatat ||

The Eulogy of the Revered Death (KAL).

ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ਛੰਦ ॥

tirabha(n)gee chha(n)dh ||

TRIBHANGI STANZA

ਖਗ ਖੰਡ ਬਿਹੰਡੰ ਖਲ ਦਲ ਖੰਡੰ ਅਤਿ ਰਣ ਮੰਡੰ ਬਰ ਬੰਡੰ ॥

khag kha(n)dd biha(n)dda(n) khal dhal kha(n)dda(n) at ran ma(n)dda(n) bar ba(n)dda(n) ||

The sword chops well, chops the forces of fools and this mighty one bedecks and glorifies the battlefield.

ਭੁਜ ਦੰਡ ਅਖੰਡੰ ਤੇਜ ਪ੍ਰਚੰਡੰ ਜੋਤਿ ਅਮੰਡੰ ਭਾਨ ਪ੍ਰਭੰ ॥

bhuj dha(n)dd akha(n)dda(n) tej pracha(n)dda(n) jot ama(n)dda(n) bhaan prabha(n) ||

It is the unbreakable staff of the arm, it has the powerful luster and its light even bedims the radiance of the sum.

ਸੁਖ ਸੰਤਾ ਕਰਣੰ ਦੁਰਮਤਿ ਦਰਣੰ ਕਿਲਬਿਖ ਹਰਣੰ ਅਸਿ ਸਰਣੰ ॥

sukh sa(n)taa karana(n) dhuramat dharana(n) kilabikh harana(n) as sarana(n) ||

It brings happiness to the saints, mashing the vicious ones, it is the destroyer of sins and I and under its refuge.

ਜੈ ਜੈ ਜਗ ਕਾਰਣ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਬਾਰਣ ਮਮ ਪ੍ਰਤਿਪਾਰਣ ਜੈ ਤੇਗੰ ॥੨॥

jai jai jag kaaran sirasaT ubaaran mam pratipaaran jai tega(n) ||2||

Hail, hail to the cause of the world, saviour of the universe, it is my preserver, I hail its victory. 2.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਸਦਾ ਏਕ ਜੋਤ੍ਯੰ ਅਜੂਨੀ ਸਰੂਪੰ ॥

sadhaa ek jotaya(n) ajoonee saroopa(n) ||

He, who is ever light-incarnate and birthless entity,

ਮਹਾ ਦੇਵ ਦੇਵੰ ਮਹਾ ਭੂਪ ਭੂਪੰ ॥

mahaa dhev dheva(n) mahaa bhoop bhoopa(n) ||

Who is the god of chief gods, the king of chief kings

ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਿਤ੍ਯੰ ਨਿਰੂਪੰ ਨ੍ਰਿਬਾਣੰ ॥

nira(n)kaar nitaya(n) niroopa(n) nirabaana(n) ||

Who is Formless, Eternal, Amorphous and Ultimate Bliss

ਕਲੰ ਕਾਰਣੇਯੰ ਨਮੋ ਖੜਗ ਪਾਣੰ ॥੩॥

kala(n) kaaraneya(n) namo khaRag paana(n) ||3||

Who is the Cause of all the Powers, I salute the wielder of the Sword. 3

ਨਿਰੰਕਾਰ ਨ੍ਰਿਬਿਕਾਰ ਨਿਤ੍ਯੰ ਨਿਰਾਲੰ ॥

nira(n)kaar nirabikaar nitaya(n) niraala(n) ||

He is Formless, Flawless, eternal and Non-aligned

ਨ ਬ੍ਰਿਧੰ ਬਿਸੇਖੰ ਨ ਤਰੁਨੰ ਨ ਬਾਲੰ ॥

n biradha(n) bisekha(n) na taruna(n) na baala(n) ||

He is neither distinctively old, nor young nor immature;

ਨ ਰੰਕੰ ਨ ਰਾਯੰ ਨ ਰੂਪੰ ਨ ਰੇਖੰ ॥

n ra(n)ka(n) na raaya(n) na roopa(n) na rekha(n) ||

He is neither poor nor rich; He is Formless and Markless

ਨ ਰੰਗੰ ਨ ਰਾਗੰ ਅਪਾਰੰ ਅਭੇਖੰ ॥੪॥

n ra(n)ga(n) na raaga(n) apaara(n) abhekha(n) ||4||

He is Colourless, Non-attached, Limitless and Guiseless. 4;

ਨ ਰੂਪੰ ਨ ਰੇਖੰ ਨ ਰੰਗੰ ਨ ਰਾਗੰ ॥

n roopa(n) na rekha(n) na ra(n)ga(n) na raaga(n) ||

He is Formless, Signless, Colourless and Non-attached;

ਨ ਨਾਮੰ ਨ ਠਾਮੰ ਮਹਾ ਜੋਤਿ ਜਾਗੰ ॥

n naama(n) na Thaama(n) mahaa jot jaaga(n) ||

He is Nameless, Placeless; and a Radiating Great Effulgence

ਨ ਦ੍ਵੈਖੰ ਨ ਭੇਖੰ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਿਤ੍ਯੰ ॥

n dhavaikha(n) na bhekha(n) nira(n)kaar nitaya(n) ||

He is Blemishless, Guiseless, Formless and Eternal

ਮਹਾ ਜੋਗ ਜੋਗੰ ਸੁ ਪਰਮੰ ਪਵਿਤ੍ਯੰ ॥੫॥

mahaa jog joga(n) su parama(n) pavitaya(n) ||5||

He is a Superb Practising Yogi and a Supremely Holy Entity. 5

ਅਜੇਯੰ ਅਭੇਯੰ ਅਨਾਮੰ ਅਠਾਮੰ ॥

ajeya(n) abheya(n) anaama(n) aThaama(n) ||

He is unconquerable, Indistinguishable, Nameless and Placeless

ਮਹਾ ਜੋਗ ਜੋਗੰ ਮਹਾ ਕਾਮ ਕਾਮੰ ॥

mahaa jog joga(n) mahaa kaam kaama(n) ||

He is a Superb Practicing Yogi, He is the Supreme Ravisher

ਅਲੇਖੰ ਅਭੇਖੰ ਅਨੀਲੰ ਅਨਾਦੰ ॥

alekha(n) abhekha(n) aneela(n) anaadha(n) ||

He is Accountless, Garbless, Stainless and without Beginning

ਪਰੇਯੰ ਪਵਿਤ੍ਰੰ ਸਦਾ ਨ੍ਰਿਬਿਖਾਦੰ ॥੬॥

pareya(n) pavitra(n) sadhaa nirabikhaadha(n) ||6||

He is in the Yond, Immaculate and ever without Contention. 6

ਸੁ ਆਦੰ ਅਨਾਦੰ ਅਨੀਲੰ ਅਨੰਤੰ ॥

s aadha(n) anaadha(n) aneela(n) ana(n)ta(n) ||

He is the Primal, Orignless, Stainless and Endless

ਅਦ੍ਵੈਖੰ ਅਭੇਖੰ ਮਹੇਸੰ ਮਹੰਤੰ ॥

adhavaikha(n) abhekha(n) mahesa(n) maha(n)ta(n) ||

He is Blemishless, Guiseless, Master of the earth and the destroyer of Pride

ਨ ਰੋਖੰ ਨ ਸੋਖੰ ਨ ਦ੍ਰੋਹੰ ਨ ਮੋਹੰ ॥

n rokha(n) na sokha(n) na dhroha(n) na moha(n) ||

He is Ireless, Ever fresh, Deceitless and Non-attached

ਨ ਕਾਮੰ ਨ ਕ੍ਰੋਧੰ ਅਜੋਨੀ ਅਜੋਹੰ ॥੭॥

n kaama(n) na krodha(n) ajonee ajoha(n) ||7||

He is Lustless, Angerless, Birthless and Sightless. 7

ਪਰੇਅੰ ਪਵਿਤ੍ਰੰ ਪੁਨੀਤੰ ਪੁਰਾਣੰ ॥

parea(n) pavitra(n) puneeta(n) puraana(n) ||

He is in the Yond, Immaculate, Most Holy and Ancient

ਅਜੇਅੰ ਅਭੇਅੰ ਭਵਿਖ੍ਯੰ ਭਵਾਣੰ ॥

ajea(n) abhea(n) bhavikhaya(n) bhavaana(n) ||

He is Unconquerable, Indistinguishable, Will be in future and is always Present

ਨ ਰੋਗੰ ਨ ਸੋਗੰ ਸੁ ਨਿਤ੍ਯੰ ਨਵੀਨੰ ॥

n roga(n) na soga(n) su nitaya(n) naveena(n) ||

He is without ailment and sorrow and is ever new

ਅਜਾਯੰ ਸਹਾਯੰ ਪਰਮੰ ਪ੍ਰਬੀਨੰ ॥੮॥

ajaaya(n) sahaaya(n) parama(n) prabeena(n) ||8||

He is Birthless, He is the Supporter and is Supremely dexterous. 8

ਸੁ ਭੂਤੰ ਭਵਿਖ੍ਯੰ ਭਵਾਨੰ ਭਵੇਯੰ ॥

s bhoota(n) bhavikhaya(n) bhavaana(n) bhaveya(n) ||

He Pervades in the Past, Future and Present

ਨਮੋ ਨਿ੍ਰਿਬਕਾਰੰ ਨਮੋ ਨ੍ਰਿਜੁਰੇਅੰ ॥

namo nribakaara(n) namo nirajurea(n) ||

I Salute Him, Who is without vices and without ailments

ਨਮੋ ਦੇਵ ਦੇਵੰ ਨਮੋ ਰਾਜ ਰਾਜੰ ॥

namo dhev dheva(n) namo raaj raaja(n) ||

I Salute Him, Who is the god of gods and king of kings

ਨਿਰਾਲੰਬ ਨਿਤ੍ਯੰ ਸੁ ਰਾਜਾ ਧਿਰਾਜੰ ॥੯॥

niraala(n)b nitaya(n) su raajaa dhiraaja(n) ||9||

He is Supportless, Eternal and Greatest of Emperors. 9

ਅਲੇਖੰ ਅਭੇਖੰ ਅਭੂਤੰ ਅਦ੍ਵੈਖੰ ॥

alekha(n) abhekha(n) abhoota(n) adhavaikha(n) ||

He is Accountless, Guiseless, Elementless and Blemishless

ਨ ਰਾਗੰ ਨ ਰੰਗੰ ਨ ਰੂਪੰ ਨ ਰੇਖੰ ॥

n raaga(n) na ra(n)ga(n) na roopa(n) na rekha(n) ||

He is without attachment, colour, form and mark

ਮਹਾ ਦੇਵ ਦੇਵੰ ਮਹਾ ਜੋਗ ਜੋਗੰ ॥

mahaa dhev dheva(n) mahaa jog joga(n) ||

He is the Greatest of gods and the Supreme Yogi

ਮਹਾ ਕਾਮ ਕਾਮੰ ਮਹਾ ਭੋਗ ਭੋਗੰ ॥੧੦॥

mahaa kaam kaama(n) mahaa bhog bhoga(n) ||10||

He is the Greatest of the rapturous and the greatest of the Ravishing. 10

ਕਹੂੰ ਰਾਜਸੰ ਤਾਮਸੰ ਸਾਤਕੇਅੰ ॥

kahoo(n) raajasa(n) taamasa(n) saatakea(n) ||

Somewhere He bears the quality of rajas (activity), somewhere tamas (morbidity) and somewhere sattva (rhythm)

ਕਹੂੰ ਨਾਰ ਕੋ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਨਰੇਅੰ ॥

kahoo(n) naar ko roop dhaare narea(n) ||

Somewhere He takes the form of a woman and somewhere man

ਕਹੂੰ ਦੇਵੀਅੰ ਦੇਵਤੰ ਦਈਤ ਰੂਪੰ ॥

kahoo(n) dheveea(n) dhevata(n) dhieet roopa(n) ||

Somewhere He manifests Himself as a goddess, god and demon

ਕਹੂੰ ਰੂਪੰ ਅਨੇਕ ਧਾਰੇ ਅਨੂਪੰ ॥੧੧॥

kahoo(n) roopa(n) anek dhaare anoopa(n) ||11||

Somewhere He appears in several unique forms. 11

ਕਹੂੰ ਫੂਲ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਭਲੇ ਰਾਜ ਫੂਲੇ ॥

kahoo(n) fool havai kai bhale raaj foole ||

Somewhere He, taking the form of a flower, is rightly puffed up

ਕਹੂੰ ਭਵਰ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਭੂਲੇ ॥

kahoo(n) bhavar havai kai bhalee bhaa(n)t bhoole ||

Somewhere becoming a black bee, seems inebriated (for the flower)

ਕਹੂੰ ਪਉਨ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਬਹੇ ਬੇਗਿ ਐਸੇ ॥

kahoo(n) paun havai kai bahe beg aaise ||

Somewhere becoming the wind, moves with such speed,

ਕਹੇ ਮੋ ਨ ਆਵੇ ਕਥੋਂ ਤਾਹਿ ਕੈਸੇ ॥੧੨॥

kahe mo na aave katho(n) taeh kaise ||12||

Which is indescribable, how can I elucidate it?. 12

ਕਹੂੰ ਨਾਦ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਬਾਜੇ ॥

kahoo(n) naadh havai kai bhalee bhaa(n)t baaje ||

Somewhere He become a musical instrument, which is played appropriately

ਕਹੂੰ ਪਾਰਧੀ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਧਰੇ ਬਾਨ ਰਾਜੇ ॥

kahoo(n) paaradhee havai kai dhare baan raaje ||

Somewhere He becomes a hunter who looks glorious with His arrow (in His bow)

ਕਹੂੰ ਮ੍ਰਿਗ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਮੋਹੇ ॥

kahoo(n) mirag havai kai bhalee bhaa(n)t mohe ||

Somewhere He becomes a deer and allures exquisitely

ਕਹੂੰ ਕਾਮੁਕੀ ਜਿਉ ਧਰੇ ਰੂਪ ਸੋਹੇ ॥੧੩॥

kahoo(n) kaamukee jiau dhare roop sohe ||13||

Somewhere He manifests Himself as Cupid’s wife, with impressive beauty. 13

ਨਹੀਂ ਜਾਨਿ ਜਾਈ ਕਛੂ ਰੂਪ ਰੇਖੰ ॥

nahee(n) jaan jaiee kachhoo roop rekha(n) ||

His Form and Mark cannot be comprehended

ਕਹਾਂ ਬਾਸ ਤਾ ਕੋ ਫਿਰੈ ਕਉਨ ਭੇਖੰ ॥

kahaa(n) baas taa ko firai kaun bhekha(n) ||

Where doth He live and what guise doth He adopt?

ਕਹਾ ਨਾਮ ਤਾ ਕੋ ਕਹਾ ਕੈ ਕਹਾਵੈ ॥

kahaa naam taa ko kahaa kai kahaavai ||

What is His Name and how he is called?

ਕਹਾ ਮੈ ਬਖਾਨੋ ਕਹੇ ਮੋ ਨ ਆਵੈ ॥੧੪॥

kahaa mai bakhaano kahe mo na aavai ||14||

How can I describle? He is Indescribable. 14

ਨ ਤਾ ਕੋ ਕੋਈ ਤਾਤ ਮਾਤੰ ਨ ਭਾਯੰ ॥

n taa ko koiee taat maata(n) na bhaaya(n) ||

He hath no father, mother and brother

ਨ ਪੁਤ੍ਰੰ ਨ ਪੌਤ੍ਰੰ ਨ ਦਾਯਾ ਨ ਦਾਯੰ ॥

n putra(n) na pauatra(n) na dhaayaa na dhaaya(n) ||

He hath no son, no grandson and no male and female nurses

ਨ ਨੇਹੰ ਨ ਗੇਹੰ ਨ ਸੈਨੰ ਨ ਸਾਥੰ ॥

n neha(n) na geha(n) na saina(n) na saatha(n) ||

He hath no attachment, no home, no army and no companion

ਮਹਾ ਰਾਜ ਰਾਜੰ ਮਹਾ ਨਾਥ ਨਾਥੰ ॥੧੫॥

mahaa raaj raaja(n) mahaa naath naatha(n) ||15||

He is the Great King of kings and Great Lord of lords. 15

ਪਰਮੰ ਪੁਰਾਨੰ ਪਵਿਤ੍ਰੰ ਪਰੇਯੰ ॥

parama(n) puraana(n) pavitra(n) pareya(n) ||

He is Supreme, Ancient, Immaculate and in the Yond

ਅਨਾਦੰ ਅਨੀਲੰ ਅਸੰਭੰ ਅਜੇਯੰ ॥

anaadha(n) aneela(n) asa(n)bha(n) ajeya(n) ||

He is beginningless Stainless, Non-existent and Unconquerable

ਅਭੇਦੰ ਅਛੇਦੰ ਪਵਿਤ੍ਰੰ ਪ੍ਰਮਾਥੰ ॥

abhedha(n) achhedha(n) pavitra(n) pramaatha(n) ||

He is Indistinguishable, Indestructible, Holy and Paramount

ਮਹਾ ਦੀਨ ਦੀਨੰ ਮਹਾ ਨਾਥ ਨਾਥੰ ॥੧੬॥

mahaa dheen dheena(n) mahaa naath naatha(n) ||16||

He is the Most Humble of the meek and Great Lord of lords. 16

ਅਦਾਗੰ ਅਦੱਗੰ ਅਲੇਖੰ ਅਭੇਖੰ ॥

adhaaga(n) adha'ga(n) alekha(n) abhekha(n) ||

He is Stainless, Imperishable, Accountless and Guiseless

ਅਨੰਤੰ ਅਨੀਲੰ ਅਰੂਪੰ ਅਦ੍ਵੈਖੰ ॥

ana(n)ta(n) aneela(n) aroopa(n) adhavaikha(n) ||

He is Limitless, Blemishless, Formless and Maliceless

ਮਹਾ ਤੇਜ ਤੇਜੰ ਮਹਾ ਜ੍ਵਾਲ ਜ੍ਵਾਲੰ ॥

mahaa tej teja(n) mahaa javaiaal javaiaala(n) ||

He is the Most Effulgent of all lights and Supreme Conflagration of all fires

ਮਹਾ ਮੰਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰੰ ਮਹਾ ਕਾਲ ਕਾਲੰ ॥੧੭॥

mahaa ma(n)tr ma(n)tra(n) mahaa kaal kaala(n) ||17||

He is the Supreme Spell of all incantations and Supreme embodiment of Death over all such powers. 17

ਕਰੰ ਬਾਮ ਚਾਪਿਯੰ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕਰਾਲੰ ॥

kara(n) baam chaapiya(n) kirapaana(n) karaala(n) ||

He holds the bow in His left hand and the terrible sword (in the right)

ਮਹਾ ਤੇਜ ਤੇਜੰ ਬਿਰਾਜੈ ਬਿਸਾਲੰ ॥

mahaa tej teja(n) biraajai bisaala(n) ||

He is the Supreme Effulgence of all lights and sits in His Great Glory

ਮਹਾ ਦਾੜ੍ਹ ਦਾੜ੍ਹੰ ਸੁ ਸੋਹੰ ਅਪਾਰੰ ॥

mahaa dhaaRh dhaaRha(n) su soha(n) apaara(n) ||

He, of Infinite Splendour, is the masher of of the boar-incarnation with great grinder tooth

ਜਿਨੈ ਚਰਬੀਯੰ ਜੀਵ ਜੱਗ੍ਯੰ ਹਜਾਰੰ ॥੧੮॥

jinai charabeeya(n) jeev ja'gaya(n) hajaara(n) ||18||

He crushed and devoured thousands of the creatures of the world. 18

ਡਮਾਡੱਮ ਡਉਰੂ ਸਿਤਾ ਸੇਤ ਛਤ੍ਰੰ ॥

ddamaadda'm ddauroo sitaa set chhatra(n) ||

The tabor (in the hand of Great Death (KAL) resounds and the black and white canopy swings

ਹਾਹਾ ਹੂਹੂ ਹਾਸੰ ਝਮਾਝੱਮ ਅਤ੍ਰੰ ॥

haahaa hoohoo haasa(n) jhamaajha'm atra(n) ||

Loud laughter emanates from his mouth and the weapons (in his hands) glisten

ਮਹਾ ਘੋਰ ਸਬਦੰ ਬਜੇ ਸੰਖ ਐਸੇ ॥

mahaa ghor sabadha(n) baje sa(n)kh aaise ||

His conch produces such a terrible sound

ਪ੍ਰਲੈ ਕਾਲ ਕੇ ਕਾਲ ਕੀ ਜ੍ਵਾਲ ਜੈਸੇ ॥੧੯॥

pralai kaal ke kaal kee javaiaal jaise ||19||

That appears like the blazing fire of the Death on doomsday. 19

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਘਣੰ ਘੰਟ ਬਾਜੰ ॥

ghana(n) gha(n)T baaja(n) ||

Many gongs resound and hearing their sound,!

ਧੁਣੰ ਮੇਘ ਲਾਜੰ ॥

dhuna(n) megh laaja(n) ||

The clouds feel ashamed!

ਭਯੋ ਸੱਦ ਏਵੰ ॥

bhayo sa'dh eva(n) ||

Such a sound is produced that it appears!

ਹੜਿਓ ਨੀਰਧੇਵੰ ॥੨੦॥

haRio neeradheva(n) ||20||

Like the sound of the surging waves of the sea! 20

ਘੁਰੰ ਘੁੰਘਰੇਯੰ ॥

ghura(n) ghu(n)ghareya(n) ||

The small bells of the feet jingle,!

ਧੁਣੰ ਨੇਵਰੇਯੰ ॥

dhuna(n) nevareya(n) ||

And the anklets rattle!

ਮਹਾ ਨਾਦ ਨਾਦੰ ॥

mahaa naadh naadha(n) ||

Such sounds are peaceful sounds !

ਸੁਰੰ ਨਿਰਬਿਖਾਦੰ ॥੨੧॥

sura(n) nirabikhaadha(n) ||21||

Against the great resounding (of gongs)! 21

ਸਿਰੰ ਮਾਲ ਰਾਜੰ ॥

sira(n) maal raaja(n) ||

The rosary of heads glorified his neck, !

ਲਖੇ ਰੁਦ੍ਰ ਲਾਜੰ ॥

lakhe rudhr laaja(n) ||

Seeing which the god Shiva feels abashed!

ਸੁਭੰ ਚਾਰ ਚਿੱਤ੍ਰੰ ॥

subha(n) chaar chi'tra(n) ||

Such a beautiful image appears magnificent !

ਪਰਮੰ ਪਵਿਤ੍ਰੰ ॥੨੨॥

parama(n) pavitra(n) ||22||

And it is greatly holy! 22

ਮਹਾ ਗਰਜ ਗਰਜੰ ॥

mahaa garaj garaja(n) ||

He produces the very loud roar, !

ਸੁਨੈ ਦੂਤ ਲਰਜੰ ॥

sunai dhoot laraja(n) ||

Hearing which the messengers (of Yama) tremble!

ਸ੍ਰਵੰ ਸ੍ਰੋਣ ਸੋਹੰ ॥

srava(n) sron soha(n) ||

The blood oozes (from his rosary of skulls) glorifying his neck !

ਮਹਾ ਮਾਨ ਮੋਹੰ ॥੨੩॥

mahaa maan moha(n) ||23||

And it is fascinating his great honour! 23

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA!

ਸ੍ਰਿਜੇ ਸੇਤਜੰ ਜੇਰਜੰ ਉਤਭੁਜੇਵੰ ॥

siraje setaja(n) jeraja(n) utabhujeva(n) ||

Thou hast created the Svetaja, Jeraju and Uddahhujja division of creation. !

ਰਚੇ ਅੰਡਜੰ ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਏਵੰ ॥

rache a(n)ddaja(n) kha(n)dd brahama(n)dd eva(n) ||

Like this Thou hast created the Andaja division and also the regions and universes!

ਦਿਸਾ ਬਿਦਿਸਾਯੰ ਜਿਮੀ ਆਸਮਾਣੰ ॥

dhisaa bidhisaaya(n) jimee aasamaana(n) ||

Thou hast also created the directions, the indivcations, the earth and the sky. !

ਚਤੁਰ ਬੇਦ ਕਥਿਅੰ ਕੁਰਾਣੰ ਪੁਰਾਣੰ ॥੨੪॥

chatur bedh kathia(n) kuraana(n) puraana(n) ||24||

Thou hast also related the four Vedas, the Quran and the Puranas! 24

ਰਚੇ ਰੈਣ ਦਿਵਸੰ ਥਪੇ ਸੂਰ ਚੰਦੰ ॥

rache rain dhivasa(n) thape soor cha(n)dha(n) ||

Thou hast created night and day and established the sun and moon. !

ਠਟੇ ਦਈਵ ਦਾਨੋ ਰਚੇ ਬੀਰ ਬ੍ਰਿੰਦੰ ॥

ThaTe dhieev dhaano rache beer bira(n)dha(n) ||

Thou hast created gods and demons of the mighty Death hath subdued all!

ਕਰੀ ਲੋਹ ਕਲਮੰ ਲਿਖਿਓ ਲੇਖ ਮਾਥੰ ॥

karee loh kalama(n) likhio lekh maatha(n) ||

Thou hast created the pen to write on the tablet and hast recorded the writ on the forehead. !

ਸਬੈ ਜੇਰ ਕੀਨੇ ਬਲੀ ਕਾਲ ਹਾਥੰ ॥੨੫॥

sabai jer keene balee kaal haatha(n) ||25||

The hand of the mighty Death hath subdued all! 25

ਕਈ ਮੇਟ ਡਾਰੇ ਉਸਾਰੇ ਬਨਾਏ ॥

kiee meT ddaare usaare banaae ||

He hath effaced many and then made (created) others.!

ਉਪਾਰੇ ਗੜੇ ਫੇਰ ਮੇਟੇ ਉਪਾਏ ॥

aupaare gaRe fer meTe upaae ||

He destroys the created ones and then creates after effacing!

ਕ੍ਰਿਯਾ ਕਾਲ ਜੂ ਕੀ ਕਿਨੂ ਨ ਪਛਾਨੀ ॥

kirayaa kaal joo kee kinoo na pachhaanee ||

None could comprehend the working of Death (KAL).!

ਘਨਿਯੋ ਪੈ ਬਿਹੈਹੈ ਘਨਿਯੋ ਪੈ ਬਿਹਾਨੀ ॥੨੬॥

ghaniyo pai bihaihai ghaniyo pai bihaanee ||26||

Many have experienced it and many will experience it! 26

ਕਿਤੇ ਕ੍ਰਿਸਨ ਸੇ ਕੀਟ ਕੋਟੈ ਬਨਾਏ ॥

kite kirasan se keeT koTai banaae ||

Somewhere He hath created millions of the servants like Krishna.!

ਕਿਤੇ ਰਾਮ ਸੇ ਮੇਟਿ ਡਾਰੇ ਉਪਾਏ ॥

kite raam se meT ddaare upaae ||

Somewhere He hath effaced and then created (many) like Rama!

ਮਹਾਦੀਨ ਕੇਤੇ ਪ੍ਰਿਥੀ ਮਾਂਝ ਹੂਏ ॥

mahaadheen kete pirathee maa(n)jh hooe ||

Many Muhammads had been on the earth. !

ਸਮੈ ਆਪਨੀ ਆਪਨੀ ਅੰਤ ਮੂਏ ॥੨੭॥

samai aapanee aapanee a(n)t mooe ||27||

They were born and then died in their own times! 27

ਜਿਤੇ ਅਉਲੀਆ ਅੰਬੀਆ ਹੋਇ ਬੀਤੇ ॥

jite aauleeaa a(n)beeaa hoi beete ||

All the Prophets and saints of the past were conquered by Death (KAL),!

ਤਿਤਿਓ ਕਾਲ ਜੀਤਾ ਨ ਤੇ ਕਾਲ ਜੀਤੇ ॥

titio kaal jeetaa na te kaal jeete ||

But none could conquer it (him)!

ਜਿਤੇ ਰਾਮ ਸੇ ਕ੍ਰਿਸਨ ਹੁਇ ਬਿਸਨ ਆਏ ॥

jite raam se kirasan hui bisan aae ||

All the incarnations of Vishnu like Rama and Krishan were destroyed by KAL,!

ਤਿਤਿਓ ਕਾਲ ਖਾਪਿਓ ਨ ਤੇ ਕਾਲ ਘਾਏ ॥੨੮॥

titio kaal khaapio na te kaal ghaae ||28||

But they could not destroy him! 28

ਜਿਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਸੇ ਚੰਦ੍ਰ ਸੇ ਹੋਤ ਆਏ ॥

jite i(n)dhr se cha(n)dhr se hot aae ||

All the indras and Chandras (moons) who came into being were destroyed by KAL,!

ਤਿਤਿਓ ਕਾਲ ਖਾਪਾ ਨ ਤੇ ਕਾਲ ਘਾਏ ॥

titio kaal khaapaa na te kaal ghaae ||

But they could not destroy him!

ਜਿਤੇ ਔਲੀਆ ਅੰਬੀਆ ਗੌਸ ਹ੍ਵੈਹੈਂ ॥

jite aaualeeaa a(n)beeaa gauas havaihai(n) ||

All those Prophets, saints and hermits, who came into being,!

ਸਭੈ ਕਾਲ ਕੇ ਅੰਤ ਦਾੜਾ ਤਲੈ ਹੈਂ ॥੨੯॥

sabhai kaal ke a(n)t dhaaRaa talai hai(n) ||29||

Were all ultimately crushed under the grinder tooth of KAL! 29

ਜਿਤੇ ਮਾਨਧਾਤਾਦਿ ਰਾਜਾ ਸੁਹਾਏ ॥

jite maanadhaataadh raajaa suhaae ||

All the glorious kings like Mandhata were all bound down !

ਸਭੈ ਬਾਂਧ ਕੈ ਕਾਲ ਜੇਲੈ ਚਲਾਏ ॥

sabhai baa(n)dh kai kaal jelai chalaae ||

And thrown in the noose of KAL!

ਜਿਨੈ ਨਾਮ ਤਾ ਕੋ ਉਚਾਰੋ ਉਬਾਰੇ ॥

jinai naam taa ko uchaaro ubaare ||

Those who have remembered the Name of the Lord, have been saved, !

ਬਿਨਾ ਸਾਮ ਤਾ ਕੀ ਲਖੇ ਕੋਟ ਮਾਰੇ ॥੩੦॥

binaa saam taa kee lakhe koT maare ||30||

Without coming under His refuge, millions are considered as having been killed by KAL! 30

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥ ਤ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

rasaaval chha(n)dh || tavai prasaadh ||

RASAAVAL STANZA BY THY GRACE

ਚਮੱਕਹਿ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ॥

chama'keh kirapaana(n) ||

The sword of KAL glistens

ਅਭੂਤੰ ਭਯਾਣੰ ॥

abhoota(n) bhayaana(n) ||

Which is Non-elemental and terrible.

ਧੁਨੰ ਨੇਵਰਾਣੰ ॥

dhuna(n) nevaraana(n) ||

While moving his anklets rattle

ਘੁਰੰ ਘੁੰਘਰਾਣੰ ॥੩੧॥

ghura(n) ghu(n)gharaana(n) ||31||

And the small bells jingle.31.

ਚਤੁਰ ਬਾਂਹ ਚਾਰੰ ॥

chatur baa(n)h chaara(n) ||

He hath four winsome arms and on his head

ਨਿਜੂਟੰ ਸੁਧਾਰੰ ॥

nijooTa(n) sudhaara(n) ||

His long hair have been bound in a lovely knot.

ਗਦਾ ਪਾਸ ਸੋਹੰ ॥

gadhaa paas soha(n) ||

The mace with him appears splendid

ਜਮੰ ਮਾਨ ਮੋਹੰ ॥੩੨॥

jama(n) maan moha(n) ||32||

Which fascinate the honour of Yama.32.

ਸੁਭੰ ਜੀਭ ਜੁਆਲੰ ॥

subha(n) jeebh juaala(n) ||

His tongue red like fire seems magnificent

ਸੁ ਦਾੜ੍ਹਾ ਕਰਾਲੰ ॥

s dhaaRhaa karaala(n) ||

And his grinder teeth are very frightening.

ਬਜੀ ਬੰਬ ਸੰਖੰ ॥

bajee ba(n)b sa(n)kha(n) ||

His conches and drums resound

ਉਠੇ ਨਾਦੰ ਬੰਖੰ ॥੩੩॥

auThe naadha(n) ba(n)kha(n) ||33||

Like the thundering sound of the sea. 33.

ਸੁਭੰ ਰੂਪ ਸਿਆਮੰ ॥

subha(n) roop siaama(n) ||

His dark form looks elegant

ਮਹਾ ਸੋਭ ਧਾਮੰ ॥

mahaa sobh dhaama(n) ||

And is the abode of Great Glory.

ਛਬੇ ਚਾਰੁ ਚਿਤ੍ਰੰ ॥

chhabe chaar chitra(n) ||

On his face there are lovely delineations

ਪਰੇਅੰ ਪਵਿਤ੍ਰੰ ॥੩੪॥

parea(n) pavitra(n) ||34||

Which are superbly holy. 34.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਸਿਰੰ ਸੇਤ ਛਤ੍ਰੰ ਸੁ ਸੁਭ੍ਰੰ ਬਿਰਾਜੰ ॥

sira(n) set chhatra(n) su subhra(n) biraaja(n) ||

On his head there swings the beautiful lustrous and white canopy

ਲਖੇ ਛੈਲ ਛਾਯਾ ਕਰੇ ਤੇਜ ਲਾਜੰ ॥

lakhe chhail chhaayaa kare tej laaja(n) ||

Seeing whose shadow and considering it winsome , the light feels abashed.

ਬਿਸਾਲਲਾਲ ਨੈਨੰ ਮਹਾਰਾਜ ਸੋਹੰ ॥

bisaalalaal naina(n) mahaaraaj soha(n) ||

The fleshy and red eyes of the God seem magnificent

ਢਿਗੰ ਅੰਸੁਮਾਲੰ ਹਸੰ ਕੋਟ ਕ੍ਰੋਹੰ ॥੩੫॥

ddiga(n) a(n)sumaala(n) hasa(n) koT kroha(n) ||35||

Before whose light millions of suns appear irritated. 35.

ਕਹੂੰ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਮਹਾਰਾਜ ਸੋਹੰ ॥

kahoo(n) roop dhaare mahaaraaj soha(n) ||

Somewhere He appears impressive in the semblance of a Great King

ਕਹੂੰ ਦੇਵ ਕੰਨਿਆਨ ਕੇ ਮਾਨ ਮੋਹੰ ॥

kahoo(n) dhev ka(n)niaan ke maan moha(n) ||

Somewhere He allures the minds of apsaras or the daughters of gods.

ਕਹੂੰ ਬੀਰ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਧਰੇ ਬਾਨ ਪਾਨੰ ॥

kahoo(n) beer havai kai dhare baan paana(n) ||

Somewhere as a warrior He holds the bow in his hand

ਕਹੂੰ ਭੂਪ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਬਜਾਏ ਨਿਸਾਨੰ ॥੩੬॥

kahoo(n) bhoop havai kai bajaae nisaana(n) ||36||

Somewhere as a king he causes the resounding of his trumpets.36.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਧਨੁਰ ਬਾਨ ਧਾਰੇ ॥

dhanur baan dhaare ||

He seems bedecked beautifully

ਛਕੇ ਛੈਲ ਭਾਰੇ ॥

chhake chhail bhaare ||

Wielding his bow and arrows.

ਲਏ ਖੱਗ ਐਸੇ ॥

le kha'g aaise ||

He holds the sword

ਮਹਾਂ ਬੀਰ ਜੈਸੇ ॥੩੭॥

mahaa(n) beer jaise ||37||

Like a great warrior. 37.

ਜੁਰੇ ਜੰਗ ਜੋਰੰ ॥

jure ja(n)g jora(n) ||

He is forcefully engaged in war

ਕਰੇ ਜੱੁਧ ਘੋਰੰ ॥

kare ja'udh ghora(n) ||

Fighting frightening battles.

ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਿ ਦਿਆਲੰ ॥

kirapaa nidh dhiaala(n) ||

He is the treasure of mercy

ਸਦਾਯੰ ਕ੍ਰਿਪਾਲੰ ॥੩੮॥

sadhaaya(n) kirapaala(n) ||38||

And ever kind.38.

ਸਦਾ ਏਕ ਰੂਪੰ ॥

sadhaa ek roopa(n) ||

He is always the same (Kinds Lord)

ਸਭੈ ਲੋਕ ਭੂਪੰ ॥

sabhai lok bhoopa(n) ||

And the monarch of all.

ਅਜੇਅੰ ਅਜਾਯੰ ॥

ajea(n) ajaaya(n) ||

He is Unconquerable and birthless

ਸਰਣਿਅੰ ਸਹਾਯੰ ॥੩੯॥

sarania(n) sahaaya(n) ||39||

And helps those who come under His refuge.39.

ਤਪੈ ਖੱਗ ਪਾਨੰ ॥

tapai kha'g paana(n) ||

The sword shines in His hand

ਮਹਾਂ ਲੋਕ ਦਾਨੰ ॥

mahaa(n) lok dhaana(n) ||

And He is a Great Donor for the people.

ਭਵਿਖਿਅੰ ਭਵੇਅੰ ॥

bhavikhia(n) bhavea(n) ||

I salute the Supreme KAL

ਨਮੋ ਨਿਰਜੁਰੇਅੰ ॥੪੦॥

namo nirajurea(n) ||40||

Who is unique in the present and shall be unique in future. 40.

ਮਧੋ ਮਾਨ ਮੁੰਡੰ ॥

madho maan mu(n)dda(n) ||

He is the effacer of the pride of the demon Madhu

ਸੁਭੰ ਰੁੰਡ ਝੁੰਡੰ ॥

subha(n) ru(n)dd jhu(n)dda(n) ||

And the destroyer of the demon Sumbh.

ਸਿਰੰ ਸੇਤ ਛੱਤ੍ਰੰ ॥

sira(n) set chha'tra(n) ||

He hath white canopy over His head

ਲਸੰ ਹਾਥ ਅੱਤ੍ਰੰ ॥੪੧॥

lasa(n) haath a'tra(n) ||41||

And the weapons glisten in His hands.41.

ਸੁਣੇ ਨਾਦ ਭਾਰੀ ॥

sune naadh bhaaree ||

Hearing His loud voice

ਤ੍ਰਸੇ ਛਤ੍ਰਧਾਰੀ ॥

trase chhatradhaaree ||

The great monarchs are frightened.

ਦਿਸਾ ਬਸਤ੍ਰ ਰਾਜੰ ॥

dhisaa basatr raaja(n) ||

He wears elegantly the garments of directions

ਸੁਣੇ ਦੋਖ ਭਾਜੰ ॥੪੨॥

sune dhokh bhaaja(n) ||42||

And listening to His voice the sorrows run away. 42.

ਸੁਣੇ ਗੱਦ ਸੱਦੰ ॥

sune ga'dh sa'dha(n) ||

Hearing His call

ਅਨੰਤੰ ਬਿਹੱਦੰ ॥

ana(n)ta(n) biha'dha(n) ||

The infinite happiness is attained.

ਘਟਾ ਜਾਣੁ ਸਿਆਮੰ ॥

ghaTaa jaan siaama(n) ||

He is Shyam in the form of clouds

ਦੁਤੰ ਅਭਿਰਾਮੰ ॥੪੩॥

dhuta(n) abhiraama(n) ||43||

And appears beautiful and impressive.43.

ਚਤੁਰ ਬਾਹੁ ਚਾਰੰ ॥

chatur baahu chaara(n) ||

He hath four beautiful arms

ਕਰੀਟੰ ਸੁ ਧਾਰੰ ॥

kareeTa(n) su dhaara(n) ||

And is wearing crown on the head.

ਗਦਾ ਸੰਖ ਚੱਕ੍ਰੰ ॥

gadhaa sa(n)kh cha'kra(n) ||

The mace conch and disc glisten

ਦਿਪੈ ਕ੍ਰੂਰ ਬਕ੍ਰੰ ॥੪੪॥

dhipai kraoor bakra(n) ||44||

And seem frightful and resplendent. 44.

ਨਰਾਜ ਛੰਦ ॥

naraaj chha(n)dh ||

NARAAJ STANZA

ਅਨੂਪ ਰੂਪ ਰਾਜਿਅੰ ॥

anoop roop raajia(n) ||

The unique beauty appears graceful

ਨਿਹਾਰ ਕਾਮੁ ਲਾਜਿਅੰ ॥

nihaar kaam laajia(n) ||

And on seeing it the Cupid seems ashamed.

ਅਲੋਕ ਲੋਕ ਸੋਭਿਅੰ ॥

alok lok sobhia(n) ||

In the worlds it has supernatural radiance

ਬਿਲੋਕ ਲੋਕ ਲੋਭਿਅੰ ॥੪੫॥

bilok lok lobhia(n) ||45||

Seeting whichall the people are fascinated. 45.

ਚਮੱਕ ਚੰਦ੍ਰ ਸੀਸਿਯੰ ॥

chama'k cha(n)dhr seesiya(n) ||

The moon is bearning on his head

ਰਹਿਯੋ ਲਜਾਇ ਈਸਯੰ ॥

rahiyo lajai ieesaya(n) ||

Seeing which the god Shiva feels shy.

ਸੁ ਸੋਭ ਨਾਗ ਭੂਖਣੰ ॥

s sobh naag bhookhana(n) ||

The ornaments of Nagas bedeck his neck.

ਅਨੇਕ ਦੁਸਟ ਦੂਖਣੰ ॥੪੬॥

anek dhusaT dhookhana(n) ||46||

Which have the power of destruction for the tyrants. 46.

ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਪਾਣ ਧਾਰੀਅੰ ॥

kirapaan paan dhaareea(n) ||

He who wields the sword in his hand

ਕਰੋਰ ਪਾਪ ਟਾਰੀਅੰ ॥

karor paap Taareea(n) ||

He is the remover of millions of sins.

ਗਦਾ ਗ੍ਰਿਸਟ ਪਾਣਿਯੰ ॥

gadhaa girasaT paaniya(n) ||

He hath caught hold of the big mace

ਕਮਾਣ ਬਾਣ ਤਾਣਿਅੰ ॥੪੭॥

kamaan baan taania(n) ||47||

And hath fitted the arrow in his stretched bow.47.

ਸਬਦ ਸੰਖ ਬੱਜਿਅੰ ॥

sabadh sa(n)kh ba'jia(n) ||

There is sound of the blowing conch

ਘਣੰਕਿ ਘੁੰਘਰ ਗੱਜਿਅੰ ॥

ghana(n)k ghu(n)ghar ga'jia(n) ||

And jingling of many small bells.

ਸਰਨਿ ਨਾਥ ਤੋਰੀਅੰ ॥

saran naath toreea(n) ||

O Lord I have come under Thy Refuge

ਉਬਾਰ ਲਾਜ ਮੋਰੀਅੰ ॥੪੮॥

aubaar laaj moreea(n) ||48||

Protect my honour.48.

ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਸੋਹੀਅੰ ॥

anek roop soheea(n) ||

Thou appearest impressive in various forms

ਬਿਸੇਖ ਦੇਵ ਮੋਹੀਅੰ ॥

bisekh dhev moheea(n) ||

And gods and are the treasure of the Grace alone.

ਅਦੇਵ ਦੇਵ ਦੇਵਲੰ ॥

adhev dhev dhevala(n) ||

Thou art the worshipping temple of the demons

ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨ ਕੇਵਲੰ ॥੪੯॥

kirapaa nidhaan kevala(n) ||49||

And gods and are the treasure of the Grace alone . 49.

ਸੁ ਆਦਿ ਅੰਤ ਏਕਿਅੰ ॥

s aadh a(n)t ekia(n) ||

He remain uniform from the beginning to end

ਧਰੇ ਸੁ ਰੂਪ ਅਨੇਕਿਅੰ ॥

dhare su roop anekia(n) ||

And hath adopted various forms.

ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਪਾਣ ਰਾਜਈ ॥

kirapaan paan raajiee ||

The sword appears impressive in his hand

ਬਿਲੋਕ ਪਾਪ ਭਾਜਈ ॥੫੦॥

bilok paap bhaajiee ||50||

Seeing which the sins run away.50.

ਅਲੰਕ੍ਰਿਤੰ ਸੁ ਦੇਹਯੰ ॥

ala(n)kirata(n) su dhehaya(n) ||

His body is bedecked with ornaments

ਤਨੋ ਮਨੋ ਕਿ ਮੋਹਯੰ ॥

tano mano k mohaya(n) ||

Which allures both body and mind.

ਕਮਾਣ ਬਾਣ ਧਾਰਹੀ ॥

kamaan baan dhaarahee ||

The arrow is fitted in the bow

ਅਨੇਕ ਸੱਤ੍ਰੁ ਟਾਰਹੀ ॥੫੧॥

anek sa'tr Taarahee ||51||

Which causes many enemies to flee away.51.

ਘਮੱਕਿ ਘੁੰਘਰੰ ਸੁਰੰ ॥

ghama'k ghu(n)ghara(n) sura(n) ||

There is the jingling sound of the small bells

ਨਵੰ ਨਿਨਾਦ ਨੂਪਰੰ ॥

nava(n) ninaadh noopara(n) ||

And a new sound emanates from the anklets.

ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ ਬਿੱਜੁਲੰ ਜ੍ਵਲੰ ॥

prajavaiaal bi'jula(n) javaila(n) ||

There is light like the blazing fire and lightning

ਪਵਿਤ੍ਰ ਪਰਮ ਨਿਰਮਲੰ ॥੫੨॥

pavitr param niramala(n) ||52||

Which is highly holy and pure.52.

ਤੋਟਕ ਛੰਦ ॥ ਤ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

toTak chha(n)dh || tavai prasaadh ||

TOTAK STANZA BY THY GRACE

ਨਵ ਨੇਵਰ ਨਾਦ ਸੁਰੰ ਨ੍ਰਿਮਲੰ ॥

nav nevar naadh sura(n) niramala(n) ||

Various kinds of pure tunes emanate from the anklets.

ਮੁਖ ਬਿੱਜੁਲ ਜ੍ਵਾਲ ਘਣੰ ਪ੍ਰਜੁਲੰ ॥

mukh bi'jul javaiaal ghana(n) prajula(n) ||

The face appears like the in blaze of lightning the dark clouds.

ਮਦਰਾ ਕਰ ਮੱਤ ਮਹਾ ਭਭਕੰ ॥

madharaa kar ma't mahaa bhabhaka(n) ||

His gait is like that of an elephant

ਬਨ ਮੈ ਮਨੋ ਬਾਘ ਬਚਾ ਬਬਕੰ ॥੫੩॥

ban mai mano baagh bachaa babaka(n) ||53||

Intoxicated with wine. His loud thunder appears like the roar of a cub in the forest.53

ਭਵ ਭੂਤ ਭਵਿੱਖ ਭਵਾਨ ਭਵੰ ॥

bhav bhoot bhavi'kh bhavaan bhava(n) ||

Thou art in the world in the past

ਕਲ ਕਾਰਣ ਉਬਾਰਣ ਏਕ ਤੁਵੰ ॥

kal kaaran ubaaran ek tuva(n) ||

Future and present. Thou art the ONLY ONE Saviour in the Iron age.

ਸਭ ਠੌਰ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿੱਤ ਨਯੰ ॥

sabh Thauar nira(n)tar ni't naya(n) ||

Thou art ever new continuously at all places.

ਮ੍ਰਿਦੁ ਮੰਗਲ ਰੂਪ ਤੁਯੰ ਸੁ ਭਯੰ ॥੫੪॥

miradh ma(n)gal roop tuya(n) su bhaya(n) ||54||

Thou appearest impressive and sweet in Thy Blissful form.54.

ਦਿੜ ਦਾੜ੍ਹ ਕਰਾਲ ਦ੍ਵੈ ਸੇਤ ਉਧੰ ॥

dhiR dhaaRh karaal dhavai set udha(n) ||

Thou hast two grinder teeth. Terrible white and high

ਜਿਹ ਭਾਜਤ ਦੁਸਟ ਬਿਲੋਕ ਜੁਧੰ ॥

jeh bhaajat dhusaT bilok judha(n) ||

Seeing which the tyrants run away from the battlefield.

ਮਦ ਮਤ ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਕਰਾਲ ਧਰੰ ॥

madh mat kirapaan karaal dhara(n) ||

Thou art inebriated holding the terrible sword in Thy hand

ਜਯ ਸੱਦ ਸੁਰਾਸੁਰਯੰ ਉਚਰੰ ॥੫੫॥

jay sa'dh suraasuraya(n) uchara(n) ||55||

. Both the gods and demons sing the eulogy of His victory.55.

ਨਵ ਕਿੰਕਣ ਨੇਵਰ ਨਾਦ ਹੂਅੰ ॥

nav ki(n)kan nevar naadh hooa(n) ||

When the united sound of the girdle bells and the anklets emantes

ਚਲ ਚਾਲ ਸਭਾਚਲ ਕੰਪ ਭੂਅੰ ॥

chal chaal sabhaachal ka(n)p bhooa(n) ||

Then all the mountains become restless like mercury and the earth trembles.

ਘਣ ਘੁੰਘਰ ਘੰਟਣ ਘੋਰ ਸੁਰੰ ॥

ghan ghu(n)ghar gha(n)Tan ghor sura(n) ||

When the constant jingling loud sound is heard

ਚਰ ਚਾਰ ਚਰਾਚਰਯੰ ਹੁਹਰੰ ॥੫੬॥

char chaar charaacharaya(n) huhara(n) ||56||

Then all the movable and immovable objects become restless.56.

ਚਲ ਚੌਦਹੂੰ ਚੱਕ੍ਰਨ ਚੱਕ੍ਰ ਫਿਰੰ ॥

chal chauadhahoo(n) cha'kran cha'kr fira(n) ||

Thy weapons are used in all the fourteen worlds alongwith Thy Command the empty ones.

ਬਢਵੰ ਘਟਵੰ ਹਰੀਅੰ ਸੁਭਰੰ ॥

baddava(n) ghaTava(n) hareea(n) subhara(n) ||

With which Thou causest deficiency in the augmented once and fill to the brim

ਜਗ ਜੀਵ ਜਿਤੇ ਜਲਯੰ ਥਲਯੰ ॥

jag jeev jite jalaya(n) thalaya(n) ||

All the creatures of the world on land and in water

ਅਸ ਕੋ ਜੁ ਤਵਾਇਸੁਅੰ ਮਲਯੰ ॥੫੭॥

as ko ju tavaisua(n) malaya(n) ||57||

Who is the amongst them who hath the audacity to refuse Thy Command? 57.

ਘਟ ਭਾਦਵ ਮਾਸ ਕੀ ਜਾਣ ਸੁਭੰ ॥

ghaT bhaadhav maas kee jaan subha(n) ||

Just as the dark cloud seem impressive in the month of Bhadon

ਤਨ ਸਾਵਰੇ ਰਾਵਰੇਅੰ ਹੁਲਸੰ ॥

tan saavare raavarea(n) hulasa(n) ||

In the same manner Thy dark body hath its glow.

ਰਦ ਪੰਗਤ ਦਾਮਨੀਅੰ ਦਮਕੰ ॥

radh pa(n)gat dhaamaneea(n) dhamaka(n) ||

The chain of Thy teeth glitters like lightning

ਘਟ ਘੁੰਘਰ ਘੰਟ ਸੁਰੰ ਘਮਕੰ ॥੫੮॥

ghaT ghu(n)ghar gha(n)T sura(n) ghamaka(n) ||58||

The melody of the small bells and gongs is like the thunder of the clouds. 58.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਘਟਾ ਸਾਵਣੰ ਜਾਣ ਸਿਆਮੰ ਸੁਹਾਯੰ ॥

ghaTaa saavana(n) jaan siaama(n) suhaaya(n) ||

Thy beauty appears elegant like the dark clouds of the month of Sawan

ਮਣੀ ਨੀਲ ਨਗਯੰ ਲਖੰ ਸੀਸ ਨ੍ਯਾਯੰ ॥

manee neel nagaya(n) lakha(n) sees nayaaya(n) ||

Comprehending Thy beautiful form the mountain of blue gems hath bent its head.

ਮਹਾ ਸੁੰਦ੍ਰ ਸਿਆਮੰ ਮਹਾਂ ਅਭਿਰਾਮੰ ॥

mahaa su(n)dhr siaama(n) mahaa(n) abhiraama(n) ||

The most beautiful black colour highly fascinates the mind

ਮਹਾਂ ਰੂਪ ਰੂਪੰ ਮਹਾਂ ਕਾਮ ਕਾਮੰ ॥੫੯॥

mahaa(n) roop roopa(n) mahaa(n) kaam kaama(n) ||59||

Thou art the most beautiful of the beautiful once and the most passionate of he passionate once.59.

ਫਿਰੈ ਚਕ੍ਰ ਚਉਦਹੂੰ ਪੁਰੀਅੰ ਮਧਿਆਣੰ ॥

firai chakr chaudhahoo(n) pureea(n) madhiaana(n) ||

The Order of KAL is prevalent in all the fourteen worlds.

ਇਸੋ ਕੌਨ ਬੀਯੰ ਫਿਰੈ ਆਇਸਾਣੰ ॥

eiso kauan beeya(n) firai aaisaana(n) ||

Who is the other one who hath the audacity to refuse His Order?

ਕਹੋ ਕੁੰਟ ਕੌਨੇ ਬਿਖੈ ਭਾਜ ਬਾਚੇ ॥

kaho ku(n)T kauane bikhai bhaaj baache ||

Tell me , in which direction you can flee and remain safe?

ਸਭੰ ਸੀਸ ਕੇ ਸੰਗ ਸ੍ਰੀ ਕਾਲ ਨਾਚੈ ॥੬੦॥

sabha(n) sees ke sa(n)g sree kaal naachai ||60||

Since the KAL dances over the heads of all.60.

ਕਰੇ ਕੋਟ ਕੋਊ ਧਰੈ ਕੋਟਿ ਓਟੰ ॥

kare koT kouoo dharai koT oTa(n) ||

Through one may erect millions of forts and may remain under their protection

ਬਚੈਗੋ ਨ ਕਿਉਹੂੰ ਕਰੈ ਕਾਲ ਚੋਟੰ ॥

bachaigo na kiauhoo(n) karai kaal choTa(n) ||

Even then in the case of a blow of KAL he will not be saved in any way.

ਲਿਖੰ ਜੰਤ੍ਰ ਕੇਤੇ ਪੜ੍ਹੰ ਮੰਤ੍ਰ ਕੋਟੰ ॥

likha(n) ja(n)tr kete paRha(n) ma(n)tr koTa(n) ||

Though one may write many Yantras and recite millions of mantras

ਬਿਨਾ ਸਰਨ ਤਾਂ ਕੀ ਨਹੀ ਔਰ ਓਟੰ ॥੬੧॥

binaa saran taa(n) kee nahee aauar oTa(n) ||61||

Even then he cannot be saved. No other shelter can save one without His refuge.61.

ਲਿਖੰ ਜੰਤ੍ਰ ਥਾਕੇ ਪੜ੍ਹੰ ਮੰਤ੍ਰ ਹਾਰੇ ॥

likha(n) ja(n)tr thaake paRha(n) ma(n)tr haare ||

The writers of Yantras have grown weary and the reciters of mantras have accepted defeat.

ਕਰੇ ਕਾਲ ਤੇ ਅੰਤ ਲੈ ਕੈ ਬਿਚਾਰੇ ॥

kare kaal te a(n)t lai kai bichaare ||

But ultimately they all have been destroyed by KAL.

ਕਿਤਿਓ ਤੰਤ੍ਰ ਸਾਧੇ ਜੁ ਜਨਮੰ ਬਿਤਾਇਓ ॥

kitio ta(n)tr saadhe ju janama(n) bitaio ||

Many Tantras have been tamed and in such endeavours one hath wasted his birth.

ਭਏ ਫੋਕਟੰ ਕਾਜ ਏਕੈ ਨ ਆਇਓ ॥੬੨॥

bhe fokaTa(n) kaaj ekai na aaio ||62||

All have become useless and none hath proved useful.62.

ਕਿਤੇ ਨਾਸ ਮੂੰਦੇ ਭਏ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ॥

kite naas moo(n)dhe bhe brahamachaaree ||

Many have become Brahmacharis and have closed their nostrils (in their process of contemplation).

ਕਿਤੇ ਕੰਠ ਕੰਠੀ ਜਟਾ ਸੀਸ ਧਾਰੀ ॥

kite ka(n)Th ka(n)Thee jaTaa sees dhaaree ||

Many have worn Kanthi (necklace) on their necks and have matted hair on their heads.

ਕਿਤੇ ਚੀਰ ਕਾਨੰ ਜੁਗੀਸੰ ਕਹਾਯੰ ॥

kite cheer kaana(n) jugeesa(n) kahaaya(n) ||

Many have got their ears perforated and caused others to call them great Yogis.

ਸਭੇ ਫੋਕਟੰ ਧਰਮ ਕਾਮੰ ਨ ਆਯੰ ॥੬੩॥

sabhe fokaTa(n) dharam kaama(n) na aaya(n) ||63||

All such religious observances were useless and none of them became useful.63.

ਮਧੁ ਕੀਟਭੰ ਰਾਛਸੇਸੰ ਬਲੀਅੰ ॥

madh keeTabha(n) raachhasesa(n) baleea(n) ||

There had been mighty demon-kings like Madhu and Kaitabh

ਸਮੇ ਆਪਨੀ ਕਾਲ ਤੇਊ ਦਲੀਅੰ ॥

same aapanee kaal teuoo dhaleea(n) ||

The KAL crushed them on their turn.

ਭਏ ਸੁੰਭ ਨੈਸੁੰਭ ਸ੍ਰੋਣੰਤ ਬੀਜੰ ॥

bhe su(n)bh naisu(n)bh srona(n)t beeja(n) ||

Then there were Sumbah

ਤੇਊ ਕਾਲ ਕੀਨੇ ਪੁਰੇਜੰ ਪੁਰੇਜੰ ॥੬੪॥

teuoo kaal keene pureja(n) pureja(n) ||64||

Nisumbh and Sranavat Beef. They were also chopped into bits by KAL.64.

ਬਲੀ ਪ੍ਰਿਥੀਅੰ ਮਾਨਧਾਤਾ ਮਹੀਪੰ ॥

balee piratheea(n) maanadhaataa maheepa(n) ||

The mighty king Prithu and the great sovereign like Mandhata

ਜਿਨੈ ਰਥ ਚੱਕ੍ਰ ਕੀਏ ਸਾਤ ਦੀਪੰ ॥

jinai rath cha'kr ke'ee saat dheepa(n) ||

Who had demarcated seven continents with his chariot-wheel.

ਭੁਜੰ ਭੀਮ ਭਰਥੰ ਜਗੰ ਜੀਤਿ ਡੰਡ੍ਯੰ ॥

bhuja(n) bheem bharatha(n) jaga(n) jeet dda(n)ddaya(n) ||

The king Bhim and the Bharat, who had conquered and brought the world under their control with the strength of arms

ਤਿਨੈ ਅੰਤ ਕੇ ਅੰਤ ਕੌ ਕਾਲ ਖੰਡ੍ਯੰ ॥੬੫॥

tinai a(n)t ke a(n)t kau kaal kha(n)ddaya(n) ||65||

. They were all destroyed by KAL when they were nearing their end.65.

ਜਿਨੈ ਦੀਪ ਦੀਪੰ ਦੁਹਾਈ ਫਿਰਾਈ ॥

jinai dheep dheepa(n) dhuhaiee firaiee ||

He who hath created the frightening dominance of His Name.

ਭੁਜਾ ਦੰਡ ਦੈ ਛੋਣਿ ਛੱਤ੍ਰੰ ਛਿਨਾਈ ॥

bhujaa dha(n)dd dhai chhon chha'tra(n) chhinaiee ||

He who had snatched the earth from the Kshatriyas with the strength of staff-like arms.

ਕਰੇ ਜੱਗ ਕੋਟੰ ਜਸੰ ਅਨੇਕ ਲੀਤੇ ॥

kare ja'g koTa(n) jasa(n) anek leete ||

He who had performed millions of Yajnas (sacrifices) and erned multi-faceted approbation.

ਵਹੈ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਬਲੀ ਕਾਲ ਜੀਤੇ ॥੬੬॥

vahai beer ba(n)ke balee kaal jeete ||66||

Even that winsome warrior (Parasuram) hath been conquered by KAL.66.

ਕਈ ਕੋਟ ਲੀਨੇ ਜਿਨੈ ਦੁਰਗ ਢਾਹੇ ॥

kiee koT leene jinai dhurag ddaahe ||

Those who had conquered millions of forts and razed them.

ਕਿਤੇ ਸੂਰਬੀਰਾਨ ਕੇ ਸੈਨ ਗਾਹੇ ॥

kite soorabeeraan ke sain gaahe ||

Those who had treaded the forces of innumerable warriors.

ਕਈ ਜੰਗ ਕੀਨੇ ਸੁ ਸਾਕੇ ਪਵਾਰੇ ॥

kiee ja(n)g keene su saake pavaare ||

Those who had indulged in many wars events and disputes

ਵਹੈ ਦੀਨ ਦੇਖੇ ਗਿਰੇ ਕਾਲ ਮਾਰੇ ॥੬੭॥

vahai dheen dhekhe gire kaal maare ||67||

I have seen them subdued and killed by KAL.67

ਜਿਨੈ ਪਾਤਸਾਹੀ ਕਰੀ ਕੋਟਿ ਜੁਗ੍ਯੰ ॥

jinai paatasaahee karee koT jugaya(n) ||

Those who had ruled for millions of ages

ਰਸੰ ਆਨ ਰੱਸੰ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਭੁਗ੍ਯੰ ॥

rasa(n) aan ra'sa(n) bhalee bhaa(n)t bhugaya(n) ||

And had enjoyed nicely the pleasures and vicious tastes.

ਵਹੈ ਅੰਤ ਕੋ ਪਾਵ ਨਾਗੇ ਪਧਾਰੇ ॥

vahai a(n)t ko paav naage padhaare ||

They had ultimately gone with naked feet. I have seen them having been subdued

ਗਿਰੇ ਦੀਨ ਦੇਖੇ ਹਠੀ ਕਾਲ ਮਾਰੇ ॥੬੮॥

gire dheen dhekhe haThee kaal maare ||68||

Fallen and killed by the persistent KAL.68.

ਜਿਨੈ ਖੰਡੀਅੰ ਦੰਡ ਧਾਰੰ ਅਪਾਰੰ ॥

jinai kha(n)ddeea(n) dha(n)dd dhaara(n) apaara(n) ||

He who had destroyed many kings

ਕਰੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸੂਰ ਚੇਰੇ ਦੁਆਰੰ ॥

kare cha(n)dhramaa soor chere dhuaara(n) ||

He who had enslaved the moon and the sun in his house.

ਜਿਨੈ ਇੰਦ੍ਰ ਸੇ ਜੀਤ ਕੈ ਛੋਡ ਡਾਰੇ ॥

jinai i(n)dhr se jeet kai chhodd ddaare ||

He (as Ravana) had conquered the god Indra in war

ਵਹੈ ਦੀਨ ਦੇਖੇ ਗਿਰੇ ਕਾਲ ਮਾਰੇ ॥੬੯॥

vahai dheen dhekhe gire kaal maare ||69||

And later released him. I have seen (him and Meghnad) being subdued fallen and killed by KAL.69.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਜਿਤੇ ਰਾਮ ਹੂਏ ॥

jite raam hooe ||

All the Ramas who incarnated,

ਸਭੈ ਅੰਤ ਮੂਏ ॥

sabhai a(n)t mooe ||

Ultimately passed away.

ਜਿਤੇ ਕ੍ਰਿਸਨ ਹ੍ਵੈਹੈਂ ॥

jite kirasan havaihai(n) ||

All the Krishnas, who had incarnated,

ਸਭੈ ਅੰਤ ਜੈਹੈਂ ॥੭੦॥

sabhai a(n)t jaihai(n) ||70||

Have all passed away.70.

ਜਿਤੇ ਦੇਵ ਹੋਸੀ ॥

jite dhev hosee ||

All the gods who will come into being in future,

ਸਭੈ ਅੰਤ ਜਾਸੀ ॥

sabhai a(n)t jaasee ||

They will all ultimately expire.

ਜਿਤੇ ਬੋਧ ਹ੍ਵੈਹੈਂ ॥

jite bodh havaihai(n) ||

All the Buddhas, who came into being,

ਸਭੈ ਅੰਤਿ ਛੈਹੈਂ ॥੭੧॥

sabhai a(n)t chhaihai(n) ||71||

Expired ultimately.71.

ਜਿਤੇ ਦੇਵ ਰਾਯੰ ॥

jite dhev raaya(n) ||

All the god-kings, who came into being,

ਸਭੈ ਅੰਤ ਜਾਯੰ ॥

sabhai a(n)t jaaya(n) ||

Ultimately passed away.

ਜਿਤੇ ਦਈਤ ਏਸੰ ॥

jite dhieet esa(n) ||

All the demon-kings, who came into being,

ਤਿਤਿਓ ਕਾਲ ਲੇਸੰ ॥੭੨॥

titio kaal lesa(n) ||72||

They were all destroyed by KAL.72.

ਨਰਸਿੰਘਾਵਤਾਰੰ ॥

narasi(n)ghaavataara(n) ||

The incarnation Narsingh

ਵਹੈ ਕਾਲ ਮਾਰੰ ॥

vahai kaal maara(n) ||

Was also killed by KAL.

ਬਡੋ ਡੰਡ ਧਾਰੀ ॥

baddo dda(n)dd dhaaree ||

The incarnation with grinder teeth (i.e. Boar)

ਹਣਿਓ ਕਾਲ ਭਾਰੀ ॥੭੩॥

hanio kaal bhaaree ||73||

Was killed by mighty KAL.73.

ਦਿਜੰ ਬਾਵਨੇਯੰ ॥

dhija(n) baavaneya(n) ||

Vaman, the Brahmin incarnation,

ਹਣਿਓ ਕਾਲ ਤੇਯੰ ॥

hanio kaal teya(n) ||

Was killed by KAL.

ਮਹਾ ਮੱਛ ਮੁੰਡੰ ॥

mahaa ma'chh mu(n)dda(n) ||

The Fish incarnation of spatious mouth,

ਫਧਿਓ ਕਾਲ ਝੁੰਡੰ ॥੭੪॥

fadhio kaal jhu(n)dda(n) ||74||

Was entrapped by KAL.74.

ਜਿਤੇ ਹੋਇ ਬੀਤੇ ॥

jite hoi beete ||

All those who had come into being,

ਤਿਤੇ ਕਾਲ ਜੀਤੇ ॥

tite kaal jeete ||

They were all conquered by KAL.

ਜਿਤੇ ਸਰਨਿ ਜੈਹੈਂ ॥

jite saran jaihai(n) ||

Those who will go under His Refuge,

ਤਿਤਿਓ ਰਾਖ ਲੈਹੈਂ ॥੭੫॥

titio raakh laihai(n) ||75||

They will all be saved by him.75.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਬਿਨਾ ਸਰਨਿ ਤਾਕੀ ਨ ਅਉਰੈ ਉਪਾਯੰ ॥

binaa saran taakee na aaurai upaaya(n) ||

Without coming under His Refuge, there is no other measure for protection,

ਕਹਾ ਦੇਵ ਦਈਤੰ ਕਹਾ ਰੰਕ ਰਾਯੰ ॥

kahaa dhev dhieeta(n) kahaa ra(n)k raaya(n) ||

May be a god, demon, pauper or a king.

ਕਹਾ ਪਾਤਸਾਹੰ ਕਹਾ ਉਮਰਾਯੰ ॥

kahaa paatasaaha(n) kahaa umaraaya(n) ||

May be the Sovereign and may be the courtiers,

ਬਿਨਾ ਸਰਨ ਤਾ ਕੀ ਨ ਕੋਟੈ ਉਪਾਯੰ ॥੭੬॥

binaa saran taa kee na koTai upaaya(n) ||76||

Without coming under His shelter, millions of measures for protection will be useless. 76.

ਜਿਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੰ ਸੁ ਦੁਨੀਅੰ ਉਪਾਯੰ ॥

jite jeev ja(n)ta(n) su dhuneea(n) upaaya(n) ||

All the creatures created by Him in the world

ਸਭੈ ਅੰਤ ਕਾਲੰ ਬਲੀ ਕਾਲ ਘਾਯੰ ॥

sabhai a(n)t kaala(n) balee kaal ghaaya(n) ||

Will ultimately be killed by the mighty KAL.

ਬਿਨਾ ਸਰਨ ਤਾ ਕੀ ਨਹੀ ਔਰ ਓਟੰ ॥

binaa saran taa kee nahee aauar oTa(n) ||

There is no other protection without coming under His shelter,

ਲਿਖੇ ਜੰਤ੍ਰ ਕੇਤੇ ਪੜ੍ਹੇ ਮੰਤ੍ਰ ਕੋਟੰ ॥੭੭॥

likhe ja(n)tr kete paRhe ma(n)tr koTa(n) ||77||

Even though many Yantras be written and millions of Mantras be recited.77.

ਨਰਾਜ ਛੰਦ ॥

naraaj chha(n)dh ||

NARAAJ STANZA

ਜਿਤੇਕਿ ਰਾਜ ਰੰਕਯੰ ॥

jitek raaj ra(n)kaya(n) ||

All the kings and pupers who have come into being,

ਹਨੇ ਸੁ ਕਾਲ ਬੰਕਯੰ ॥

hane su kaal ba(n)kaya(n) ||

Are sure to be killed by KAL.

ਜਿਤੇਕਿ ਲੋਕ ਪਾਲਯੰ ॥

jitek lok paalaya(n) ||

All the Lokpals, who have come into being,

ਨਿਦਾਨ ਕਾਲ ਦਾਲਯੰ ॥੭੮॥

nidhaan kaal dhaalaya(n) ||78||

Will ultimately be mashed by KAL.78.

ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਪਾਣ ਜੇ ਜਪੈ ॥

kirapaan paan je japai ||

Those who meditate on the Supreme KAL,

ਅਨੰਤ ਥਾਟ ਤੇ ਥਾਪੈ ॥

ana(n)t thaaT te thaapai ||

The wielder of the sword, they firmly adopt innumerable measures for protection.

ਜਿਤੇਕ ਕਾਲ ਧ੍ਯਾਇ ਹੈ ॥

jitek kaal dhayai hai ||

Those who remember KAL,

ਜਗਤ ਜੀਤ ਜਾਇ ਹੈ ॥੭੯॥

jagat jeet jai hai ||79||

They conquer the world and depart.79.

ਬਚਿਤ੍ਰ ਚਾਰੁ ਚਿਤ੍ਰਯੰ ॥

bachitr chaar chitraya(n) ||

That Supreme KAL is Supremely Pure,

ਪਰਮਯੰ ਪਵਿਤ੍ਰਯੰ ॥

paramaya(n) pavitraya(n) ||

Whose image is supernatural and winsome.

ਅਲੋਕ ਰੂਪ ਰਾਜਿਯੰ ॥

alok roop raajiya(n) ||

He is bedecked with supernatural beauty,

ਸੁਣੇ ਸੁ ਪਾਪ ਭਾਜਿਯੰ ॥੮੦॥

sune su paap bhaajiya(n) ||80||

All the sins flee on hearing His Name.80.

ਬਿਸਾਲ ਲਾਲ ਲੋਚਨੰ ॥

bisaal laal lochana(n) ||

He, who hath wide and red eyes,

ਬਿਅੰਤ ਪਾਪ ਮੋਚਨੰ ॥

bia(n)t paap mochana(n) ||

And who is the destroyer of innumerable sins.

ਚਮੱਕ ਚੰਦ੍ਰ ਚਾਰੀਅੰ ॥

chama'k cha(n)dhr chaareea(n) ||

The glitter of his face is more beautiful than that of the moon

ਅਘੀ ਅਨੇਕ ਤਾਰੀਅੰ ॥੮੧॥

aghee anek taareea(n) ||81||

And who hath caused many sinners to ferry across.81.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਜਿਤੇ ਲੋਕ ਪਾਲੰ ॥

jite lok paala(n) ||

All the Lokpals

ਤਿਤੇ ਜੇਰ ਕਾਲੰ ॥

tite jer kaala(n) ||

Are subservient to KAL.

ਜਿਤੇ ਸੂਰ ਚੰਦ੍ਰੰ ॥

jite soor cha(n)dhra(n) ||

All the suns and moons and

ਕਹਾ ਇੰਦ੍ਰ ਬਿੰਦ੍ਰੰ ॥੮੨॥

kahaa i(n)dhr bi(n)dhra(n) ||82||

Even Indra and Vaman (are subservient to KAL.82.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਫਿਰੈ ਚੌਦਹੂੰ ਲੋਕਯੰ ਕਾਲ ਚਕ੍ਰੰ ॥

firai chauadhahoo(n) lokaya(n) kaal chakra(n) ||

All the fourteen worlds are under the Command of KAL.

ਸਭੈ ਨਾਥ ਨਾਥੇ ਭ੍ਰਮੰ ਭਉਂਹ ਬਕ੍ਰੰ ॥

sabhai naath naathe bhrama(n) bhau(n)h bakra(n) ||

He hath stringed all the Naths by turning about the slanting evebrows.

ਕਹਾ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸਨੰ ਕਹਾ ਚੰਦ ਸੂਰੰ ॥

kahaa raam kirasana(n) kahaa cha(n)dh soora(n) ||

May be Rama and Krishna, may be the moon and sun,

ਸਭੈ ਹਾਥ ਬਾਧੇ ਖਰੇ ਕਾਲ ਹਜੂਰੰ ॥੮੩॥

sabhai haath baadhe khare kaal hajoora(n) ||83||

All are standing with folded hands in the presence of KAL.83.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA.

ਕਾਲ ਹੀ ਪਾਇ ਭਯੋ ਭਗਵਾਨ ਸੁ ਜਾਗਤ ਯਾ ਜਗ ਜਾ ਕੀ ਕਲਾ ਹੈ ॥

kaal hee pai bhayo bhagavaan su jaagat yaa jag jaa kee kalaa hai ||

At the instance of KAL, Vishnu appeared, whose power is manifested through the world.

ਕਾਲ ਹੀ ਪਾਇ ਭਯੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਿਵ ਕਾਲ ਹੀ ਪਾਇ ਭਯੋ ਜੁਗੀਆ ਹੈ ॥

kaal hee pai bhayo brahamaa siv kaal hee pai bhayo jugeeaa hai ||

At the instance of KAL, Brahma appeared and also at the instance of KAL the Yogi Shiva appeared.

ਕਾਲ ਹੀ ਪਾਇ ਸੁਰਾਸੁਰ ਗੰਧ੍ਰਬ ਜੱਛ ਭੁਜੰਗ ਦਿਸਾ ਬਿਦਿਸਾ ਹੈ ॥

kaal hee pai suraasur ga(n)dhrab ja'chh bhuja(n)g dhisaa bidhisaa hai ||

At the instance of KAL, the gods, demons, Gandharvas, Yakshas, Bhujang, directions and indications have appeared.

ਔਰ ਸੁਕਾਲ ਸਭੈ ਬਸ ਕਾਲ ਕੇ ਏਕ ਹੀ ਕਾਲ ਅਕਾਲ ਸਦਾ ਹੈ ॥੮੪॥

aauar sukaal sabhai bas kaal ke ek hee kaal akaal sadhaa hai ||84||

All the other prevalent object are within KAL, only One supreme KAL is ever Timeless and eternal.84.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਨਮੋ ਦੇਵ ਦੇਵੰ ਨਮੋ ਖੜਗਧਾਰੰ ॥

namo dhev dheva(n) namo khaRagadhaara(n) ||

Salutation to the God of gods and salutation to the wielder of sword,

ਸਦਾ ਏਕ ਰੂਪੰ ਸਦਾ ਨਿਰਬਿਕਾਰੰ ॥

sadhaa ek roopa(n) sadhaa nirabikaara(n) ||

Who is ever monomorphic and ever without vices.

ਨਮੋ ਰਾਜਸੰ ਸਾਤਕੰ ਤਾਮਸੇਅੰ ॥

namo raajasa(n) saataka(n) taamasea(n) ||

Salutation to Him, who manifests the qualities of activity (rajas), rhythm (sattava) and morbidity (tamas).

ਨਮੋ ਨਿਰਬਿਕਾਰੰ ਨਮੋ ਨਿਰਜੁਰੇਅੰ ॥੮੫॥

namo nirabikaara(n) namo nirajurea(n) ||85||

Salutation to Him who is without vices and who is without ailments. 85.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਨਮੋ ਬਾਣ ਪਾਣੰ ॥

namo baan paana(n) ||

Salutation to Him, who wields the bow in his hands

ਨਮੋ ਨਿਰਭਯਾਣੰ ॥

namo nirabhayaana(n) ||

Salutation to Him, who is Fearless.

ਨਮੋ ਦੇਵ ਦੇਵੰ ॥

namo dhev dheva(n) ||

Salutation to Him, who is God of gods. Salutation to Him,

ਭਵਾਣੰ ਭਵੇਅੰ ॥੮੬॥

bhavaana(n) bhavea(n) ||86||

Who shall ever be within the world.86.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYYAT STANZA

ਨਮੋ ਖਗ ਖੰਡੰ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕਟਾਰੰ ॥

namo khag kha(n)dda(n) kirapaana(n) kaTaara(n) ||

Salutation to him, who wields spear, double-edged sword, sword and dagger,

ਸਦਾ ਏਕ ਰੂਪੰ ਸਦਾ ਨਿਰਬਿਕਾਰੰ ॥

sadhaa ek roopa(n) sadhaa nirabikaara(n) ||

Who is ever monomorphic and ever without vices.

ਨਮੋ ਬਾਣ ਪਾਣੰ ਨਮੋ ਦੰਡ ਧਾਰਿਯੰ ॥

namo baan paana(n) namo dha(n)dd dhaariya(n) ||

Salutation to Him, who is the wielder of bow in His hands and who also carries the staff,

ਜਿਨੈ ਚੌਦਹੂੰ ਲੋਕ ਜੋਤੰ ਬਿਥਾਰਿਯੰ ॥੮੭॥

jinai chauadhahoo(n) lok jota(n) bithaariya(n) ||87||

Who hath spread His Light in all the fourteen worlds.87.

ਨਮਸਕਾਰਯੰ ਮੋਰ ਤੀਰੰ ਤੁਫੰਗੰ ॥

namasakaaraya(n) mor teera(n) tufa(n)ga(n) ||

I salute the arrow and the gun, I salute the lustrous sword,

ਨਮੋ ਖਗ ਅਦੱਗੰ ਅਭੇਯੰ ਅਭੰਗੰ ॥

namo khag adha'ga(n) abheya(n) abha(n)ga(n) ||

Which Is impenetratable and indestructible.

ਗਦਾਯੰ ਗ੍ਰਿਸਟੰ ਨਮੋ ਸੈਹਥੀਅੰ ॥

gadhaaya(n) girasaTa(n) namo saihatheea(n) ||

I salute the great mace and lance,

ਜਿਨੈ ਤੱੁਲੀਯੰ ਬੀਰ ਬੀਯੋ ਨ ਬੀਯੰ ॥੮੮॥

jinai ta'uleeya(n) beer beeyo na beeya(n) ||88||

Which have no equal or second in bravery.88.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਨਮੋ ਚੱਕ੍ਰ ਪਾਣੰ ॥

namo cha'kr paana(n) ||

Salutation to Him, Who holds the disc in His hand,

ਅਭੂਤੰ ਭਯਾਣੰ ॥

abhoota(n) bhayaana(n) ||

He hath manifested Himself without elements.

ਨਮੋ ਉਗ੍ਰ ਦਾੜੰ ॥

namo ugr dhaaRa(n) ||

Salutation to Him, who hath sharp grinder teeth,

ਮਹਾ ਗ੍ਰਿਸਟ ਗਾੜੰ ॥੮੯॥

mahaa girasaT gaaRa(n) ||89||

Which are thick and strong.89.

ਨਮੋ ਤੀਰ ਤੋਪੰ ॥

namo teer topa(n) ||

Salutation to Him, who hath the arrows and the cannon,

ਜਿਨੈ ਸਤ੍ਰੁ ਘੋਪੰ ॥

jinai satr ghopa(n) ||

Who hath destroyed the enemies.

ਨਮੋ ਧੋਪ ਪੱਟੰ ॥

namo dhop pa'Ta(n) ||

Salutation to Him, Who holds the straight sword and the bayonet,

ਜਿਨੈ ਦੁਸਟ ਦੱਟੰ ॥੯੦॥

jinai dhusaT dha'Ta(n) ||90||

Who hath reporimanded the tyrants.90.

ਜਿਤੇ ਸਸਤ੍ਰ ਨਾਮੰ ॥

jite sasatr naama(n) ||

I salute all the weapons of various names.

ਨਮਸਕਾਰ ਤਾਮੰ ॥

namasakaar taama(n) ||

I salute all the weapons of various names.

ਜਿਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਭੇਯੰ ॥

jite asatr bheya(n) ||

I salute all kinds of armour

ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਯੰ ॥੯੧॥

namasakaar teya(n) ||91||

I salute all kinds of armour.91.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA.

ਮੇਰੁ ਕਰੋ ਤ੍ਰਿਣ ਤੇ ਮੁਹਿ ਜਾਹਿ ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ ਨ ਦੂਸਰ ਤੋ ਸੋ ॥

mer karo tiran te muh jaeh gareeb nivaaj na dhoosar to so ||

There is no other support for the poor except Thee, who hath made me a mountain from a straw.

ਭੂਲ ਛਿਮੋ ਹਮਰੀ ਪ੍ਰਭ ਆਪਨ ਭੂਲਨਹਾਰ ਕਹੂੰ ਕੋਊ ਮੋ ਸੋ ॥

bhool chhimo hamaree prabh aapan bhoolanahaar kahoo(n) kouoo mo so ||

O Lord! Forgive me for my mistakes, because who is there so much blunderhead like me?

ਸੇਵ ਕਰੀ ਤੁਮਰੀ ਤਿਨ ਕੇ ਸਭ ਹੀ ਗ੍ਰਿਹ ਦੇਖੀਅਤ ਦ੍ਰਬ ਭਰੋ ਸੋ ॥

sev karee tumaree tin ke sabh hee gireh dhekheeat dhrab bharo so ||

Those who have served Thee, there seems wealth and self-confidence in all there homes.

ਯਾ ਕਲ ਮੈਂ ਸਭ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਕੇ ਭਾਰੀ ਭੁਜਾਨ ਕੋ ਭਾਰੀ ਭਰੋਸੋ ॥੯੨॥

yaa kal mai(n) sabh kaal kirapaan ke bhaaree bhujaan ko bhaaree bharoso ||92||

In this Iron age, the supreme trust is only for KAL, Who is the Sword-incarnate and hath mighty arms.92.

ਸੁੰਭ ਨਿਸੁੰਭ ਸੇ ਕੋਟ ਨਿਸਾਚਰ ਜਾਹਿ ਛਿਨੇਕ ਬਿਖੈ ਹਨ ਡਾਰੇ ॥

su(n)bh nisu(n)bh se koT nisaachar jaeh chhinek bikhai han ddaare ||

He, who hath destroyed millions of demons like Sumbh and Nisumbh in and instant.

ਧੂਮਰਲੋਚਨ ਚੰਡ ਔ ਮੁੰਡ ਸੇ ਮਾਹਖ ਸੇ ਪਲ ਬੀਚ ਨਿਵਾਰੇ ॥

dhoomaralochan cha(n)dd aau mu(n)dd se maahakh se pal beech nivaare ||

Who hath annihilated in and instant the demons like Dhumarlochan, Chand, Mund and Mahishasura.

ਚਾਮਰ ਸੇ ਰਣ ਚਿੱਛਰ ਸੇ ਰਕਤਿੱਛਰ ਸੇ ਝਟ ਦੈ ਝਝਕਾਰੇ ॥

chaamar se ran chi'chhar se rakati'chhar se jhaT dhai jhajhakaare ||

Who hath immediately thrashed and thrown down far away the demons like Chamar, Ranchichchhar and Rakat Beej.

ਐਸੋ ਸੁ ਸਾਹਿਬ ਪਾਇ ਕਹਾ ਪਰਵਾਹ ਰਹੀ ਇਹ ਦਾਸ ਤਿਹਾਰੇ ॥੯੩॥

aaiso su saahib pai kahaa paravaeh rahee ieh dhaas tihaare ||93||

On realizing the Lord like Thee, this servant of yours doth not care for anyone else.93.

ਮੁੰਡਹੁ ਸੇ ਮਧੁ ਕੀਟਭ ਸੇ ਮੁਰ ਸੇ ਅਘ ਸੇ ਜਿਨਿ ਕੋਟਿ ਦਲੇ ਹੈ ॥

mu(n)ddahu se madh keeTabh se mur se agh se jin koT dhale hai ||

He, Who hath mashed millions of demons like Mundakasura, Madhu, Kaitabh, Murs and Aghasura.

ਓਟ ਕਰੀ ਕਬਹੂੰ ਨ ਜਿਨੈ ਰਣ ਚੋਟ ਪਰੀ ਪਗ ਦ੍ਵੈ ਨ ਟਲੇ ਹੈਂ ॥

oT karee kabahoo(n) na jinai ran choT paree pag dhavai na Tale hai(n) ||

And such heroes who never asked anyone for support in the battlefield and had never turned back even two feet.

ਸਿੰਧੁ ਬਿਖੈ ਜੇ ਨ ਬੂਡੇ ਨਿਸਾਚਰ ਪਾਵਕ ਬਾਣ ਬਹੇ ਨ ਜਲੇ ਹੈਂ ॥

si(n)dh bikhai je na boodde nisaachar paavak baan bahe na jale hai(n) ||

And such demons, who could not be drowned even in the sea and there was no impact on them of the fireshafts.

ਤੇ ਅਸਿ ਤੋਰ ਬਿਲੋਕ ਅਲੋਕ ਸੁ ਲਾਜ ਕੋ ਛਾਡਿ ਕੈ ਭਾਜਿ ਚਲੇ ਹੈਂ ॥੯੪॥

te as tor bilok alok su laaj ko chhaadd kai bhaaj chale hai(n) ||94||

On seeing Thy Sword and forsaking their shyness, they are fleeing away.94.

ਰਾਵਣ ਸੇ ਮਹਰਾਵਣ ਸੇ ਘਟਕਾਨਹੁ ਸੇ ਪਲ ਬੀਚ ਪਛਾਰੇ ॥

raavan se maharaavan se ghaTakaanahu se pal beech pachhaare ||

Thou hast destroyed in and instant the warriors like Ravana, Kumbhkarna and Ghatksura.

ਬਾਰਿਦਨਾਦ ਅਕੰਪਨ ਸੇ ਜਗ ਜੰਗ ਜੁਰੇ ਜਿਨ ਸਿਉ ਜਮ ਹਾਰੇ ॥

baaridhanaadh aka(n)pan se jag ja(n)g jure jin siau jam haare ||

And like Meghnad, who could defeat even Yama in the war..

ਕੁੰਭ ਅਕੁੰਭ ਸੇ ਜੀਤ ਸਭੈ ਜਗ ਸਾਤ ਹੂੰ ਸਿੰਧ ਹਥੀਆਰ ਪਖਾਰੇ ॥

ku(n)bh aku(n)bh se jeet sabhai jag saat hoo(n) si(n)dh hatheeaar pakhaare ||

And the demons like Kumbh and Akumbh, who conquering all, washed away the blood from their weapons in seven seas, etc.

ਜੇ ਜੇ ਹੁਤੇ ਅਕਟੇ ਬਿਕਟੇ ਸੁ ਕਟੇ ਕਰਿ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਕੇ ਮਾਰੇ ॥੯੫॥

je je hute akaTe bikaTe su kaTe kar kaal kirapaan ke maare ||95||

All of them died with the terrible sword of the mighty KAL.95.

ਜੋ ਕਹੂੰ ਕਾਲ ਤੇ ਭਾਜ ਕੇ ਬਾਚੀਅਤ ਤੋ ਕਿਹ ਕੁੰਟ ਕਹੋ ਭਜਿ ਜਈਐ ॥

jo kahoo(n) kaal te bhaaj ke baacheeat to keh ku(n)T kaho bhaj jieeaai ||

If one tries to flee and escape from KAL, then tell in which direction shall he flee?

ਆਗੇ ਹੂੰ ਕਾਲ ਧਰੇ ਅਸਿ ਗਾਜਤ ਛਾਜਤ ਹੈ ਜਿਹ ਤੇ ਨਸਿ ਅਈਐ ॥

aage hoo(n) kaal dhare as gaajat chhaajat hai jeh te nas ieeaai ||

Wherever one may go, even there he will perceive the well-seated thundering sword of KAL.

ਐਸੋ ਨ ਕੈ ਗਯੋ ਕੋਈ ਸੁ ਦਾਵ ਰੇ ਜਾਹਿ ਉਪਾਵ ਸੋ ਘਾਵ ਬਚਈਐ ॥

aaiso na kai gayo koiee su dhaav re jaeh upaav so ghaav bachieeaai ||

None hath been able to tell uptil now the measure, which, may be adopted to save himself from the blow of KAL.

ਜਾ ਤੇ ਨ ਛੁਟੀਐ ਮੁੜ ਕਹੂੰ ਹਸਿ ਤਾ ਕੀ ਨ ਕਿਉ ਸਰਣਾਗਤਿ ਜਈਯੈ ॥੯੬॥

jaa te na chhuTeeaai muR kahoo(n) has taa kee na kiau saranaagat jieeyai ||96||

O foolish mind! The one from whom Thou cannot escape in any manner, why doth thee not go under His Refuge.96.

ਕ੍ਰਿਸਨ ਔ ਬਿਸਨ ਜਪੇ ਤੁਹਿ ਕੋਟਿਕ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਭਲੀ ਬਿਧਿ ਧਿਆਯੋ ॥

kirasan aau bisan jape tuh koTik raam raheem bhalee bidh dhiaayo ||

Thou hast meditated on millions of Krishnas, Vishnus, Ramas and Rahims.

ਬ੍ਰਹਮ ਜਪਿਓ ਅਰੁ ਸੰਭੁ ਥਪਿਓ ਤਿਹ ਤੇ ਤੁਹਿ ਕੋ ਕਿਨਹੂੰ ਨ ਬਚਾਯੋ ॥

braham japio ar sa(n)bh thapio teh te tuh ko kinahoo(n) na bachaayo ||

Thou hast recited the name of Brahma and established Shivalingam, even then none could save thee.

ਕੋਟ ਕਰੀ ਤਪਸਾ ਦਿਨ ਕੋਟਿਕ ਕਾਹੂੰ ਨ ਕੌਡੀ ਕੋ ਕਾਮ ਕਢਾਯੋ ॥

koT karee tapasaa dhin koTik kaaha(n)oo na kauaddee ko kaam kaddaayo ||

Thou hast observed millions of austerities for millions of days, but thou couldst not be recompensed even for the value of a couldst not be recompensed even for the value of a cowrie.

ਕਾਮਕੁ ਮੰਤ੍ਰ ਕਸੀਰੇ ਕੇ ਕਾਮ ਨ ਕਾਲ ਕੋ ਘਾਉ ਕਿਨਹੂੰ ਨ ਬਚਾਯੋ ॥੯੭॥

kaamak ma(n)tr kaseere ke kaam na kaal ko ghaau kinahoo(n) na bachaayo ||97||

The Mantra recited for fulfillment of worldly desires doth not even bring the least gain and none of such Mantras can’t save from the blow of KAL.97.

ਕਾਹੇ ਕੋ ਕੂਰ ਕਰੈ ਤਪਸਾ ਇਨ ਕੀ ਕੋਊ ਕੌਡੀ ਕੇ ਕਾਮ ਨ ਐਹੈ ॥

kaahe ko koor karai tapasaa in kee kouoo kauaddee ke kaam na aaihai ||

Why doth thou indulge in false austerities, because they will not bring in gain of even one cowrie.

ਤੋਹਿ ਬਚਾਇ ਸਕੈ ਕਹੁ ਕੈਸੇ ਕੈ ਆਪਨ ਘਾਵ ਬਚਾਇ ਨ ਐਹੈ ॥

toh bachai sakai kahu kaise kai aapan ghaav bachai na aaihai ||

The cannot save themselves form the blow (of KAL), how can they protect thee?

ਕੋਪ ਕਰਾਲ ਕੀ ਪਾਵਕ ਕੁੰਡ ਮੈ ਆਪ ਟੰਗਿਓ ਤਿਮ ਤੋਹਿ ਟੰਗੈਹੈ ॥

kop karaal kee paavak ku(n)dd mai aap Ta(n)gio tim toh Ta(n)gaihai ||

They are all hanging in the blazing fire of anger, therefore they will cause thy hanging similarly.

ਚੇਤ ਰੇ ਚੇਤ ਅਜੋ ਜੀਅ ਮੈਂ ਜੜ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਬਿਨੁ ਕਾਮ ਨ ਐਹੈ ॥੯੮॥

chet re chet ajo jeea mai(n) jaR kaal kirapaa bin kaam na aaihai ||98||

O fool! Ruminate now in thy mind; none will be of any use to thee except the grace of KAL.98.

ਤਾਹਿ ਪਛਾਨਤ ਹੈ ਨ ਮਹਾ ਪਸੁ ਜਾ ਕੋ ਪ੍ਰਤਾਪੁ ਤਿਹੰ ਪੁਰ ਮਾਹੀ ॥

taeh pachhaanat hai na mahaa pas jaa ko prataap tiha(n) pur maahee ||

O foolish beast! Thou doth not recognize Him, Whose Glory hath spread over all the three worlds.

ਪੂਜਤ ਹੈ ਪਰਮੇਸਰ ਕੈ ਜਿਹ ਕੇ ਪਰਸੈ ਪਰਲੋਕ ਪਰਾਹੀ ॥

poojat hai paramesar kai jeh ke parasai paralok paraahee ||

Thou worshippest those as God, by whose touch thou shalt be driven far away from the next world.

ਪਾਪ ਕਰੋ ਪਰਮਾਰਥ ਕੈ ਜਿਹ ਪਾਪਨ ਤੇ ਅਤਿ ਪਾਪ ਲਜਾਈ ॥

paap karo paramaarath kai jeh paapan te at paap lajaiee ||

Thou art committing such sins in th name of parmarath (the subtle truth) that by committing them the Great sins may feel shy.

ਪਾਇ ਪਰੋ ਪਰਮੇਸਰ ਕੇ ਜੜ ਪਾਹਨ ਮੈਂ ਪਰਮੇਸਰ ਨਾਹੀ ॥੯੯॥

pai paro paramesar ke jaR paahan mai(n) paramesar naahee ||99||

O fool! Fall at the feet of Lord-God, the Lord is not within the stone-idols.99.

ਮੋਨ ਭਜੇ ਨਹੀ ਮਾਨ ਤਜੇ ਨਹੀ ਭੇਖ ਸਜੇ ਨਹੀ ਮੂੰਡ ਮੁੰਡਾਏ ॥

mon bhaje nahee maan taje nahee bhekh saje nahee moo(n)dd mu(n)ddaae ||

The Lord cannot be realized by observing silence, by forsaking pride, by adopting guises and by shaving the head.

ਕੰਠ ਨ ਕੰਠੀ ਕਠੋਰ ਧਰੇ ਨਹੀ ਸੀਸ ਜਟਾਨ ਕੇ ਜੂਟ ਸੁਹਾਏ ॥

ka(n)Th na ka(n)Thee kaThor dhare nahee sees jaTaan ke jooT suhaae ||

He cannot be realized by wearing Kanthi (a short necklace of small beads of different kinds made of wood or seeds worn by mendicants or ascetics) for severe austerities or Thy making a knot of matted hair on the head.

ਸਾਚੁ ਕਹੋਂ ਸੁਨ ਲੈ ਚਿਤ ਦੈ ਬਿਨੁ ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਕੀ ਸਾਮ ਸਿਧਾਏ ॥

saach kaho(n) sun lai chit dhai bin dheen dhiaal kee saam sidhaae ||

Listen attentively, I speak Turth, Thou shalt not achieve the target without going under the Refuge of the LORD, Who is ever Merciful to the lowly.

ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰੇ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਯਤ ਹੈ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਨ ਭੀਜਤ ਲਾਂਡ ਕਟਾਏ ॥੧੦੦॥

preet kare prabh paayat hai kirapaal na bheejat laa(n)dd kaTaae ||100||

God can only be realized with LOVE, He is not pleased by circumcision.100.

ਕਾਗਦ ਦੀਪ ਸਭੈ ਕਰਿ ਕੈ ਅਰੁ ਸਾਤ ਸਮੁੰਦ੍ਰਨ ਕੀ ਮਸੁ ਕੈ ਹੋਂ ॥

kaagadh dheep sabhai kar kai ar saat samu(n)dhran kee mas kai ho(n) ||

If all the continents are transformed into paper and all the seven seas into ink

ਕਾਟ ਬਨਾਸਪਤੀ ਸਗਰੀ ਲਿਖਬੇ ਹੂੰ ਕੇ ਲੇਖਨ ਕਾਜਿ ਬਨੈ ਹੋਂ ॥

kaaT banaasapatee sagaree likhabe hoo(n) ke lekhan kaaj banai ho(n) ||

By chopping all the vegetation the pen may be made for the sake of writing

ਸਾਰਸੁਤੀ ਬਕਤਾ ਕਰਿ ਕੈ ਜੁਗਿ ਕੋਟਿ ਗਨੇਸ ਕੈ ਹਾਥਿ ਲਿਖੈ ਹੋਂ ॥

saarasutee bakataa kar kai jug koT ganes kai haath likhai ho(n) ||

If the goddess Saraswati be made the speaker (of eulogies) and Ganesha be there to write with hands for millions of ages

ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਬਿਨਾ ਬਿਨਤੀ ਨ ਤਊ ਤੁਮ ਕੌ ਪ੍ਰਭੁ ਨੈਕ ਰਿਝੈ ਹੋਂ ॥੧੦੧॥

kaal kirapaan binaa binatee na tuoo tum kau prabh naik rijhai ho(n) ||101||

Even then, O God! O sword-incannate KAL! Without supplication, none can make Thee pleased even a little.101.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਸ੍ਰੀ ਕਾਲ ਜੀ ਕੀ ਉਸਤਤਿ ਪ੍ਰਿਥਮ ਧਿਆਏ ਸੰਪੂਰਨ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੧॥ਅਫਜੂ॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the sree kaal jee kee usatat piratham dhiaae sa(n)pooran subh masat ||1||afajoo||

Here ends the First Chapter of BACHITTAR NATAK entitled The Eulogy of Sri KAL.’1.

ਕਵਿ ਬੰਸ ਵਰਣਨ ॥

kav ba(n)s varanan ||

AUTOBIOGRAPHY

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਤੁਮਰੀ ਮਹਿਮਾ ਅਪਰ ਅਪਾਰਾ ॥

tumaree mahimaa apar apaaraa ||

O Lord! Thy Praise is Supreme and Infinite,

ਜਾ ਕਾ ਲਹਿਓ ਨ ਕਿਨਹੂੰ ਪਾਰਾ ॥

jaa kaa lahio na kinahoo(n) paaraa ||

None could comprehend its limits.

ਦੇਵ ਦੇਵ ਰਾਜਨ ਕੇ ਰਾਜਾ ॥

dhev dhev raajan ke raajaa ||

O God of gods and King of kings,

ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜਾ ॥੧॥

dheen dhiaal gareeb nivaajaa ||1||

The Merciful Lord of the lowly and protector of the humble.1.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਮੂਕ ਉਚਰੈ ਸਾਸਤ੍ਰ ਖਟ ਪਿੰਗੁ ਗਿਰਨ ਚੜਿ ਜਾਇ ॥

mook ucharai saasatr khaT pi(n)g giran chaR jai ||

The dumb utters the six Shastras and the crippled climbs the mountain.

ਅੰਧ ਲਖੈ ਬਧਰੋ ਸੁਨੈ ਜੌ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਾਇ ॥੨॥

a(n)dh lakhai badharo sunai jau kaal kirapaa karai ||2||

The blind one sees and the deaf listens, if the KAL becomes Gracious.2.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਕਹਾ ਬੱੁਧਿ ਪ੍ਰਭ ਤੁੱਛ ਹਮਾਰੀ ॥

kahaa ba'udh prabh tu'chh hamaaree ||

O God! My intellect is trifling.

ਬਰਨ ਸਕੈ ਮਹਿਮਾ ਜੁ ਤਿਹਾਰੀ ॥

baran sakai mahimaa ju tihaaree ||

How can it narrate Thy Praise?

ਹਮ ਨ ਸਕਤ ਕਰ ਸਿਫਤ ਤੁਮਾਰੀ ॥

ham na sakat kar sifat tumaaree ||

I cannot (have sufficient words to) praise Thee,

ਆਪ ਲੇਹੁ ਤੁਮ ਕਥਾ ਸੁਧਾਰੀ ॥੩॥

aap leh tum kathaa sudhaaree ||3||

Thou mayst Thyself improve this narration.3.

ਕਹਾ ਲਗੈ ਇਹ ਕੀਟ ਬਖਾਨੈ ॥

kahaa lagai ieh keeT bakhaanai ||

Upto what limit this insect can depict (Thy Praises)?

ਮਹਿਮਾ ਤੋਰ ਤੁਹੀ ਪ੍ਰਭ ਜਾਨੈ ॥

mahimaa tor tuhee prabh jaanai ||

Thou mayst Thyself improve Thy Greatness.

ਪਿਤਾ ਜਨਮ ਜਿਮ ਪੂਤ ਨ ਪਾਵੈ ॥

pitaa janam jim poot na paavai ||

Just as the son cannot say anything about the birth of his father

ਕਹਾ ਤਵਨ ਕਾ ਭੇਦ ਬਤਾਵੈ ॥੪॥

kahaa tavan kaa bhedh bataavai ||4||

Then how can one unfold Thy mystery.4.

ਤੁਮਰੀ ਪ੍ਰਭਾ ਤੁਮੈ ਬਨਿ ਆਈ ॥

tumaree prabhaa tumai ban aaiee ||

Thy Greatness is Only Thine

ਅਉਰਨ ਤੇ ਨਹੀ ਜਾਤ ਬਤਾਈ ॥

aauran te nahee jaat bataiee ||

It cannot be described by others.

ਤੁਮਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੁਮ ਹੂੰ ਪ੍ਰਭ ਜਾਨੋ ॥

tumaree kirapaa tum ha(n)oo prabh jaano ||

O Lord! Only Thou knowest Thy doings.

ਊਚ ਨੀਚ ਕਸ ਸਕਤ ਬਖਾਨੋ ॥੫॥

uooch neech kas sakat bakhaano ||5||

Who hast the power to elucidate Thy High of Low acts? 5.

ਸੇਸਨਾਗ ਸਿਰ ਸਹਸ ਬਨਾਈ ॥

sesanaag sir sahas banaiee ||

Thou hast made one thousand hoods of Sheshanaga

ਦ੍ਵੈ ਸਹੰਸ ਰਸਨਾਹੁ ਸੁਹਾਈ ॥

dhavai saha(n)s rasanaahu suhaiee ||

Which contain two thousand tongues.

ਰਟਤ ਅਬ ਲਗੇ ਨਾਮ ਅਪਾਰਾ ॥

raTat ab lage naam apaaraa ||

He is reciting till now Thy Infinite Names

ਤੁਮਰੋ ਤਊ ਨ ਪਾਵਤ ਪਾਰਾ ॥੬॥

tumaro tuoo na paavat paaraa ||6||

Even then he hath not know the end of Thy Names.6.

ਤੁਮਰੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਹਾਂ ਕੋਊ ਕਹੈ ॥

tumaree kriaa kahaa(n) kouoo kahai ||

What can one say about Thy doings?

ਸਮਝਤ ਬਾਤ ਉਰਝ ਮਤਿ ਰਹੈ ॥

samajhat baat urajh mat rahai ||

One gets puzzled while understanding it.

ਸੂਛਮ ਰੂਪ ਨ ਬਰਨਾ ਜਾਈ ॥

soochham roop na baranaa jaiee ||

Thy subtle form is indescribable

ਬਿਰਧ ਸਰੂਪਹਿ ਕਹੋ ਬਨਾਈ ॥੭॥

biradh saroopeh kaho banaiee ||7||

(Therefore) I speak about Thy Immanent Form.7.

ਤੁਮਰੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਜਬ ਗਹਿਹੌ ॥

tumaree prem bhagat jab gahihau ||

When I shall observe Thy loving Devotion

ਛੋਰ ਕਥਾ ਸਭ ਹੀ ਤਬ ਕਹਿਹੌ ॥

chhor kathaa sabh hee tab kahihau ||

I shall then describe all Thy anecdotes from the beginning.

ਅਬ ਮੈ ਕਹੋ ਸੁ ਅਪਨੀ ਕਥਾ ॥

ab mai kaho su apanee kathaa ||

Now I narrate my own life-story

ਸੋਢੀ ਬੰਸ ਉਪਜਿਯਾ ਜਥਾ ॥੮॥

soddee ba(n)s upajiyaa jathaa ||8||

How the Sodhi clan came into being (in this world).8.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਪ੍ਰਿਥਮ ਕਥਾ ਸੰਛੇਪ ਤੇ ਕਹੋ ਸੁ ਹਿਤੁ ਚਿਤੁ ਲਾਇ ॥

piratham kathaa sa(n)chhep te kaho su hit chit lai ||

With the concentration of my mind, I narrate in brief my earlier story.

ਬਹੁਰ ਬਡੋ ਬਿਸਥਾਰ ਕੈ ਕਹਿਹੌ ਸਭੋ ਸੁਨਾਇ ॥੯॥

bahur baddo bisathaar kai kahihau sabho sunai ||9||

Then after that, I shall relate all in great detail.9.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਪ੍ਰਿਥਮ ਕਾਲ ਜਬ ਕਰਾ ਪਸਾਰਾ ॥

piratham kaal jab karaa pasaaraa ||

In the beginning when KAL created the world

ਓਅੰਕਾਰ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸਟ ਉਪਾਰਾ ॥

oa(n)kaar te sirasaT upaaraa ||

It was brought into being by Aumkara (the One Lord).

ਕਾਲਸੈਣ ਪ੍ਰਿਥਮੈ ਭਇਓ ਭੂਪਾ ॥

kaalasain pirathamai bhio bhoopaa ||

Kal sain was the first king

ਅਧਿਕ ਅਤੁਲ ਬਲਿ ਰੂਪ ਅਨੂਪਾ ॥੧੦॥

adhik atul bal roop anoopaa ||10||

Who was of immeasurable strength and supreme beauty.10.

ਕਾਲਕੇਤ ਦੂਸਰ ਭੂਅ ਭਯੋ ॥

kaalaket dhoosar bhooa bhayo ||

Kalket became the second king

ਕ੍ਰੂਰ ਬਰਸ ਤੀਸਰ ਜਗ ਠਯੋ ॥

kraoor baras teesar jag Thayo ||

And Kurabaras, the third.

ਕਾਲਧੁਜ ਚਤੁਰਥ ਨ੍ਰਿਪ ਸੋਹੈ ॥

kaaladhuj chaturath nirap sohai ||

Kaldhuj was the fourth kin

ਜਿਹ ਤੇ ਭਇਓ ਜਗਤ ਸਭ ਕੋ ਹੈ ॥੧੧॥

jeh te bhio jagat sabh ko hai ||11||

From whom the whole world originated. 11.

ਸਹਸਰਾਛ ਜਾ ਕੇ ਸੁਭ ਸੋਹੈਂ ॥

sahasaraachh jaa ke subh sohai(n) ||

ਸਹਸ ਪਾਦ ਜਾ ਕੇ ਤਨ ਮੋ ਹੈਂ ॥

sahas paadh jaa ke tan mo hai(n) ||

He had a thousand eyes and thousand feet.

ਸੇਖਨਾਗ ਪਰ ਸੋਇਬੋ ਕਰੈ ॥

sekhanaag par soibo karai ||

He slept on Sheshanaga

ਜਗ ਤਹਿ ਸੇਖਸਾਇ ਉਚਰੈ ॥੧੨॥

jag teh sekhasai ucharai ||12||

Therefore he was called the master of Shesha.12.

ਏਕ ਸ੍ਰਵਣ ਤੇ ਮੈਲ ਨਿਕਾਰਾ ॥

ek sravan te mail nikaaraa ||

Out of the secretion from one of his ears

ਤਾ ਤੇ ਮਧੁ ਕੀਟਭ ਤਨ ਧਾਰਾ ॥

taa te madh keeTabh tan dhaaraa ||

Madhu and Kaitabh came into being.

ਦੁਤੀਯ ਕਾਨ ਤੇ ਮੈਲੁ ਨਿਕਾਰੀ ॥

dhuteey kaan te mail nikaaree ||

And from the secretion of the other ear

ਤਾ ਤੇ ਭਈ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ॥੧੩॥

taa te bhiee sirasaT ieh saaree ||13||

The whole world materialized.13.

ਤਿਨ ਕੋ ਕਾਲ ਬਹੁਰ ਬਧ ਕਰਾ ॥

tin ko kaal bahur badh karaa ||

After some period the Lord killed the demons (Madhu and Kaitabh).

ਤਿਨ ਕੋ ਮੇਦ ਸਮੁੰਦ ਮੋ ਪਰਾ ॥

tin ko medh samu(n)dh mo paraa ||

Their marrow flowed into the ocean.

ਚਿਕਨ ਤਾਸ ਜਲ ਪਰ ਤਿਰ ਰਹੀ ॥

chikan taas jal par tir rahee ||

The greasy substance floated thereon because of that medital (marrow)

ਮੇਧਾ ਨਾਮ ਤਬਹਿ ਤੇ ਕਹੀ ॥੧੪॥

medhaa naam tabeh te kahee ||14||

The earth was called medha (or medani).14.

ਸਾਧ ਕਰਮ ਜੇ ਪੁਰਖ ਕਮਾਵੈ ॥

saadh karam je purakh kamaavai ||

Because of virtuous actions

ਨਾਮ ਦੇਵਤਾ ਜਗਤ ਕਹਾਵੈ ॥

naam dhevataa jagat kahaavai ||

A purusha (person) is known as devta (god)

ਕੁਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮ ਜੇ ਜਗ ਮੈ ਕਰਹੀਂ ॥

kukirat karam je jag mai karahee(n) ||

And because of evil actions

ਨਾਮ ਅਸੁਰ ਤਿਨ ਕੋ ਸਭ ਧਰਹੀਂ ॥੧੫॥

naam asur tin ko sabh dharahee(n) ||15||

He is known as asura (demon).15.

ਬਹੁ ਬਿਥਾਰ ਕਹਾ ਲਗੈ ਬਖਾਨੀਅਤ ॥

bahu bithaar kahaa lagai bakhaaneeat ||

If everything is described in detail

ਗ੍ਰੰਥ ਬਢਨ ਤੇ ਅਤਿ ਡਰੁ ਮਾਨੀਅਤ ॥

gra(n)th baddan te at ddar maaneeat ||

It is feared that the description will become voluminous.

ਤਿਨ ਤੇ ਹੋਤ ਬਹੁਤ ਨ੍ਰਿਪ ਆਏ ॥

tin te hot bahut nirap aae ||

There were many kings after Kaldhuj

ਦੱਛ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਜਿਨ ਉਪਜਾਏ ॥੧੬॥

dha'chh prajaapat jin upajaae ||16||

Like Daksha Prajapati etc. 16.

ਦਸ ਸਹੰਸ੍ਰ ਤਿਹਿ ਗ੍ਰਿਹ ਭਈ ਕੰਨਿਆ ॥

dhas saha(n)sr teh gireh bhiee ka(n)niaa ||

Ten thousand daughters were born to them

ਜਿਹ ਸਮਾਨ ਕਹ ਲਗੈ ਨ ਅੰਨਿਆ ॥

jeh samaan keh lagai na a(n)niaa ||

Whose beauty was not matched by others.

ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਆ ਐਸੀ ਤਹ ਭਈ ॥

kaal kriaa aaisee teh bhiee ||

In due course all these daughters

ਤੇ ਸਭ ਬਿਆਹਿ ਨਰੇਸਨ ਦਈ ॥੧੭॥

te sabh biaaeh naresan dhiee ||17||

Were married with the kings.17.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਬਨਤਾ ਕਦਰੂ ਦਿਤਿ ਅਦਿਤਿ ਏ ਰਿਖ ਬਰੀ ਬਨਾਇ ॥

banataa kadharoo dhit adhit e rikh baree banai ||

Banita, Kadaru, Diti and Aditi became the wives of sages (rishis),

ਨਾਗ ਨਾਗਰਿਪੁ ਦੇਵ ਸਭ ਦਈਤ ਲਏ ਉਪਜਾਇ ॥੧੮॥

naag naagarip dhev sabh dhieet le upajai ||18||

And Nagas, their enemies (like Garuda), the gods and demons were born to them.18.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਤਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਰੂਪ ਕੋ ਧਰਾ ॥

taa te sooraj roop ko dharaa ||

ਜਾ ਤੇ ਬੰਸ ਪ੍ਰਚੁਰ ਰਵਿ ਕਰਾ ॥

jaa te ba(n)s prachur rav karaa ||

From that (Aditi), the sun was born, from whom Suraj Vansh (the Sun dynasty) originated.

ਜੋ ਤਿਨ ਕੇ ਕਹਿ ਨਾਮ ਸੁਨਾਊ ॥

jo tin ke keh naam sunaauoo ||

ਕਥਾ ਬਢਨ ਤੇ ਅਧਿਕ ਡਰਾਊ ॥੧੯॥

kathaa baddan te adhik ddaraauoo ||19||

If I describe the names of the kings of this of this clan, I fear a great extension of the story.19.

ਤਿਨ ਕੇ ਬੰਸ ਬਿਖੈ ਰਘੁ ਭਯੋ ॥

tin ke ba(n)s bikhai ragh bhayo ||

ਰਘੁਬੰਸਹਿ ਜਿਹ ਜਗਹਿ ਚਲਯੋ ॥

raghuba(n)seh jeh jageh chalayo ||

In this clan, there was a king named Raghu, who was the originator of Raghuvansh (the clan of Raghu) in the world.

ਤਾ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਹੋਤ ਭਯੋ ਅਜ ਬਰ ॥

taa te putr hot bhayo aj bar ||

ਮਹਾ ਰਥੀ ਅਰ ਮਹਾ ਧਨੁਰ ਧਰ ॥੨੦॥

mahaa rathee ar mahaa dhanur dhar ||20||

He had a great son Aja, a mighty warrior and superb archer.20.

ਜਬ ਤਿਨ ਭੇਸ ਜੋਗ ਕੋ ਲਯੋ ॥

jab tin bhes jog ko layo ||

ਰਾਜ ਪਾਟ ਦਸਰਥ ਕੋ ਦਯੋ ॥

raaj paaT dhasarath ko dhayo ||

When he renounced the world as a Yogi, he passed on his kingdom to his son Dastratha.

ਹੋਤ ਭਯੋ ਵਹ ਮਹਾ ਧਨੁਰ ਧਰ ॥

hot bhayo veh mahaa dhanur dhar ||

ਤੀਨ ਤ੍ਰਿਆਨ ਬਰਾ ਜਿਹ ਰੁਚਿ ਕਰ ॥੨੧॥

teen triaan baraa jeh ruch kar ||21||

Who had been a great archer and had married three wives with pleasure.21.

ਪ੍ਰਿਥਮ ਜਯੋ ਤਿਹ ਰਾਮ ਕੁਮਾਰਾ ॥

piratham jayo teh raam kumaaraa ||

ਭਰਥ ਲੱਛਮਨ ਸਤ੍ਰਬਿਦਾਰਾ ॥

bharath la'chhaman satrabidhaaraa ||

The eldest one gave birth to Rama, the others gave birth to Bharat, Lakshman and Shatrughan.

ਬਹੁਤ ਕਾਲ ਤਿਨ ਰਾਜ ਕਮਾਯੋ ॥

bahut kaal tin raaj kamaayo ||

ਕਾਲ ਪਾਇ ਸੁਰਪੁਰਹਿ ਸਿਧਾਯੋ ॥੨੨॥

kaal pai surapureh sidhaayo ||22||

They ruled over their kingdom for a long time, after which they left for their heavenly abode.22.

ਸੀਅ ਸੁਤ ਬਹੁਰ ਭਏ ਦੁਇ ਰਾਜਾ ॥

seea sut bahur bhe dhui raajaa ||

ਰਾਜ ਪਾਟ ਉਨਹੀ ਕਉ ਛਾਜਾ ॥

raaj paaT unahee kau chhaajaa ||

After that the two sons of Sita (and Rama) became the kings.

ਮੱਦ੍ਰ ਦੇਸ ਏਸ੍ਵਰਜਾ ਬਰੀ ਜਬ ॥

ma'dhr dhes esavairajaa baree jab ||

ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਕੇ ਜੱਗ ਕੀਏ ਤਬ ॥੨੩॥

bhaa(n)t bhaa(n)t ke ja'g ke'ee tab ||23||

They married the Punjabi princesses and performed various types of sacrifices.23.

ਤਹੀ ਤਿਨੈ ਬਾਧੇ ਦੁਇ ਪੁਰਵਾ ॥

tahee tinai baadhe dhui puravaa ||

ਏਕ ਕਸੂਰ ਦੁਤੀਯ ਲਹੁਰਵਾ ॥

ek kasoor dhuteey lahuravaa ||

There they founded two cities, the one Kasur and the other Lahore.

ਅਧਿਕ ਪੁਰੀ ਤੇ ਦੋਊ ਬਿਰਾਜੀ ॥

adhik puree te dhouoo biraajee ||

ਨਿਰਖ ਲੰਕ ਅਮਰਾਵਤਿ ਲਾਜੀ ॥੨੪॥

nirakh la(n)k amaraavat laajee ||24||

Both the cities surpassed in beauty to that of Lanka and Amravati. 24.

ਬਹੁਤ ਕਾਲ ਤਿਨ ਰਾਜੁ ਕਮਾਯੋ ॥

bahut kaal tin raaj kamaayo ||

ਜਾਲ ਕਾਲ ਤੇ ਅੰਤ ਫਸਾਯੋ ॥

jaal kaal te a(n)t fasaayo ||

For a long time, both the brothers ruled over their kingdom and ultimately they were bound down by the noose of death.

ਤਿਨ ਕੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਪੌਤ੍ਰ ਜੇ ਵਏ ॥

tin ke pu'tr pauatr je ve ||

ਰਾਜ ਕਰਤ ਇਹ ਜਗ ਕੋ ਭਏ ॥੨੫॥

raaj karat ieh jag ko bhe ||25||

After them their sons and grandson ruled over the world.25.

ਕਹਾ ਲਗੇ ਤੇ ਬਰਨ ਸੁਨਾਊਂ ॥

kahaa lage te baran sunaauoo(n) ||

ਤਿਨ ਕੇ ਨਾਮ ਨ ਸੰਖ੍ਯਾ ਪਾਊਂ ॥

tin ke naam na sa(n)khayaa paauoo(n) ||

They were innumerable, therefore it is difficult to describe all.

ਹੋਤ ਚਹੂੰ ਜੁਗ ਮੈਂ ਜੇ ਆਏ ॥

hot chahoo(n) jug mai(n) je aae ||

ਤਿਨ ਕੇ ਨਾਮ ਨ ਜਾਤ ਗਨਾਏ ॥੨੬॥

tin ke naam na jaat ganaae ||26||

It is not possible to count the names of all those who ruled over their kingdoms in all the four ages.26.

ਜੌ ਅਬ ਤਉ ਕਿਰਪਾ ਬਲ ਪਾਊਂ ॥

jau ab tau kirapaa bal paauoo(n) ||

ਨਾਮ ਜਥਾ ਮਤਿ ਭਾਖ ਸੁਨਾਊਂ ॥

naam jathaa mat bhaakh sunaauoo(n) ||

If now you shower your grace upon me, I shall describe (a few) names, as I know them.

ਕਾਲਕੇਤੁ ਅਰ ਕਾਲਰਾਇ ਭਨ ॥

kaalaket ar kaalarai bhan ||

ਜਿਨ ਤੇ ਭਏ ਪੁਤ੍ਰ ਘਰ ਅਨਗਨ ॥੨੭॥

jin te bhe putr ghar anagan ||27||

Kalket and Kal Rai had innumerable descendants.27.

ਕਾਲਕੇਤ ਭਯੋ ਬਲੀ ਅਪਾਰਾ ॥

kaalaket bhayo balee apaaraa ||

ਕਾਲਰਾਇ ਜਿਨਿ ਨਗਰ ਨਿਕਾਰਾ ॥

kaalarai jin nagar nikaaraa ||

Kalket was a mighty warrior, who drove out Kal Rai from his city.

ਭਾਜ ਸਨੌਢ ਦੇਸ ਤੇ ਗਏ ॥

bhaaj sanauadd dhes te ge ||

ਤਹੀ ਭੂਪਜਾ ਬਿਆਹਤ ਭਏ ॥੨੮॥

tahee bhoopajaa biaahat bhe ||28||

Kal Rai settled in the country named Sanaudh and married the king’s daughter.28.

ਤਿਹ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਭਯੋ ਜੋ ਧਾਮਾ ॥

teh te putr bhayo jo dhaamaa ||

ਸੋਢੀਰਾਇ ਧਰਾ ਤਿਹਿ ਨਾਮਾ ॥

soddeerai dharaa teh naamaa ||

A son was born to him, who was named Sodhi Rai.

ਵੰਸ ਸਨੌਢ ਤਾ ਦਿਨ ਤੇ ਥੀਆ ॥

va(n)s sanauadd taa dhin te theeaa ||

ਪਰਮ ਪਵਿਤ੍ਰ ਪੁਰਖ ਜੂ ਕੀਆ ॥੨੯॥

param pavitr purakh joo keeaa ||29||

Sodhi Rai was the founder of Sanaudh dynasty by the Will of the Supreme Purusha.29.

ਤਾਂ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਪੌਤ੍ਰ ਹੋਇ ਆਏ ॥

taa(n) te putr pauatr hoi aae ||

ਤੇ ਸੋਢੀ ਸਭ ਜਗਤ ਕਹਾਏ ॥

te soddee sabh jagat kahaae ||

His sons and grandsons were called sodhis.

ਜਗ ਮੈ ਅਧਿਕ ਸੁ ਭਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧਾ ॥

jag mai adhik su bhe prasi'dhaa ||

ਦਿਨ ਦਿਨ ਤਿਨ ਕੇ ਧਨ ਕੀ ਬ੍ਰਿੱਧਾ ॥੩੦॥

dhin dhin tin ke dhan kee bira'dhaa ||30||

They became very famous in the world and gradually prospered in wealth.30.

ਰਾਜ ਕਰਤ ਭਏ ਬਿਬਿਧ ਪ੍ਰਕਾਰਾ ॥

raaj karat bhe bibidh prakaaraa ||

ਦੇਸ ਦੇਸ ਕੇ ਜੀਤ ਨ੍ਰਿਪਾਰਾ ॥

dhes dhes ke jeet nirapaaraa ||

They ruled over the country in various ways and subdued kings of many countries.

ਜਹਾਂ ਤਹਾਂ ਤਿਹ ਧਰਮ ਚਲਾਯੋ ॥

jahaa(n) tahaa(n) teh dharam chalaayo ||

ਅੱਤ੍ਰ ਪੱਤ੍ਰ ਕਹ ਸੀਸ ਢੁਰਾਯੋ ॥੩੧॥

a'tr pa'tr keh sees dduraayo ||31||

They extended their Dharma everywhere and had the royal canopy over their head.31.

ਰਾਜਸੂਅ ਬਹੁ ਬਾਰਨ ਕੀਏ ॥

raajasooa bahu baaran ke'ee ||

ਜੀਤ ਜੀਤ ਦੇਸੇਸ੍ਵਰ ਲੀਏ ॥

jeet jeet dhesesavair le'ee ||

They performed Rajasu sacrifice several times declaring themselves as supreme rulers, after conquering kings of various countries.

ਬਾਜਮੇਧ ਬਹੁ ਬਾਰਨ ਕਰੇ ॥

baajamedh bahu baaran kare ||

ਸਕਲ ਕਲੂਖ ਨਿਜ ਕੁਲ ਕੇ ਹਰੇ ॥੩੨॥

sakal kalookh nij kul ke hare ||32||

They performed Bajmedh-sacrifice (horse—sacrifice) several times, clearing their dynasty of all the blemishes.32.

ਬਹੁਤ ਬੰਸ ਮੈ ਬਢੋ ਬਿਖਾਧਾ ॥

bahut ba(n)s mai baddo bikhaadhaa ||

ਮੇਟ ਨ ਸਕਾ ਕੋਊ ਤਿਹ ਸਾਧਾ ॥

meT na sakaa kouoo teh saadhaa ||

After that there arose quarrels and differences within the dynasty, and none could set the things right.

ਬਿਚਰੇ ਬੀਰ ਬਨੈਤ ਅਖੰਡਲ ॥

bichare beer banait akha(n)ddal ||

ਗਹਿ ਗਹਿ ਚਲੇ ਭਿਰਨ ਰਨ ਮੰਡਲ ॥੩੩॥

geh geh chale bhiran ran ma(n)ddal ||33||

The great warriors and archers moved towards the battlefield for a fight.33.

ਧਨ ਅਰ ਭੂਮਿ ਪੁਰਾਤਨ ਬੈਰਾ ॥

dhan ar bhoom puraatan bairaa ||

ਜਿਨ ਕਾ ਮੂਆ ਕਰਤ ਜਗ ਘੇਰਾ ॥

jin kaa mooaa karat jag gheraa ||

The world hath perished after quarrel on wealth and property from very olden times.

ਮੋਹ ਬਾਦ ਅਹੰਕਾਰ ਪਸਾਰਾ ॥

moh baadh aha(n)kaar pasaaraa ||

ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਜੀਤਾ ਜਗ ਸਾਰਾ ॥੩੪॥

kaam krodh jeetaa jag saaraa ||34||

The attachment, ego and infights spread widely and the world was conquered by lust and anger.34.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਧੰਨਿ ਧੰਨਿ ਧਨ ਕੋ ਭਾਖੀਐ ਜਾ ਕਾ ਜਗਤੁ ਗੁਲਾਮੁ ॥

dha(n)n dha(n)n dhan ko bhaakheeaai jaa kaa jagat gulaam ||

The mammon may hailed, who hath the whole world as her slave.

ਸਭ ਨਿਰਖਤ ਯਾ ਕੌ ਫਿਰੈ ਸਭ ਚਲ ਕਰਤ ਸਲਾਮ ॥੩੫॥

sabh nirakhat yaa kau firai sabh chal karat salaam ||35||

All the world goes in search for her and all go to salute her.35.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI.

ਕਾਲ ਨ ਕੋਊ ਕਰਨ ਸੁਮਾਰਾ ॥

kaal na kouoo karan sumaaraa ||

ਬੈਰ ਬਾਦ ਅਹੰਕਾਰ ਪਸਾਰਾ ॥

bair baadh aha(n)kaar pasaaraa ||

None could remember KAL and there was only extension of enmity, strife ego.

ਲੋਭ ਮੂਲ ਇਹਿ ਜਗ ਕੋ ਹੂਆ ॥

lobh mool ieh jag ko hooaa ||

ਜਾ ਸੋ ਚਾਹਤ ਸਭੈ ਕੋ ਮੂਆ ॥੩੬॥

jaa so chaahat sabhai ko mooaa ||36||

Only greed become the base of the world, because of which everyone wants the other to die.36.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਸੁਭ ਬੰਸ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਦੁਤੀਆ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਮਸਤੁ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੨॥ਅਫਜੂ॥੧੩੭॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the subh ba(n)s baranana(n) naam dhuteeaa dhiaai samaapat masat subh masat ||2||afajoo||137||

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJJANG PRAYAAT STANZA

ਰਚਾ ਬੈਰ ਬਾਦੰ ਬਿਧਾਤੇ ਅਪਾਰੰ ॥

rachaa bair baadha(n) bidhaate apaara(n) ||

ਜਿਸੈ ਸਾਧ ਸਾਕਿਓ ਨ ਕੋਊ ਸੁਧਾਰੰ ॥

jisai saadh saakio na kouoo sudhaara(n) ||

The Providence created the great vices of enmity and strife, which could not be controlled by any reformer.

ਬਲੀ ਕਾਮਰਾਯੰ ਮਹਾ ਲੋਭ ਮੋਹੰ ॥

balee kaamaraaya(n) mahaa lobh moha(n) ||

ਗਯੋ ਕਉਨ ਬੀਰੰ ਸੁ ਯਾ ਤੇ ਅਲੋਹੰ ॥੧॥

gayo kaun beera(n) su yaa te aloha(n) ||1||

Which warrior could save himself from the blwos of mighty king lust and the great courtiers creed and attachment? 1.

ਤਹਾਂ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਬਕੈ ਆਪ ਮੱਧੰ ॥

tahaa(n) beer ba(n)ke bakai aap ma'dha(n) ||

ਉਠੇ ਸਸਤ੍ਰ ਲੈ ਲੈ ਮਚਾ ਜੁੱਧ ਸੱੁਧੰ ॥

auThe sasatr lai lai machaa ju'dh sa'udha(n) ||

There the youthful warriors are busy challenging shuts amongst themselves, they stand up with their weapons and are engaged in tough fight.

ਕਹੂੰ ਖੱਪਰੀ ਖੋਲ ਖੰਡੇ ਅਪਾਰੰ ॥

kahoo(n) kha'paree khol kha(n)dde apaara(n) ||

ਨਚੇ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲ ਡਉਰੂ ਡਕਾਰੰ ॥੨॥

nache beer baitaal ddauroo ddakaara(n) ||2||

In this fight, somewhere there are innumerable shafts, helmets and double-edged swords in use. The evil spirits and ghosts are dancing and the tabors are resounding.2.

ਕਹੂੰ ਈਸ ਸੀਸੰ ਪੁਐ ਰੁੰਡ ਮਾਲੰ ॥

kahoo(n) iees seesa(n) puaai ru(n)dd maala(n) ||

ਕਹੂੰ ਡਾਕ ਡਉਰੂ ਕਹੂੰ ਕੰਬਿਤਾਲੰ ॥

kahoo(n) ddaak ddauroo kahoo(n) ka(n)bitaala(n) ||

Somewhere the god Shiva is stringing the skulls in his rosary of skulls, somewhere the vampires and ghosts are shrieking joyfully.

ਚਵੀ ਚਾਵਡੀਅੰ ਕਿਲੰਕਾਰ ਕੰਕੰ ॥

chavee chaavaddeea(n) kila(n)kaar ka(n)ka(n) ||

ਗੁਥੀ ਲੁੱਥ ਜੱੁਥੇ ਬਹੇ ਬੀਰ ਬੰਕੰ ॥੩॥

guthee lu'th ja'uthe bahe beer ba(n)ka(n) ||3||

Somewhere the terrible goddess Chamunda is shouting and somewhere the vultures are shrieking. Somewhere the corpses of youthful warriors are lying inter-lovked.3.

ਪਰੀ ਕੱੁਟ ਕੱੁਟੰ ਰੁਲੇ ਤੱਛ ਮੱੁਛੰ ॥

paree ka'uT ka'uTa(n) rule ta'chh ma'uchha(n) ||

ਰਹੇ ਹਾਥ ਡਾਰੇ ਉਭੈ ਉਰਧ ਮੱੁਛੰ ॥

rahe haath ddaare ubhai uradh ma'uchha(n) ||

There had been tough battle, because of which the chopped corpses are rolling in dush. Somewhere the dead warriors are lying uncared with their hands on their whiskers.

ਕਹੂੰ ਖੋਪਰੀ ਖੋਲ ਖਿੰਗੰ ਖਤੰਗੰ ॥

kahoo(n) khoparee khol khi(n)ga(n) khata(n)ga(n) ||

ਕਹੂੰ ਖਤ੍ਰੀਯੰ ਖੱਗ ਖੇਤੰ ਨਿਖੰਗੰ ॥੪॥

kahoo(n) khatreeya(n) kha'g kheta(n) nikha(n)ga(n) ||4||

Somewhere the skulls, helmets, bows and arrows are lying scattered. Somewhere the swords and quivers of the warriors are there in the battlefield.4.

ਚਵੀ ਚਾਂਵਡੀ ਡਾਕਨੀ ਡਾਕ ਮਾਰੇ ॥

chavee chaa(n)vaddee ddaakanee ddaak maare ||

ਕਹੂੰ ਭੈਰਵੀ ਭੂਤ ਭੈਰੋਂ ਬਕਾਰੇ ॥

kahoo(n) bhairavee bhoot bhairo(n) bakaare ||

Somewhere the vultures shriek and somewhere the vampire is belching.

ਕਹੂੰ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲ ਬੰਕੇ ਬਿਹਾਰੰ ॥

kahoo(n) beer baitaal ba(n)ke bihaara(n) ||

ਕਹੂੰ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤੰ ਹਸੈ ਮਾਸਹਾਰੰ ॥੫॥

kahoo(n) bhoot preta(n) hasai maasahaara(n) ||5||

Somewhere the evil spirits and ghosts are walking slantingly, somewhere the ghosts, fiends and meateaters are laughing.5.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਮਹਾਂ ਬੀਰ ਗੱਜੇ ॥

mahaa(n) beer ga'je ||

ਸੁਣੈ ਮੇਘ ਲੱਜੇ ॥

sunai megh la'je ||

Hearing the thunder of mighty warriors, the clouds felt shy.

ਝੰਡਾ ਗੱਡ ਗਾਢੇ ॥

jha(n)ddaa ga'dd gaadde ||

ਮੰਡੇ ਰੋਸ ਬਾਢੇ ॥੬॥

ma(n)dde ros baadde ||6||

Strong banners have been fixed and highly infuriated the heroes are enaged in war.6.

ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕਟਾਰੰ ॥

kirapaana(n) kaTaara(n) ||

ਭਿਰੇ ਰੋਸ ਧਾਰੰ ॥

bhire ros dhaara(n) ||

Holding their swords and daggers, they are fighting in great anger.

ਮਹਾਂ ਬੀਰ ਬੰਕੰ ॥

mahaa(n) beer ba(n)ka(n) ||

ਭਿਰੇ ਭੂਮ ਹੰਕੰ ॥੭॥

bhire bhoom ha(n)ka(n) ||7||

The winsome great heroes, with their fighting, make the earth tremble.7.

ਮਚੇ ਸੂਰ ਸਸਤ੍ਰੰ ॥

mache soor sasatra(n) ||

ਉਠੀ ਝਾਰ ਅਸਤ੍ਰੰ ॥

auThee jhaar asatra(n) ||

The warriors are fighting with their weapons in great excitement, the weapons as well as the armour are glistening.

ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕਟਾਰੰ ॥

kirapaana(n) kaTaara(n) ||

ਪਰੀ ਲੋਹ ਮਾਰੰ ॥੮॥

paree loh maara(n) ||8||

There is the great steel-killing with weapons like swords and daggers.8.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

ਹੱਲਬੀ ਜੁਨੱਬੀ ਸਰੋਹੀ ਦੁਧਾਰੀ ॥

ha'labee juna'bee sarohee dhudhaaree ||

Various types of swords, the swords from Halab and Junab, Sarohi swords and the double-deged sword, knife, spear and dagger were struck with great ire.

ਬਹੀ ਕੋਪ ਕਾਤੀ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕਟਾਰੀ ॥

bahee kop kaatee kirapaana(n) kaTaaree ||

ਕਹੂੰ ਸੈਹਥੀਅੰ ਕਹੂੰ ਸੁੱਧ ਸੇਲੰ ॥

kahoo(n) saihatheea(n) kahoo(n) su'dh sela(n) ||

ਕਹੂੰ ਸੇਲ ਸਾਂਗੰ ਭਈ ਰੇਲ ਪੇਲੰ ॥੯॥

kahoo(n) sel saa(n)ga(n) bhiee rel pela(n) ||9||

Somewhere the lancet and somewhere the pike only were used, somewhere the lance and the dagger were being used violently.9.

ਨਰਾਜ ਛੰਦ ॥

naraaj chha(n)dh ||

NARAAJ STANZA

ਸਰੋਖ ਸੁਰ ਸਾਜਿਅੰ ॥

sarokh sur saajia(n) ||

ਬਿਸਾਰ ਸੰਕ ਬਾਜਿਅੰ ॥

bisaar sa(n)k baajia(n) ||

The warriors are fiercely adorned with weapons, with which tthey fight forsaking all doubts.

ਨਿਸੰਕ ਸਸਤ੍ਰ ਮਾਰਹੀ ॥

nisa(n)k sasatr maarahee ||

ਉਤਾਰ ਅੰਗ ਡਾਰਹੀ ॥੧੦॥

autaar a(n)g ddaarahee ||10||

Without hesitation they strike the weapons and chop the limbs.10.

ਕਛੂ ਨ ਕਾਨ ਰਾਖਹੀਂ ॥

kachhoo na kaan raakhahee(n) ||

ਸੁ ਮਾਰ ਮਾਰ ਭਾਖਹੀਂ ॥

s maar maar bhaakhahee(n) ||

They do not care at all and shout “kill, kill”.

ਸੁ ਹਾਂਕ ਹਾਠ ਰੇਲਯੰ ॥

s haa(n)k haaTh relaya(n) ||

ਅਨੰਤ ਸਸਤ੍ਰ ਝੇਲਯੰ ॥੧੧॥

ana(n)t sasatr jhelaya(n) ||11||

They challenge and drive with force and endure the blows of many weapons.11.

ਹਜਾਰ ਹੂਰ ਅੰਬਰੰ ॥

hajaar hoor a(n)bara(n) ||

ਬਿਰੁਧ ਕੈ ਸ੍ਵਯੰਬਰੰ ॥

birudh kai savaiya(n)bara(n) ||

Thousand of houris (beautiful heavenly damsels) move in the sky; they move forward to marry the martyrs.

ਕਰੂਰ ਭਾਂਤ ਡੋਲਹੀ ॥

karoor bhaa(n)t ddolahee ||

ਸੁ ਮਾਰ ਮਾਰ ਬੋਲਹੀ ॥੧੨॥

s maar maar bolahee ||12||

The warriors move in the battlefield in a frightful manner, and utter “kill, kill” 12.

ਕਹੂੰ ਕਿ ਅੰਗ ਕੱਟੀਅੰ ॥

kahoo(n) k a(n)g ka'Teea(n) ||

ਕਹੂੰ ਸੁਰੋਹ ਪੱਟੀਅੰ ॥

kahoo(n) suroh pa'Teea(n) ||

The limbs of some warrior have been chopped and the hair of some have been uprooted.

ਕਹੂੰ ਸੁ ਮਾਸ ਮੁੱਛੀਅੰ ॥

kahoo(n) su maas mu'chheea(n) ||

ਗਿਰੇ ਸੁ ਤੱਛ ਮੁੱਛੀਅੰ ॥੧੩॥

gire su ta'chh mu'chheea(n) ||13||

The flesh of someone has been peeled and someone hath fallen after being chopped.13.

ਢਮੱਕ ਢੋਲ ਢਾਲਯੰ ॥

ddama'k ddol ddaalaya(n) ||

ਹਰੋਲ ਹਾਲ ਚਾਲਯੰ ॥

harol haal chaalaya(n) ||

There is knocking sound of drums and shield. The frontline army hath been uprooted.

ਝਟਾਕ ਝਟ ਬਾਹੀਅੰ ॥

jhaTaak jhaT baaheea(n) ||

ਸੁ ਬੀਰ ਸੈਨ ਗਾਹੀਅੰ ॥੧੪॥

s beer sain gaaheea(n) ||14||

The warriors strike their weapons very quickly and trample over the heroic army.14.

ਨਿਵੰ ਨਿਸਾਣ ਬਾਜਿਅੰ ॥

niva(n) nisaan baajia(n) ||

ਸੁ ਬੀਰ ਧੀਰ ਗਾਜਿਅੰ ॥

s beer dheer gaajia(n) ||

New trumpets resound and the mighty warriors with quality of forbearance, roar.

ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਬਾਣ ਬਾਹਹੀ ॥

kirapaan baan baahahee ||

ਅਜਾਤ ਅੰਗ ਲਾਹਹੀ ॥੧੫॥

ajaat a(n)g laahahee ||15||

They strike the swords and shoot the arrows and suddenly chop away the limbs. 15.

ਬਿਰੁੱਧ ਕ੍ਰੁੱਧ ਰਾਜਿਯੰ ॥

biru'dh kru'dh raajiya(n) ||

ਨ ਚਾਰ ਪੈਰ ਭਾਜਿਯੰ ॥

n chaar pair bhaajiya(n) ||

Filled with anger, they move forward and do not go back even four feet.

ਸੰਭਾਰ ਸਸਤ੍ਰ ਗਾਜਹੀ ॥

sa(n)bhaar sasatr gaajahee ||

ਸੁ ਨਾਦ ਮੇਘ ਲਾਜਹੀ ॥੧੬॥

s naadh megh laajahee ||16||

They hold the weapons and challenge and hearing their thunder, the clouds feel shy.16.

ਹਲੰਕ ਹਾਕ ਮਾਰਹੀ ॥

hala(n)k haak maarahee ||

ਸਰੱਕ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰਹੀ ॥

sara'k sasatr jhaarahee ||

They raise their heart-rending shouts and strike their weapons violently.

ਭਿਰੇ ਬਿਸਾਰਿ ਸੋਕਿਯੰ ॥

bhire bisaar sokiya(n) ||

ਸਿਧਾਰ ਦੇਵ ਲੋਕਿਯੰ ॥੧੭॥

sidhaar dhev lokiya(n) ||17||

They fight, forgetting all sorrows and several of them move towards heaven.17.

ਰਿਸੇ ਬਿਰੁੱਧ ਬੀਰਯੰ ॥

rise biru'dh beeraya(n) ||

ਸੁ ਮਾਰਿ ਝਾਰਿ ਤੀਰਯੰ ॥

s maar jhaar teeraya(n) ||

The warriors filled with ire and moving forward shoot a volley of arrows.

ਸਬਦ ਸੰਖ ਬੱਜਿਯੰ ॥

sabadh sa(n)kh ba'jiya(n) ||

ਸੁ ਬੀਰ ਧੀਰ ਸੱਜਿਯੰ ॥੧੮॥

s beer dheer sa'jiya(n) ||18||

The conch is blown and in such a terrible time, the warriors get adorned with patience. 18.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਤੁਰੀ ਸੰਖ ਬਾਜੇ ॥

turee sa(n)kh baaje ||

ਮਹਾ ਬੀਰ ਸਾਜੇ ॥

mahaa beer saaje ||

The trumpet and conch resound and the great warriors look impressive.

ਨਚੇ ਤੁੰਦ ਤਾਜੀ ॥

nache tu(n)dh taajee ||

ਮਚੇ ਸੂਰ ਗਾਜੀ ॥੧੯॥

mache soor gaajee ||19||

The swift-running horses dance and the brave warriors are excited.19.

ਝਿਮੀ ਤੇਜ ਤੇਗੰ ॥

jhimee tej tega(n) ||

ਮਨੋ ਬਿੱਜ ਬੇਗੰ ॥

mano bi'j bega(n) ||

The glistening sharp swords flash like lightning.

ਉਠੈ ਨੱਦ ਨਾਦੰ ॥

auThai na'dh naadha(n) ||

ਧੁਨੰ ਨ੍ਰਿਬਿਖਾਦੰ ॥੨੦॥

dhuna(n) nirabikhaadha(n) ||20||

The sound of drums arises and is heard continuously. 20.

ਤੁਟੈ ਖੱਗ ਖੋਲੰ ॥

tuTai kha'g khola(n) ||

ਮੁਖੰ ਮਾਰ ਬੋਲੰ ॥

mukha(n) maar bola(n) ||

Somewhere the double-edged swords and helmets lie broken, somewhere the warriors shout “kill, kill”.

ਧਕਾ ਧੀਕ ਧੱਕੰ ॥

dhakaa dheek dha'ka(n) ||

ਗਿਰੇ ਹੱਕ ਬੱਕੰ ॥੨੧॥

gire ha'k ba'ka(n) ||21||

Somewhere the warriors are forcefully knocked about and somewhere, being puzzled, they have fallen down. 21.

ਦਲੰ ਦੀਹ ਗਾਹੰ ॥

dhala(n) dheeh gaaha(n) ||

ਅਧੋ ਅੰਗ ਲਾਹੰ ॥

adho a(n)g laaha(n) ||

The great army is being trampled and limbs are being chopped into halves.

ਪ੍ਰਯੋਘੰ ਪਰਹਾਰੰ ॥

prayogha(n) parahaara(n) ||

ਬਕੈ ਮਾਰ ਮਾਰੰ ॥੨੨॥

bakai maar maara(n) ||22||

The long steel maces are struck and the shouts of “kill, kill” are raised.22.

ਨਦੀ ਰਕਤ ਪੂਰੰ ॥

nadhee rakat poora(n) ||

ਫਿਰੀ ਗੈਣ ਹੂਰੰ ॥

firee gain hoora(n) ||

The stream of blood is full and the houris walk over the sky.

ਗਜੈ ਗੈਣ ਕਾਲੀ ॥

gajai gain kaalee ||

ਹਸੀ ਖੱਪਰਾਲੀ ॥੨੩॥

hasee kha'paraalee ||23||

The goddess Kali is thundering in the sky and the vamps are laughing.23.

ਮਹਾ ਸੂਰ ਸੋਹੰ ॥

mahaa soor soha(n) ||

ਮੰਡੇ ਲੋਹ ਕ੍ਰੋਹੰ ॥

ma(n)dde loh kroha(n) ||

The great warriors equipped with steel and filled with ire look impressive.

ਮਹਾਂ ਗਰਬ ਗਜਿਯੰ ॥

mahaa(n) garab gajiya(n) ||

ਧੁਨੰ ਮੇਘ ਲਜਿਯੰ ॥੨੪॥

dhuna(n) megh lajiya(n) ||24||

They roar with great pride and hearing them, the clouds feel shy.24.

ਛਕੇ ਲੋਹ ਛੱਕੰ ॥

chhake loh chha'ka(n) ||

ਮੁਖੰ ਮਾਰ ਬੱਕੰ ॥

mukha(n) maar ba'ka(n) ||

The warriors are adorned with steel-weapons and shout “kill, kill”.

ਮੁਖੰ ਮੱੁਛ ਬੰਕੰ ॥

mukha(n) ma'uchh ba(n)ka(n) ||

ਭਿਰੇ ਛਾਡ ਸੰਕੰ ॥੨੫॥

bhire chhaadd sa(n)ka(n) ||25||

They have slanting whiskers on their faces and fight without caring for their life. 25.

ਹਕੰ ਹਾਕ ਬਾਜੀ ॥

haka(n) haak baajee ||

ਘਿਰੀ ਸੈਣ ਸਾਜੀ ॥

ghiree sain saajee ||

There are shouts and the army hath laid the siege.

ਚਿਰੇ ਚਾਰ ਢੂਕੇ ॥

chire chaar ddooke ||

ਮੁਖੰ ਮਾਰ ਕੂਕੇ ॥੨੬॥

mukha(n) maar kooke ||26||

In great anger the warriors rush from all sides shouting “kill, kill”.26.

ਰੁਕੇ ਸੂਰ ਸਾਂਗੰ ॥

ruke soor saa(n)ga(n) ||

ਮਨੋ ਸਿੰਧ ਗੰਗੰ ॥

mano si(n)dh ga(n)ga(n) ||

The warriors are meeting with their lances like the Ganges with the sea.

ਢਹੇ ਨਾਲ ਢੱਕੰ ॥

ddahe naal dda'ka(n) ||

ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕੜੱਕੰ ॥੨੭॥

kirapaana(n) kaRa'ka(n) ||27||

Many of them under cover of their shields even break the striking swords with cracking sound.27.

ਹਕੰ ਹਾਕ ਬਾਜੀ ॥

haka(n) haak baajee ||

ਨਚੇ ਤੁੰਦ ਤਾਜੀ ॥

nache tu(n)dh taajee ||

There are shouts after shouts and the swift-running horses dance.

ਰਸੰ ਰੁਦ੍ਰ ਪਾਗੇ ॥

rasa(n) rudhr paage ||

ਭਿਰੇ ਰੋਸ ਜਾਗੇ ॥੨੮॥

bhire ros jaage ||28||

The warriors are highly ferocious and are fighting with the awakening of anger.28.

ਗਿਰੇ ਸੁੱਧ ਸੇਲੰ ॥

gire su'dh sela(n) ||

ਭਈ ਰੇਲ ਪੇਲੰ ॥

bhiee rel pela(n) ||

The sharp lances have fallen down and there is great knocking.

ਪਲੰਹਾਰ ਨੱਚੇ ॥

pala(n)haar na'che ||

ਰਣੰ ਬੀਰ ਮੱਚੇ ॥੨੯॥

rana(n) beer ma'che ||29||

The eaters of flesh are dancing and the warriors are engaged in hot war.29.

ਹਸੇ ਮਾਸਹਾਰੀ ॥

hase maasahaaree ||

ਨਚੇ ਭੂਤ ਭਾਰੀ ॥

nache bhoot bhaaree ||

The flesh-eating creatures are laughing and the gangs of ghosts are dancing.

ਮਹਾ ਢੀਠ ਢੂਕੇ ॥

mahaa ddeeTh ddooke ||

ਮੁਖੰ ਮਾਰ ਕੂਕੇ ॥੩੦॥

mukha(n) maar kooke ||30||

The persistent warriors are moving forward and shouting “kill, kill”.30.

ਗਜੈ ਗੈਣ ਦੇਵੀ ॥

gajai gain dhevee ||

ਮਹਾ ਅੰਸ ਭੇਵੀ ॥

mahaa a(n)s bhevee ||

That goddess hath roared in the sky, who hath been brought into being by Supreme KAL.

ਭਲੇ ਭੂਤ ਨਾਚੰ ॥

bhale bhoot naacha(n) ||

ਰਸੰ ਰੁਦ੍ਰ ਰਾਚੰ ॥੩੧॥

rasa(n) rudhr raacha(n) ||31||

The ghosts are dancing excitedly and are saturated with great anger.31.

ਭਿਰੈ ਬੈਰ ਰੱੁਝੈ ॥

bhirai bair ra'ujhai ||

ਮਹਾ ਜੋਧ ਜੁੱਝੈ ॥

mahaa jodh ju'jhai ||

The warriors are fighting with each other because of enmity and the great heroes are falling as martyras.

ਝੰਡਾ ਗੱਡ ਗਾਢੇ ॥

jha(n)ddaa ga'dd gaadde ||

ਬਜੇ ਬੈਰ ਬਾਢੇ ॥੩੨॥

baje bair baadde ||32||

Fixing their strong banner and with increased enemity they are shouting.32.

ਗਜੰ ਗਾਹ ਬਾਧੇ ॥

gaja(n) gaeh baadhe ||

ਧਨੁਰ ਬਾਣ ਸਾਧੇ ॥

dhanur baan saadhe ||

They have adorned their head with the ornament and have stretched their bows in their hands.

ਬਹੇ ਆਪ ਮੱਧੰ ॥

bahe aap ma'dha(n) ||

ਗਿਰੇ ਅੱਧ ਅੱਧੰ ॥੩੩॥

gire a'dh a'dha(n) ||33||

They shoot their arrows confronting the opponents, some of them fall down, having been chopped into halves.33.

ਗਜੰ ਬਾਜ ਜੱੁਝੇ ॥

gaja(n) baaj ja'ujhe ||

ਬਲੀ ਬੈਰ ਰੱੁਝੇ ॥

balee bair ra'ujhe ||

The elephants and horses are lying dead and the warriors engaged in enmity

ਨ੍ਰਿਭੈ ਸਸਤ੍ਰ ਬਾਹੈਂ ॥

nirabhai sasatr baahai(n) ||

ਉਭੈ ਜੀਤ ਚਾਹੈਂ ॥੩੪॥

aubhai jeet chaahai(n) ||34||

Fearlessly strike their weapons; both sides wish for their victory.34.

ਗਜੇ ਆਨਿ ਗਾਜੀ ॥

gaje aan gaajee ||

ਨਚੇ ਤੁੰਦ ਤਾਜੀ ॥

nache tu(n)dh taajee ||

The warriors are roaring and the swiftly-running horses dance.

ਹਕੰ ਹਾਕ ਬੱਜੀ ॥

haka(n) haak ba'jee ||

ਫਿਰੈ ਸੈਨ ਭੱਜੀ ॥੩੫॥

firai sain bha'jee ||35||

There are shouts and in this way the army is running about. 35.

ਮਦੰ ਮੱਤ ਮਾਤੇ ॥

madha(n) ma't maate ||

ਰਸੰ ਰੁਦ੍ਰ ਰਾਤੇ ॥

rasa(n) rudhr raate ||

The warriors are intoxicated with wine and are absorbed in great rage.

ਗਜੰ ਜੂਹ ਸਾਜੇ ॥

gaja(n) jooh saaje ||

ਭਿਰੇ ਰੋਸ ਬਾਜੇ ॥੩੬॥

bhire ros baaje ||36||

The group of elephants are adorned and the warriors are fighting with increased anger. 36.

ਝਮੀ ਤੇਜ ਤੇਗੰ ॥

jhamee tej tega(n) ||

ਘਣੰ ਬਿਜ ਬੇਗੰ ॥

ghana(n) bij bega(n) ||

The sharp swords glisten like the flash of lightning in the clouds.

ਬਹੈ ਬਾਰ ਬੈਰੀ ॥

bahai baar bairee ||

ਜਲੰ ਜਯੋ ਗੰਗੈਰੀ ॥੩੭॥

jala(n) jayo ga(n)gairee ||37||

The blows are struck on the enemy like the swift-moving water-insect.37.

ਅਪੋ ਆਪ ਬਾਹੰ ॥

apo aap baaha(n) ||

ਉਭੈ ਜੀਤ ਚਾਹੰ ॥

aubhai jeet chaaha(n) ||

They strike weapons confronting each other; both sides wish for their victory.

ਰਸੰ ਰੁਦ੍ਰ ਰਾਤੇ ॥

rasa(n) rudhr raate ||

ਮਹਾਂ ਮੱਤ ਮਾਤੇ ॥੩੮॥

mahaa(n) ma't maate ||38||

They are absorbed in violent rage and are highly intoxicated.38.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਮਚੇ ਬੀਰ ਬੀਰੰ ਅਭੂਤੰ ਭਯਾਣੰ ॥

mache beer beera(n) abhoota(n) bhayaana(n) ||

ਬਜੀ ਭੇਰ ਭੁੰਕਾਰ ਧੱੁਕੇ ਨਿਸਾਣੰ ॥

bajee bher bhu(n)kaar dha'uke nisaana(n) ||

The warriors fighting with warriors are looking wonderfully frightening. The clattering sound of kettledrums is heard and there is also the thunder of trumpets.

ਨਵੰ ਨੱਦ ਨੀਸਾਣ ਗੱਜੇ ਗਹੀਰੰ ॥

nava(n) na'dh neesaan ga'je gaheera(n) ||

ਫਿਰੈ ਰੁੰਡ ਮੁੰਡੰ ਤਨੰ ਤੱਛ ਤੀਰੰ ॥੩੯॥

firai ru(n)dd mu(n)dda(n) tana(n) ta'chh teera(n) ||39||

The serious tone of the new trumpets resounds. Somewhere the trunks, somewhere the heads, somewhere the bodies hewed by arrows are seen moving.39.

ਬਹੇ ਖੱਗ ਖੇਤੰ ਖਿਆਲੰ ਖਤੰਗੰ ॥

bahe kha'g kheta(n) khiaala(n) khata(n)ga(n) ||

ਰੁਲੇ ਤੱਛ ਮੁੱਛੰ ਮਹਾ ਜੋਧ ਜੰਗੰ ॥

rule ta'chh mu'chha(n) mahaa jodh ja(n)ga(n) ||

The warriors strike their swords and care for their arrows in the battlefield. The great heroes, chopped in the war are rolling in dust.

ਬੰਧੇ ਬੀਰ ਬਾਨਾ ਬਡੇ ਐਠਿ ਵਾਰੇ ॥

ba(n)dhe beer baanaa badde aaiTh vaare ||

ਘੁਮੈ ਲੋਹ ਘੁੱਟੰ ਮਨੋ ਮਤਵਾਰੇ ॥੪੦॥

ghumai loh ghu'Ta(n) mano matavaare ||40||

The greatly proud warriors, having tied their quivers and equipped with armour move in the battlefield like the drunkards.40.

ਉਠੀ ਕੂਹ ਜੂਹੰ ਸਮਰ ਸਾਰ ਬੱਜਿਯੰ ॥

auThee kooh jooha(n) samar saar ba'jiya(n) ||

ਕਿਧੋ ਅੰਤ ਕੇ ਕਾਲ ਕੋ ਮੇਘ ਗੱਜਿਯੰ ॥

kidho a(n)t ke kaal ko megh ga'jiya(n) ||

The weapons were struck and there was confusion all around, it seemed that the clouds of doomsday were thundering.

ਭਈ ਤੀਰ ਭੀਰੰ ਕਮਾਣੰ ਕੱੜਕਿਯੰ ॥

bhiee teer bheera(n) kamaana(n) ka'Rakiya(n) ||

ਬਜੇ ਲੋਹ ਕ੍ਰੋਹੰ ਮਹਾਂ ਜੰਗ ਮੱਚਿਯੰ ॥੪੧॥

baje loh kroha(n) mahaa(n) ja(n)g ma'chiya(n) ||41||

Hearing the cracking sound bows, the warriors of great endurance are becoming cowards. The steel clatters in rage with steel nad the great war is in progress.41.

ਬਿਰੱਚੇ ਮਹਾਂ ਜੰਗ ਜੋਧਾ ਜੁਆਣੰ ॥

bira'che mahaa(n) ja(n)g jodhaa juaana(n) ||

ਖੁਲੇ ਖੱਗ ਖਤ੍ਰੀ ਅਭੂਤੰ ਭਯਾਣੰ ॥

khule kha'g khatree abhoota(n) bhayaana(n) ||

The youthful warriors are moving in this great war, with naked swords the fighters look wonderfully terrible.

ਬਲੀ ਜੁੱਝ ਰੱੁਝੈ ਰਸੰ ਰੁਦ੍ਰ ਰੱਤੇ ॥

balee ju'jh ra'ujhai rasa(n) rudhr ra'te ||

ਮਿਲੇ ਹੱਥ ਬੱਖੰ ਮਹਾ ਤੇਜ ਤੱਤੇ ॥੪੨॥

mile ha'th ba'kha(n) mahaa tej ta'te ||42||

Absorbed in violent rage, the brave warriors are engaged in war. The heroes with utmost enthusiasm are catching hold the waists of opponents in order to throw them down.42.

ਝਮੀ ਤੇਜ ਤੇਗੰ ਸੁ ਰੋਸੰ ਪ੍ਰਹਾਰੰ ॥

jhamee tej tega(n) su rosa(n) prahaara(n) ||

ਰੁਲੇ ਰੁੰਡ ਮੁੰਡੰ ਉਠੀ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰੰ ॥

rule ru(n)dd mu(n)dda(n) uThee sasatr jhaara(n) ||

The sharp swords glisten and are struck with great rage. Somewhere the trunks and heads are rolling in dust and with the collision of weapons, the fire-sparks arise.

ਬਬਕੰਤ ਬੀਰੰ ਭਭਕੰਤ ਘਾਯੰ ॥

babaka(n)t beera(n) bhabhaka(n)t ghaaya(n) ||

ਮਨੋ ਜੁੱਧ ਇੰਦ੍ਰੰ ਜੁਟਿਓ ਬ੍ਰਿਤਰਾਯੰ ॥੪੩॥

mano ju'dh i(n)dhra(n) juTio birataraaya(n) ||43||

Somewhere the warriors are shouting and somewhere the blood is emerging out of the wounds. It appears that Indira and Britrasura are engaged in war 43.

ਮਹਾਂ ਜੁੱਧ ਮੱਚਿਯੰ ਮਹਾਂ ਸੂਰ ਗਾਜੇ ॥

mahaa(n) ju'dh ma'chiya(n) mahaa(n) soor gaaje ||

ਆਪੋ ਆਪ ਮੈਂ ਸਸਤ੍ਰ ਸੋਂ ਸਸਤ੍ਰ ਬਾਜੇ ॥

aapo aap mai(n) sasatr so(n) sasatr baaje ||

The terrible war is in progress in which the great heroes are thundering. The weapons collide with the confronting weapons.

ਉਠੇ ਝਾਰ ਸਾਂਗੰ ਮਚੇ ਲੋਹ ਕ੍ਰੋਹੰ ॥

auThe jhaar saa(n)ga(n) mache loh kroha(n) ||

ਮਨੋ ਖੇਲ ਬਾਸੰਤ ਮਾਹੰਤ ਸੋਹੰ ॥੪੪॥

mano khel baasa(n)t maaha(n)t soha(n) ||44||

The sparks of fire came out of the striking spears and in violent rage, the steel reigns supreme; it seems that good persons, looking impressive, are playing Holi.44.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਜਿਤੇ ਬੈਰ ਰੱੁਝੰ ॥

jite bair ra'ujha(n) ||

ਤਿਤੇ ਅੰਤ ਜੱੁਝੰ ॥

tite a(n)t ja'ujha(n) ||

All the fighters engaged in war against their enemies, ultimately fell as martyrs.

ਜਿਤੇ ਖੇਤਿ ਭਾਜੇ ॥

jite khet bhaaje ||

ਤਿਤੇ ਅੰਤ ਲਾਜੇ ॥੪੫॥

tite a(n)t laaje ||45||

All those who have run away from the battlefield, they all feel ashamed at the end. 45.

ਤੁਟੇ ਦੇਹ ਬਰਮੰ ॥

tuTe dheh barama(n) ||

ਛੁਟੀ ਹਾਥ ਚਰਮੰ ॥

chhuTee haath charama(n) ||

The armours of the bodies are broken and the shields have fallen from the hands.

ਕਹੂੰ ਖੇਤ ਖੋਲੰ ॥

kahoo(n) khet khola(n) ||

ਗਿਰੇ ਸੂਰ ਟੋਲੰ ॥੪੬॥

gire soor Tola(n) ||46||

Somewhere there are helmets scattered in the battlefield and somewhere the groups of warriors have fallen.46.

ਕਹੂੰ ਮੁੱਛ ਮੱੁਖੰ ॥

kahoo(n) mu'chh ma'ukha(n) ||

ਕਹੂੰ ਸਸਤ੍ਰ ਸੱਖੰ ॥

kahoo(n) sasatr sa'kha(n) ||

Somewhere the faces with whiskers have fallen, somewhere only weapons are lying.

ਕਹੂੰ ਖੋਲ ਖੱਗੰ ॥

kahoo(n) khol kha'ga(n) ||

ਕਹੂੰ ਪਰਮ ਪੱਗੰ ॥੪੭॥

kahoo(n) param pa'ga(n) ||47||

Somewhere there are scabbards and swords and somewhere there are only few lying in the field.47.

ਗਹੇ ਮੁੱਛ ਬੰਕੀ ॥

gahe mu'chh ba(n)kee ||

ਮੰਡੇ ਆਨ ਹੰਕੀ ॥

ma(n)dde aan ha(n)kee ||

Holding their winsome whiskers, the proud warriors are somewhere engaged in fighting.

ਢਕਾ ਢੱੁਕ ਢਾਲੰ ॥

ddakaa dda'uk ddaala(n) ||

ਉਠੇ ਹਾਲ ਚਾਲੰ ॥੪੮॥

auThe haal chaala(n) ||48||

Somewhere the weapons are being struck with great knocking on the shield, a great commotion has arisen (in the field). 48

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਖੁਲੇ ਖੱਗ ਖੂਨੀ ਮਹਾਂ ਬੀਰ ਖੇਤੰ ॥

khule kha'g khoonee mahaa(n) beer kheta(n) ||

ਨਚੇ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲਯੰ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤੰ ॥

nache beer baitaalaya(n) bhoot preta(n) ||

The brave warriors are moving in the battlefield with naked swords, smeared with blood, evil spirits, ghosts, fiends and goblins are dancing.

ਬਜੇ ਡੰਗ ਡਉਰੂ ਉਠੇ ਨਾਦ ਸੰਖੰ ॥

baje dda(n)g ddauroo uThe naadh sa(n)kha(n) ||

ਮਨੋ ਮੱਲ ਜੁੱਟੇ ਮਹਾਂ ਹੱਥ ਬੰਖੰ ॥੪੯॥

mano ma'l ju'Te mahaa(n) ha'th ba(n)kha(n) ||49||

The tabor and small drum resound and the sound of conches arises. It appears that the wrestlers, holding with their hands the waists of their opponents are trying to throw them down.49.

ਛਪੈ ਛੰਦ ॥

chhapai chha(n)dh ||

CHHAPAI STANZA

ਜਿਨ ਸੂਰਨ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਸਬਲ ਸਾਮੁਹਿ ਹ੍ਵੈ ਮੰਡਿਓ ॥

jin sooran sa(n)graam sabal saamuh havai ma(n)ddio ||

Those warriors who had begun the war confronted their opponents with great strength.

ਤਿਨ ਸੁਭਟਨ ਤੇ ਏਕ ਕਾਲ ਕੋਊ ਜੀਅਤ ਨ ਛੱਡਿਓ ॥

tin subhaTan te ek kaal kouoo jeeat na chha'ddio ||

Out of those warriors the KAL had not left anyone alive.

ਸਬ ਖੱਤ੍ਰੀ ਖੱਗ ਖੰਡ ਖੇਤ ਭੂ ਮੰਡਪ ਆਹੁੱਟੇ ॥

sab kha'tree kha'g kha(n)dd khet bhoo ma(n)ddap aahu'Te ||

All the warriors had gathered in the battlefield holding their swords.

ਸਾਰ ਧਾਰ ਧਰ ਧੂਮ ਮੁਕਤ ਬੰਧਨ ਤੇ ਛੱੁਟੇ ॥

saar dhaar dhar dhoom mukat ba(n)dhan te chha'uTe ||

Enduring the smokeless fire of the steel-edge, they have saved themselves from the bondages.

ਹ੍ਵੈ ਟੂਕ ਟੂਕ ਜੱੁਝੈ ਸਬੈ ਪਾਵ ਨ ਪਾਛੈ ਡਾਰੀਅੰ ॥

havai Took Took ja'ujhai sabai paav na paachhai ddaareea(n) ||

They have all been chopped and fallen as martyrs and none of them hath retraced his steps.

ਜੈਕਾਰ ਅਪਾਰ ਸੁਧਾਰ ਹੁਅੰ ਬਾਸਿਵ ਲੋਕ ਸਿਧਾਰੀਅੰ ॥੫੦॥

jaikaar apaar sudhaar hua(n) baasiv lok sidhaareea(n) ||50||

Those who have gone like this to the abode of Indra, they are hailed with utmost reverence in the world. 50.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਇਹ ਬਿਧਿ ਮਚਾ ਘੋਰ ਸੰਗ੍ਰਾਮਾ ॥

eeh bidh machaa ghor sa(n)graamaa ||

ਸਿਧਏ ਸੂਰ ਸੂਰਿ ਕੇ ਧਾਮਾ ॥

sidhe soor soor ke dhaamaa ||

Suchlike horrible war blazed and the brave warriors left for their (heavenly) abode.

ਕਹਾ ਲਗੈ ਵਹ ਕਥੋਂ ਲਰਾਈ ॥

kahaa lagai veh katho(n) laraiee ||

ਆਪਨ ਪ੍ਰਭਾ ਨ ਬਰਨੀ ਜਾਈ ॥੫੧॥

aapan prabhaa na baranee jaiee ||51||

Upto which limit should I describe that war? I cannot describe it with my own understanding.51.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਲਵੀ ਸਰਬ ਜੀਤੇ ਕੁਸੀ ਸਰਬ ਹਾਰੇ ॥

lavee sarab jeete kusee sarab haare ||

ਬਚੇ ਜੇ ਬਲੀ ਪ੍ਰਾਨ ਲੈ ਕੇ ਸਿਧਾਰੇ ॥

bache je balee praan lai ke sidhaare ||

(The descendants of Lava) have all been victorious and the (descendants of Kusha) were all defeated. The descendants of Kusha who remained alive, saved themselves by fleeing away.

ਚਤੁਰ ਬੇਦ ਪਠਿਯੰ ਕੀ੍ਯੋ ਕਾਸਿ ਬਾਸੰ ॥

chatur bedh paThiya(n) keeyo kaas baasa(n) ||

ਘਨੇ ਬਰਖ ਕੀਨੇ ਤਹਾਂ ਹੀ ਨਿਵਾਸੰ ॥੫੨॥

ghane barakh keene tahaa(n) hee nivaasa(n) ||52||

They went to Kashi and real all the four Vedas. They lived there for many years.52.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਲਵੀ ਕੁਸ਼ੀ ਜੁੱਧ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਮਸਤੁ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੩॥ਅਫਜੂ॥੧੮੯॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the lavee kushee ju'dh baranana(n) naam tirateeaa dhiaai samaapat masat subh masat ||3||afajoo||189||

End of the Third Chapter of BACHITTAR NATAK entitled The Description of the War of the Descendants of LAVA KUSHA.3.189.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਜਿਨੈ ਬੇਦ ਪਠਿਓ ਸੁ ਬੇਦੀ ਕਹਾਏ ॥

jinai bedh paThio su bedhee kahaae ||

ਤਿਨੈ ਧਰਮ ਕੇ ਕਰਮ ਨੀਕੇ ਚਲਾਏ ॥

tinai dharam ke karam neeke chalaae ||

Those who studied the Vedas, called Vedis (Bedis), they absorbed themselves in good acts of righteousness.

ਪਠੇ ਕਾਗਦੰ ਮੱਦ੍ਰ ਰਾਜਾ ਸੁਧਾਰੰ ॥

paThe kaagadha(n) ma'dhr raajaa sudhaara(n) ||

ਆਪੋ ਆਪ ਮੋ ਬੈਰ ਭਾਵੰ ਬਿਸਾਰੰ ॥੧॥

aapo aap mo bair bhaava(n) bisaara(n) ||1||

The Sodhi king of Madra Desha (Punjab) sent letters to them, entreating them to forget the past enmities.1.

ਨ੍ਰਿਪੰ ਮੁਕਲਿਅੰ ਦੂਤ ਸੋ ਕਾਸਿ ਆਯੰ ॥

nirapa(n) mukalia(n) dhoot so kaas aaya(n) ||

ਸਬੈ ਬੇਦਿਯੰ ਭੇਦ ਭਾਖੇ ਸੁਨਾਯੰ ॥

sabai bedhiya(n) bhedh bhaakhe sunaaya(n) ||

The messengers sent by the king came to Kashi and gave the message to all the Bedis.

ਸਬੈ ਬੇਦ ਪਾਠੀ ਚਲੇ ਮੱਦ੍ਰ ਦੇਸੰ ॥

sabai bedh paaThee chale ma'dhr dhesa(n) ||

ਪ੍ਰਣਾਮੰ ਕੀਯੋ ਆਨ ਕੈ ਕੈ ਨਰੇਸੰ ॥੨॥

pranaama(n) keeyo aan kai kai naresa(n) ||2||

All the reciters of the Vedas came to Madra Desha and made obeisance to the king.2.

ਧੁਨੰ ਬੇਦ ਕੀ ਭੂਪ ਤਾਂ ਤੇ ਕਰਾਈ ॥

dhuna(n) bedh kee bhoop taa(n) te karaiee ||

ਸਬੈ ਪਾਸ ਬੈਠੇ ਸਭਾ ਬੀਚ ਭਾਈ ॥

sabai paas baiThe sabhaa beech bhaiee ||

The king caused them to recite the Vedas in the traditional manner and all the brethren (both Sodhis and Pelis) sat tohether.

ਪੜ੍ਹੇ ਸਾਮ ਬੇਦੰ ਜੁਜਰ ਬੇਦ ਕੱਥੰ ॥

paRhe saam bedha(n) jujar bedh ka'tha(n) ||

ਰਿਗੰ ਬੇਦ ਪਠਿਯੰ ਕਰੇ ਭਾਵ ਹੱਥੰ ॥੩॥

riga(n) bedh paThiya(n) kare bhaav ha'tha(n) ||3||

Saam-Veda, Yajur-Veda and Rig-Ved were recited, the essence of the sayings was imbibed (by the king and his clan).3.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਅਥਰ ਬੇਦ ਪੱਠਿਯੰ ॥

athar bedh pa'Thiya(n) ||

ਸੁਣੇ ਪਾਪ ਨੱਠਿਯੰ ॥

sune paap na'Thiya(n) ||

The sin-remover Atharva-Veda was recited.

ਰਹਾ ਰੀਝ ਰਾਜਾ ॥

rahaa reejh raajaa ||

ਦੀਯਾ ਸਰਬ ਸਾਜਾ ॥੪॥

dheeyaa sarab saajaa ||4||

The king was highly pleased and bequeathed his kingdom to Bedis.4.

ਲਯੋ ਬਨਬਾਸੰ ॥

layo banabaasa(n) ||

ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਨਾਸੰ ॥

mahaa(n) paap naasa(n) ||

He himself adopted the sin-destroyer Vanaprastha Ashrama.

ਰਿਖੰ ਭੇਸ ਕੀਯੰ ॥

rikha(n) bhes keeya(n) ||

ਤਿਸੈ ਰਾਜ ਦੀਯੰ ॥੫॥

tisai raaj dheeya(n) ||5||

He put on the garb of a sage (rishi) and gave his kingdom to the reciter (Amrit Rai)5.

ਰਹੇ ਹੋਰਿ ਲੋਗੰ ॥

rahe hor loga(n) ||

ਤਜੇ ਸਰਬ ਸੋਗੰ ॥

taje sarab soga(n) ||

The people tried to the king to do so, but, he had abandoned all sorrows.

ਧਨੰ ਧਾਮ ਤਿਆਗੇ ॥

dhana(n) dhaam tiaage ||

ਪ੍ਰਭੰ ਪ੍ਰੇਮ ਪਾਗੇ ॥੬॥

prabha(n) prem paage ||6||

And leaving his wealth and property, absorbed himself in divine love.6.

ਅੜਿਲ ॥

aRil ||

ARIL

ਬੇਦੀ ਭਏ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਾਜ ਕਹ ਪਾਇ ਕੈ ॥

bedhee bhe prasa(n)n raaj keh pai kai ||

ਦੇਤ ਭਯੋ ਬਰਦਾਨ ਹੀਐ ਹੁਲਸਾਇ ਕੈ ॥

dhet bhayo baradhaan heeaai hulasai kai ||

Having been bestowed the kingdom, the Bedis were very much pleased. With happy heart, he predicted this boon:

ਜਬ ਨਾਨਕ ਕਲਿ ਮੈ ਹਮ ਆਨ ਕਹਾਇਹੈਂ ॥

jab naanak kal mai ham aan kahaihai(n) ||

ਹੋ ਜਗਤ ਪੂਜ ਕਰਿ ਤੋਹਿ ਪਰਮ ਪਦ ਪਾਇਹੈਂ ॥੭॥

ho jagat pooj kar toh param padh paihai(n) ||7||

“When in the Iron age, I shall be called Nanak, you will attain the Supreme State and be worshipped by the world.”7.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਲਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਬਨ ਗਏ ਬੇਦੀਅਨ ਕੀਨੋ ਰਾਜ ॥

lavee raaj dhe ban ge bedheean keeno raaj ||

The descendants of Lava, after handing over the kingdom, went to the forest, and the Bedis (descendants of Kusha) began to rule.

ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਤਿਨਿ ਭੋਗੀਯੰ ਭੂਅ ਕਾ ਸਕਲ ਸਮਾਜ ॥੮॥

bhaa(n)t bhaa(n)t tin bhogeeya(n) bhooa kaa sakal samaaj ||8||

They enjoyed all comforts of the earth in various ways.8.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਤ੍ਰਿਤੀਅ ਬੇਦ ਸੁਨਬੋ ਤੁਮ ਕੀਆ ॥

tirateea bedh sunabo tum keeaa ||

ਚਤੁਰ ਬੇਦ ਸੁਨਿ ਭੂਅ ਕੋ ਦੀਆ ॥

chatur bedh sun bhooa ko dheeaa ||

“O Sodhi king! You have listened to the recitation of three Vedas, and while listening to the fourth, you gave away your kingdom.

ਤੀਨ ਜਨਮ ਹਮਹੂੰ ਜਬ ਧਰਿਹੈਂ ॥

teen janam hamahoo(n) jab dharihai(n) ||

“When I shall have taken three births"

ਚਉਥੇ ਜਨਮ ਗੁਰੂ ਤੁਹਿ ਕਰਿਹੈਂ ॥੯॥

chauthe janam guroo tuh karihai(n) ||9||

"You will be made the Guru in the fourth birth.”9.

ਉਤ ਰਾਜਾ ਕਾਨਨਹਿ ਸਿਧਾਯੋ ॥

aut raajaa kaananeh sidhaayo ||

That (Sodhi) king left for the forest,

ਇਤ ਇਨ ਰਾਜ ਕਰਤ ਸੁਖ ਪਾਯੋ ॥

eit in raaj karat sukh paayo ||

and this (Bedi) king absorbed himself in royal pleasures.

ਕਹਾ ਲਗੇ ਕਰਿ ਕਥਾ ਸੁਨਾਊਂ ॥

kahaa lage kar kathaa sunaauoo(n) ||

To what extent, I should narrate the story?

ਗ੍ਰੰਥ ਬਢਨ ਤੇ ਅਧਿਕ ਡਰਾਊਂ ॥੧੦॥

gra(n)th baddan te adhik ddaraauoo(n) ||10||

It is feared that this granth will become voluminous.10.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਬੇਦ ਪਾਠ ਭੇਟ ਰਾਜ ਚਤੁਰਥ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਮਸਤੁ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੪॥ਅਫਜੂ॥੧੯੯॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the bedh paaTh bheT raaj chaturath dhiaai samaapat masat subh masat ||4||afajoo||199||

End of the Fourth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled “The Recitation of the Vedas and the Offering of Kingdom”.4.

ਨਰਾਜ ਛੰਦ ॥

naraaj chha(n)dh ||

NARAAJ STANZA

ਬਹੁਰ ਬਿਖਾਦ ਬਾਧਿਯੰ ॥

bahur bikhaadh baadhiya(n) ||

ਕਿਨੀ ਨ ਤਾਹਿ ਸਾਧਿਯੰ ॥

kinee na taeh saadhiya(n) ||

There arose again quarrels and enmities, there was none to defuse the situation.

ਕਰੰਮ ਕਾਲ ਯੌਂ ਭਈ ॥

kara(n)m kaal yaua(n) bhiee ||

ਸੁ ਭੂਮਿ ਬੰਸ ਤੇ ਗਈ ॥੧॥

s bhoom ba(n)s te giee ||1||

In due course of time it actually happened that the Bedi caln lost its kingdom.1.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਬਿਪ੍ਰ ਕਰਤ ਭਏ ਸੂਦ੍ਰ ਬ੍ਰਿਤਿ ਛਤ੍ਰੀ ਬੈਸਨ ਕਰਮ ॥

bipr karat bhe soodhr birat chhatree baisan karam ||

The Vaishyas acted like Shudras and Kshatriyas like Vaishyas.

ਬੈਸ ਕਰਤ ਭਏ ਛਤ੍ਰਿ ਬ੍ਰਿਤਿ ਸੂਦ੍ਰ ਸੁ ਦਿਜ ਕੋ ਧਰਮ ॥੨॥

bais karat bhe chhatr birat soodhr su dhij ko dharam ||2||

The Vaishyas acted like Kshatriyas and Shudras like Brahmins.2.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਬੀਸ ਗਾਵ ਤਿਨ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ॥

bees gaav tin ke reh ge ||

ਜਿਨ ਮੋ ਕਰਤ ਕ੍ਰਿਸਾਨੀ ਭਏ ॥

jin mo karat kirasaanee bhe ||

Only twenty villages were left with the Bedis, where they became agriculturists.

ਬਹੁਤ ਕਾਲ ਇਹ ਭਾਂਤਿ ਬਿਤਾਯੋ ॥

bahut kaal ieh bhaa(n)t bitaayo ||

ਜਨਮ ਸਮੈ ਨਾਨਕ ਕੋ ਆਯੋ ॥੩॥

janam samai naanak ko aayo ||3||

A long time passed like this till the birth of Nanak.3.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਤਿਨ ਬੇਦੀਅਨ ਕੀ ਕੁਲ ਬਿਖੈ ਪ੍ਰਗਟੇ ਨਾਨਕ ਰਾਇ ॥

tin bedheean kee kul bikhai pragaTe naanak rai ||

Nanak Rai took birth in the Bedi clan.

ਸਭ ਸਿੱਖਨ ਕੋ ਸੁਖ ਦਏ ਜਹ ਤਹ ਭਏ ਸਹਾਇ ॥੪॥

sabh si'khan ko sukh dhe jeh teh bhe sahai ||4||

He brought comfort to all his disciples and helped them at all times.4.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਤਿਨ ਇਹ ਕਲ ਮੋ ਧਰਮੁ ਚਲਾਯੋ ॥

tin ieh kal mo dharam chalaayo ||

ਸਭ ਸਾਧਨ ਕੋ ਰਾਹੁ ਬਤਾਯੋ ॥

sabh saadhan ko raahu bataayo ||

Guru Nanak spread Dharma in the Iron age and put the seekers on the path.

ਜੋ ਤਾਂ ਕੇ ਮਾਰਗ ਮਹਿ ਆਏ ॥

jo taa(n) ke maarag meh aae ||

ਤੇ ਕਬਹੂੰ ਨਹਿ ਪਾਪ ਸੰਤਾਏ ॥੫॥

te kabahoo(n) neh paap sa(n)taae ||5||

Those who followed the path propagated by him, were never harmed by the vices.5.

ਜੇ ਜੇ ਪੰਥ ਤਵਨ ਕੇ ਪਰੇ ॥

je je pa(n)th tavan ke pare ||

ਪਾਪ ਤਾਪ ਤਿਨ ਕੇ ਪ੍ਰਭ ਹਰੇ ॥

paap taap tin ke prabh hare ||

All those who came within his fold, they were absolved of all their sins and troubles,

ਦੂਖ ਭੂਖ ਕਬਹੂੰ ਨ ਸੰਤਾਏ ॥

dhookh bhookh kabahoo(n) na sa(n)taae ||

ਜਾਲ ਕਾਲ ਕੇ ਬੀਚ ਨ ਆਏ ॥੬॥

jaal kaal ke beech na aae ||6||

Their sorrows, their wants were vanished and even their transmigration came to and end.6.

ਨਾਨਕ ਅੰਗਦ ਕੋ ਬਪੁ ਧਰਾ ॥

naanak a(n)gadh ko bap dharaa ||

ਧਰਮ ਪ੍ਰਚੁਰ ਇਹ ਜਗ ਮੋ ਕਰਾ ॥

dharam prachur ieh jag mo karaa ||

Nanak transformed himself to Angad and spread Dharma in the world.

ਅਮਰਦਾਸ ਪੁਨਿ ਨਾਮੁ ਕਹਾਯੋ ॥

amaradhaas pun naam kahaayo ||

ਜਨ ਦੀਪਕ ਤੇ ਦੀਪ ਜਗਾਯੋ ॥੭॥

jan dheepak te dheep jagaayo ||7||

He was called Amar Das in the next transformation, a lamp was lit from the lamp.7.

ਜਬ ਬਰਦਾਨ ਸਮੈ ਵਹੁ ਆਵਾ ॥

jab baradhaan samai vahu aavaa ||

ਰਾਮਦਾਸ ਤਬ ਗੁਰੂ ਕਹਾਵਾ ॥

raamadhaas tab guroo kahaavaa ||

When the opportune time came for the boon, then the Guru was called Ram Das.

ਤਿਹ ਬਰਦਾਨ ਪੁਰਾਤਨ ਦੀਆ ॥

teh baradhaan puraatan dheeaa ||

ਅਮਰਦਾਸ ਸੁਰਪੁਰਿ ਮਗੁ ਲੀਆ ॥੮॥

amaradhaas surapur mag leeaa ||8||

The old boon was bestowed upon him, when Amar Das departed for the heavens.8.

ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕ ਅੰਗਦਿ ਕਰਿ ਮਾਨਾ ॥

sree naanak a(n)gadh kar maanaa ||

ਅਮਰਦਾਸ ਅੰਗਦ ਪਹਿਚਾਨਾ ॥

amaradhaas a(n)gadh pahichaanaa ||

Sri Nanak was recognized in Angad, and Angad in Amar Das.

ਅਮਰਦਾਸ ਰਾਮਦਾਸ ਕਹਾਯੋ ॥

amaradhaas raamadhaas kahaayo ||

ਸਾਧਨਿ ਲਖਾ ਮੂੜ੍ਹ ਨਹਿ ਪਾਯੋ ॥੯॥

saadhan lakhaa mooRh neh paayo ||9||

Amar Das was called Ram Das, only the saints know it and the fools did not.9.

ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਸਭਹੂੰ ਕਰ ਜਾਨਾ ॥

bhi(n)n bhi(n)n sabhahoo(n) kar jaanaa ||

ਏਕ ਰੂਪ ਕਿਨਹੂੰ ਪਹਿਚਾਨਾ ॥

ek roop kinahoo(n) pahichaanaa ||

The people on the whole considered them as separate ones, but there were few who recognized them as one and the same.

ਜਿਨ ਜਾਨਾ ਤਿਨ ਹੀ ਸਿਧ ਪਾਈ ॥

jin jaanaa tin hee sidh paiee ||

ਬਿਨ ਸਮਝੇ ਸਿਧ ਹਾਥਿ ਨ ਆਈ ॥੧੦॥

bin samajhe sidh haath na aaiee ||10||

Those who recognized them as One, they were successful on the spiritual plane. Without recognition there was no success.10.

ਰਾਮਦਾਸ ਹਰਿ ਸੋ ਮਿਲ ਗਏ ॥

raamadhaas har so mil ge ||

ਗੁਰਤਾ ਦੇਤ ਅਰਜਨਹਿ ਭਏ ॥

gurataa dhet arajaneh bhe ||

When Ramdas merged in the Lord, the Guruship was bestowed upon Arjan.

ਜਬ ਅਰਜਨ ਪ੍ਰਭੁ ਲੋਕ ਸਿਧਾਏ ॥

jab arajan prabh lok sidhaae ||

ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਤਿਹ ਠਾਂ ਠਹਿਰਾਏ ॥੧੧॥

harigobi(n)dh teh Thaa(n) Thahiraae ||11||

When Arjan left for the abode of the Lord, Hargobind was seated on this throne.11.

ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਪ੍ਰਭ ਲੋਕ ਸਿਧਾਰੇ ॥

harigobi(n)dh prabh lok sidhaare ||

ਹਰੀਰਾਇ ਤਿਹ ਠਾਂ ਬੈਠਾਰੇ ॥

hareerai teh Thaa(n) baiThaare ||

When Hargobind left for the abode of the Lord, Har rai was seated in his place.

ਹਰੀਕ੍ਰਿਸਨ ਤਿਨ ਕੇ ਸੁਤ ਵਏ ॥

hareekirasan tin ke sut ve ||

ਤਿਨ ਤੇ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਭਏ ॥੧੨॥

tin te teg bahaadhar bhe ||12||

Har Krishan (the next Guru) was his son, after him, Tegh Bahadur became the Guru.12.

ਤਿਲਕ ਜੰਞੂ ਰਾਖਾ ਪ੍ਰਭ ਤਾ ਕਾ ॥

tilak ja(n)n(j)oo raakhaa prabh taa kaa ||

ਕੀਨੋ ਬਡੋ ਕਲੂ ਮਹਿ ਸਾਕਾ ॥

keeno baddo kaloo meh saakaa ||

He protected the forehead mark and sacred thread (of the Hindus) which marked a great event in the Iron age.

ਸਾਧਨ ਹੇਤਿ ਇਤੀ ਜਿਨਿ ਕਰੀ ॥

saadhan het itee jin karee ||

ਸੀਸੁ ਦੀਆ ਪਰੁ ਸੀ ਨ ਉਚਰੀ ॥੧੩॥

sees dheeaa par see na ucharee ||13||

For the sake of saints, he laid down his head without even a sign.13.

ਧਰਮ ਹੇਤ ਸਾਕਾ ਜਿਨਿ ਕੀਆ ॥

dharam het saakaa jin keeaa ||

ਸੀਸੁ ਦੀਆ ਪਰ ਸਿਰਰੁ ਨ ਦੀਆ ॥

sees dheeaa par sirar na dheeaa ||

For the sake of Dharma, he sacrificed himself. He laid down his head but not his creed.

ਨਾਟਕ ਚੇਟਕ ਕੀਏ ਕੁਕਾਜਾ ॥

naaTak cheTak ke'ee kukaajaa ||

ਪ੍ਰਭ ਲੋਗਨ ਕਹ ਆਵਤ ਲਾਜਾ ॥੧੪॥

prabh logan keh aavat laajaa ||14||

The saints of the Lord abhor the performance of miracles and malpractices. 14.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਠੀਕਰ ਫੋਰਿ ਦਿਲੀਸ ਸਿਰਿ ਪ੍ਰਭ ਪੁਰਿ ਕੀਯਾ ਪਯਾਨ ॥

Theekar for dhilees sir prabh pur keeyaa payaan ||

Breaking the potsherd of his body head of the king of Delhi (Aurangzeb), He left for the abode of the Lord.

ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰੀ ਨ ਕਿਨਹੂੰ ਆਨ ॥੧੫॥

teg bahaadhar see kriaa karee na kinahoo(n) aan ||15||

None could perform such a feat as that of Tegh Bahadur.15.

ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਕੇ ਚਲਤ ਭਯੋ ਜਗਤ ਕੋ ਸੋਕ ॥

teg bahaadhar ke chalat bhayo jagat ko sok ||

The whole world bemoaned the departure of Tegh Bahadur.

ਹੈ ਹੈ ਹੈ ਸਭ ਜਗ ਭਯੋ ਜੈ ਜੈ ਜੈ ਸੁਰ ਲੋਕ ॥੧੬॥

hai hai hai sabh jag bhayo jai jai jai sur lok ||16||

While the world Iamented, the gods hailed his arrival in heavens.16.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਪੰਚਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਮਸਤ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੫॥ਅਫਜੂ॥੨੧੫॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the paatashaahee baranana(n) naam pa(n)chamo dhiaai samaapat masat subh masat ||5||afajoo||215||

End of the Fifth Chapter of BACHTTAR NATAK entitled ‘The Description of the Spiritual Kings (Preceptors).5.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਅਬ ਮੈ ਅਪਨੀ ਕਥਾ ਬਖਾਨੋ ॥

ab mai apanee kathaa bakhaano ||

Now I relate my own story as to how I was brought here,

ਤਪ ਸਾਧਤ ਜਿਹ ਬਿਧਿ ਮੁਹਿ ਆਨੋ ॥

tap saadhat jeh bidh muh aano ||

while I was absorbed in deep meditation.

ਹੇਮ ਕੁੰਟ ਪਰਬਤ ਹੈ ਜਹਾਂ ॥

hem ku(n)T parabat hai jahaa(n) ||

The site was where Hemkunt mountain is.

ਸਪਤ ਸ੍ਰਿੰਗ ਸੋਭਿਤ ਹੈ ਤਹਾਂ ॥੧॥

sapat sira(n)g sobhit hai tahaa(n) ||1||

The site was the mountain named Hemkunt, with seven peaks, and looks very impressive.1.

ਸਪਤ ਸ੍ਰਿੰਗ ਤਿਹ ਨਾਮੁ ਕਹਾਵਾ ॥

sapat sira(n)g teh naam kahaavaa ||

That mountain is called Sapt Shring, the seven-peaked mountain.

ਪੰਡੁ ਰਾਜ ਜਹ ਜੋਗੁ ਕਮਾਵਾ ॥

pa(n)dd raaj jeh jog kamaavaa ||

This is where the Pandavas practiced Yoga.

ਤਹ ਹਮ ਅਧਿਕ ਤਪੱਸਿਆ ਸਾਧੀ ॥

teh ham adhik tapa'siaa saadhee ||

There, I performed self-discipline and rigorous meditation.

ਮਹਾਕਾਲ ਕਾਲਿਕਾ ਅਰਾਧੀ ॥੨॥

mahaakaal kaalikaa araadhee ||2||

I was absorbed in deep meditation on the Primal Power, the Supreme Destroyer, Kal. 2.

ਇਹ ਬਿਧਿ ਕਰਤ ਤਪਸਿਆ ਭਯੋ ॥

eeh bidh karat tapasiaa bhayo ||

ਦ੍ਵੈ ਤੇ ਏਕ ਰੂਪ ਹ੍ਵੈ ਗਯੋ ॥

dhavai te ek roop havai gayo ||

I became One with the Omnipotent Lord.

ਤਾਤ ਮਾਤ ਮੁਰ ਅਲਖ ਅਰਾਧਾ ॥

taat maat mur alakh araadhaa ||

My parents also meditated for union with the Incomprehensible Lord.

ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਜੋਗ ਸਾਧਨਾ ਸਾਧਾ ॥੩॥

bahu bidh jog saadhanaa saadhaa ||3||

And they performed many types of worship and meditation for union. 3.

ਤਿਨ ਜੋ ਕਰੀ ਅਲਖ ਕੀ ਸੇਵਾ ॥

tin jo karee alakh kee sevaa ||

The service that they rendered the Incomprehensible Lord,

ਤਾ ਤੇ ਭਏ ਪ੍ਰਸੰਨ ਗੁਰਦੇਵਾ ॥

taa te bhe prasa(n)n gurdhevaa ||

caused the pleasure of the Supreme Guru.

ਤਿਨ ਪ੍ਰਭ ਜਬ ਆਇਸ ਮੁਹਿ ਦੀਆ ॥

tin prabh jab aais muh dheeaa ||

ਤਬ ਹਮ ਜਨਮ ਕਲੂ ਮਹਿ ਲੀਆ ॥੪॥

tab ham janam kaloo meh leeaa ||4||

I was born in this Age of Darkness. 4.

ਚਿਤ ਨ ਭਯੋ ਹਮਰੋ ਆਵਨ ਕਹ ॥

chit na bhayo hamaro aavan keh ||

I had no desire to come,

ਚੁਭੀ ਰਹੀ ਸ੍ਰੁਤਿ ਪ੍ਰਭੁ ਚਰਨਨ ਮਹ ॥

chubhee rahee srut prabh charanan meh ||

I was totally absorbed in devotion at the Holy feet of the Lord.

ਜਿਉ ਤਿਉ ਪ੍ਰਭ ਹਮ ਕੋ ਸਮਝਾਯੋ ॥

jiau tiau prabh ham ko samajhaayo ||

But the Lord made me understand His Will.

ਇਮ ਕਹਿ ਕੈ ਇਹ ਲੋਕਿ ਪਠਾਯੋ ॥੫॥

eim keh kai ieh lok paThaayo ||5||

Convincing me this way, he sent me to this world. 5.

ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਬਾਚ ਇਸ ਕੀਟ ਪ੍ਰਤਿ ॥

akaal purakh baach is keeT prat ||

The Words of the Non-temporal Lord to this insect:

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਜਬ ਪਹਿਲੇ ਹਮ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਬਨਾਈ ॥

jab pahile ham sirasaT banaiee ||

ਦਈਤ ਰਚੇ ਦੁਸਟ ਦੁਖਦਾਈ ॥

dhieet rache dhusaT dhukhadhaiee ||

When I created the world in the beginning, I created the ignominious and dreadful Daityas.

ਤੇ ਭੁਜ ਬਲ ਬਵਰੇ ਹ੍ਵੈ ਗਏ ॥

te bhuj bal bavare havai ge ||

ਪੂਜਤ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਰਹਿ ਗਏ ॥੬॥

poojat param purakh reh ge ||6||

Who became mad with power and abandoned the worship of Supreme Purusha.6.

ਤੇ ਹਮ ਤਮਕਿ ਤਨਕ ਮੋ ਖਾਪੇ ॥

te ham tamak tanak mo khaape ||

ਤਿਨ ਕੀ ਠਉਰ ਦੇਵਤਾ ਥਾਪੇ ॥

tin kee Thaur dhevataa thaape ||

I destroyed them in no time and created gods in their place.

ਤੇ ਭੀ ਬਲਿ ਪੂਜਾ ਉਰਝਾਏ ॥

te bhee bal poojaa urajhaae ||

ਆਪਨ ਹੀ ਪਰਮੇਸਰ ਕਹਾਏ ॥੭॥

aapan hee paramesar kahaae ||7||

They were also absorbed in the worship of power and called themselves Omnipotent.7.

ਮਹਾਦੇਵ ਅਚੁੱਤ ਕਹਾਯੋ ॥

mahaadhev achu't kahaayo ||

ਬਿਸਨ ਆਪ ਹੀ ਕੋ ਠਹਿਰਾਯੋ ॥

bisan aap hee ko Thahiraayo ||

Mahadeo (Shiva) was called Achyuta (blotless), Vishnu considered himself the Supreme.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਬਖਾਨਾ ॥

brahamaa aap paarabraham bakhaanaa ||

ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨ ਕਿਨਹੂੰ ਜਾਨਾ ॥੮॥

prabh ko prabhoo na kinahoo(n) jaanaa ||8||

Brahma called himself Para Brahman, none could comprehend the Lord.8.

ਤਬ ਸਾਖੀ ਪ੍ਰਭ ਅਸਟ ਬਨਾਏ ॥

tab saakhee prabh asaT banaae ||

ਸਾਖ ਨਮਿਤ ਦੇਬੇ ਠਹਿਰਾਏ ॥

saakh namit dhebe Thahiraae ||

Then I created eight Sakshis in order to give evidence of my Entity.

ਤੇ ਕਹੈ ਕਰੋ ਹਮਾਰੀ ਪੂਜਾ ॥

te kahai karo hamaaree poojaa ||

ਹਮ ਬਿਨ ਅਵਰੁ ਨ ਠਾਕੁਰੁ ਦੂਜਾ ॥੯॥

ham bin avar na Thaakur dhoojaa ||9||

But they considered themselves all in all and asked the people to worship them.9.

ਪਰਮ ਤੱਤ ਕੋ ਜਿਨ ਨ ਪਛਾਨਾ ॥

param ta't ko jin na pachhaanaa ||

ਤਿਨ ਕਰਿ ਈਸਰ ਤਿਨ ਕਹੁ ਮਾਨਾ ॥

tin kar ieesar tin kahu maanaa ||

Those who did not comprehend the Lord, they were considered as Ishvara.

ਕੇਤੇ ਸੂਰ ਚੰਦ ਕਹੁ ਮਾਨੈ ॥

kete soor cha(n)dh kahu maanai ||

ਅਗਨਿ ਹੋਤ੍ਰ ਕਈ ਪਵਨ ਪ੍ਰਮਾਨੈ ॥੧੦॥

agan hotr kiee pavan pramaanai ||10||

Several people worshipped the sun and the moon and several others worshipped Fire and Ait.10.

ਕਿਨਹੂੰ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਹਨ ਪਹਿਚਾਨਾ ॥

kinahoo(n) prabh paahan pahichaanaa ||

ਨ੍ਹਾਤ ਕਿਤੇ ਜਲ ਕਰਤ ਬਿਧਾਨਾ ॥

nhaat kite jal karat bidhaanaa ||

Several of them considered God as stone and several others bathed considering the Lordship of Water.

ਕੇਤਿਕ ਕਰਮ ਕਰਤ ਡਰਪਾਨਾ ॥

ketik karam karat ddarapaanaa ||

ਧਰਮ ਰਾਜ ਕੋ ਧਰਮ ਪਛਾਨਾ ॥੧੧॥

dharam raaj ko dharam pachhaanaa ||11||

Considering Dharmaraja as the Supreme representative of Dharma, several bore fear of him in their actions. 11.

ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਸਾਖ ਨਮਿਤ ਠਹਿਰਾਏ ॥

jo prabh saakh namit Thahiraae ||

ਤੇ ਹਿਆਂ ਆਇ ਪ੍ਰਭੂ ਕਹਵਾਏ ॥

te hiaa(n) aai prabhoo kahavaae ||

All those whom God established for the revelation of His Supremacy, they themselves were called Supreme.

ਤਾ ਕੀ ਬਾਤ ਬਿਸਰ ਜਾਤੀ ਭੀ ॥

taa kee baat bisar jaatee bhee ||

ਅਪਨੀ ਅਪਨੀ ਪਰਤ ਸੋਭ ਭੀ ॥੧੨॥

apanee apanee parat sobh bhee ||12||

They forgot the Lord in their race for supremacy. 12

ਜਬ ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਨ ਤਿਨੈ ਪਹਿਚਾਨਾ ॥

jab prabh ko na tinai pahichaanaa ||

ਤਬ ਹਰਿ ਇਨ ਮਨੁਛਨ ਠਹਿਰਾਨਾ ॥

tab har in manuchhan Thahiraanaa ||

When they did not comprehend the Lord, then I established human beings in their place.

ਤੇ ਭੀ ਬਸਿ ਮਮਤਾ ਹੁਇ ਗਏ ॥

te bhee bas mamataa hui ge ||

ਪਰਮੇਸਰ ਪਾਹਨ ਠਹਿਰਏ ॥੧੩॥

paramesar paahan Thahire ||13||

They also were overpowered by ‘mineness’ and exhibited the Lord in statues.13.

ਤਬ ਹਰਿ ਸਿੱਧ ਸਾਧ ਠਹਿਰਾਏ ॥

tab har si'dh saadh Thahiraae ||

ਤਿਨ ਭੀ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨਹੀ ਪਾਏ ॥

tin bhee param purakh nahee paae ||

Then I created Siddhas and sadhs, who also could not realize the Lord.

ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਤ ਭਯੋ ਜਗਿ ਸਿਆਨਾ ॥

je koiee hot bhayo jag siaanaa ||

ਤਿਨ ਤਿਨ ਅਪਨੋ ਪੰਥੁ ਚਲਾਨਾ ॥੧੪॥

tin tin apano pa(n)th chalaanaa ||14||

On whomsoever wisdom dawned, he started his own path. 14.

ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕਿਨਹੂੰ ਨਹ ਪਾਯੋ ॥

param purakh kinahoo(n) neh paayo ||

ਬੈਰ ਬਾਦ ਅਹੰਕਾਰ ਬਢਾਯੋ ॥

bair baadh aha(n)kaar baddaayo ||

None could realise the Supreme Lord, but instead spread strife, enmity and ego.

ਪੇਡ ਪਾਤ ਆਪਨ ਤੇ ਜਲੈ ॥

pedd paat aapan te jalai ||

ਪ੍ਰਭ ਕੈ ਪੰਥ ਨ ਕੋਊ ਚਲੈ ॥੧੫॥

prabh kai pa(n)th na kouoo chalai ||15||

The tree and the leaves began to burn, because of the inner fire.None followed the path of the Lord.15.

ਜਿਨਿ ਜਿਨਿ ਤਨਿਕ ਸਿੱਧ ਕੋ ਪਾਯੋ ॥

jin jin tanik si'dh ko paayo ||

ਤਿਨ ਤਿਨ ਅਪਨਾ ਰਾਹੁ ਚਲਾਯੋ ॥

tin tin apanaa raahu chalaayo ||

Whosoever attained a little spiritual power, he started his own path.

ਪਰਮੇਸਰ ਨ ਕਿਨਹੂੰ ਪਹਿਚਾਨਾ ॥

paramesar na kinahoo(n) pahichaanaa ||

ਮਮ ਉਚਾਰਤੇ ਭਯੋ ਦਿਵਾਨਾ ॥੧੬॥

mam uchaarate bhayo dhivaanaa ||16||

None could comprehend the Lord, but instead became mad with ‘I-ness’.16.

ਪਰਮ ਤੱਤ ਕਿਨਹੂੰ ਨ ਪਛਾਨਾ ॥

param ta't kinahoo(n) na pachhaanaa ||

ਆਪ ਆਪ ਭੀਤਰਿ ਉਰਝਾਨਾ ॥

aap aap bheetar urajhaanaa ||

Nobody recognized the Supreme Essence, but was entangled within himself.

ਤਬ ਜੇ ਜੇ ਰਿਖਰਾਜ ਬਨਾਏ ॥

tab je je rikharaaj banaae ||

ਤਿਨ ਆਪਨ ਪੁਨ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤ ਚਲਾਏ ॥੧੭॥

tin aapan pun si(n)mirat chalaae ||17||

All the great rishis (sages), who were then created, produced their own Smritis.17.

ਜੇ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਨ ਕੇ ਭਏ ਅਨੁਰਾਗੀ ॥

je si(n)mritan ke bhe anuraagee ||

ਤਿਨਿ ਤਿਨਿ ਕ੍ਰਿਆ ਬ੍ਰਹਮ ਕੀ ਤਿਆਗੀ ॥

tin tin kriaa braham kee tiaagee ||

All those who became followers of these smritis, they abandoned the path of the Lord.

ਜਿਨ ਮਨ ਹਰਿ ਚਰਨਨ ਠਹਿਰਾਯੋ ॥

jin man har charanan Thahiraayo ||

ਸੋ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਨ ਕੇ ਰਾਹ ਨ ਆਯੋ ॥੧੮॥

so si(n)mritan ke raeh na aayo ||18||

Those who devoted themselves to the Feet of the Lord, they did not adopt the path of the Smritis.18.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਚਾਰ ਹੀ ਬੇਦ ਬਨਾਏ ॥

brahamaa chaar hee bedh banaae ||

ਸਰਬ ਲੋਕ ਤਿਹ ਕਰਮ ਚਲਾਏ ॥

sarab lok teh karam chalaae ||

Brahma composed all the four Vedas, all the people followed the injunctions contained in them.

ਜਿਨ ਕੀ ਲਿਵ ਹਰਿ ਚਰਨਨ ਲਾਗੀ ॥

jin kee liv har charanan laagee ||

ਤੇ ਬੇਦਨ ਤੇ ਭਏ ਤਿਆਗੀ ॥੧੯॥

te bedhan te bhe tiaagee ||19||

Those who were devoted to the Feet of the Lord, they abandoned the Vedas.19.

ਜਿਨ ਮਤ ਬੇਦ ਕਤੇਬਨ ਤਿਆਗੀ ॥

jin mat bedh kateban tiaagee ||

ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕੇ ਭੇ ਅਨੁਰਾਗੀ ॥

paarabraham ke bhe anuraagee ||

Those who abandoned the path of the Vedas and Katebs, they became the devotees of the Lord.

ਤਿਨ ਕੇ ਗੂੜ ਮੱਤ ਜੇ ਚਲਹੀ ॥

tin ke gooR ma't je chalahee ||

ਭਾਂਤਿ ਅਨੇਕ ਦੁਖਨ ਸੋ ਦਲਹੀ ॥੨੦॥

bhaa(n)t anek dhukhan so dhalahee ||20||

Whosoever follows their path, he crushes various types of sufferings.20.

ਜੇ ਜੇ ਸਹਿਤ ਜਾਤਨ ਸੰਦੇਹਿ ॥

je je sahit jaatan sa(n)dheh ||

ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਸੰਗਿ ਨ ਛੋਡਤ ਨੇਹ ॥

prabh ke sa(n)g na chhoddat neh ||

Those who consider the castes illusory, they do not abandon the love of the Lord.

ਤੇ ਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰੀ ਕਹ ਜਾਹੀ ॥

te te param puree keh jaahee ||

ਤਿਨ ਹਰਿ ਸਿਉ ਅੰਤਰੁ ਕਛੁ ਨਾਹੀਂ ॥੨੧॥

tin har siau a(n)tar kachh naahee(n) ||21||

When they leave the world, they go to the abode of the Lord, and there is no difference between them and the Lord.21.

ਜੇ ਜੇ ਜੀਯ ਜਾਤਨ ਤੇ ਡਰੈ ॥

je je jeey jaatan te ddarai ||

ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਤਜਿ ਤਿਨ ਮਗ ਪਰੈ ॥

param purakh taj tin mag parai ||

Those who fear the castes and follow their path, abandoning the Supreme Lord.

ਤੇ ਤੇ ਨਰਕ ਕੁੰਡ ਮੋ ਪਰਹੀ ॥

te te narak ku(n)dd mo parahee ||

ਬਾਰ ਬਾਰ ਜਗ ਮੋ ਬਪੁ ਧਰਹੀ ॥੨੨॥

baar baar jag mo bap dharahee ||22||

They fall into hell and transmigrate again and again.22.

ਤਬ ਹਰਿ ਬਹੁਰਿ ਦੱਤ ਉਪਜਾਇਓ ॥

tab har bahur dha't upajaio ||

ਤਿਨ ਭੀ ਅਪਨਾ ਪੰਥੁ ਚਲਾਇਓ ॥

tin bhee apanaa pa(n)th chalaio ||

Then I created Dutt, who also started his own path.

ਕਰ ਮੋ ਨਖ ਸਿਰ ਜਟਾਂ ਸਵਾਰੀ ॥

kar mo nakh sir jaTaa(n) savaaree ||

ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨ ਕਛੂ ਬਿਚਾਰੀ ॥੨੩॥

prabh kee kriaa na kachhoo bichaaree ||23||

His followers have long nails on their hands and matted hair on their heads . They did not understand the ways of the Lord.23

ਪੁਨਿ ਹਰਿ ਗੋਰਖ ਕੌ ਉਪਰਾਜਾ ॥

pun har gorakh kau uparaajaa ||

ਸਿੱਖ ਕਰੇ ਤਿਨਹੂੰ ਬਡ ਰਾਜਾ ॥

si'kh kare tinaha(n)oo badd raajaa ||

Then I created Gorakh, who made great kings his disciples.

ਸ੍ਰਵਨ ਫਾਰਿ ਮੁਦ੍ਰਾ ਦੁਐ ਡਾਰੀ ॥

sravan faar mudhraa dhuaai ddaaree ||

ਹਰਿ ਕੀ ਪ੍ਰਤਿ ਰੀਤਿ ਨ ਬਿਚਾਰੀ ॥੨੪॥

har kee prat reet na bichaaree ||24||

His disciples wear rings in their ears and do not know the love of the lord.24.

ਪੁਨਿ ਹਰਿ ਰਾਮਾਨੰਦ ਕੋ ਕਰਾ ॥

pun har raamaana(n)dh ko karaa ||

ਭੇਸ ਬੈਰਾਗੀ ਕੋ ਜਿਨ ਧਰਾ ॥

bhes bairaagee ko jin dharaa ||

Then I created Ramanand, who adopted the path of Bairagi.

ਕੰਠੀ ਕੰਠਿ ਕਾਠ ਕੀ ਡਾਰੀ ॥

ka(n)Thee ka(n)Th kaaTh kee ddaaree ||

ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨ ਕਛੂ ਬਿਚਾਰੀ ॥੨੫॥

prabh kee kriaa na kachhoo bichaaree ||25||

Around his neck he wore necklace of wooden beads and did not comprehend the ways of the Lord.25.

ਜੇ ਪ੍ਰਭੁ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਉਪਜਾਏ ॥

je prabh param purakh upajaae ||

ਤਿਨ ਤਿਨ ਅਪਨੇ ਰਾਹ ਚਲਾਏ ॥

tin tin apane raeh chalaae ||

All the great Purushas created by me started their own paths.

ਮਹਾਦੀਨ ਤਬ ਪ੍ਰਭ ਉਪਰਾਜਾ ॥

mahaadheen tab prabh uparaajaa ||

ਅਰਬ ਦੇਸ ਕੋ ਕੀਨੋ ਰਾਜਾ ॥੨੬॥

arab dhes ko keeno raajaa ||26||

Then I created Muhammed, who was made the master of Arabia.26.

ਤਿਨ ਭੀ ਏਕੁ ਪੰਥੁ ਉਪਰਾਜਾ ॥

tin bhee ek pa(n)th uparaajaa ||

ਲਿੰਗ ਬਿਨਾ ਕੀਨੇ ਸਭ ਰਾਜਾ ॥

li(n)g binaa keene sabh raajaa ||

He started a religion and circumcised all the kings.

ਸਭ ਤੇ ਅਪਨਾ ਨਾਮੁ ਜਪਾਯੋ ॥

sabh te apanaa naam japaayo ||

ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਾਹੂੰ ਨ ਦ੍ਰਿੜਾਯੋ ॥੨੭॥

sat naam kaahoo(n) na dhiraRaayo ||27||

He caused all to utter his name and did not give True Name of the Lord with firmness to anyone.27.

ਸਭ ਅਪਨੀ ਅਪਨੀ ਉਰਝਾਨਾ ॥

sabh apanee apanee urajhaanaa ||

ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕਾਹੂ ਨ ਪਛਾਨਾ ॥

paarabraham kaahoo na pachhaanaa ||

Everyone placed his own interest first and foremost and did not comprehend the Supreme Brahman.

ਤਪ ਸਾਧਤ ਹਰਿ ਮੋਹਿ ਬੁਲਾਯੋ ॥

tap saadhat har moh bulaayo ||

ਇਮ ਕਹਿ ਕੈ ਇਹ ਲੋਕ ਪਠਾਯੋ ॥੨੮॥

eim keh kai ieh lok paThaayo ||28||

When I was busy in the austere devotion, the Lord called me and sent me to this world with the following words.28.

ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਬਾਚ ॥

akaal purakh baach ||

The Word of the Non-Temporal Lord:

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਮੈ ਅਪਨਾ ਸੁਤ ਤੋਹਿ ਨਿਵਾਜਾ ॥

mai apanaa sut toh nivaajaa ||

ਪੰਥ ਪ੍ਰਚੁਰ ਕਰਬੇ ਕਹੁ ਸਾਜਾ ॥

pa(n)th prachur karabe kahu saajaa ||

I have adopted you as my son and hath created you for the propagation of the path (Panth).

ਜਾਹਿ ਤਹਾਂ ਤੈ ਧਰਮੁ ਚਲਾਇ ॥

jaeh tahaa(n) tai dharam chalai ||

ਕਬੁਧਿ ਕਰਨ ਤੇ ਲੋਕ ਹਟਾਇ ॥੨੯॥

kabudh karan te lok haTai ||29||

“You go therefore for the spread of Dharma (righteousness) and cause people to retrace their steps from evil actions”.29.

ਕਬਿਬਾਚ ॥ ਦੋਹਰਾ ॥

kabibaach || dhoharaa ||

The World of the Poet: DOHRA

ਠਾਢ ਭਯੋ ਮੈ ਜੋਰਿ ਕਰ ਬਚਨ ਕਹਾ ਸਿਰ ਨਿਆਇ ॥

Thaadd bhayo mai jor kar bachan kahaa sir niaai ||

I stood up with folded hands and bowing down my head, I said:

ਪੰਥ ਚਲੈ ਤਬ ਜਗਤ ਮੈ ਜਬ ਤੁਮ ਕਰਹੁ ਸਹਾਇ ॥੩੦॥

pa(n)th chalai tab jagat mai jab tum karahu sahai ||30||

“The path (Panth) shall prevail only in the world, with THY ASSISTANCE.”30.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਇਹ ਕਾਰਨਿ ਪ੍ਰਭ ਮੋਹਿ ਪਠਾਯੋ ॥

eeh kaaran prabh moh paThaayo ||

For this reason the Lord sent me.

ਤਬ ਮੈ ਜਗਤ ਜਨਮ ਧਰਿ ਆਯੋ ॥

tab mai jagat janam dhar aayo ||

And then I was born into this world.

ਜਿਮ ਤਿਨ ਕਹੀ ਤਿਨੈ ਤਿਮ ਕਹਿਹੋਂ ॥

jim tin kahee tinai tim kahiho(n) ||

Whatever the Lord said, I am repeating the same unto you.

ਅਉਰ ਕਿਸੂ ਤੇ ਬੈਰ ਨ ਗਹਿਹੋਂ ॥੩੧॥

aaur kisoo te bair na gahiho(n) ||31||

I do not bear enmity towards anyone. 31.

ਜੋ ਹਮ ਕੋ ਪਰਮੇਸਰ ਉਚਰਿਹੈਂ ॥

jo ham ko paramesar ucharihai(n) ||

Whosoever shall call me the Lord,

ਤੇ ਸਭ ਨਰਕ ਕੁੰਡ ਮਹਿ ਪਰਿਹੈਂ ॥

te sabh narak ku(n)dd meh parihai(n) ||

shall all fall into the pits of hell.

ਮੋ ਕੌ ਦਾਸ ਤਵਨ ਕਾ ਜਾਨੋ ॥

mo kau dhaas tavan kaa jaano ||

Consider me the servant of the Transcendent Lord.

ਯਾ ਮੈ ਭੇਦ ਨ ਰੰਚ ਪਛਾਨੋ ॥੩੨॥

yaa mai bhedh na ra(n)ch pachhaano ||32||

Do not think of any difference between me and Him. 32.

ਮੈ ਹੋ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕੋ ਦਾਸਾ ॥

mai ho param purakh ko dhaasaa ||

I am the servant of the Supreme Being.

ਦੇਖਨ ਆਯੋ ਜਗਤ ਤਮਾਸਾ ॥

dhekhan aayo jagat tamaasaa ||

I have come to see the spectacle of the world.

ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਜਗਤਿ ਕਹਾ ਸੋ ਕਹਿਹੋਂ ॥

jo prabh jagat kahaa so kahiho(n) ||

Whatever the Lord of the world said,

ਮ੍ਰਿਤ ਲੋਕ ਤੇ ਮੋਨ ਨ ਰਹਿਹੋਂ ॥੩੩॥

mirat lok te mon na rahiho(n) ||33||

I say the same unto you, I cannot remain silent in this abode of death. 33.

ਨਰਾਜ ਛੰਦ ॥

naraaj chha(n)dh ||

NAARAAJ CHHAND

ਕਹਿਓ ਪ੍ਰਭੂ ਸੁ ਭਾਖਿ ਹੋਂ ॥

kahio prabhoo su bhaakh ho(n) ||

ਕਿਸੂ ਨ ਕਾਨ ਰਾਖਿ ਹੋਂ ॥

kisoo na kaan raakh ho(n) ||

I say only that which the Lord hath said, I do not yield to anyone else.

ਕਿਸੂ ਨ ਭੇਖ ਭੀਜ ਹੋਂ ॥

kisoo na bhekh bheej ho(n) ||

ਅਲੇਖ ਬੀਜ ਬੀਜ ਹੋਂ ॥੩੪॥

alekh beej beej ho(n) ||34||

I do not feel pleased with any particular garb, I sow the seed of God’s Name.34.

ਪਖਾਣ ਪੂਜ ਹੋਂ ਨਹੀਂ ॥

pakhaan pooj ho(n) nahee(n) ||

ਨ ਭੇਖ ਭੀਜ ਹੋ ਕਹੀਂ ॥

n bhekh bheej ho kahee(n) ||

I do not worship stones, nor I have any liking for a particular guise.

ਅਨੰਤ ਨਾਮੁ ਗਾਇ ਹੋਂ ॥

ana(n)t naam gai ho(n) ||

I sing the Name (of the Lord),

ਪਰੱਮ ਪੁਰਖ ਪਾਇ ਹੋਂ ॥੩੫॥

para'm purakh pai ho(n) ||35||

I sing infinite Names (of the Lord), and meet the Supreme Purusha.35.

ਜਟਾ ਨ ਸੀਸ ਧਾਰਿਹੋਂ ॥

jaTaa na sees dhaariho(n) ||

ਨ ਮੁੰਦ੍ਰਕਾ ਸੁਧਾਰਿਹੋਂ ॥

n mu(n)dhrakaa sudhaariho(n) ||

I do not wear matted hair on my head, nor do I put rings in my ears.

ਨ ਕਾਨਿ ਕਾਹੂੰ ਕੀ ਧਰੋ ॥

n kaan kaahoo(n) kee dharo ||

ਕਹਿਓ ਪ੍ਰਭੂ ਸੁ ਮੈ ਕਰੋਂ ॥੩੬॥

kahio prabhoo su mai karo(n) ||36||

I do not pay attention to anyone else, all my actions are at the bidding of the Lord.36.

ਭਜੋਂ ਸੁ ਏਕ ਨਾਮਯੰ ॥

bhajo(n) su ek naamaya(n) ||

ਜੁ ਕਾਮ ਸਰਬ ਠਾਮਯੰ ॥

j kaam sarab Thaamaya(n) ||

I recite only the Name of the Lord, which is useful at all places.

ਨ ਜਾਪ ਆਨ ਕੋ ਜਪੋ ॥

n jaap aan ko japo ||

ਨ ਅਉਰ ਥਾਪਨਾ ਥਪੋ ॥੩੭॥

n aaur thaapanaa thapo ||37||

I do not meditate on anyone else, nor do I seek assistance from any other quarter.37.

ਬਿਅੰਤਿ ਨਾਮ ਧਿਆਇ ਹੋਂ ॥

bia(n)t naam dhiaai ho(n) ||

ਪਰਮ ਜੋਤਿ ਪਾਇ ਹੋਂ ॥

param jot pai ho(n) ||

I recite infinite Names and attain the Supreme light.

ਨ ਧਿਆਨ ਆਨ ਕੋ ਧਰੋਂ ॥

n dhiaan aan ko dharo(n) ||

ਨ ਨਾਮ ਆਨ ਉਚਰੋਂ ॥੩੮॥

n naam aan ucharo(n) ||38||

I do not meditate on anyone else, nor do I repeat the Name of anyone else.38.

ਤਵੱਕ ਨਾਮ ਰੱਤਿਯੰ ॥

tava'k naam ra'tiya(n) ||

ਨ ਆਨ ਮਾਨ ਮੱਤਿਯੰ ॥

n aan maan ma'tiya(n) ||

I am absorbed only in the Name of the Lord, and honour none else.

ਪਰੱਮ ਧਿਆਨ ਧਾਰੀਯੰ ॥

para'm dhiaan dhaareeya(n) ||

ਅਨੰਤ ਪਾਪ ਟਾਰੀਯੰ ॥੩੯॥

ana(n)t paap Taareeya(n) ||39||

By meditating on the Supreme, I am absolved of infinite sins.39.

ਤੁਮੇਵ ਰੂਪ ਰਾਚਿਯੰ ॥

tumev roop raachiya(n) ||

ਨ ਆਨ ਦਾਨ ਮਾਚਿਯੰ ॥

n aan dhaan maachiya(n) ||

I am absorbed only in His Sight, and do not attend to any other charitable action.

ਤਵੱਕ ਨਾਮ ਉਚਾਰਿਯੰ ॥

tava'k naam uchaariya(n) ||

ਅਨੰਤ ਦੂਖ ਟਾਰੀਯੰ ॥੪੦॥

ana(n)t dhookh Taareeya(n) ||40||

By uttering only His Name, I am absolved of infinite sorrows.40.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਜਿਨ ਜਿਨ ਨਾਮ ਤਿਹਾਰੋ ਧਿਆਇਆ ॥

jin jin naam tihaaro dhiaaiaa ||

ਦੂਖ ਪਾਪ ਤਿਹ ਨਿਕਟ ਨ ਆਇਆ ॥

dhookh paap teh nikaT na aaiaa ||

Those who mediated on the Name of the Lord, none of the sorrows and sins came near them.

ਜੇ ਜੇ ਅਉਰ ਧਿਆਨ ਕੋ ਧਰਹੀਂ ॥

je je aaur dhiaan ko dharahee(n) ||

ਬਹਿਸ ਬਹਿਸ ਬਾਦਨ ਤੇ ਮਰਹੀਂ ॥੪੧॥

bahis bahis baadhan te marahee(n) ||41||

Those who meditated on any other entity, they ended themselves in futile discussions and quarrels.41.

ਹਮ ਇਹ ਕਾਜ ਜਗਤ ਮੋ ਆਏ ॥

ham ieh kaaj jagat mo aae ||

ਧਰਮ ਹੇਤ ਗੁਰਦੇਵ ਪਠਾਏ ॥

dharam het gurdhev paThaae ||

I have been sent into this world by the Preceptor-Lord to propagate Dharma (righteousness).

ਜਹਾਂ ਤਹਾਂ ਤੁਮ ਧਰਮ ਬਿਥਾਰੋ ॥

jahaa(n) tahaa(n) tum dharam bithaaro ||

ਦੁਸਟ ਦੋਖੀਅਨਿ ਪਕਰਿ ਪਛਾਰੋ ॥੪੨॥

dhusaT dhokheean pakar pachhaaro ||42||

The Lord asked me to spread Dharma, and vanquish the tyrants and evil-minded persons. 42.

ਯਾਹੀ ਕਾਜ ਧਰਾ ਹਮ ਜਨਮੰ ॥

yaahee kaaj dharaa ham janama(n) ||

ਸਮਝ ਲੇਹੁ ਸਾਧੂ ਸਭ ਮਨ ਮੰ ॥

samajh leh saadhoo sabh man ma(n) ||

I have taken birth of this purpose, the saints should comprehend this in their minds.

ਧਰਮ ਚਲਾਵਨ ਸੰਤ ਉਬਾਰਨ ॥

dharam chalaavan sa(n)t ubaaran ||

ਦੁਸਟ ਸਭਨ ਕੋ ਮੂਲ ਉਪਾਰਨ ॥੪੩॥

dhusaT sabhan ko mool upaaran ||43||

(I have been born) to spread Dharma, and protect saints, and root out tyrants and evil-minded persons.43.

ਜੇ ਜੇ ਭਏ ਪਹਿਲ ਅਵਤਾਰਾ ॥

je je bhe pahil avataaraa ||

ਆਪੁ ਆਪੁ ਤਿਨ ਜਾਪੁ ਉਚਾਰਾ ॥

aap aap tin jaap uchaaraa ||

All the earlier incarnations caused only their names to be remembered.

ਪ੍ਰਭ ਦੋਖੀ ਕੋਈ ਨ ਬਿਦਾਰਾ ॥

prabh dhokhee koiee na bidhaaraa ||

ਧਰਮ ਕਰਨ ਕੋ ਰਾਹੁ ਨ ਡਾਰਾ ॥੪੪॥

dharam karan ko raahu na ddaaraa ||44||

They did not strike the tyrants and did not make them follow th path of Dharma.44.

ਜੇ ਜੇ ਗਉਸ ਅੰਬੀਆ ਭਏ ॥

je je gaus a(n)beeaa bhe ||

ਮੈ ਮੈ ਕਰਤ ਜਗਤ ਤੇ ਗਏ ॥

mai mai karat jagat te ge ||

All the earlier prophets ended themselves in ego.

ਮਹਾਪੁਰਖ ਕਾਹੂ ਨ ਪਛਾਨਾ ॥

mahaapurakh kaahoo na pachhaanaa ||

ਕਰਮ ਧਰਮ ਕੋ ਕਛੂ ਨ ਜਾਨਾ ॥੪੫॥

karam dharam ko kachhoo na jaanaa ||45||

And did not comprehend the supreme Purusha, they did not care for the righteous actions.45.

ਅਵਰਨ ਕੀ ਆਸਾ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ ॥

avaran kee aasaa kichh naahee ||

ਏਕੈ ਆਸ ਧਰੋ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥

ekai aas dharo man maahee ||

Have no hopes on others, rely only on the ONE Lord.

ਆਨ ਆਸ ਉਪਜਤ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ ॥

aan aas upajat kichh naahee ||

ਵਾ ਕੀ ਆਸ ਧਰੋਂ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥੪੬॥

vaa kee aas dharo(n) man maahee ||46||

The hopes on others are never fruitful, therefore, keep in your mind the hopes on the ONE Lord.46.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਕੋਈ ਪੜ੍ਹਤ ਕੁਰਾਨ ਕੋ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹਤ ਪੁਰਾਨ ॥

koiee paRhat kuraan ko koiee paRhat puraan ||

Someone studies the Quran and someone studies the Puranas.

ਕਾਲ ਨ ਸਕਤ ਬਚਾਇ ਕੈ ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਨਿਦਾਨ ॥੪੭॥

kaal na sakat bachai kai fokaT dharam nidhaan ||47||

Mere reading cannot save one from death. Therefore such works are vain and do not help at the time of death.47.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਕਈ ਕੋਟਿ ਮਿਲਿ ਪੜ੍ਹਤ ਕੁਰਾਨਾ ॥

kiee koT mil paRhat kuraanaa ||

ਬਾਚਤ ਕਿਤੇ ਪੁਰਾਨ ਅਜਾਨਾ ॥

baachat kite puraan ajaanaa ||

Millions of people recite the Quran and many study Puranas witout understanding the crux.

ਅੰਤ ਕਾਲ ਕੋਈ ਕਾਮ ਨ ਆਵਾ ॥

a(n)t kaal koiee kaam na aavaa ||

ਦਾਵ ਕਾਲ ਕਾਹੂ ਨ ਬਚਾਵਾ ॥੪੮॥

dhaav kaal kaahoo na bachaavaa ||48||

It will be of no use at the time of death and none will be saved.48.

ਕਿਉ ਨ ਜਪੋ ਤਾ ਕੋ ਤੁਮ ਭਾਈ ॥

kiau na japo taa ko tum bhaiee ||

ਅੰਤ ਕਾਲ ਜੋ ਹੋਇ ਸਹਾਈ ॥

a(n)t kaal jo hoi sahaiee ||

O Brother! Why do you not meditate on Him, who will help you at the time of death?

ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਲਖੋ ਕਰ ਭਰਮਾ ॥

fokaT dharam lakho kar bharamaa ||

ਇਨ ਤੇ ਸਰਤ ਨ ਕੋਈ ਕਰਮਾ ॥੪੯॥

ein te sarat na koiee karamaa ||49||

Consider the vain religions as illusory, because they do not serve our purpose (of life).49.

ਇਹ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭੁ ਹਮੈ ਬਨਾਯੋ ॥

eeh kaaran prabh hamai banaayo ||

ਭੇਦੁ ਭਾਖਿ ਇਹੁ ਲੋਕ ਪਠਾਯੋ ॥

bhedh bhaakh ih lok paThaayo ||

For this reason the Lord created me and sent me in this world, telling me the secret.

ਜੋ ਤਿਨ ਕਹਾ ਸੁ ਸਭਨ ਉਚਰੋਂ ॥

jo tin kahaa su sabhan ucharo(n) ||

ਡਿੰਭ ਵਿੰਭ ਕਛੁ ਨੈਕ ਨ ਕਰੋਂ ॥੫੦॥

ddi(n)bh vi(n)bh kachh naik na karo(n) ||50||

Whatever He told me, I say unto you, there is not even a little heresay in it.50.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਨ ਜਟਾ ਮੂੰਡ ਧਾਰੋਂ ॥

n jaTaa moo(n)dd dhaaro(n) ||

ਨ ਮੁੰਦ੍ਰਕਾ ਸਵਾਰੋਂ ॥

n mu(n)dhrakaa savaaro(n) ||

I neither wear matted hair on the head nor bedeck myself with ear-rings.

ਜਪੋ ਤਾਸ ਨਾਮੰ ॥

japo taas naama(n) ||

ਸਰੈ ਸਰਬ ਕਾਮੰ ॥੫੧॥

sarai sarab kaama(n) ||51||

I meditate on the Name of the Lord, which helps me in all my errands.51.

ਨ ਨੈਨੰ ਮਿਚਾਊਂ ॥

n naina(n) michaauoo(n) ||

ਨ ਡਿੰਭੰ ਦਿਖਾਊਂ ॥

n ddi(n)bha(n) dhikhaauoo(n) ||

Neither I close my eyes, nor exhibit heresy.

ਨ ਕੁਕਰਮੰ ਕਮਾਊਂ ॥

n kukarama(n) kamaauoo(n) ||

ਨ ਭੇਖੀ ਕਹਾਊਂ ॥੫੨॥

n bhekhee kahaauoo(n) ||52||

Nor perform evil actions, nor cause others to call me a person in disguise. 52.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਜੇ ਜੇ ਭੇਖ ਸੁ ਤਨ ਮੈਂ ਧਾਰੈ ॥

je je bhekh su tan mai(n) dhaarai ||

ਤੇ ਪ੍ਰਭੁ ਜਨ ਕਛੁ ਕੈ ਨ ਬਿਚਾਰੈ ॥

te prabh jan kachh kai na bichaarai ||

Those persons who adopt different guises are never liked by the men of God.

ਸਮਝ ਲੇਹੁ ਸਭ ਜਨ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥

samajh leh sabh jan man maahee ||

ਡਿੰਭਨ ਮੈ ਪਰਮੇਸੁਰ ਨਾਹੀ ॥੫੩॥

ddi(n)bhan mai paramesur naahee ||53||

All of you may understanding this that God is absent form all these guises.53.

ਜੇ ਜੇ ਕਰਮ ਕਰਿ ਡਿੰਭ ਦਿਖਾਹੀਂ ॥

je je karam kar ddi(n)bh dhikhaahee(n) ||

ਤਿਨ ਪਰ ਲੋਗਨ ਮੋ ਗਤਿ ਨਾਹੀਂ ॥

tin par logan mo gat naahee(n) ||

Those who exhibit various garbs through various actions, they never get release in the next world.

ਜੀਵਤ ਚਲਤ ਜਗਤ ਕੇ ਕਾਜਾ ॥

jeevat chalat jagat ke kaajaa ||

ਸ੍ਵਾਂਗ ਦੇਖਿ ਕਰਿ ਪੂਜਤ ਰਾਜਾ ॥੫੪॥

savaiaa(n)g dhekh kar poojat raajaa ||54||

While alive, their worldly desires may be fulfilled and the king may be pleased on seeing their mimicry.54.

ਸੁਆਂਗਨ ਮੈ ਪਰਮੇਸੁਰ ਨਾਹੀ ॥

suaa(n)gan mai paramesur naahee ||

ਖੋਜ ਫਿਰੈ ਸਭ ਹੀ ਕੋ ਕਾਹੀ ॥

khoj firai sabh hee ko kaahee ||

The Lord-God is not present in such mimics, even all the places be searched by all.

ਅਪਨੋ ਮਨੁ ਕਰ ਮੋ ਜਿਹ ਆਨਾ ॥

apano man kar mo jeh aanaa ||

ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕੋ ਤਿਨੀ ਪਛਾਨਾ ॥੫੫॥

paarabraham ko tinee pachhaanaa ||55||

Only those who controlled their minds, recognized the Supreme Brahman.55.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਭੇਖ ਦਿਖਾਇ ਜਗਤ ਕੋ ਲੋਗਨ ਕੋ ਬਸਿ ਕੀਨ ॥

bhekh dhikhai jagat ko logan ko bas keen ||

Those who exhibit various guises in the world and win people on their side.

ਅੰਤਿ ਕਾਲ ਕਾਤੀ ਕਟਿਓ ਬਾਸੁ ਨਰਕ ਮੋ ਲੀਨ ॥੫੬॥

a(n)t kaal kaatee kaTio baas narak mo leen ||56||

They will reside in hell, when the sword of death chops them. 56.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHUPAI

ਜੇ ਜੇ ਜਗ ਕੋ ਡਿੰਭ ਦਿਖਾਵੈ ॥

je je jag ko ddi(n)bh dhikhaavai ||

ਲੋਗਨ ਮੂੰਡ ਅਧਿਕ ਸੁਖੁ ਪਾਵੈ ॥

logan moo(n)dd adhik sukh paavai ||

Those who exhibit different guises, find disciples and enjoy great comforts.

ਨਾਸਾਂ ਮੂੰਦ ਕਰੇ ਪ੍ਰਣਾਮੰ ॥

naasaa(n) moo(n)dh kare pranaama(n) ||

ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਨ ਕਉਡੀ ਕਾਮੰ ॥੫੭॥

fokaT dharam na kauddee kaama(n) ||57||

Those who their nostrils and perform prostrations, their religious discipline is vain and useless.57.

ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਜਿਤੇ ਜਗ ਕਰਹੀਂ ॥

fokaT dharam jite jag karahee(n) ||

ਨਰਕ ਕੁੰਡ ਭੀਤਰ ਤੇ ਪਰਹੀਂ ॥

narak ku(n)dd bheetar te parahee(n) ||

All the followers of the futile path, fall into hell from within.

ਹਾਥ ਹਲਾਏ ਸੁਰਗ ਨ ਜਾਹੂ ॥

haath halaae surag na jaahoo ||

ਜੋ ਮਨੁ ਜੀਤ ਸਕਾ ਨਹੀਂ ਕਾਹੂ ॥੫੮॥

jo man jeet sakaa nahee(n) kaahoo ||58||

They cannot go to heavens with the movement of the hands, because they could not control their minds in any way. 58.

ਕਬਿਬਾਚ ॥ ਦੋਹਰਾ ॥

kabibaach || dhoharaa ||

The Words of the Poet: DOHRA

ਜੋ ਨਿਜ ਪ੍ਰਭ ਮੋ ਸੋ ਕਹਾ ਸੋ ਕਹਿਹੋਂ ਜਗ ਮਾਹਿ ॥

jo nij prabh mo so kahaa so kahiho(n) jag maeh ||

Whatever my Lord said to me, I say the same in the world.

ਜੋ ਤਿਹ ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਧਿਆਇ ਹੈ ਅੰਤ ਸੁਰਗ ਕੋ ਜਾਹਿ ॥੫੯॥

jo teh prabh ko dhiaai hai a(n)t surag ko jaeh ||59||

Those who have meditated on the Lord, ultimately go to heaven.59.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਨ ਦੁਇ ਏਕ ਹੈ ਬਿਬ ਬਿਚਾਰ ਕਛੁ ਨਾਹਿ ॥

har har jan dhui ek hai bib bichaar kachh naeh ||

The Lord and His devotees are one, there is no difference between them.

ਜਲ ਤੇ ਉਪਜ ਤਰੰਗ ਜਿਉ ਜਲ ਹੀ ਬਿਖੈ ਸਮਾਹਿ ॥੬੦॥

jal te upaj tara(n)g jiau jal hee bikhai samaeh ||60||

Just as the wave of water, arising in water, merges in water.60.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਜੇ ਜੇ ਬਾਦਿ ਕਰਤ ਹੰਕਾਰਾ ॥

je je baadh karat ha(n)kaaraa ||

ਤਿਨ ਤੇ ਭਿੰਨ ਰਹਤ ਕਰਤਾਰਾ ॥

tin te bhi(n)n rahat karataaraa ||

Those who quarrel in ego, they are far removed from the Lord.

ਬੇਦ ਕਤੇਬ ਬਿਖੈ ਹਰਿ ਨਾਹੀਂ ॥

bedh kateb bikhai har naahee(n) ||

ਜਾਨ ਲੇਹੁ ਹਰਿਜਨ ਮਨ ਮਾਹੀਂ ॥੬੧॥

jaan leh harijan man maahee(n) ||61||

O men of God! Understand this that the Lord doth not reside in Vedas and katebs. 61.

ਆਂਖ ਮੂੰਦਿ ਕੋਊ ਡਿੰਭ ਦਿਖਾਵੈ ॥

aa(n)kh moo(n)dh kouoo ddi(n)bh dhikhaavai ||

ਆਂਧਰ ਕੀ ਪਦਵੀ ਕਹਿ ਪਾਵੈ ॥

aa(n)dhar kee padhavee keh paavai ||

He, who exhibits heresy in closing his eyes, attains the state of blindness.

ਆਂਖਿ ਮੀਚ ਮਗ ਸੂਝ ਨ ਜਾਈ ॥

aa(n)kh meech mag soojh na jaiee ||

ਤਾਹਿ ਅਨੰਤ ਮਿਲੈ ਕਿਮ ਭਾਈ ॥੬੨॥

taeh ana(n)t milai kim bhaiee ||62||

By closing the eyes one cannot know the path, how can then, O brother! He meet the Infinite Lord?62.

ਬਹੁ ਬਿਸਥਾਰ ਕਹ ਲਉ ਕੋਈ ਕਹੈ ॥

bahu bisathaar keh lau koiee kahai ||

ਸਮਝਤ ਬਾਤਿ ਥਕਤ ਹੁਐ ਰਹੈ ॥

samajhat baat thakat huaai rahai ||

To what extent, can the details be given? When one understands, he feels tired.

ਰਸਨਾ ਧਰੈ ਕਈ ਜੋ ਕੋਟਾ ॥

rasanaa dharai kiee jo koTaa ||

ਤਦਪਿ ਗਨਤ ਤਿਹ ਪਰਤ ਸੁ ਤੋਟਾ ॥੬੩॥

tadhap ganat teh parat su toTaa ||63||

If one is blessed with millions of tongues, even then he feels them short in number, (while singing the Praises of the Lord)63.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਜਬ ਆਇਸੁ ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਭਯੋ ਜਨਮੁ ਧਰਾ ਜਗ ਆਇ ॥

jab aais prabh ko bhayo janam dharaa jag aai ||

When the Lord Willed, I was born on this earth.

ਅਬ ਮੈ ਕਥਾ ਸੰਛੇਪ ਤੇ ਸਬਹੂੰ ਕਹਤ ਸੁਨਾਇ ॥੬੪॥

ab mai kathaa sa(n)chhep te sabahoo(n) kahat sunai ||64||

Now I shall narrate briefly my own story.64.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਮਮ ਆਗਿਆ ਕਾਲ ਜਗ ਪ੍ਰਵੇਸ ਕਰਨ ਨਾਮ ਖਸਟਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਸਤੁ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੬॥ਅਫਜੂ॥੨੭੯॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the mam aagiaa kaal jag praves karan naam khasaTamo dhiaai samaapat sat subh masat ||6||afajoo||279||

End of the Sixth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled The Command of Supreme KAL to Me for Coming into the World.6.279.

ਅਥ ਕਬਿ ਜਨਮ ਕਥਨੰ ॥

ath kab janam kathana(n) ||

HERE BEGINS THE DESCRIPTION OF THE BIRTH OF THE POET.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਮੁਰ ਪਿਤ ਪੂਰਬ ਕੀਯਸਿ ਪਯਾਨਾ ॥

mur pit poorab keeyas payaanaa ||

My father (Guru Tegh Bahadur) proceeded towards the east.

ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਕੇ ਤੀਰਥਿ ਨਾਨਾ ॥

bhaa(n)t bhaa(n)t ke teerath naanaa ||

He bathed at several places of pilgrimage.

ਜਬ ਹੀ ਜਾਤ ਤ੍ਰਿਬੇਣੀ ਭਏ ॥

jab hee jaat tirabenee bhe ||

When he went to Triveni (Prayag),

ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਦਿਨ ਕਰਤ ਬਿਤਏ ॥੧॥

pu(n)n dhaan dhin karat bite ||1||

he passed his days in acts of charity ||1||

ਤਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ ਹਮਾਰਾ ਭਯੋ ॥

tahee prakaas hamaaraa bhayo ||

I was conceived there.

ਪਟਨਾ ਸਹਰ ਬਿਖੈ ਭਵ ਲਯੋ ॥

paTanaa sahar bikhai bhav layo ||

I took birth at Patna City.

ਮੱਦ੍ਰ ਦੇਸ ਹਮ ਕੋ ਲੇ ਆਏ ॥

ma'dhr dhes ham ko le aae ||

When I was brought to Punjab,

ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਦਾਈਅਨਿ ਦੁਲਰਾਏ ॥੨॥

bhaa(n)t bhaa(n)t dhaieean dhularaae ||2||

I was nurtured by various nurses. ||2||

ਕੀਨੀ ਅਨਿਕ ਭਾਂਤਿ ਤਨ ਰੱਛਾ ॥

keenee anik bhaa(n)t tan ra'chhaa ||

I was given physical protection in various ways.

ਦੀਨੀ ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਕੀ ਸਿੱਛਾ ॥

dheenee bhaa(n)t bhaa(n)t kee si'chhaa ||

And I was given various types of education.

ਜਬ ਹਮ ਧਰਮ ਕਰਮ ਮੋ ਆਏ ॥

jab ham dharam karam mo aae ||

When I began to understand the righteous path,

ਦੇਵ ਲੋਕ ਤਬ ਪਿਤਾ ਸਿਧਾਏ ॥੩॥

dhev lok tab pitaa sidhaae ||3||

my father departed for his heavenly abode ||3||

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕਬਿ ਜਨਮ ਕਥਨੰ ਨਾਮ ਸਪਤਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਮਸਤੁ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੭॥ਅਫਜੂ॥੨੮੨॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the kab janam kathana(n) naam sapatamo dhiaai samaapat masat subh masat ||7||afajoo||282||

End of the Seventh Chapter of BACHITTTAR NATAK entitled Description of the Poet.7.282

ਅਥ ਰਾਜ ਸਾਜ ਕਥਨੰ ॥

ath raaj saaj kathana(n) ||

Here begins the Description of the Magnificence of Authority:

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਰਾਜ ਸਾਜ ਹਮ ਪਰ ਜਬ ਆਯੋ ॥

raaj saaj ham par jab aayo ||

ਜਥਾ ਸਕਤ ਤਬ ਧਰਮ ਚਲਾਯੋ ॥

jathaa sakat tab dharam chalaayo ||

When I obtained the position of responsibility, I performed the religious acts to the best of my ability.

ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਬਨ ਖੇਲ ਸਿਕਾਰਾ ॥

bhaa(n)t bhaa(n)t ban khel sikaaraa ||

ਮਾਰੇ ਰੀਛ ਰੋਝ ਝੰਖਾਰਾ ॥੧॥

maare reechh rojh jha(n)khaaraa ||1||

I went hunting various kinds of animals in the forest and killed bears, nilgais (blue bulls) and elks.1.

ਦੇਸ ਚਾਲ ਹਮ ਤੇ ਪੁਨਿ ਭਈ ॥

dhes chaal ham te pun bhiee ||

ਸਹਰ ਪਾਂਵਟਾ ਕੀ ਸੁਧਿ ਲਈ ॥

sahar paa(n)vaTaa kee sudh liee ||

Then I left my home and went to place named Paonta.

ਕਾਲਿੰਦ੍ਰੀ ਤਟਿ ਕਰੇ ਬਿਲਾਸਾ ॥

kaali(n)dhree taT kare bilaasaa ||

ਅਨਿਕ ਭਾਂਤ ਕੇ ਪੇਖ ਤਮਾਸਾ ॥੨॥

anik bhaa(n)t ke pekh tamaasaa ||2||

I enjoyed my stay on the banks of Kalindri (Yamuna) and saw amusement of various kind2.

ਤਹ ਕੇ ਸਿੰਘ ਘਨੇ ਚੁਨਿ ਮਾਰੇ ॥

teh ke si(n)gh ghane chun maare ||

ਰੋਝ ਰੀਛ ਬਹੁ ਭਾਂਤਿ ਬਿਦਾਰੇ ॥

rojh reechh bahu bhaa(n)t bidhaare ||

There I killed many lions, nilgais and bears.

ਫਤੇਸਾਹ ਕੋਪਾ ਤਬਿ ਰਾਜਾ ॥

fatesaeh kopaa tab raajaa ||

ਲੋਹ ਪਰਾ ਹਮ ਸੋ ਬਿਨੁ ਕਾਜਾ ॥੩॥

loh paraa ham so bin kaajaa ||3||

On this the king Fateh Shah become angry and fought with me without any reason.3.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਤਹਾਂ ਸਾਹ ਸ੍ਰੀਸਾਹ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਕੋਪੇ ॥

tahaa(n) saeh sreesaeh sa(n)graam kope ||

ਪੰਚੋ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਪ੍ਰਿਥੀ ਪਾਇ ਰੋਪੇ ॥

pa(n)cho beer ba(n)ke pirathee pai rope ||

There Sri Shah (Sango Shah) become enraged and all the five warriors stood firmly in the battlefield.

ਹਠੀ ਜੀਤਮੱਲੰ ਸੁ ਗਾਜੀ ਗੁਲਾਬੰ ॥

haThee jeetama'la(n) su gaajee gulaaba(n) ||

ਰਣੰ ਦੇਖੀਐ ਰੰਗ ਰੂਪੰ ਸਹਾਬੰ ॥੪॥

rana(n) dhekheeaai ra(n)g roopa(n) sahaaba(n) ||4||

Including the tenacious Jit Mal and the desparate hero Gulab, whose faces were red with ire, in the field.4.

ਹਠਿਯੋ ਮਾਹਰੀਚੰਦਯੰ ਗੰਗਰਾਮੰ ॥

haThiyo maahareecha(n)dhaya(n) ga(n)garaama(n) ||

ਜਿਨੈ ਕਿਤਯੰ ਜਿਤੀਯੰ ਫੌਜ ਤਾਮੰ ॥

jinai kitaya(n) jiteeya(n) fauaj taama(n) ||

The persistent Mahari Chand and Ganga Ram, who had defeated lot of forces.

ਕੁਪੇ ਲਾਲਚੰਦੰ ਕੀਏ ਲਾਲ ਰੂਪੰ ॥

kupe laalacha(n)dha(n) ke'ee laal roopa(n) ||

ਜਿਨੈ ਗੱਜੀਯੰ ਗਰਬ ਸਿੰਘੰ ਅਨੂਪੰ ॥੫॥

jinai ga'jeeya(n) garab si(n)gha(n) anoopa(n) ||5||

Lal Chand was red with anger, who had shattered pride of several lion-like heroes.5.

ਕੁਪਿਯੋ ਮਾਹਰੂ ਕਾਹਰੂ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ॥

kupiyo maaharoo kaaharoo roop dhaare ||

ਜਿਨੈ ਖਾਨ ਖਾਵੀਨਿਯੰ ਖੇਤ ਮਾਰੇ ॥

jinai khaan khaaveeniya(n) khet maare ||

Maharu got enraged and with frightening expression killed brave Khans in the battlefield.

ਕੁਪਿਓ ਦੇਵਤੇਸੰ ਦਯਾਰਾਮ ਜੁੱਧੰ ॥

kupio dhevatesa(n) dhayaaraam ju'dha(n) ||

ਕੀਯੋ ਦ੍ਰੋਣ ਕੀ ਜਿਉ ਮਹਾ ਜੱੁਧ ਸੱੁਧੰ ॥੬॥

keeyo dhron kee jiau mahaa ja'udh sa'udha(n) ||6||

The godly Daya Ram, filled with great ire, fought very heroically in the field like Dronacharya.6.

ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਕੋਪੀਯੰ ਕੁਤਕੋ ਸੰਭਾਰੀ ॥

kirapaal kopeeya(n) kutako sa(n)bhaaree ||

ਹਠੀ ਖਾਨਹੱਯਾਤ ਕੇ ਸੀਸ ਝਾਰੀ ॥

haThee khaanaha'yaat ke sees jhaaree ||

Kirpal in rage, rushed with his mace and struck it on the head of the tenacious Hayaat Khan.

ਉੱਠੀ ਛਿੱਛ ਇੱਛੰ ਕਢਾ ਮੇਝ ਜੋਰੰ ॥

au'Thee chhi'chh i'chha(n) kaddaa mejh jora(n) ||

ਮਨੋ ਮਾਖਨੰ ਮੱਟਕੀ ਕਾਨ੍ਹ ਫੋਰੰ ॥੭॥

mano maakhana(n) ma'Takee kaanh fora(n) ||7||

With all his might, he caused the marrow flow out of his head, which splashed like the butter spattering out of the pitcher of butter broken by lord Krishan.7.

ਤਹਾ ਨੰਦਚੰਦੰ ਕੀਯੋ ਕੋਪੁ ਭਾਰੋ ॥

tahaa na(n)dhacha(n)dha(n) keeyo kop bhaaro ||

ਲਗਾਈ ਬਰੱਛੀ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਸੰਭਾਰੋ ॥

lagaiee bara'chhee kirapaana(n) sa(n)bhaaro ||

Then Nand Chand, in fierce rage, wielding his sword struck it with force.

ਤੁਟੀ ਤੇਗ ਤ੍ਰਿੱਖੀ ਕਢੇ ਜਮਦੱਢੰ ॥

tuTee teg tira'khee kadde jamadha'dda(n) ||

ਹਠੀ ਰਾਖਯੰ ਲੱਜ ਬੰਸੰ ਸੱਨਢੰ ॥੮॥

haThee raakhaya(n) la'j ba(n)sa(n) sa'nadda(n) ||8||

But it broke. Then he drew his dagger and the tenacious warrior saved the honour of the Sodhi clan.8.

ਤਹਾਂ ਮਾਤਲੇਯੰ ਕ੍ਰਿਪਾਲੰ ਕ੍ਰੱੁਧੰ ॥

tahaa(n) maataleya(n) kirapaala(n) kra'udha(n) ||

ਛਕਿਓ ਛੋਭ ਛੱਤ੍ਰੀ ਕਰਯੋ ਜੱੁਧ ਸੱੁਧੰ ॥

chhakio chhobh chha'tree karayo ja'udh sa'udha(n) ||

Then the Maternal uncle Kirpal, in great ire, manifested the war-feats like a true Kshatriya.

ਸਹੇ ਦੇਹ ਆਪੰ ਮਹਾਂ ਬੀਰ ਬਾਣੰ ॥

sahe dheh aapa(n) mahaa(n) beer baana(n) ||

ਕਰੋ ਖਾਨ ਬਾਨੀਨ ਖਾਲੀ ਪਲਾਣੰ ॥੯॥

karo khaan baaneen khaalee palaana(n) ||9||

The great hero was struck by an arrow, but he caused the brave Khan to fall from the saddle.9.

ਹਠਿਯੋ ਸਾਹਬੰਚੰਦ ਖੇਤੰ ਖਤ੍ਰਿਯਾਣੰ ॥

haThiyo saahaba(n)cha(n)dh kheta(n) khatirayaana(n) ||

ਹਨੇ ਖਾਨ ਖੂਨੀ ਖੁਰਾਸਾਨ ਭਾਨੰ ॥

hane khaan khoonee khuraasaan bhaana(n) ||

Sahib Chand, the valiant Kshatriya, killed a bloody Khan of Khorasan.

ਤਹਾਂ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਮਾਰੇ ॥

tahaa(n) beer ba(n)ke bhalee bhaa(n)t maare ||

ਬਚੇ ਪ੍ਰਾਨ ਲੈ ਕੇ ਸਿਪਾਹੀ ਸਿਧਾਰੇ ॥੧੦॥

bache praan lai ke sipaahee sidhaare ||10||

He slew several graceful warriors, with full force the soldiers who survived, fled away in order to save their lives.10.

ਤਹਾਂ ਸਾਹ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਕੀਨੇ ਅਖਾਰੇ ॥

tahaa(n) saeh sa(n)graam keene akhaare ||

ਘਨੇ ਖੇਤ ਮੋ ਖਾਨ ਖੂਨੀ ਲਤਾਰੇ ॥

ghane khet mo khaan khoonee lataare ||

There (Sango) Shah exhibited his acts of bravery in the battlefield and trampled under feet many bloody Khans.

ਨ੍ਰਿਪੰ ਗੋਪਲਾਯੰ ਖਰੋ ਖੇਤ ਗਾਜੈ ॥

nirapa(n) gopalaaya(n) kharo khet gaajai ||

ਮ੍ਰਿਗਾ ਝੁੰਡ ਮੱਧਿਯੰ ਮਨੋ ਸਿੰਘ ਰਾਜੈ ॥੧੧॥

miragaa jhu(n)dd ma'dhiya(n) mano si(n)gh raajai ||11||

Gopal, the king of Guleria, stood firmly in the field and roared like a lion amidst a herd of deers.11.

ਤਹਾਂ ਏਕ ਬੀਰੰ ਹਰੀ ਚੰਦ ਕੋਪ੍ਯੋ ॥

tahaa(n) ek beera(n) haree cha(n)dh kopayo ||

ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਸੋ ਖੇਤ ਮੋ ਪਾਵ ਰੋਪ੍ਯੋ ॥

bhalee bhaa(n)t so khet mo paav ropayo ||

There in great fury, a warrior Hari Chand, very skillfully took position in the battlefield.

ਮਹਾ ਕ੍ਰੋਧ ਕੈ ਤੀਰ ਤੀਖੇ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

mahaa krodh kai teer teekhe prahaare ||

ਲਗੈ ਜੌਨ ਕੇ ਤਾਹਿ ਪਾਰੈ ਪਧਾਰੇ ॥੧੨॥

lagai jauan ke taeh paarai padhaare ||12||

He discharged sharp arrows in great rage and whosoever was struck, left for the other world.12.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਹਰੀਚੰਦ ਕ੍ਰੁੱਧੰ ॥

hareecha(n)dh kru'dha(n) ||

ਹਨੇ ਸੂਰ ਸੁੱਧੰ ॥

hane soor su'dha(n) ||

Hari Chand (Handooria) in great fury, killed significant heroes.

ਭਲੇ ਬਾਣ ਬਾਹੇ ॥

bhale baan baahe ||

ਬਡੇ ਸੈਨ ਗਾਹੇ ॥੧੩॥

badde sain gaahe ||13||

He shot skillfully a volley of arrows and killed a lot of forces.13.

ਰਸੰ ਰੁੱਦ੍ਰ ਰਾਚੇ ॥

rasa(n) ru'dhr raache ||

ਮਹਾ ਲੋਹ ਮਾਚੇ ॥

mahaa loh maache ||

He was absorbed in dreadful feat of arms.

ਹਨੇ ਸਸਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ॥

hane sasatr dhaaree ||

ਲਿਟੇ ਭੂਪ ਭਾਰੀ ॥੧੪॥

liTe bhoop bhaaree ||14||

Armed warriors were being killed and great kings were falling on the ground.14.

ਤਬੈ ਜੀਤਮੱਲੰ ॥

tabai jeetama'la(n) ||

ਹਰੀਚੰਦ ਭੱਲੰ ॥

hareecha(n)dh bha'la(n) ||

ਹ੍ਰਿਦੈ ਐਂਚ ਮਾਰਿਓ ॥

hiradhai aai(n)ch maario ||

ਸੁ ਖੇਤੰ ਉਤਾਰਿਓ ॥੧੫॥

s kheta(n) utaario ||15||

Then Jit Mal aimed and struck Hari Chand down to the ground with his spear.15.

ਲਗੇ ਬੀਰ ਬਾਣੰ ॥

lage beer baana(n) ||

ਰਿਸਿਯੋ ਤੇਜਿ ਮਾਣੰ ॥

risiyo tej maana(n) ||

The warriors struck with arrows became red with blood.

ਸਮੁਹ ਬਾਜ ਡਾਰੇ ॥

samuh baaj ddaare ||

ਸੁਵਰਗੰ ਸਿਧਾਰੇ ॥੧੬॥

suvaraga(n) sidhaare ||16||

Their horses feel and they left for heavens.16.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAAT STANZA

ਖੁਲੈ ਖਾਨ ਖੂਨੀ ਖੁਰਾਸਾਨ ਖੱਗੰ ॥

khulai khaan khoonee khuraasaan kha'ga(n) ||

ਪਰੀ ਸਸਤ੍ਰ ਧਾਰੰ ਉਠੀ ਝਾਲ ਅੱਗੰ ॥

paree sasatr dhaara(n) uThee jhaal a'ga(n) ||

In the hands of blood-thirsty Khans, there were the Khorasan swords, whose sharp edges flashed like fire.

ਭਈ ਤੀਰ ਭੀਰੰ ਕਮਾਣੰ ਕੱੜਕੇ ॥

bhiee teer bheera(n) kamaana(n) ka'Rake ||

ਗਿਰੇ ਬਾਜ ਤਾਜੀ ਲਗੇ ਧੀਰ ਧੱਕੇ ॥੧੭॥

gire baaj taajee lage dheer dha'ke ||17||

The bows shooing out volleys of arrows twanged, the splendid horses fell because of the heavy blows.17.

ਬਜੀ ਭੇਰਿ ਭੁੰਕਾਰ ਧੁੱਕੇ ਨਗਾਰੇ ॥

bajee bher bhu(n)kaar dhu'ke nagaare ||

ਦੁਹੂੰ ਓਰ ਤੇ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਬਕਾਰੇ ॥

dhuhoo(n) or te beer ba(n)ke bakaare ||

The trumpets sounded and the musical pipes were played, the brave warriors thundered from both sides.

ਕਰੇ ਬਾਹੁ ਆਘਾਤ ਸਸਤ੍ਰੰ ਪ੍ਰਹਾਰੰ ॥

kare baahu aaghaat sasatra(n) prahaara(n) ||

ਡਕੀ ਡਾਕਣੀ ਚਾਂਵਡੀ ਚੀਤਕਾਰੰ ॥੧੮॥

ddakee ddaakanee chaa(n)vaddee cheetakaara(n) ||18||

And with their strong arms struck (the enemy), the witches drank blood to their fill and produced dreadful sounds.18.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਕਹਾ ਲਗੇ ਬਰਨਨ ਕਰੋਂ ਮਚਿਯੋ ਜੁਧੁ ਅਪਾਰ ॥

kahaa lage baranan karo(n) machiyo judh apaar ||

How far should I describe the great battle?

ਜੇ ਲੱੁਝੇ ਜੁੱਝੇ ਸਬੈ ਭੱਜੇ ਸੂਰ ਹਜਾਰ ॥੧੯॥

je la'ujhe ju'jhe sabai bha'je soor hajaar ||19||

Those fought attained martyrdom, thousands fled away. 19.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਭਜਿਯੋ ਸਾਹ ਪਹਾੜਤਾਜੀ ਤ੍ਰਿਪਾਯੰ ॥

bhajiyo saeh pahaaRataajee tirapaaya(n) ||

ਚਲਿਯੋ ਬੀਰੀਯਾ ਤੀਰੀਯਾ ਨ ਚਲਾਯੰ ॥

chaliyo beereeyaa teereeyaa na chalaaya(n) ||

The hill-chief spurred his horse and fled, the warriors went away without discharging their arrows.

ਜਸੋ ਡੱਢਵਾਲੰ ਮਧੁੱਕਰ ਸੁ ਸਾਹੰ ॥

jaso dda'ddavaala(n) madhu'kar su saaha(n) ||

ਭਜੇ ਸੰਗਿ ਲੈ ਕੇ ਸੁ ਸਾਰੀ ਸਿਪਾਹੰ ॥੨੦॥

bhaje sa(n)g lai ke su saaree sipaaha(n) ||20||

The chiefs of Jaswal and Dadhwal, who were fighting (in the field), left with all their soldiers.20.

ਚਕ੍ਰਿਤ ਚੋਪਿਯੋ ਚੰਦ ਗਾਜੀ ਚੰਦੇਲੰ ॥

chakirat chopiyo cha(n)dh gaajee cha(n)dhela(n) ||

ਹਠੀ ਹਰੀਚੰਦੰ ਗਹੇ ਹਾਥ ਸੇਲੰ ॥

haThee hareecha(n)dha(n) gahe haath sela(n) ||

The Raja of Chandel was perplexed, when the tenacious Hari Chand caught hold of the spear in his hand.

ਕਰਿਓ ਸੁਆਮਿ ਧਰਮੰ ਮਹਾ ਰੋਸ ਰੁੱਝਿਯੰ ॥

kario suaam dharama(n) mahaa ros ru'jhiya(n) ||

He was filled with great fury, fulfilling his duty as a general

ਗਿਰਿਓ ਟੂਕ ਟੂਕ ਹ੍ਵੈ ਇਸੋ ਸੂਰ ਜੁੱਝਿਯੰ ॥੨੧॥

girio Took Took havai iso soor ju'jhiya(n) ||21||

Those who came in front of him, were cut into pieces and fell (in the field).21.

ਤਹਾ ਖਾਨ ਨੈਜਾਬਤੋ ਆਨ ਕੈ ਕੈ ॥

tahaa khaan naijaabato aan kai kai ||

ਹਨਿਓ ਸਾਹ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਕੌ ਸਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੈ ॥

hanio saeh sa(n)graam kau sasatr lai kai ||

Then Najabat Khan came forward and struck Sango Shah with his weapons.

ਕਿਤੈ ਖਾਨ ਬਾਨੀਨ ਹੂੰ ਅਸਤ੍ਰ ਝਾਰੇ ॥

kitai khaan baaneen hoo(n) asatr jhaare ||

ਸਹੀ ਸਾਹ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਸੁਰਗੰ ਸਿਧਾਰੇ ॥੨੨॥

sahee saeh sa(n)graam suraga(n) sidhaare ||22||

Several skillful Khans fell on him with their arms and sent Shah Sangram to heaven.22.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਮਾਰਿ ਨਜਾਬਤ ਖਾਨ ਕੋ ਸੰਗੋ ਜੁਝੈ ਜੁਝਾਰ ॥

maar najaabat khaan ko sa(n)go jujhai jujhaar ||

The brave warrior Sago Shah fell down after killing Najbat Khan.

ਹਾ ਹਾ ਇਹ ਲੋਕੈ ਭਇਓ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਜੈਕਾਰ ॥੨੩॥

haa haa ieh lokai bhio surag lok jaikaar ||23||

There were lamentations in his world and rejoicing in heaven.23.

ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g chha(n)dh ||

BHUJANG STANZA

ਲਖੇ ਸਾਹ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਜੁੱਝੇ ਜੁਝਾਰੰ ॥

lakhe saeh sa(n)graam ju'jhe jujhaara(n) ||

ਤਵੰ ਕੀਟ ਬਾਣੰ ਕਮਾਣੰ ਸੰਭਾਰੰ ॥

tava(n) keeT baana(n) kamaana(n) sa(n)bhaara(n) ||

When this lowly person saw Shah Sangram falling (while fighting bravely) he held aloft his bow and arrows.

ਹਨਿਯੋ ਏਕ ਖਾਨੰ ਖਿਆਲੰ ਖਤੰਗੰ ॥

haniyo ek khaana(n) khiaala(n) khata(n)ga(n) ||

ਡਸਿਯੋ ਸਤ੍ਰੁ ਕੋ ਜਾਨੁ ਸ੍ਯਾਮੰ ਭੁਜੰਗੰ ॥੨੪॥

ddasiyo satr ko jaan sayaama(n) bhuja(n)ga(n) ||24||

He, fixing his gaze on a Khan, shot an arrow, which stung the enemy like a black cobra, who (the Khan) fell down.24.

ਗਿਰਿਯੋ ਭੂਮ ਸੋ ਬਾਣ ਦੂਜੋ ਸੰਭਾਰਯੋ ॥

giriyo bhoom so baan dhoojo sa(n)bhaarayo ||

ਮੁਖੰ ਭੀਖਨੰ ਖਾਨ ਕੇ ਤਾਨਿ ਮਾਰਯੋ ॥

mukha(n) bheekhana(n) khaan ke taan maarayo ||

He drew out another arrow and aimed and shot it on the face of Bhikhan Khan.

ਭਜਿਯੋ ਖਾਨ ਖੂਨੀ ਰਹਿਯੋ ਖੇਤ ਤਾਜੀ ॥

bhajiyo khaan khoonee rahiyo khet taajee ||

ਤਜੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤੀਜੇ ਲਗੇ ਬਾਣ ਬਾਜੀ ॥੨੫॥

taje praan teeje lage baan baajee ||25||

The bloody Khan fled away leaving his horse in the field, who was killed with the third arrow.25.

ਛੁਟੀ ਮੂਰਛਨਾ ਹਰੀਚੰਦੰ ਸੰਭਾਰੇ ॥

chhuTee moorachhanaa hareecha(n)dha(n) sa(n)bhaare ||

ਗਹੇ ਬਾਣ ਕਾਮਾਨ ਭੇ ਐਂਚ ਮਾਰੇ ॥

gahe baan kaamaan bhe aai(n)ch maare ||

After regaining consciousness from the swoon, Hari Chand shot his arrows with unerring aim.

ਲਗੇ ਅੰਗ ਜਾ ਕੇ ਰਹੇ ਨ ਸੰਭਾਰੰ ॥

lage a(n)g jaa ke rahe na sa(n)bhaara(n) ||

ਤਨੰ ਤਿਆਗ ਤੇ ਦੇਵਲੋਕੰ ਪਧਾਰੰ ॥੨੬॥

tana(n) tiaag te dhevaloka(n) padhaara(n) ||26||

Whosoever was struck, fell down unconscious, and leaving his body, went to the heavenly abode.26.

ਦੁਯੰ ਬਾਨ ਖੈਂਚੇ ਇਕੰ ਬਾਰ ਮਾਰੇ ॥

dhuya(n) baan khai(n)che ika(n) baar maare ||

ਬਲੀ ਬੀਰ ਬਾਜੀਨ ਤਾਜੀ ਬਿਦਾਰੇ ॥

balee beer baajeen taajee bidhaare ||

He aimed and shot two arrows at the same time and did not care for the selection of his target.

ਜਿਸੈ ਬਾਨ ਲਾਗੈ ਰਹੈ ਨ ਸੰਭਾਰੰ ॥

jisai baan laagai rahai na sa(n)bhaara(n) ||

ਤਨੰ ਬੇਧਿ ਕੈ ਤਾਹਿ ਪਾਰੰ ਸਿਧਾਰੰ ॥੨੭॥

tana(n) bedh kai taeh paara(n) sidhaara(n) ||27||

Whosoever was struck and pierced by his arrow, went straight to the other world.27.

ਸਬੈ ਸ੍ਵਾਮਿ ਧਰਮੰ ਸੁ ਬੀਰੰ ਸੰਭਾਰੇ ॥

sabai savaiaam dharama(n) su beera(n) sa(n)bhaare ||

ਡਕੀ ਡਾਕਣੀ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤੰ ਬਕਾਰੇ ॥

ddakee ddaakanee bhoot preta(n) bakaare ||

The warriors remained true to their duty in the field, the witches and ghosts drank blood to their fill and raised shrill voices.

ਹਸੇ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲ ਔ ਸੁੱਧ ਸਿੱਧੰ ॥

hase beer baitaal aau su'dh si'dha(n) ||

ਚਵੀ ਚਾਵਡੀਯੰ ਉਡੀ ਗ੍ਰਿੱਧ ਬ੍ਰਿੱਧੰ ॥੨੮॥

chavee chaavaddeeya(n) uddee gira'dh bira'dha(n) ||28||

The Birs (heroic spirits), Baitals (ghosts) and Siddhs (adepts) laughed, the witches were talking and huge kites were flying (for meat).28.

ਹਰੀਚੰਦ ਕੋਪੇ ਕਮਾਣੰ ਸੰਭਾਰੰ ॥

hareecha(n)dh kope kamaana(n) sa(n)bhaara(n) ||

ਪ੍ਰਥਮ ਬਾਜੀਯੰ ਤਾਣ ਬਾਣੰ ਪ੍ਰਹਾਰੰ ॥

pratham baajeeya(n) taan baana(n) prahaara(n) ||

Hari Chand, filled with rage, drew out his bow, he aimed and shot his arrow, which struck my horse.

ਦੁਤੀਯ ਤਾਕ ਕੈ ਤੀਰ ਮੋ ਕੌ ਚਲਾਯੰ ॥

dhuteey taak kai teer mo kau chalaaya(n) ||

ਰਖਿਓ ਦਈਵ ਮੈ ਕਾਨਿ ਛ੍ਵੈ ਕੈ ਸਿਧਾਯੰ ॥੨੯॥

rakhio dhieev mai kaan chhavai kai sidhaaya(n) ||29||

He aimed and shot the second arrow towards me, the Lord protected me, his arrow only grazed my ear. 29.

ਤ੍ਰਿਤੀਯ ਬਾਣ ਮਾਰਿਯੋ ਸੁ ਪੇਟੀ ਮਝਾਰੰ ॥

tirateey baan maariyo su peTee majhaara(n) ||

ਬਿਧਿਅੰ ਚਿਲਕਤੰ ਦੁਆਲ ਪਾਰੰ ਪਧਾਰੰ ॥

bidhia(n) chilakata(n) dhuaal paara(n) padhaara(n) ||

His third arrow penetrated deep into the buckle of my waist-belt.

ਚੁਭੀ ਚਿੰਚ ਚਰਮੰ ਕਛੂ ਘਾਇ ਨ ਆਯੰ ॥

chubhee chi(n)ch charama(n) kachhoo ghai na aaya(n) ||

ਕਲੰ ਕੇਵਲੰ ਜਾਨ ਦਾਸੰ ਬਚਾਯੰ ॥੩੦॥

kala(n) kevala(n) jaan dhaasa(n) bachaaya(n) ||30||

Its edge touched the body, but did not caused a wound, the Lord saved his servent.30.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਜਬੈ ਬਾਣ ਲਾਗ੍ਯੋ ॥

jabai baan laagayo ||

ਤਬੈ ਰੋਸ ਜਾਗ੍ਯੋ ॥

tabai ros jaagayo ||

When the edge of the arrow touched my body, it kindled my resentment.

ਕਰੰ ਲੈ ਕਮਾਣੰ ॥

kara(n) lai kamaana(n) ||

ਹਨੰ ਬਾਣ ਤਾਣੰ ॥੩੧॥

hana(n) baan taana(n) ||31||

I took the bow in my hand and aimed and shot the arrow.31.

ਸਬੈ ਬੀਰ ਧਾਏ ॥

sabai beer dhaae ||

ਸਰੋਘੰ ਚਲਾਏ ॥

sarogha(n) chalaae ||

All the warriors fled, when a volley of arrow was showered.

ਤਬੈ ਤਾਕਿ ਬਾਣੰ ॥

tabai taak baana(n) ||

ਹਨ੍ਯੋ ਏਕ ਜੁਆਣੰ ॥੩੨॥

hanayo ek juaana(n) ||32||

Then I aimed the arrow on a warrior and killed him.32.

ਹਰੀਚੰਦ ਮਾਰੇ ॥

hareecha(n)dh maare ||

ਸੁ ਜੋਧਾ ਲਤਾਰੇ ॥

s jodhaa lataare ||

Hari Chand was killed and his brave soldiers were trampled.

ਸੁ ਕਾਰੋੜਰਾਯੰ ॥

s kaaroRaraaya(n) ||

ਵਹੈ ਕਾਲ ਘਾਯੰ ॥੩੩॥

vahai kaal ghaaya(n) ||33||

The chief of Kot Lehar was seized by death.33.

ਰਣੰ ਤਿਆਗਿ ਭਾਗੇ ॥

rana(n) tiaag bhaage ||

ਸਬੈ ਤ੍ਰਾਸ ਪਾਗੇ ॥

sabai traas paage ||

The hill-men fled from the battlefield, all were filled with fear.

ਭਈ ਜੀਤ ਮੇਰੀ ॥

bhiee jeet meree ||

ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਾਲ ਕੇਰੀ ॥੩੪॥

kirapaa kaal keree ||34||

I gained victory through the favour of the Eternal Lord (KAL).34.

ਰਣੰ ਜੀਤਿ ਆਏ ॥

rana(n) jeet aae ||

ਜਯੰ ਗੀਤ ਗਾਏ ॥

jaya(n) geet gaae ||

We returned after victory and sang songs of triumph.

ਧਨੰ ਧਾਰ ਬਰਖੇ ॥

dhana(n) dhaar barakhe ||

ਸਬੈ ਸੂਰ ਹਰਖੇ ॥੩੫॥

sabai soor harakhe ||35||

I showered wealth on the warriors, who were full of rejoicings.35.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਜੁਧ ਜੀਤ ਆਏ ਜਬੈ ਟਿਕੈ ਨ ਤਿਨ ਪੁਰ ਪਾਂਵ ॥

judh jeet aae jabai Tikai na tin pur paa(n)v ||

When I returned after victory, I did not remain at Paonta.

ਕਾਹਲੂਰ ਮੈ ਬਾਂਧਿਯੋ ਆਨ ਆਨੰਦਪੁਰ ਗਾਂਵ ॥੩੬॥

kaahaloor mai baa(n)dhiyo aan aana(n)dhapur gaa(n)v ||36||

I came to Kahlur and established the village Anandpur.36.

ਜੇ ਜੇ ਨਰ ਤਹ ਨ ਭਿਰੇ ਦੀਨੇ ਨਗਰ ਨਿਕਾਰ ॥

je je nar teh na bhire dheene nagar nikaar ||

Those, who did not join the forces, were turned out from the town.

ਜੇ ਤਿਹ ਠਉਰ ਭਲੇ ਭਿਰੇ ਤਿਨੈ ਕਰੀ ਪ੍ਰਤਿਪਾਰ ॥੩੭॥

je teh Thaur bhale bhire tinai karee pratipaar ||37||

And those who fought bravely were patronized by me 37.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਬਹੁਤ ਦਿਵਸ ਇਹ ਭਾਂਤਿ ਬਿਤਾਏ ॥

bahut dhivas ieh bhaa(n)t bitaae ||

ਸੰਤ ਉਬਾਰ ਦੁਸਟ ਸਭ ਘਾਏ ॥

sa(n)t ubaar dhusaT sabh ghaae ||

Many days passed in this way, the saints were protected and the wicked persons were killed.

ਟਾਂਗ ਟਾਂਗ ਕਰਿ ਹਨੇ ਨਿਦਾਨਾ ॥

Taa(n)g Taa(n)g kar hane nidhaanaa ||

ਕੂਕਰ ਜਿਮਿ ਤਿਨ ਤਜੇ ਪਰਾਨਾ ॥੩੮॥

kookar jim tin taje paraanaa ||38||

The tyrants were hanged ultimately killed, they breathed their last like dogs.38.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਭੰਗਾਣੀ ਜੁੱਧ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਅਸਟਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਮਸਤੁ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੮॥ਅਫਜੂ॥੩੨੦॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the bha(n)gaanee ju'dh baranana(n) naam asaTamo dhiaai samaapat masat subh masat ||8||afajoo||320||

End of the Eighth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled ‘Description of the Battle of Bhangani.’8.320.

ਅਥ ਨਦਉਣ ਕਾ ਜੁੱਧ ਬਰਨਨੰ ॥

ath nadhaun kaa ju'dh baranana(n) ||

Here begins the Description of the Battle of Nadaun:

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਬਹੁਤ ਕਾਲ ਇਹ ਭਾਂਤਿ ਬਿਤਾਯੋ ॥

bahut kaal ieh bhaa(n)t bitaayo ||

ਮੀਆਂ ਖਾਨ ਜੰਮੂ ਕਹ ਆਯੋ ॥

meeaa(n) khaan ja(n)moo keh aayo ||

Much time passed in this way, Mian Khan came (from Delhi) to Jammu (for collection of revenue).

ਅਲਫ ਖਾਨ ਨਾਦੌਣ ਪਠਾਵਾ ॥

alaf khaan naadhauan paThaavaa ||

ਭੀਮਚੰਦ ਤਨ ਬੈਰ ਬਢਾਵਾ ॥੧॥

bheemacha(n)dh tan bair baddaavaa ||1||

He sent Alif Khan to Nadaun, who developed enmity towards Bhim Chand (the Chief of Kahlur).1.

ਜੁੱਧ ਕਾਜ ਨ੍ਰਿਪ ਹਮੈ ਬੁਲਾਯੋ ॥

ju'dh kaaj nirap hamai bulaayo ||

ਆਪਿ ਤਵਨ ਕੀ ਓਰ ਸਿਧਾਯੋ ॥

aap tavan kee or sidhaayo ||

Bhim Chnad called me for assistance and himself went to face (the enemy).

ਤਿਨ ਕਠ ਗੜ ਨਵਰਸ ਪਰ ਬਾਂਧਯੋ ॥

tin kaTh gaR navaras par baa(n)dhayo ||

ਤੀਰ ਤੁਫੰਗ ਨਰੇਸਨ ਸਾਧਯੋ ॥੨॥

teer tufa(n)g naresan saadhayo ||2||

Alif Khan prepared a wooden fort of the hill of Navras. The hill-chief also prepared their arrows and guns.2.

ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g chha(n)dh ||

BHUJANG STANZA

ਤਹਾ ਰਾਜ ਸਿੰਘੰ ਬਲੀ ਭੀਮਚੰਦੰ ॥

tahaa raaj si(n)gha(n) balee bheemacha(n)dha(n) ||

ਚੜਿਓ ਰਾਮ ਸਿੰਘੰ ਮਹਾ ਤੇਜ ਵੰਦੰ ॥

chaRio raam si(n)gha(n) mahaa tej va(n)dha(n) ||

With brave Bhim Chand, there were Raj Singh, illustrious Ram Singh,

ਸੁਖੰ ਦੇਵ ਗਾਜੀ ਜਸਾਰੋਟ ਰਾਜੰ ॥

sukha(n) dhev gaajee jasaaroT raaja(n) ||

ਚੜੇ ਕ੍ਰੁੱਧ ਕੀਨੇ ਕਰੇ ਸਰਬ ਕਾਜੰ ॥੩॥

chaRe kru'dh keene kare sarab kaaja(n) ||3||

And Sukhdev Gaji of Jasrot, were full of fury and managed their affairs with enthusiasm.3.

ਪ੍ਰਿਥੀਚੰਦ ਚਢਿਓ ਡਢੇ ਡਢਵਾਰੰ ॥

piratheecha(n)dh chaddio ddadde ddaddavaara(n) ||

ਚਲੇ ਸਿੱਧ ਹੁਐ ਕਾਰ ਰਾਜੰ ਸੁਧਾਰੰ ॥

chale si'dh huaai kaar raaja(n) sudhaara(n) ||

There came also the brave Prithi Chand of Dadhwar after having made arrangements regarding the affairs of his state.

ਕਰੀ ਢੂਕ ਢੋਅੰ ਕਿਰਪਾਲਚੰਦੰ ॥

karee ddook ddoa(n) kirapaalacha(n)dha(n) ||

ਹਟਾਏ ਸਬੈ ਮਾਰਿ ਕੈ ਬੀਰ ਬ੍ਰਿੰਦੰ ॥੪॥

haTaae sabai maar kai beer bira(n)dha(n) ||4||

Kirpal Chand (of Kanara) arrived with ammunition and drove back and killed many of the warriors (of Bhim Chand).4.

ਦੁਤੀਯ ਢੋਅ ਢੂਕੇ ਵਹੈ ਮਾਰਿ ਉਤਾਰੀ ॥

dhuteey ddoa ddooke vahai maar utaaree ||

ਖਰੇ ਦਾਂਤ ਪੀਸੈ ਛੁਭੈ ਛੱਤ੍ਰਧਾਰੀ ॥

khare dhaa(n)t peesai chhubhai chha'tradhaaree ||

When for the second time, the forces of Bhim Chand advanced, they were beaten back downwards to the great sorrow of (the allies of Bhim Chand),

ਉਤੈ ਵੈ ਖਰੇ ਬੀਰ ਬੰਬੈ ਬਜਾਵੈਂ ॥

autai vai khare beer ba(n)bai bajaavai(n) ||

ਤਰੇ ਭੂਪ ਠਾਂਢੇ ਬਡੋ ਸੋਕੁ ਪਾਵੈਂ ॥੫॥

tare bhoop Thaa(n)dde baddo sok paavai(n) ||5||

The warriors on the hill sounded trumpets, while the chiefs below were filled with remorse.5.

ਤਬੈ ਭੀਮਚੰਦੰ ਕੀਯੋ ਕੋਪ ਆਪੰ ॥

tabai bheemacha(n)dha(n) keeyo kop aapa(n) ||

ਹਨੂਮਾਨ ਕੇ ਮੰਤ੍ਰ ਕੋ ਮੁਖ ਜਾਪੰ ॥

hanoomaan ke ma(n)tr ko mukh jaapa(n) ||

Then Bhim Chand was filled with great ire and began to recite the incantations of Hanuman.

ਸਬੈ ਬੀਰ ਬੋਲੈ ਹਮੈ ਭੀ ਬੁਲਾਯੰ ॥

sabai beer bolai hamai bhee bulaaya(n) ||

ਤਬੈ ਢੋਅ ਕੈ ਕੈ ਸੁ ਨੀਕੈ ਸਿਧਾਯੰ ॥੬॥

tabai ddoa kai kai su neekai sidhaaya(n) ||6||

He called all his warriors and also called me. Then all assembled and advanced for attack.6.

ਸਬੈ ਕੋਪ ਕੈ ਕੈ ਮਹਾ ਬੀਰ ਢੂਕੈ ॥

sabai kop kai kai mahaa beer ddookai ||

ਚਲੇ ਬਾਰਿਬੇ ਬਾਰ ਕੋ ਜਿਉ ਭਭੂਕੈ ॥

chale baaribe baar ko jiau bhabhookai ||

All the great warriors marched forward with great ire like a flame over a fence of dry weeds.

ਤਹਾ ਬਿਝੁੜਿਆਲੰ ਹਠਿਓ ਬੀਰ ਦਿਆਲੰ ॥

tahaa bijhuRiaala(n) haThio beer dhiaala(n) ||

ਉਠਿਓ ਸੈਨ ਲੈ ਸੰਗਿ ਸਾਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲੰ ॥੭॥

auThio sain lai sa(n)g saaree kirapaala(n) ||7||

Then on the other side, the valiant Raja Dayal of Bijharwal advanced with Raja Kirpal, along with all his army.7.

ਮਧੁਭਾਰ ਛੰਦ ॥

madhubhaar chha(n)dh ||

MADHUBHAAR STANZA

ਕੱੁਪਿਓ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ॥

ka'upio kirapaal ||

ਨੱਚੇ ਮਰਾਲ ॥

na'che maraal ||

Kirpal Chand was in great fury. The horses danced.

ਬੱਜੇ ਬਜੰਤ ॥

ba'je baja(n)t ||

ਕ੍ਰੂਰੰ ਅਨੰਤ ॥੮॥

kraoora(n) ana(n)t ||8||

And the pipes were played which presented a dreadful scene.8.

ਜੱਝੰਤ ਜੁਆਣ ॥

ja'jha(n)t juaan ||

ਬਾਹੈ ਕ੍ਰਿਪਾਣ ॥

baahai kirapaan ||

The warriors foutht and struck their swords.

ਜੀਅ ਧਾਰ ਕ੍ਰੋਧ ॥

jeea dhaar krodh ||

ਛੱਡੇ ਸਰੋਘ ॥੯॥

chha'dde sarogh ||9||

With rage, they showered volley of arrows.9.

ਲੱੁਝੈ ਨਿਦਾਨ ॥

la'ujhai nidhaan ||

ਤੱਜੰਤ ਪ੍ਰਾਣ ॥

ta'ja(n)t praan ||

The fighting soldiers fell in the field and breathed their last.

ਗਿਰ ਪਰਤ ਭੂਮਿ ॥

gir parat bhoom ||

ਜਣੁ ਮੇਘ ਝੂਮ ॥੧੦॥

jan megh jhoom ||10||

They fell. Like thundering clouds on the earth.10.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAVAL STANZA

ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਕੋਪਿਯੰ ॥

kirapaal kopiya(n) ||

ਹਠੀ ਪਾਵ ਰੋਪਿਯੰ ॥

haThee paav ropiya(n) ||

Kirpal Chand, in great anger, stood firmly in the field.

ਸਰੋਘੰ ਚਲਾਏ ॥

sarogha(n) chalaae ||

ਬਡੇ ਬੀਰ ਘਾਏ ॥੧੧॥

badde beer ghaae ||11||

With his volley of arrows, he killed great warriors.11.

ਹਣੇ ਛੱਤ੍ਰਧਾਰੀ ॥

hane chha'tradhaaree ||

ਲਿਟੇ ਭੂਪ ਭਾਰੀ ॥

liTe bhoop bhaaree ||

He killed the chief, who lay dead on the ground.

ਮਹਾਂ ਨਾਦ ਬਾਜੇ ॥

mahaa(n) naadh baaje ||

ਭਲੇ ਸੂਰ ਗਾਜੇ ॥੧੨॥

bhale soor gaaje ||12||

The trumpets sounded and the warriors thundered.12.

ਕ੍ਰਿਪਾਲੰ ਕੱ੍ਰੁਧੰ ॥

kirapaala(n) ka'rudha(n) ||

ਕੀਯੋ ਜੁੱਧ ਸੁੱਧੰ ॥

keeyo ju'dh su'dha(n) ||

Kirpal Chand, in great fury, made a great fight.

ਮਹਾਂ ਬੀਰ ਗੱਜੇ ॥

mahaa(n) beer ga'je ||

ਮਹਾਂ ਸਾਰ ਬੱਜੇ ॥੧੩॥

mahaa(n) saar ba'je ||13||

Great heroes thundered, while using dreadful weapons.13.

ਕਰਿਯੋ ਜੱੁਧ ਚੰਡੰ ॥

kariyo ja'udh cha(n)dda(n) ||

ਸੁਣਿਯੋ ਨਾਵ ਖੰਡੰ ॥

suniyo naav kha(n)dda(n) ||

Such a heroic battle was fought that all the people of the world living in nine quarters, knew it.

ਚਲਿਯੋ ਸਸਤ੍ਰ ਬਾਹੀ ॥

chaliyo sasatr baahee ||

ਰਜੌਤੀ ਨਿਬਾਹੀ ॥੧੪॥

rajauatee nibaahee ||14||

His weapons wrought havoc and he exhibited himself as a true fajput.14.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਕੋਪ ਭਰੇ ਰਾਜਾ ਸਬੈ ਕੀਨੋ ਜੁੱਧ ਉਪਾਇ ॥

kop bhare raajaa sabai keeno ju'dh upai ||

All the chiefs of the allies, in great anger, entered the fray.

ਸੈਨ ਕਟੋਚਨ ਕੀ ਤਬੈ ਘੇਰ ਲਈ ਅਰਰਾਇ ॥੧੫॥

sain kaTochan kee tabai gher liee ararai ||15||

And besieged the army of Katoch. 15.

ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g chha(n)dh ||

BHUJANG STANZA

ਚਲੇ ਨਾਂਗਲੂ ਪਾਂਗਲੂ ਵੇਦੜੋਲੰ ॥

chale naa(n)galoo paa(n)galoo vedhaRola(n) ||

ਜਸਵਾਰੇ ਗੁਲੇਰੇ ਚਲੇ ਬਾਂਧ ਟੋਲੰ ॥

jasavaare gulere chale baa(n)dh Tola(n) ||

The Rajputs of the tribes of Nanglua and Panglu advanced in groups alongwith the soldiers of Jaswar and Guler.

ਤਹਾਂ ਏਕ ਬਾਜਿਓ ਮਹਾਂ ਬੀਰ ਦਿਆਲੰ ॥

tahaa(n) ek baajio mahaa(n) beer dhiaala(n) ||

ਰਖੀ ਲਾਜ ਜੌਨੇ ਸਭੈ ਬਿਝੜਵਾਲੰ ॥੧੬॥

rakhee laaj jauane sabhai bijhaRavaala(n) ||16||

The greater warrior Dayal also joined and saved the honour of the people of Bijharwal. 16.

ਤਵੰ ਕੀਟ ਤੌ ਲੌ ਤੁਫੰਗੰ ਸੰਭਾਰੋ ॥

tava(n) keeT tau lau tufa(n)ga(n) sa(n)bhaaro ||

ਹ੍ਰਿਦੈ ਏਕ ਰਾਵੰਤ ਕੇ ਤੱਕਿ ਮਾਰੋ ॥

hiradhai ek raava(n)t ke ta'k maaro ||

Then this lowly person (the Guru himself) took up his gun and aimed unerringly at one of the chiefs.

ਗਿਰਿਓ ਝੂਮ ਭੂਮੈ ਕਰਿਯੋ ਜੁਧ ਸੁੱਧੰ ॥

girio jhoom bhoomai kariyo judh su'dha(n) ||

ਤਊ ਮਾਰਿ ਬੋਲਿਯੋ ਮਹਾ ਮਾਨਿ ਕ੍ਰੁੱਧੰ ॥੧੭॥

tuoo maar boliyo mahaa maan kru'dha(n) ||17||

He reeled and fell down on the ground in the battlefield, but even then he thundered in anger.17.

ਤਜਿਯੋ ਤੁਪਕੰ ਬਾਨ ਪਾਨੰ ਸੰਭਾਰੇ ॥

tajiyo tupaka(n) baan paana(n) sa(n)bhaare ||

ਚਤੁਰ ਬਾਨਯੰ ਲੈ ਸੁ ਸੱਬਿਯੰ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

chatur baanaya(n) lai su sa'biya(n) prahaare ||

I then threw away the gun and took the arrows in my hand, I shot four of them.

ਤ੍ਰਿਯੋ ਬਾਨ ਲੈ ਬਾਮ ਪਾਨੰ ਚਲਾਏ ॥

tirayo baan lai baam paana(n) chalaae ||

ਲਗੇ ਯਾ ਲਗੇ ਨਾ ਕਛੂ ਜਾਨਿ ਪਾਏ ॥੧੮॥

lage yaa lage naa kachhoo jaan paae ||18||

Another three I discharged with my left hand, whether they struck anybody, I do not know. 18.

ਸੁ ਤਉ ਲਉ ਦਈਵ ਜੁਧ ਕੀਨੋ ਉਝਾਰੰ ॥

s tau lau dhieev judh keeno ujhaara(n) ||

ਤਿਨੈ ਖੇਦ ਕੈ ਬਾਰਿ ਕੇ ਬੀਚ ਡਾਰੰ ॥

tinai khedh kai baar ke beech ddaara(n) ||

Then the Lord brought the end of the fight and the enemy was driven out into the river.

ਪਰੀ ਮਾਰ ਬੁੰਗੰ ਛੁਟੀ ਬਾਣ ਗੋਲੀ ॥

paree maar bu(n)ga(n) chhuTee baan golee ||

ਮਨੋ ਸੂਰ ਬੈਠੇ ਭਲੀ ਖੇਲ ਹੋਲੀ ॥੧੯॥

mano soor baiThe bhalee khel holee ||19||

Form the hill the bullets and arrows were showered. It seemed that the sun set down after playing a good holi.19.

ਗਿਰੇ ਬੀਰ ਭੂਮੰ ਸਰੰ ਸਾਂਗ ਪੇਲੰ ॥

gire beer bhooma(n) sara(n) saa(n)g pela(n) ||

ਰੰਗੇ ਸ੍ਰੌਣ ਬਸਤ੍ਰੰ ਮਨੋ ਫਾਗ ਖੇਲੰ ॥

ra(n)ge srauan basatra(n) mano faag khela(n) ||

Pierced by arrows and spears, the warriors fell in the battlefield. Their clothes were dyed with blood, it seemed that they played holi.

ਲੀਯੋ ਜੀਤਿ ਬੈਰੀ ਕੀਆ ਆਨਿ ਡੇਰੰ ॥

leeyo jeet bairee keeaa aan ddera(n) ||

ਤੇਊ ਜਾਇ ਪਾਰੰ ਰਹੇ ਬਾਰਿ ਕੇਰੰ ॥੨੦॥

teuoo jai paara(n) rahe baar kera(n) ||20||

After conquering the enemy, they came for rest at heir place of encampment, on the other side of the reiver. 20.

ਭਈ ਰਾਤ੍ਰਿ ਗੁਬਾਰ ਕੇ ਅਰਧ ਜਾਮੰ ॥

bhiee raatr gubaar ke aradh jaama(n) ||

ਤਬੈ ਛੋਰਿਗੇ ਬਾਰ ਦੇਵੈ ਦਮਾਮੰ ॥

tabai chhorige baar dhevai dhamaama(n) ||

Sometime after midnight they left, while beating the drums.

ਸਬੈ ਰਾਤ੍ਰਿ ਬੀਤੀ ਉਦਿਓ ਦਿਉਸਰਾਣੰ ॥

sabai raatr beetee udhio dhiausaraana(n) ||

ਚਲੇ ਬੀਰ ਚਾਲਾਕ ਖੱਗੰ ਖਿਲਾਣੰ ॥੨੧॥

chale beer chaalaak kha'ga(n) khilaana(n) ||21||

When the whole night ended and the sun arose, the warriors outside marched hastily, brandishing their spears.21.

ਭਜਿਓ ਅਲਫ ਖਾਨੰ ਨ ਖਾਨਾ ਸੰਭਾਰਿਓ ॥

bhajio alaf khaana(n) na khaanaa sa(n)bhaario ||

ਭਜੇ ਅਉਰ ਬੀਰੰ ਨ ਧੀਰੰ ਬਿਚਾਰਿਓ ॥

bhaje aaur beera(n) na dheera(n) bichaario ||

Alif Khan fled away, leaving back his belongings. All the other warriors fled away and did not stay anywhere.

ਨਦੀ ਪੈ ਦਿਨੰ ਅਸਟ ਕੀਨੇ ਮੁਕਾਮੰ ॥

nadhee pai dhina(n) asaT keene mukaama(n) ||

ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਦੇਖੇ ਸਬੈ ਰਾਜ ਧਾਮੰ ॥੨੨॥

bhalee bhaa(n)t dhekhe sabai raaj dhaama(n) ||22||

I remained there on the bank of the river for eight more days and visited the palaces of all the chiefs.22.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਇਤ ਹਮ ਹੋਇ ਬਿਦਾ ਘਰ ਆਏ ॥

eit ham hoi bidhaa ghar aae ||

ਸੁਲਹ ਨਮਿਤ ਵੈ ਉਤਹਿ ਸਿਧਾਏ ॥

suleh namit vai uteh sidhaae ||

Then I took leave and came home, they went there to settle the terms of peace.

ਸੰਧਿ ਇਨੈ ਉਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਕਈ ॥

sa(n)dh inai un kai sa(n)g kiee ||

ਹੇਤ ਕਥਾ ਪੂਰਨ ਇਤ ਭਈ ॥੨੩॥

het kathaa pooran it bhiee ||23||

Both the parties made and agreement, therefore the story ends here.23.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਆਲਸੂਨ ਕਹ ਮਾਰਿ ਕੈ ਇਹ ਦਿਸਿ ਕੀਓ ਪਿਯਾਨ ॥

aalasoon keh maar kai ieh dhis keeo piyaan ||

I came to this side after destroying alsun on my way

ਭਾਤਿ ਅਨੇਕਨ ਕੇ ਕਰੇ ਪੁਰ ਅਨੰਦ ਸੁਖ ਆਨ ॥੨੪॥

bhaat anekan ke kare pur ana(n)dh sukh aan ||24||

And enjoyed in various ways after reaching Anandpur.24.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਨਦੌਨ ਜੁੱਧ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਨੌਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਮਸਤੁ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੯॥ਅਫਜੂ॥੩੪੪॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the nadhauan ju'dh baranana(n) naam nauamo dhiaai samaapat masat subh masat ||9||afajoo||344||

End of Ninth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled ‘Description of the battle of Nadaun.9.344.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਬਹੁਤ ਬਰਖ ਇਹ ਭਾਂਤਿ ਬਿਤਾਏ ॥

bahut barakh ieh bhaa(n)t bitaae ||

ਚੁਨਿ ਚੁਨਿ ਚੋਰ ਸਬੈ ਗਹਿ ਘਾਏ ॥

chun chun chor sabai geh ghaae ||

Many years elapsed in this way, all the wicked persons (thieves) were spotted, caught and killed.

ਕੇਤਕ ਭਾਜਿ ਸਹਿਰ ਤੇ ਗਏ ॥

ketak bhaaj sahir te ge ||

ਭੂਖ ਮਰਤ ਫਿਰਿ ਆਵਤ ਭਏ ॥੧॥

bhookh marat fir aavat bhe ||1||

Some of them fled away from the city, but came back on account of starvation.1.

ਤਬ ਲੌ ਖਾਨ ਦਿਲਾਵਰ ਆਏ ॥

tab lau khaan dhilaavar aae ||

ਪੂਤ ਆਪਨ ਹਮ ਓਰ ਪਠਾਏ ॥

poot aapan ham or paThaae ||

Then Dilwar Khan (Governor of Lahore) sent his son against me.

ਦ੍ਵੈਕ ਘਰੀ ਬੀਤੀ ਨਿਸਿ ਜਬੈ ॥

dhavaik gharee beetee nis jabai ||

ਚੜਤ ਕਰੀ ਖਾਨਨ ਮਿਲਿ ਤਬੈ ॥੨॥

chaRat karee khaanan mil tabai ||2||

A few hours after nightfall, the Khans assembled and advanced for attack.2

ਜਬ ਦਲ ਪਾਰ ਨਦੀ ਕੇ ਆਯੋ ॥

jab dhal paar nadhee ke aayo ||

ਆਨ ਆਲਮੈ ਹਮੈ ਜਗਾਯੋ ॥

aan aalamai hamai jagaayo ||

When their forces crossed the river, Alam (Singh) came and woke me up.

ਸੋਰੁ ਪਰਾ ਸਭ ਹੀ ਨਰ ਜਾਗੇ ॥

sor paraa sabh hee nar jaage ||

ਗਹਿ ਗਹਿ ਸਸਤ੍ਰ ਬੀਰ ਰਿਸ ਪਾਗੇ ॥੩॥

geh geh sasatr beer ris paage ||3||

There was a great consternation and all the people got up. They took up their arms with valour and zeal.3.

ਛੂਟਨ ਲਗੀ ਤੁਫ਼ੰਗੈਂ ਤਬ ਹੀ ॥

chhooTan lagee tupha(n)gai(n) tab hee ||

ਗਹਿ ਗਹਿ ਸਸਤ੍ਰ ਰਿਸਾਨੇ ਸਬ ਹੀ ॥

geh geh sasatr risaane sab hee ||

The discharge of the volleys of shots from guns began immediately. Everyone was in a rage, holding the arms in hand.

ਕ੍ਰੂਰ ਭਾਂਤਿ ਤਿਨ ਕਰੀ ਪੁਕਾਰਾ ॥

kraoor bhaa(n)t tin karee pukaaraa ||

ਸੋਰੁ ਸੁਨਾ ਸਰਤਾ ਕੈ ਪਾਰਾ ॥੪॥

sor sunaa sarataa kai paaraa ||4||

They raised various dreadful shouts. The noise was heard on the other side of the river.4.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਬਜੀ ਭੇਰ ਭੁੰਕਾਰ ਧੁੰਕੇ ਨਗਾਰੇ ॥

bajee bher bhu(n)kaar dhu(n)ke nagaare ||

ਮਹਾਂ ਬੀਰ ਬਾਨੈਤ ਬੰਕੇ ਬਕਾਰੇ ॥

mahaa(n) beer baanait ba(n)ke bakaare ||

The bugles blew, the trumpets resounded, the great heroes entered the fray, shouting loudly.

ਭਏ ਬਾਹੁ ਆਘਾਤ ਨੱਚੇ ਮਰਾਲੰ ॥

bhe baahu aaghaat na'che maraala(n) ||

ਕ੍ਰਿਪਾ ਸਿੰਧ ਕਾਲੀ ਗਰੱਜੀ ਕਰਾਲੰ ॥੫॥

kirapaa si(n)dh kaalee gara'jee karaala(n) ||5||

From both sides, the arms clattered with force and the horses danced, it seemed that the dreadful goddess Kali thundered in the battlefield.5.

ਨਦੀਯੰ ਲਖਿਯੋ ਕਾਲ ਰਾਤੰ੍ਰ ਸਮਾਨੰ ॥

nadheeya(n) lakhiyo kaal raata(n)r samaana(n) ||

ਕਰੇ ਸੂਰਮਾ ਸੀਤ ਪਿੰਗੰ ਪ੍ਰਮਾਨੰ ॥

kare sooramaa seet pi(n)ga(n) pramaana(n) ||

The river appeared like the night of death the severe chill cramped the soldiers.

ਇਤੇ ਬੀਰ ਗੱਜੇ ਭਏ ਨਾਦ ਭਾਰੇ ॥

eite beer ga'je bhe naadh bhaare ||

ਭਜੇ ਖਾਨ ਖੂਨੀ ਬਿਨਾ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰੇ ॥੬॥

bhaje khaan khoonee binaa sasatr jhaare ||6||

The heroes form this (my) side thundred and the bloody Khans fled away without using their weapons.6.

ਨਰਾਜ ਛੰਦ ॥

naraaj chha(n)dh ||

NARAAJ STANZA

ਨਿੱਲਜ ਖਾਨ ਭੱਜਿਓ ॥

ni'laj khaan bha'jio ||

ਕਿਨੀ ਨ ਸਸਤ੍ਰ ਸੱਜਿਓ ॥

kinee na sasatr sa'jio ||

The shameless Khans fled away and none of them wore the arms.

ਸੁ ਤਿਆਗ ਖੇਤ ਕੌ ਚਲੇ ॥

s tiaag khet kau chale ||

ਸੁ ਬੀਰ ਬੀਰਹਾ ਭਲੇ ॥੭॥

s beer beerahaa bhale ||7||

They left the battlefield though they pretended to be the valiant heroes.7.

ਚਲੇ ਤੁਰੇ ਤੁਰਾਇ ਕੈ ॥

chale ture turai kai ||

ਸਕੈ ਨ ਸਸਤ੍ਰ ਉਠਾਇ ਕੈ ॥

sakai na sasatr uThai kai ||

They left on galloping horses and could not use the weapons.

ਨ ਲੈ ਹਥਿਆਰ ਗੱਜਹੀਂ ॥

n lai hathiaar ga'jahee(n) ||

ਨਿਹਾਰਿ ਨਾਰਿ ਲੱਜਹੀਂ ॥੮॥

nihaar naar la'jahee(n) ||8||

They did not shout loudly like valiant heroes and felt Ashamed on seeing ladies.8.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਬਰਵਾ ਗਾਉਂ ਉਜਾਰ ਕੈ ਕਰੇ ਮੁਕਾਮ ਭਲਾਨ ॥

baravaa gaau(n) ujaar kai kare mukaam bhalaan ||

On the way they plundered the village Barwa and halted at Bhallon.

ਪ੍ਰਭ ਬਲ ਹਮੈ ਨ ਛੁਇ ਸਕੈ ਭਾਜਤ ਭਏ ਨਿਦਾਨ ॥੯॥

prabh bal hamai na chhui sakai bhaajat bhe nidhaan ||9||

They could not touch me because of the Grace of the Lord and fled away ultimately.9.

ਤਬ ਬਲ ਈਹਾ ਨ ਪਰ ਸਕੈ ਬਰਵਾ ਹਨਾ ਰਿਸਾਇ ॥

tab bal ieehaa na par sakai baravaa hanaa risai ||

Because of Thy Favour, O Lord! They could not do any harmahere, but filled with great anger, they destroyed the village Barwa.

ਸਾਲਿਨ ਰਸ ਜਿਮ ਬਾਨੀਯੋ ਰੋਰਨ ਖਾਤ ਬਨਾਇ ॥੧੦॥

saalin ras jim baaneeyo roran khaat banai ||10||

Just as a Vishya (Bania), though desirous of tasting meat, cannot actually have its relish, but instead prepares and eats the salted soup of parched wheat. 10.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਖਾਨਜਾਦੇ ਕੋ ਆਗਮਨ ਤ੍ਰਾਸਿਤ ਉਠ ਜੈਬੋ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਦਸਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਮਸਤੁ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੧੦॥ਅਫਜੂ॥੩੫੪॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the khaanajaadhe ko aagaman traasit uTh jaibo baranana(n) naam dhasamo dhiaai samaapat masat subh masat ||10||afajoo||354||

End of the Tenth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled ‘Description of the Expedition of Khanzada and his flight out of fear’.10.354.

ਹੁਸੈਨੀ ਜੁੱਧ ਕਥਨੰ ॥

husainee ju'dh kathana(n) ||

The Description of the Battle with HUSSAINI:

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g prayaat chha(n)dh ||

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਗਯੋ ਖਾਨਜਾਦਾ ਪਿਤਾ ਪਾਸ ਭੱਜੰ ॥

gayo khaanajaadhaa pitaa paas bha'ja(n) ||

ਸਕੈ ਜ੍ਵਾਬੁ ਦੈ ਨ ਹਨੇ ਸੂਰ ਲਜੰ ॥

sakai javaiaab dhai na hane soor laja(n) ||

The Khanzada fled to his father and being ashmed of his conduct, he could not speak.

ਤਹਾ ਠੋਕ ਬਾਹਾਂ ਹੁਸੈਨੀ ਗਰੱਜਿਯੰ ॥

tahaa Thok baahaa(n) husainee gara'jiya(n) ||

ਸੂਰ ਲੈ ਕੈ ਸਿਲਾ ਸਾਜ ਸਜਿਯੰ ॥੧॥

soor lai kai silaa saaj sajiya(n) ||1||

Then Hussian thundered striking his arms and prepared for attack with all his brave warriors.1.

ਕਰਿਯੋ ਜੋਰ ਸੈਨੰ ਹੁਸੈਨੀ ਪਯਾਨੰ ॥

kariyo jor saina(n) husainee payaana(n) ||

ਪ੍ਰਥਮ ਕੂਟਿ ਕੈ ਲੂਟ ਲੀਨੇ ਅਵਾਨੰ ॥

pratham kooT kai looT leene avaana(n) ||

Hussain assembled all his forces and advanced. At first he plundered the houses of the hill-people.

ਪੁਨਰ ਡਢਵਾਲੰ ਕੀਯੋ ਜੀਤਿ ਜੇਰੰ ॥

punar ddaddavaala(n) keeyo jeet jera(n) ||

ਕਰੇ ਬੰਦਿ ਕੈ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰਾਨ ਚੇਰੰ ॥੨॥

kare ba(n)dh kai raaj putraan chera(n) ||2||

Then he conquered the Raja of Dadhwal and brought him under submission. The sons of the Raja were made slaves.2.

ਪੁਨਰਿ ਦੂਨਿ ਕੋ ਲੂਟ ਲੀਨੋ ਸੁਧਾਰੰ ॥

punar dhoon ko looT leeno sudhaara(n) ||

ਕੋਈ ਸਾਮੁਹੇ ਹ੍ਵੈ ਸਕਿਯੋ ਨ ਗਵਾਰੰ ॥

koiee saamuhe havai sakiyo na gavaara(n) ||

Then he plundered the Doon thoroughly, none could face the barbarian.

ਲੀਯੋ ਛੀਨ ਅੰਨੰ ਦਲੰ ਬਾਂਟਿ ਦੀਯੰ ॥

leeyo chheen a(n)na(n) dhala(n) baa(n)T dheeya(n) ||

ਮਹਾ ਮੂੜਿਯੰ ਕੁਤਸਤੰ ਕਾਜ ਕੀਯੰ ॥੩॥

mahaa mooRiya(n) kutasata(n) kaaj keeya(n) ||3||

He took away forcibly the foodgrains and distributed them (amongst the soldiers), the big fool thus committed a very bad act.3.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਕਿਤਕ ਦਿਵਸ ਬੀਤਤ ਭਏ ਕਰਤ ਉਸੈ ਉਤਪਾਤ ॥

kitak dhivas beetat bhe karat usai utapaat ||

ਗੁਆਲੇਰੀਅਨ ਕੀ ਪਰਤ ਭੀ ਆਨ ਮਿਲਨ ਕੀ ਬਾਤ ॥੪॥

guaalereean kee parat bhee aan milan kee baat ||4||

Some days passed in such acts, the turn of meeting the Raja of Guler came.4.

ਜੌ ਦਿਨ ਦੁਇਕ ਨ ਵੇ ਮਿਲਤ ਤਬ ਆਵਤ ਅਰਰਾਇ ॥

jau dhin dhuik na ve milat tab aavat ararai ||

ਕਾਲਿ ਤਿਨੂ ਕੇ ਘਰ ਬਿਖੈ ਡਾਰੀ ਕਲਹ ਬਨਾਇ ॥੫॥

kaal tinoo ke ghar bikhai ddaaree kaleh banai ||5||

If he had met (Hussain) for two days more, the enemy would have come here (towards me), but the Providence had thrown a device of discord towards his house.5.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਗੁਆਲੇਰੀਆ ਮਿਲਨ ਕਹੁ ਆਏ ॥

guaalereeaa milan kahu aae ||

ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਭੀ ਸੰਗਿ ਸਿਧਾਏ ॥

raam si(n)gh bhee sa(n)g sidhaae ||

The Raja of Guler came to meet Hussain and with him came Ram Singh.

ਚਤਰਥ ਆਨ ਮਿਲਤ ਭਏ ਜਾਮੰ ॥

chatarath aan milat bhe jaama(n) ||

ਫੂਟਿ ਗਈ ਲਖਿ ਨਜਰਿ ਗੁਲਾਮੰ ॥੬॥

fooT giee lakh najar gulaama(n) ||6||

They met Hussain after the four quarters of the days had passed. The slave Hussian become blind in vanity.6.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਜੈਸੇ ਰਵਿ ਕੇ ਤੇਜ ਤੇ ਰੇਤ ਅਧਿਕ ਤਪਤਾਇ ॥

jaise rav ke tej te ret adhik tapatai ||

ਰਵਿ ਬਲਿ ਛੁਦ੍ਰ ਨ ਜਾਨਈ ਆਪਨ ਹੀ ਗਰਬਾਇ ॥੭॥

rav bal chhudhr na jaaniee aapan hee garabai ||7||

Just as the sand becomes heated by the heat of the sun, the wretched sand doth not know the might of the sun and become proud of itself.7.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਤੈਸੇ ਹੀ ਫੂਲ ਗੁਲਾਮ ਜਾਤ ਭਯੋ ॥

taise hee fool gulaam jaat bhayo ||

ਤਿਨੈ ਨ ਦ੍ਰਿਸਟ ਤਰੇ ਆਨਤ ਭਯੋ ॥

tinai na dhirasaT tare aanat bhayo ||

Slimilarly the slave Hussain was puffed up with ego, he did not care to notice them.

ਕਹਲੂਰੀਆ ਕਟੋਚ ਸੰਗਿ ਲਹਿ ॥

kahalooreeaa kaToch sa(n)g leh ||

ਜਾਨਾ ਆਨ ਨ ਮੋ ਸਰ ਮਹਿ ਮਹਿ ॥੮॥

jaanaa aan na mo sar meh meh ||8||

With the Rajas of Kahlur and Katoch on his side, he considered himself peerless. 8.

ਤਿਨ ਜੋ ਧਨ ਆਨੋ ਸੋ ਸਾਥਾ ॥

tin jo dhan aano so saathaa ||

ਤੇ ਦੇ ਰਹੇ ਹੁਸੈਨੀ ਹਾਥਾ ॥

te dhe rahe husainee haathaa ||

(The Raja of Guler and Ram Singh) offered money to Hussain, which they had brought with them.

ਦੇਤ ਲੇਤ ਆਪਨ ਕੁਰਰਾਨੇ ॥

dhet let aapan kuraraane ||

ਤੇ ਧਨਿ ਲੈ ਨਿਜਿ ਧਾਮ ਸਿਧਾਨੇ ॥੯॥

te dhan lai nij dhaam sidhaane ||9||

A dispute arose in giving and taking, therefore the Rajas returned to their places with the money.9.

ਚੇਰੋ ਤਬੈ ਤੇਜ ਤਨ ਤਯੋ ॥

chero tabai tej tan tayo ||

ਭਲਾ ਬੁਰਾ ਕਛੁ ਲਖਤ ਨ ਭਯੋ ॥

bhalaa buraa kachh lakhat na bhayo ||

Then Hussain was enraged and lost the power of discriminating between good and bad.

ਛੰਦ ਬੰਦ ਨਹ ਨੈਕੁ ਬਿਚਾਰਾ ॥

chha(n)dh ba(n)dh neh naik bichaaraa ||

ਜਾਤ ਭਯੋ ਦੇ ਤਬਹਿ ਨਗਾਰਾ ॥੧੦॥

jaat bhayo dhe tabeh nagaaraa ||10||

He made no other consideration and ordered the beating drum against the Raja of Guler.10.

ਦਾਵ ਘਾਵ ਤਿਨ ਨੈਕੁ ਨ ਕਰਾ ॥

dhaav ghaav tin naik na karaa ||

ਸਿੰਘਹਿ ਘੇਰਿ ਸਸਾ ਕਹੁ ਡਰਾ ॥

si(n)gheh gher sasaa kahu ddaraa ||

He did not think of any tactical consideration. The hare surrounded the lion for frightening him.

ਪੰਦ੍ਰਹ ਪਹਿਰ ਗਿਰਦ ਤਿਨ ਕੀਯੋ ॥

pa(n)dhreh pahir giradh tin keeyo ||

ਖਾਨ ਪਾਨ ਤਿਨ ਜਾਨ ਨ ਦੀਯੋ ॥੧੧॥

khaan paan tin jaan na dheeyo ||11||

He besieged him for fifteen pahars (about 45 hours) and did not allow the items of food and drink to reach the state.11.

ਖਾਨ ਪਾਨ ਬਿਨ ਸੂਰਿ ਰਿਸਾਏ ॥

khaan paan bin soor risaae ||

ਸਾਮ ਕਰਨ ਹਿਤ ਦੂਤ ਪਠਾਏ ॥

saam karan hit dhoot paThaae ||

Being without food and drink, the warriors were filled with ire, the Raja sent the messengers for the Purpose of making peace.

ਦਾਸ ਨਿਰਖ ਸੰਗਿ ਸੈਨ ਪਠਾਨੀ ॥

dhaas nirakh sa(n)g sain paThaanee ||

ਫੂਲਿ ਗਯੋ ਤਿਨ ਕੀ ਨਹੀਂ ਮਾਨੀ ॥੧੨॥

fool gayo tin kee nahee(n) maanee ||12||

Seeing the Pathan forces around him, the slave Hussain lost his balance and did not consider the request of the Raja.12.

ਦਸ ਸਹੰਸ੍ਰ ਅਬ ਹੀ ਕੈ ਦੈਹੂ ॥

dhas saha(n)sr ab hee kai dhaihoo ||

ਨਾ ਤਰ ਮੀਚ ਮੂੰਡ ਪਰ ਲੈਹੂ ॥

naa tar meech moo(n)dd par laihoo ||

He said, “Either give me ten thousand rupees immediately or take death on your head.”

ਸਿੰਘ ਸੰਗਤੀਆ ਤਹਾ ਪਠਾਏ ॥

si(n)gh sa(n)gateeaa tahaa paThaae ||

ਗੋਪਾਲੈ ਸੁ ਧਰਮੁ ਦੇ ਲਿਆਏ ॥੧੩॥

gopaalai su dharam dhe liaae ||13||

I had sent Sangatia Singh there for making peace (among the chief), he brought Gopal on oath of God.13.

ਤਿਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਨ ਉਨ ਕੀ ਬਨੀ ॥

tin kai sa(n)g na un kee banee ||

ਤਬ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਚਿਤ ਮੋ ਇਹ ਗਨੀ ॥

tab kirapaal chit mo ieh ganee ||

But he could not reconcile with them then Kirpal thought within his mind:

ਐਸਿ ਘਾਤਿ ਫਿਰ ਹਾਥ ਨ ਐਹੈ ॥

aais ghaat fir haath na aaihai ||

ਸਬਹੂੰ ਫੇਰ ਸਮੋ ਛਲਿ ਜੈਹੈ ॥੧੪॥

sabahoo(n) fer samo chhal jaihai ||14||

That such an opportunity will not be available again, because the circle of time deceives everybody.14.

ਗੋਪਾਲੈ ਸੁ ਅਬੈ ਗਹਿ ਲੀਜੈ ॥

gopaalai su abai geh leejai ||

ਕੈਦ ਕੀਜੀਐ ਕੈ ਬਧ ਕੀਜੈ ॥

kaidh keejeeaai kai badh keejai ||

He decided to catch hold of Gopal immediately, either to imprision him or kill him.

ਤਨਕ ਭਨਕ ਜਬ ਤਿਨ ਸੁਨ ਪਾਈ ॥

tanak bhanak jab tin sun paiee ||

ਨਿਜ ਦਲ ਜਾਤ ਭਯੋ ਭਟਰਾਈ ॥੧੫॥

nij dhal jaat bhayo bhaTaraiee ||15||

When Gopal got scent of the conspiracy, he escaped to his people (forces).15.

ਮਧੁਭਾਰ ਛੰਦ ॥

madhubhaar chha(n)dh ||

MADHUBHAAR STANZA

ਜਬ ਗਯੋ ਗੁਪਾਲ ॥

jab gayo gupaal ||

ਕੱੁਪਿਯੋ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ॥

ka'upiyo kirapaal ||

When Gopal was gone, Kirpal was filled with anger.

ਹਿੰਮਤ ਹੁਸੈਨ ॥

hi(n)mat husain ||

ਜੁੰਮੈ ਲੁਝੈਨ ॥੧੬॥

ju(n)mai lujhain ||16||

Himmat and Hussain rushed for fighting in the field.16.

ਕਰਿ ਕੇ ਗੁਮਾਨ ॥

kar ke gumaan ||

ਜੁੰਮੈ ਜੁਆਨ ॥

ju(n)mai juaan ||

With great pride, more warriors followed.

ਬੱਜੇ ਤੱਬਲ ॥

ba'je ta'bal ||

ਦੁੰਦਭਿ ਦੱਬਲ ॥੧੭॥

dhu(n)dhabh dha'bal ||17||

The drums and trumpets resounded.17.

ਬੱਜੇ ਨਿਸਾਣ ॥

ba'je nisaan ||

ਨੱਚੇ ਕਿਕਾਣ ॥

na'che kikaan ||

On the other side, the trumpets also resounded and the horses danced in the battlefield.

ਬਾਹੈ ਤੜਾਕ ॥

baahai taRaak ||

ਉੱਠੈ ਕੜਾਕ ॥੧੮॥

au'Thai kaRaak ||18||

The warriors enthusiastically strike their weapons, creating clattering sound.18.

ਬੱਜੇ ਨਿਸੰਗ ॥

ba'je nisa(n)g ||

ਗੱਜੇ ਨਿਹੰਗ ॥

ga'je niha(n)g ||

The fearless warriors blow their horns and shout loudly.

ਛੁੱਟੈ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ॥

chhu'Tai kirapaan ||

ਲਿੱਟੈ ਜੁਆਨ ॥੧੯॥

li'Tai juaan ||19||

The swords are struck and the warriors are lying on the ground.19.

ਤੁੱਪਕ ਤੜਾਕ ॥

tu'pak taRaak ||

ਕੈਬਰ ਕੜਾਕ ॥

kaibar kaRaak ||

The guns, arrows, lances and axes create noises.

ਸੈਹਥੀ ਸੜਾਕ ॥

saihathee saRaak ||

ਛੌਹੀ ਛੜਾਕ ॥੨੦॥

chhauahee chhaRaak ||20||

The warriors shout.20.

ਗੱਜੇ ਸੁ ਬੀਰ ॥

ga'je su beer ||

ਬੱਜੇ ਗਹੀਰ ॥

ba'je gaheer ||

The heroes who stand firmly in the field, thunder.

ਬਿਚਰੇ ਨਿਹੰਗ ॥

bichare niha(n)g ||

ਜੈਸੇ ਪਲੰਗ ॥੨੧॥

jaise pala(n)g ||21||

The fighters move in the field like leopards.21.

ਹੁੰਕੇ ਕਿਕਾਣ ॥

hu(n)ke kikaan ||

ਧੁੰਕੇ ਨਿਸਾਣ ॥

dhu(n)ke nisaan ||

The horses neigh and the trumpets resound.

ਬਾਹੈ ਤੜਾਕ ॥

baahai taRaak ||

ਝੱਲੈ ਝੜਾਕ ॥੨੨॥

jha'lai jhaRaak ||22||

The warriors strike their weapons enthusiastically and also endure the blows.22.

ਜੱੁਝੇ ਨਿਹੰਗ ॥

ja'ujhe niha(n)g ||

ਲਿੱਟੇ ਮਲੰਗ ॥

li'Te mala(n)g ||

The warriors falling as martyrs appear like the carefree intoxicated persons lying down of the ground.

ਖੁਲ੍ਹੇ ਕਿਸਾਰ ॥

khulhe kisaar ||

ਜਨੁ ਜਟਾਧਾਰ ॥੨੩॥

jan jaTaadhaar ||23||

Their disheveled hair appear like the matted hair (of hermits).23.

ਸਜੇ ਰਜਿੰਦ੍ਰ ॥

saje raji(n)dhr ||

ਗਜੇ ਗਜਿੰਦ੍ਰ ॥

gaje gaji(n)dhr ||

ਉੱਤਰੇ ਖਾਨ ॥

au'tare khaan ||

ਲੈ ਲੈ ਕਮਾਨ ॥੨੪॥

lai lai kamaan ||24||

The huge elephants are decorated and the warrior-chiefs descending from them and holding their bows, thunder in the field.24.

ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ਛੰਦ ॥

tirabha(n)gee chha(n)dh ||

TRIBHANGI STANZA

ਕੁਪਿਯੋ ਕ੍ਰਿਪਾਲੰ ਸੱਜਿ ਮਰਾਲੰ ਬਾਹ ਬਿਸਾਲੰ ਧਰਿ ਢਾਲੰ ॥

kupiyo kirapaala(n) sa'j maraala(n) baeh bisaala(n) dhar ddaala(n) ||

Kirpal Chand, in great ire, decorated his horse and he, the lond-armed warrior held his shield.

ਧਾਏ ਸਭ ਸੂਰੰ ਰੂਪ ਕਰੂਰੰ ਚਮਕਤ ਨੂਰੰ ਮੁਖ ਲਾਲੰ ॥

dhaae sabh soora(n) roop karoora(n) chamakat noora(n) mukh laala(n) ||

All the dreadful-looking warriors, with red and radiant faces were moving.

ਲੈ ਲੈ ਸੁ ਕ੍ਰਿਪਾਨੰ ਬਾਣ ਕਮਾਣੰ ਸਜੇ ਜੁਆਨੰ ਤਨ ਤੱਤੰ ॥

lai lai su kirapaana(n) baan kamaana(n) saje juaana(n) tan ta'ta(n) ||

Holding their swords and decorated with bow and arrows, the youthful warriors, full of heat

ਰਣਿ ਰੰਗ ਕਲੋਲੰ ਮਾਰਹੀ ਬੋਲੰ ਜਨ ਗਜ ਡੋਲੰ ਬਨ ਮਤੰ ॥੨੫॥

ran ra(n)g kalola(n) maarahee bola(n) jan gaj ddola(n) ban mata(n) ||25||

Are engaged in frolics in the battlefield and shouting “kill, kill” appear like intoxicated elephants in the forest.25.

ਭੁਯੰਗ ਛੰਦ ॥

bhuya(n)g chha(n)dh ||

BHUYANG STAZA

ਤਬੈ ਕੋਪੀਯੰ ਕਾਂਗੜੇਸੰ ਕਟੋਚੰ ॥

tabai kopeeya(n) kaa(n)gaResa(n) kaTocha(n) ||

Then the Raja of Kangra (Kirpal Chand Katoch) was filled with anger.

ਮੁਖੰ ਰਕਤ ਨੈਨੰ ਤਜੇ ਸਰਬ ਸੋਚੰ ॥

mukha(n) rakat naina(n) taje sarab socha(n) ||

His face and eyes became red with rage and he freed himself from all other thoughts.

ਉਤੇ ਉੱਠੀਯੰ ਖਾਨ ਖੇਤੰ ਖਤੰਗੰ ॥

aute u'Theeya(n) khaan kheta(n) khata(n)ga(n) ||

From another side, the Khans entered with arrows in their hands.

ਮਨੋ ਬਿਹਚਰੈ ਮਾਸ ਹੇਤੰ ਪਿਲੰਗੰ ॥੨੬॥

mano bihacharai maas heta(n) pila(n)ga(n) ||26||

It seemed that the leopards were roaming in search of flesh. ||26||

ਬਜੀ ਭੇਰ ਭੁੰਕਾਰ ਤੀਰੰ ਤੱੜਕੇ ॥

bajee bher bhu(n)kaar teera(n) ta'Rake ||

The kettledrums, the arrows and swords in action create their particular sounds.

ਮਿਲੇ ਹੱਥਿ ਬੱਖੰ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕੱੜਕੇ ॥

mile ha'th ba'kha(n) kirapaana(n) ka'Rake ||

The hands move towards the wounded waist.

ਬਜੇ ਜੰਗ ਨੀਸਾਣ ਕੱਥੇ ਕਥੀਰੰ ॥

baje ja(n)g neesaan ka'the katheera(n) ||

The trumpets resound in the field and the minstrels sing their heroic ballads.

ਫਿਰੈ ਰੁੰਡ ਮੁੰਡੰ ਤਨੰ ਤੱਛ ਤੀਰੰ ॥੨੭॥

firai ru(n)dd mu(n)dda(n) tana(n) ta'chh teera(n) ||27||

The bodies are pierced by arrows and the headless trunks are moving in the field. ||27||

ਉਠੈ ਟੋਪ ਟੂਕੰ ਗੁਰਜੈ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

auThai Top Tooka(n) gurajai prahaare ||

The blows of maces on helmets create knocking sounds.

ਰੁਲੇ ਲੱੁਥ ਜੁੱਥੰ ਗਿਰੇ ਬੀਰ ਮਾਰੇ ॥

rule la'uth ju'tha(n) gire beer maare ||

The bodies of killed warriors are rolling in dust.

ਪਰੈ ਕੱਤੀਯੰ ਘਾਤ ਨਿਰਘਾਤ ਬੀਰੰ ॥

parai ka'teeya(n) ghaat niraghaat beera(n) ||

The swords are inflicting wounds on the bodies of heroes

ਫਿਰੈ ਰੁੰਡ ਮੁੰਡੰ ਤਨੰ ਤੱਛ ਤੀਰੰ ॥੨੮॥

firai ra(n)udd mu(n)dda(n) tana(n) ta'chh teera(n) ||28||

The bodies pierced by arrows and headless trunks are moving in the field ||28||

ਬਹੀ ਬਾਹੁ ਆਘਾਤ ਨਿਰਘਾਤ ਬਾਣੰ ॥

bahee baahu aaghaat niraghaat baana(n) ||

The arms are engaged in continuously shooting arrows.

ਉਠੇ ਨੱਦ ਨਾਦੰ ਕੱੜਕੇ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ॥

auThe na'dh naadha(n) ka'Rake kirapaana(n) ||

The striking swords are creating grave clattering sounds.

ਛਕੇ ਛੋਭ ਛਤ੍ਰ ਤਜੈ ਬਾਣ ਰਾਜੀ ॥

chhake chhobh chhatr tajai baan raajee ||

The warriors, in great fury, are showering volleys of arrows.

ਬਹੇ ਜਾਹਿ ਖਾਲੀ ਫਿਰੈ ਛੂਛ ਤਾਜੀ ॥੨੯॥

bahe jaeh khaalee firai chhoochh taajee ||29||

Because of the shower of arrows, horses are roaming without riders. ||29||

ਜੁਟੇ ਆਪ ਮੈ ਬੀਰ ਬੀਰੰ ਜੁਝਾਰੇ ॥

juTe aap mai beer beera(n) jujhaare ||

The brave warriors are fighting with each other.

ਮਨੋ ਗੱਜ ਜੱੁਟੇ ਦੰਤਾਰੇ ਦੰਤਾਰੇ ॥

mano ga'j ja'uTe dha(n)taare dha(n)taare ||

They appear like the elephants with tusks fighting amongst themselves,

ਕਿਧੋ ਸਿੰਘ ਸੋ ਸਾਰਦੂਲੰ ਅਰੁੱਝੇ ॥

kidho si(n)gh so saaradhoola(n) aru'jhe ||

Or the tiger confronting the tiger.

ਤਿਸੀ ਭਾਂਤਿ ਕਿਰਪਾਲ ਗੋਪਾਲ ਜੁੱਝੇ ॥੩੦॥

tisee bhaa(n)t kirapaal gopaal ju'jhe ||30||

In a similar manner, Gopal Chand Guleria is fighting with Kirpal Chand (the ally of Hussaini) ||30||

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਧਾਯੋ ਤਹਾਂ ਏਕ ਬੀਰੰ ॥

haree si(n)gh dhaayo tahaa(n) ek beera(n) ||

Then another warrior Hari Singh rushed into the field.

ਸਹੇ ਦੇਹ ਆਪੰ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਤੀਰੰ ॥

sahe dheh aapa(n) bhalee bhaa(n)t teera(n) ||

He received many arrows in his body.

ਮਹਾਂ ਕੋਪ ਕੈ ਬੀਰ ਬ੍ਰਿੰਦੰ ਸੰਘਾਰੇ ॥

mahaa(n) kop kai beer bira(n)dha(n) sa(n)ghaare ||

In a great rage, he killed many soldiers.

ਬਡੋ ਜੁਧ ਕੈ ਦੇਵ ਲੋਕੰ ਪਧਾਰੇ ॥੩੧॥

baddo judh kai dhev loka(n) padhaare ||31||

After a great fight he departed for the heavenly abode ||31||

ਹਠਿਯੋ ਹਿੰਮਤੰ ਕਿੰਮਤੰ ਲੈ ਕ੍ਰਿਪਾਨੰ ॥

haThiyo hi(n)mata(n) ki(n)mata(n) lai kirapaana(n) ||

The tenacious Himmat Singh and Kimmat Singh drew out their kirpans.

ਲਏ ਗੁਰਜ ਚੱਲੰ ਸੁ ਜਲਾਲਖਾਨੰ ॥

le guraj cha'la(n) su jalaalakhaana(n) ||

Jalal Khan joined with a mace.

ਹਠੇ ਸੂਰਮਾ ਮੱਤ ਜੋਧਾ ਜੁਝਾਰੰ ॥

haThe sooramaa ma't jodhaa jujhaara(n) ||

The determined warriors fought, seemingly intoxicated.

ਪਰੀ ਕੁੱਟ ਕੱੁਟੰ ਉਠੀ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰੰ ॥੩੨॥

paree ku'T ka'uTa(n) uThee sasatr jhaara(n) ||32||

There were blows after blows and the sparks fell, when the weapons struck each other ||32||

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਜਸੰਵਾਲ ਧਾਏ ॥

jasa(n)vaal dhaae ||

ਤੁਰੰਗੰ ਨਚਾਏ ॥

tura(n)ga(n) nachaae ||

The Raja of Jaswal rushed forward on the galloping horse.

ਲਯੋ ਘੇਰ ਹੁਸੈਨੀ ॥

layo gher husainee ||

ਹਨਿਯੋ ਸਾਂਗ ਪੈਨੀ ॥੩੩॥

haniyo saa(n)g painee ||33||

He surrounded Hussain and struck his sharp lance at him.33.

ਤਿਨੂ ਬਾਣ ਬਾਹੇ ॥

tinoo baan baahe ||

ਬਡੇ ਸੈਨ ਗਾਹੇ ॥

badde sain gaahe ||

He (Hussaini) discharged arrow and destroyed much of the army.

ਜਿਸੈ ਅੰਗਿ ਲਾਗਿਯੋ ॥

jisai a(n)g laagiyo ||

ਤਿਸੈ ਪ੍ਰਾਣ ਤਯਾਗਯੋ ॥੩੪॥

tisai praan tayaagayo ||34||

He, who is struck by the arrow on his chest, he breathes his last.34.

ਜਬੈ ਘਾਵ ਲਾਗਯੋ ॥

jabai ghaav laagayo ||

ਤਬੈ ਕੋਪ ਜਾਗਯੋ ॥

tabai kop jaagayo ||

Whenever one is wounded, he gets highly infuriated.

ਸੰਭਾਰੀ ਕਮਾਣੰ ॥

sa(n)bhaaree kamaana(n) ||

ਹਣੇ ਬੀਰ ਬਾਣੰ ॥੩੫॥

hane beer baana(n) ||35||

Then, holding his bow, he kills the warriors with arrows. 35.

ਚਹੂੰ ਓਰ ਢੂਕੇ ॥

chahoo(n) or ddooke ||

ਮੁਖੰ ਮਾਰ ਕੂਕੇ ॥

mukha(n) maar kooke ||

The warriors advance from all the four sides and shout “kill, kill”.

ਨ੍ਰਿਭੈ ਸਸਤ੍ਰ ਬਾਹੈਂ ॥

nirabhai sasatr baahai(n) ||

ਦੋਊ ਜੀਤ ਚਾਹੈਂ ॥੩੬॥

dhouoo jeet chaahai(n) ||36||

They strike their weapons fearlessly, both the sides wish for their victory.36.

ਰਿਸੇ ਖਾਨਜਾਦੇ ॥

rise khaanajaadhe ||

ਮਹਾ ਮੱਦ ਮਾਦੇ ॥

mahaa ma'dh maadhe ||

The sons of Khans, in great ire and puffed up with great ego,

ਮਹਾ ਬਾਣ ਬਰਖੇ ॥

mahaa baan barakhe ||

ਸਭੈ ਸੂਰ ਹਰਖੇ ॥੩੭॥

sabhai soor harakhe ||37||

Shower the rain of arrows all the warriors are filled with anger.37.

ਕਰੈ ਬਾਣ ਅਰਚਾ ॥

karai baan arachaa ||

ਧਨੁਰ ਬੇਦ ਚਰਚਾ ॥

dhanur bedh charachaa ||

There is spattering of arrows (in worship) and the bows seem engaged in Vedic discussion.

ਸੁ ਸਾਗੰ ਸਮ੍ਹਾਲੰ ॥

s saaga(n) samhaala(n) ||

ਕਰੈ ਤਉਨ ਠਾਮੰ ॥੩੮॥

karai taun Thaama(n) ||38||

Wherever the warrior wants to strike the blow, he strikes it.38.

ਬਲੀ ਬੀਰ ਰੁੱਝੇ ॥

balee beer ru'jhe ||

ਸਮੂਹ ਸਸਤ੍ਰ ਜੁੱਝੇ ॥

samooh sasatr ju'jhe ||

The brave fighters are busy in this task they are engaged in war with all their wepons.

ਲਗੈ ਧੀਰ ਧੱਕੇ ॥

lagai dheer dha'ke ||

ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਝਨੱਕੇ ॥੩੯॥

kirapaana(n) jhana'ke ||39||

The warriors, with the quality of forbearance, are knocking forcefully and their swords are clattering.39.

ਕੱੜਕੈ ਕਮਾਣੰ ॥

ka'Rakai kamaana(n) ||

ਝਣੱਕੈ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ॥

jhana'kai kirapaana(n) ||

The bows crackle and the swords clatter.

ਕੜੰਕਾਰ ਛੱੁਟੈ ॥

kaRa(n)kaar chha'uTai ||

ਝਣੰਕਾਰ ਉੱਠੈ ॥੪੦॥

jhana(n)kaar u'Thai ||40||

The arrows, when discharged, produce knocking sound, and the weapons when struck, produce jingling sound.40.

ਹਠੀ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰੈ ॥

haThee sasatr jhaarai ||

ਨ ਸੰਕਾ ਬਿਚਾਰੈ ॥

n sa(n)kaa bichaarai ||

The warriors are striking their weapons, they do not think of the impending death.

ਕਰੈ ਤੀਰ ਮਾਰੰ ॥

karai teer maara(n) ||

ਫਿਰੈ ਲੋਹ ਧਾਰੰ ॥੪੧॥

firai loh dhaara(n) ||41||

The arrows are being discharged and the swords are being struck. 41.

ਨਦੀ ਸ੍ਰੌਣ ਪੂਰੰ ॥

nadhee srauan poora(n) ||

ਫਿਰੈ ਗੈਣ ਹੂਰੰ ॥

firai gain hoora(n) ||

The stream of bloods is full, the houris (the heavenly damsels) are moving in the sky.

ਉਭੇ ਖੇਤ ਪਾਲੰ ॥

aubhe khet paala(n) ||

ਬਕੇ ਬਿੱਕਰਾਲੰ ॥੪੨॥

bake bi'karaala(n) ||42||

On both sides, the warriors utter dreadful shouts.42.

ਪਾਧੜੀ ਛੰਦ ॥

paadhaRee chha(n)dh ||

PAADHARI STANZA

ਤਹ ਹੜ ਹੜਾਇ ਹੱਸੇ ਮਸਾਣ ॥

teh haR haRai ha'se masaan ||

ਲਿੱਟੇ ਗਜਿੰਦ੍ਰ ਛੱੁਟੇ ਕਿਕਾਣ ॥

li'Te gaji(n)dhr chha'uTe kikaan ||

The ghosts are laughing loudly in the battlefield, the elephants are soiling in dust and the horses are roaming without riders.

ਜੁੱਟੇ ਸੁ ਬੀਰ ਤਹ ਕੜਕ ਜੰਗ ॥

ju'Te su beer teh kaRak ja(n)g ||

ਛੁੱਟੀ ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਵੁਠੇ ਖਤੰਗ ॥੪੩॥

chhu'Tee kirapaan vuThe khata(n)g ||43||

The warriors are fighting with one another and their weapons are creating knocking sounds. The swords are being struck and the arrows are being showered.43.

ਡਾਕਨਿ ਡਹਿਕ ਚਾਵਡਿ ਚਿਕਾਰ ॥

ddaakan ddahik chaavadd chikaar ||

ਕਾਕੰ ਕਹੱਕਿ ਬੱਜੇ ਦੁਧਾਰ ॥

kaaka(n) kaha'k ba'je dhudhaar ||

The vampires are shouting and the hagh are shrieking. The crows are cawing loudly and the double-edged swords are clattering.

ਖੋਲੰ ਖੜੱਕਿ ਤੁਪਕਿ ਤੜਾਕਿ ॥

khola(n) khaRa'k tupak taRaak ||

ਸੈਥੰ ਸੜੱਕ ਧੱਕੰ ਧਹਾਕਿ ॥੪੪॥

saitha(n) saRa'k dha'ka(n) dhahaak ||44||

The helmets are being knocked at and the guns are booming. The daggers are clattering and there is violent pushing. 44.

ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥

bhuja(n)g chha(n)dh ||

BHUJANG STANZA

ਤਹਾ ਆਪ ਕੀਨੋ ਹੁਸੈਨੀ ਉਤਾਰੰ ॥

tahaa aap keeno husainee utaara(n) ||

ਸਭੂ ਹਾਥ ਬਾਣੰ ਕਮਾਣੰ ਸੰਭਾਰੰ ॥

sabhoo haath baana(n) kamaana(n) sa(n)bhaara(n) ||

Then Hussain himself entered the fray, all the warriors took up bows and arrows.

ਰੁਪੇ ਖਾਨਿ ਖੂਨੀ ਕਰੈ ਲਾਗ ਜੱੁਧੰ ॥

rupe khaan khoonee karai laag ja'udha(n) ||

ਮੁਖੰ ਰਕਤ ਨੈਣੰ ਭਰੇ ਸੂਰ ਕ੍ਰੁੱਧੰ ॥੪੫॥

mukha(n) rakat naina(n) bhare soor kru'dha(n) ||45||

The bloody Khans stood firmly and began to fight with faces and eyes red with ire.45.

ਜਗਿਯੋ ਜੰਗ ਜਾਲਮ ਸੁ ਜੋਧੰ ਜੁਝਾਰੰ ॥

jagiyo ja(n)g jaalam su jodha(n) jujhaara(n) ||

ਬਹੇ ਬਾਣ ਬਾਂਕੇ ਬਰੱਛੀ ਦੁਧਾਰੰ ॥

bahe baan baa(n)ke bara'chhee dhudhaara(n) ||

The terrible battle of valiant warriors began. The arrows, spears and double-edged swords were used by the heroes.

ਮਿਲੇ ਬੀਰ ਬੀਰੰ ਮਹਾਂ ਧੀਰ ਬੰਕੇ ॥

mile beer beera(n) mahaa(n) dheer ba(n)ke ||

ਧਕਾ ਧਕਿ ਸੈਥੰ ਕ੍ਰਿਪਾਨੰ ਝਨੰਕੇ ॥੪੬॥

dhakaa dhak saitha(n) kirapaana(n) jhana(n)ke ||46||

The warriors met being pushed forward and the swords are jingling.46.

ਭਏ ਢੋਲ ਢੰਕਾਰ ਨਾਦੰ ਨਫੀਰੰ ॥

bhe ddol dda(n)kaar naadha(n) nafeera(n) ||

ਉਠੈ ਬਾਹੁ ਆਘਾਤ ਗੱਜੈ ਸੁ ਬੀਰੰ ॥

auThai baahu aaghaat ga'jai su beera(n) ||

The drums and the fifes are resounding, the arms rise to strike blows and the brave fighters are roaring.

ਨਵੰ ਨੱਦ ਨੀਸਾਨ ਬੱਜੇ ਅਪਾਰੰ ॥

nava(n) na'dh neesaan ba'je apaara(n) ||

ਰੁਲੇ ਤੱਛ ਮੁੱਛੰ ਉਠੀ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰੰ ॥੪੭॥

rule ta'chh mu'chha(n) uThee sasatr jhaara(n) ||47||

The new trumpets resound in great numbers. The chopped heroes are rolling in dust and the sparks arise with the collision of weapons.47.

ਟਕਾ ਟੁੱਕ ਟੋਪੰ ਢਕਾ ਢੁੱਕ ਢਾਲੰ ॥

Takaa Tu'k Topa(n) ddakaa ddu'k ddaala(n) ||

ਮਹਾਂ ਬੀਰ ਬਾਨੈਤ ਬੰਕੇ ਬਿਕ੍ਰਾਲੰ ॥

mahaa(n) beer baanait ba(n)ke bikraala(n) ||

The helmets and shield have been broken into bits and the great heroes shooting arrows look terrible and not elegant.

ਨਚੇ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲਯੰ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤੰ ॥

nache beer baitaalaya(n) bhoot preta(n) ||

ਨਚੀ ਡਾਕਿਣੀ ਜੋਗਣੀ ਉਰਧ ਹੇਤੰ ॥੪੮॥

nachee ddaakinee joganee uradh heta(n) ||48||

The heroic sprits, ghosts, fiends and goblins are dancing. The vampires, female demons and Shiva also are dancing.48.

ਛੁਟੀ ਜੋਗ ਤਾਰੀ ਮਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਜਾਗੇ ॥

chhuTee jog taaree mahaa(n) rudhr jaage ||

ਡਗਿਯੋ ਧਿਆਨ ਬ੍ਰਹਮੰ ਸਭੈ ਸਿੱਧ ਭਾਗੇ ॥

ddagiyo dhiaan brahama(n) sabhai si'dh bhaage ||

The Supreme Rudra hath awakened on coming out of the Yogic contemplation. The meditation of Brahma hath been interrupted and all the Siddhas (adepts) in great fear have run away from their abodes.

ਹਸੇ ਕਿੰਨਰੰ ਜੱਛ ਬਿੱਦਿਆ ਧਰੇਯੰ ॥

hase ki(n)nara(n) ja'chh bi'dhiaa dhareya(n) ||

ਨਚੀ ਅੱਛਰਾ ਪੱਛਰਾ ਚਾਰਣੇਯੰ ॥੪੯॥

nachee a'chharaa pa'chharaa chaaraneya(n) ||49||

The Kinnaers, Yakshas and Vidyadhars are laughing and the wives of bards are dancing.49.

ਪਰਿਓ ਘੋਰ ਜੱੁਧੰ ਸੁ ਸੈਨਾ ਪਰਾਨੀ ॥

pario ghor ja'udha(n) su sainaa paraanee ||

ਤਹਾਂ ਖਾਂ ਹੁਸੈਨੀ ਮੰਡਿਓ ਬੀਰ ਬਾਨੀ ॥

tahaa(n) khaa(n) husainee ma(n)ddio beer baanee ||

The fight was most terrible and the army fled away. ] The great hero Hussain stood firmly in the field.

ਉਤੈ ਬੀਰ ਧਾਏ ਸੁ ਬੀਰੰ ਜਸ੍ਵਾਰੰ ॥

autai beer dhaae su beera(n) jasavaiaara(n) ||

ਸਬੈ ਬਿਉਤ ਡਾਰੇ ਬਗਾ ਸੇ ਅਸ੍ਵਾਰੰ ॥੫੦॥

sabai biaut ddaare bagaa se asavaiaara(n) ||50||

The heroes of Jaswal ran towards him. The horsemen were cut in the manner the cloth is cut (by the tailor).50.

ਤਹਾਂ ਖਾਂ ਹੁਸੈਨੀ ਰਹਿਓ ਏਕ ਠਾਢੰ ॥

tahaa(n) khaa(n) husainee rahio ek Thaadda(n) ||

ਮਨੋ ਜੱੁਧ ਖੰਭੰ ਰਣੰ ਭੂਮ ਗਾਡੰ ॥

mano ja'udh kha(n)bha(n) rana(n) bhoom gaadda(n) ||

There Hussain stood quite alone like the pole of a flagg fixed in the ground.

ਜਿਸੈ ਕੋਪ ਕੈ ਕੈ ਹਠੀ ਬਾਣ ਮਾਰਿਓ ॥

jisai kop kai kai haThee baan maario ||

ਤਿਸੈ ਛੇਦ ਕੈ ਪੈਲ ਪਾਰੇ ਪਧਾਰਿਓ ॥੫੧॥

tisai chhedh kai pail paare padhaario ||51||

Wherever that tenacious warrior shot his arrow, it pierced though the body and went out. 51.

ਸਹੇ ਬਾਣ ਸੂਰੰ ਸਭੈ ਆਣ ਢੂਕੈ ॥

sahe baan soora(n) sabhai aan ddookai ||

ਚਹੂੰ ਓਰ ਤੈ ਮਾਰ ਹੀ ਮਾਰ ਕੂਕੈ ॥

chahoo(n) or tai maar hee maar kookai ||

The warriors who were struck by arrows came together against him. From all the four sides, they shouted “kill, kill”.

ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਸੋ ਅਸਤ੍ਰ ਅਉ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰੇ ॥

bhalee bhaa(n)t so asatr aau sasatr jhaare ||

ਗਿਰੇ ਭਿਸਤ ਕੋ ਖਾਂ ਹੁਸੈਨੀ ਸਿਧਾਰੇ ॥੫੨॥

gire bhisat ko khaa(n) husainee sidhaare ||52||

They carried and struck their weapons very ably. At last Hussain fell down and left for heaven.52.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਜਬੈ ਹੁਸੈਨੀ ਜੂਝਿਓ ਭਯੋ ਸੂਰ ਮਨ ਰੋਸੁ ॥

jabai husainee joojhio bhayo soor man ros ||

When Hussain was killed, the warriors were in great fury.

ਭਾਜਿ ਚਲੇ ਅਵਰੇ ਸਭੈ ਉਠਿਓ ਕਟੋਚਨ ਜੋਸੁ ॥੫੩॥

bhaaj chale avare sabhai uThio kaTochan jos ||53||

All the others fled, but the forces of Katoch felt excited. 53.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਕੋਪਿ ਕਟੋਚਿ ਸਬੈ ਮਿਲਿ ਧਾਏ ॥

kop kaToch sabai mil dhaae ||

ਹਿੰਮਤਿ ਕਿੰਮਤਿ ਸਹਿਤ ਰਿਸਾਏ ॥

hi(n)mat ki(n)mat sahit risaae ||

All the soldiers of Katoch with great anger together with Himmat and Kimmat.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਤਬ ਕੀਯਾ ਉਠਾਨਾ ॥

haree si(n)gh tab keeyaa uThaanaa ||

ਚੁਨਿ ਚੁਨਿ ਹਨੇ ਪਖਰੀਯਾ ਜੁਆਨਾ ॥੫੪॥

chun chun hane pakhareeyaa juaanaa ||54||

Then Hari Singh, who came forward, killed many brave horsemen.54

ਨਰਾਜ ਛੰਦ ॥

naraaj chha(n)dh ||

NARAAJ STANZA

ਤਬੈ ਕਟੋਚ ਕੋਪੀਅੰ ॥

tabai kaToch kopeea(n) ||

ਸੰਭਾਰ ਪਾਵ ਰੋਪੀਅੰ ॥

sa(n)bhaar paav ropeea(n) ||

Then the Raja of Katoch became furious and stood firmly in the field.

ਸਰੱਕ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰਹੀ ॥

sara'k sasatr jhaarahee ||

ਸੁ ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਉਚਾਰਹੀ ॥੫੫॥

s maar maar uchaarahee ||55||

He used his weapons unerringly shouting death (for the enemy).55.

ਚੰਦੇਲ ਚੌਪੀਯੰ ਤਬੈ ॥

cha(n)dhel chauapeeya(n) tabai ||

ਰਿਸਾਤ ਧਾਤ ਭੇ ਸਬੈ ॥

risaat dhaat bhe sabai ||

(From the other side) the Raja of Chandel got enraged and attacked all in a body with indignation.

ਜਿਤੇ ਗਏ ਸੁ ਮਾਰੀਯੰ ॥

jite ge su maareeya(n) ||

ਬਚੇ ਤਿਤੇ ਸਿਧਾਰੀਯੰ ॥੫੬॥

bache tite sidhaareeya(n) ||56||

Those who faced him were killed and those who remained behind, ran away.56.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਸਾਤ ਸਵਾਰਨ ਕੈ ਸਹਿਤ ਜੂਝੇ ਸੰਗਤ ਰਾਇ ॥

saat savaaran kai sahit joojhe sa(n)gat rai ||

(Sangita Singh) died with his seven companions.

ਦਰਸੋ ਸੁਨਿ ਜੂਝੈ ਤਿਨੈ ਬਹੁਤ ਜੁਝਤ ਭਯੋ ਆਇ ॥੫੭॥

dharaso sun joojhai tinai bahut jujhat bhayo aai ||57||

When Darsho came to know of it, he also came in the field and died. 57.

ਹਿੰਮਤ ਹੂੰ ਉਤਰਿਯੋ ਤਹਾ ਬੀਰ ਖੇਤ ਮੰਝਾਰ ॥

hi(n)mat hoo(n) utariyo tahaa beer khet ma(n)jhaar ||

Then Himmat came in the battlefield.

ਕੇਤਨ ਕੇ ਤਨਿ ਘਾਇ ਸਹਿ ਕੇਤਨਿ ਕੈ ਤਨਿ ਝਾਰ ॥੫੮॥

ketan ke tan ghai seh ketan kai tan jhaar ||58||

He received several wounds and struck his weapons on several others.58.

ਬਾਜ ਤਹਾਂ ਜੂਝਤ ਭਯੋ ਹਿੰਮਤ ਗਯੋ ਪਰਾਇ ॥

baaj tahaa(n) joojhat bhayo hi(n)mat gayo parai ||

His horse was killed there, but Himmat fled.

ਲੋਥ ਕ੍ਰਿਪਾਲਹਿ ਕੀ ਨਮਿਤ ਕੋਪਿ ਪਰੇ ਅਰਰਾਇ ॥੫੯॥

loth kirapaaleh kee namit kop pare ararai ||59||

The warriors of Katoch came with great rage in order to take away the dead body of their Raja Kirpal.59.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਬਲੀ ਬੈਰ ਰੱੁਝੇ ॥

balee bair ra'ujhe ||

ਸਮੁਹਿ ਸਾਰ ਜੱੁਝੇ ॥

samuh saar ja'ujhe ||

The warriors are busy in wreaking vengeance, they become martyrs facing the sword.

ਕ੍ਰਿਪਾ ਰਾਮ ਗਾਜੀ ॥

kirapaa raam gaajee ||

ਲਰਿਓ ਸੈਨ ਭਾਜੀ ॥੬੦॥

lario sain bhaajee ||60||

The warrior Kirpa Ram fought so severely that all the army seems to be running away. 60.

ਮਹਾ ਸੈਨ ਗਾਹੈਂ ॥

mahaa sain gaahai(n) ||

ਨ੍ਰਿਭੈ ਸਸਤ੍ਰ ਬਾਹੈਂ ॥

nirabhai sasatr baahai(n) ||

He tramples the big army and strikes his weapon fearlessly.

ਘਨਿਯੋ ਕਾਲ ਕੈ ਕੈ ॥

ghaniyo kaal kai kai ||

ਚਲੈ ਜੱਸ ਲੈ ਕੈ ॥੬੧॥

chalai ja's lai kai ||61||

After destroying many and receiving approbation, he hath left.61.

ਬਜੇ ਸੰਖ ਨਾਦੰ ॥

baje sa(n)kh naadha(n) ||

ਸੁਰੰ ਨਿਰਬਿਖਾਦੰ ॥

sura(n) nirabikhaadha(n) ||

The conches and trumpets resound and their sound is heard constantly.

ਬਜੇ ਡੌਰ ਡੱਢੰ ॥

baje ddauar dda'dda(n) ||

ਹਠੇ ਸਸਤ੍ਰ ਕੱਢੰ ॥੬੨॥

haThe sasatr ka'dda(n) ||62||

The tabors and drums resound and the warriors are taking out their weapons.62.

ਪਰੀ ਭੀਰ ਭਾਰੀ ॥

paree bheer bhaaree ||

ਜੁਝੈ ਛਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ॥

jujhai chhatr dhaaree ||

There is overcrowding and the kings have fallen as martyrs.

ਮੁਖੰ ਮੱੁਛ ਬੰਕੰ ॥

mukha(n) ma'uchh ba(n)ka(n) ||

ਮੰਡੇ ਬੀਰ ਹੰਕੰ ॥੬੩॥

ma(n)dde beer ha(n)ka(n) ||63||

The warriors on whose faces there are winsome whiskers, they are shouting very loudly.63.

ਮੁਖੰ ਮਾਰਿ ਬੋਲੈਂ ॥

mukha(n) maar bolai(n) ||

ਰਣੰ ਭੂਮਿ ਡੋਲੈਂ ॥

rana(n) bhoom ddolai(n) ||

From their mouths, they are shouting “kill. Kill”, and roam in the battlefield.

ਹਥਿਆਰੰ ਸੰਭਾਰੈਂ ॥

hathiaara(n) sa(n)bhaarai(n) ||

ਉਭੈ ਬਾਜ ਡਾਰੈਂ ॥੬੪॥

aubhai baaj ddaarai(n) ||64||

They hold their weapons and cause the horses of both sides to flee.64

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਰਣ ਜੁਝਤ ਕਿਰਪਾਲ ਕੇ ਨਾਚਤ ਭਯੋ ਗੁਪਾਲ ॥

ran jujhat kirapaal ke naachat bhayo gupaal ||

When Kirpal died in the battlefield, Gopal rejoiced.

ਸੈਨ ਸਭੈ ਸਿਰਦਾਰ ਦੈ ਭਾਜਤ ਭਈ ਬਿਹਾਲ ॥੬੫॥

sain sabhai siradhaar dhai bhaajat bhiee bihaal ||65||

All the army fled in disorder, when their leaders Hussain and Kirpal were killed. 65.

ਖਾਨ ਹੁਸੈਨ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਕੇ ਹਿੰਮਤ ਰਣ ਜੂਝੰਤ ॥

khaan husain kirapaal ke hi(n)mat ran joojha(n)t ||

After the death of Hussain and Kirpal and the fall of Himmat

ਭਾਜਿ ਚਲੇ ਜੋਧਾ ਸਬੈ ਜਿਮ ਦੇ ਮੁਕਟ ਮਹੰਤ ॥੬੬॥

bhaaj chale jodhaa sabai jim dhe mukaT maha(n)t ||66||

All the warriors fled, just as people go away after giving authority to the Mahant.66.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਇਹ ਬਿਧ ਸਤੁ੍ਰ ਸਬੈ ਚੁਨਿ ਮਾਰੇ ॥

eeh bidh satur sabai chun maare ||

ਗਿਰੇ ਆਪਨੇ ਸੂਰ ਸੰਭਾਰੇ ॥

gire aapane soor sa(n)bhaare ||

In this way, all the enemies were aimed and killed. After that they took care of their dead.

ਤਹ ਘਾਇਲ ਹਿਮੰਤ ਕੱਹ ਲਹਾ ॥

teh ghail hima(n)t ka'h lahaa ||

ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਗੋਪਾਲ ਸਿਉਂ ਕਹਾ ॥੬੭॥

raam si(n)gh gopaal siau(n) kahaa ||67||

Then on seeing Himmat lying wounded, Ram Singh said to Gopal.67.

ਜਿਨ ਹਿੰਮਤ ਅਸ ਕਲਹ ਬਢਾਯੋ ॥

jin hi(n)mat as kaleh baddaayo ||

ਘਾਇਲ ਆਜ ਹਾਥ ਵਹ ਆਯੋ ॥

ghail aaj haath veh aayo ||

“That Himmat, who had been the root-cause of all the quarrels, hath now fallen wounded in our hands.”

ਜਬ ਗੁਪਾਲ ਐਸੇ ਸੁਨਿ ਪਾਵਾ ॥

jab gupaal aaise sun paavaa ||

ਮਾਰਿ ਦੀਓ ਜੀਅਤ ਨ ਉਠਾਵਾ ॥੬੮॥

maar dheeo jeeat na uThaavaa ||68||

When Gopal heard these words, he killed Himmat and did not allow him to get up alive. 68.

ਜੀਤ ਭਈ ਰਨ ਭਯੋ ਉਜਾਰਾ ॥

jeet bhiee ran bhayo ujaaraa ||

ਸਿਮ੍ਰਿਤ ਕਰਿ ਸਭ ਘਰੋ ਸਿਧਾਰਾ ॥

simirat kar sabh gharo sidhaaraa ||

The victory was gained and the battle ended. While remembering homes, all went there.

ਰਾਖਿ ਲੀਯੋ ਹਮ ਕੋ ਜਗਰਾਈ ॥

raakh leeyo ham ko jagaraiee ||

ਲੋਹ ਘਟਾ ਅਨਤੈ ਬਰਸਾਈ ॥੬੯॥

loh ghaTaa anatai barasaiee ||69||

The Lord protected me from the cloud of battle, which rained elsewhere. 69.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਹੁਸੈਨੀ ਬਧ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਹਿੰਮਤ ਸੰਗਤੀਆ ਬਧ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਗਿਆਰਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਮਸਤੁ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੧੧॥ਅਫਜੂ॥੪੨੩॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the husainee badh kirapaal hi(n)mat sa(n)gateeaa badh baranana(n) naam giaaramo dhiaai samaapat masat subh masat ||11||afajoo||423||

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਜੁੱਧ ਭਯੋ ਇਹ ਭਾਂਤਿ ਅਪਾਰਾ ॥

ju'dh bhayo ieh bhaa(n)t apaaraa ||

ਤੁਰਕਨ ਕੋ ਮਾਰਿਓ ਸਿਰਦਾਰਾ ॥

turakan ko maario siradhaaraa ||

In this way, the great battle was fought, when the leader of the Turks (Muslims) was killed.

ਰਿਸ ਤਨ ਖਾਨ ਦਿਲਾਵਰ ਤਏ ॥

ris tan khaan dhilaavar te ||

ਇਤੈ ਸਊਰ ਪਠਾਵਤ ਭਏ ॥੧॥

eitai suoor paThaavat bhe ||1||

On this Dilawar become very angry and sent a contingent of horsemen in this direction.1.

ਉਤੈ ਪਠਿਓ ਉਨ ਸਿੰਘ ਜੁਝਾਰਾ ॥

autai paThio un si(n)gh jujhaaraa ||

ਤਿਹ ਭਲਾਨ ਤੇ ਖੇਦ ਨਿਕਾਰਾ ॥

teh bhalaan te khedh nikaaraa ||

From the other side, Jujhar Singh was sent, who drove out the enemy from Bhallan immediately.

ਇਤਿ ਗਜ ਸਿੰਘ ਪੰਮਾ ਦਲ ਜੋਰਾ ॥

eit gaj si(n)gh pa(n)maa dhal joraa ||

ਧਾਇ ਪਰੇ ਤਿਨ ਊਪਰ ਭੋਰਾ ॥੨॥

dhai pare tin uoopar bhoraa ||2||

On this side Gaj Singh and Pamma (Parmanand) assembled their forces and fell upon them early in the morning.2.

ਉਤੈ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਭਯੋ ਆਡਾ ॥

autai jujhaar si(n)gh bhayo aaddaa ||

ਜਿਮ ਰਨ ਖੰਭ ਭੂਮਿ ਰਨਿ ਗਾਡਾ ॥

jim ran kha(n)bh bhoom ran gaaddaa ||

On the other side Jujhar Singh stood firmly like a flagpost planted in the battlefield.

ਗਾਡਾ ਚਲੇ ਨ ਹਾਡਾ ਚਲਿ ਹੈ ॥

gaaddaa chale na haaddaa chal hai ||

ਸਾਮੁਹਿ ਸੇਲ ਸਮਰ ਮੋ ਝਲਿ ਹੈ ॥੩॥

saamuh sel samar mo jhal hai ||3||

Even the flagpost might be loosened, but the brave Rajput did not waver, he received the blows without flinching.3.

ਬਾਟ ਚੜ੍ਹੈ ਦਲ ਦੋਊ ਜੁਝਾਰਾ ॥

baaT chaRhai dhal dhouoo jujhaaraa ||

ਉਤੈ ਚੰਦੇਲ ਇਤੈ ਜਸਵਾਰਾ ॥

autai cha(n)dhel itai jasavaaraa ||

The warriors of both armies moved in detachments, Raja of Chandel on that side and Raja of Jaswar on this side.

ਮੰਡਿਓ ਬੀਰ ਖੇਤ ਮੋ ਜੱੁਧਾ ॥

ma(n)ddio beer khet mo ja'udhaa ||

ਉਪਜਿਉ ਸਮਰਸੂਰ ਮਨ ਕ੍ਰੱੁਧਾ ॥੪॥

aupajiau samarasoor man kra'udhaa ||4||

All the warriors were in great rage and the fight began in the battlefield.4.

ਕੋਪ ਭਰੇ ਦੋਊ ਦਿਸ ਭਟ ਭਾਰੇ ॥

kop bhare dhouoo dhis bhaT bhaare ||

ਇਤੈ ਚੰਦੇਲ ਉਤੈ ਜਸਵਾਰੇ ॥

eitai cha(n)dhel utai jasavaare ||

The brave heroes of both the armies were in great anger, warriors of Chandel on this side and warriors of Jaswar on the other.

ਢੋਲ ਨਗਾਰੇ ਬਜੇ ਅਪਾਰਾ ॥

ddol nagaare baje apaaraa ||

ਭੀਮ ਰੂਪ ਭੈਰੋ ਭਭਕਾਰਾ ॥੫॥

bheem roop bhairo bhabhakaaraa ||5||

Many drums and trumpets resounded, the terrible Bhairo (the god of war) shouted.5.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chha(n)dh ||

RASAAVAL STANZA

ਧੁਣੰ ਢੋਲ ਬੱਜੇ ॥

dhuna(n) ddol ba'je ||

ਮਹਾਂ ਸੂਰ ਗੱਜੇ ॥

mahaa(n) soor ga'je ||

Listening to the resounding voice of the drums, the warriors thunder.

ਕਰੇ ਸਸਤ੍ਰ ਘਾਵੰ ॥

kare sasatr ghaava(n) ||

ਚੜ੍ਹੇ ਚਿੱਤ ਚਾਵੰ ॥੬॥

chaRhe chi't chaava(n) ||6||

They inflict wounds with weapons, their minds filled with great zest.6.

ਨ੍ਰਿਭੈ ਬਾਜ ਡਾਰੈ ॥

nirabhai baaj ddaarai ||

ਪਰੱਘੈ ਪ੍ਰਹਾਰੈ ॥

para'ghai prahaarai ||

Fearlessly, they cause their horses to run and strike the blows of axes.

ਕਰੇ ਤੇਗ ਘਾਯੰ ॥

kare teg ghaaya(n) ||

ਚੜ੍ਹੇ ਚਿੱਤ ਚਾਯੰ ॥੭॥

chaRhe chi't chaaya(n) ||7||

Many inflict wounds with their swords and the minds of all are very enthusiastic.7.

ਬਕੈ ਮਾਰ ਮਾਰੰ ॥

bakai maar maara(n) ||

ਨ ਸੰਕਾ ਬਿਚਾਰੰ ॥

n sa(n)kaa bichaara(n) ||

From their mouths, they shout “kill, kill”, without any doubts.

ਰੁਲੈ ਤੱਛ ਮੱੁਛੰ ॥

rulai ta'chh ma'uchha(n) ||

ਕਰੈ ਸੁਰਗ ਇੱਛੰ ॥੮॥

karai surag i'chha(n) ||8||

The chopped warriors are rolling in dust and wish to go to heaven.8.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਨੈਕ ਨ ਰਨ ਤੇ ਮੁਰਿ ਚਲੈਂ ਕਰੈ ਨਿਡਰ ਹ੍ਵੈ ਘਾਇ ॥

naik na ran te mur chalai(n) karai niddar havai ghai ||

They do not retrace their steps from the battlefield and inflict wounds fearlessly.

ਗਿਰ ਗਿਰ ਪਰੈ ਪਵੰਗ ਤੇ ਬਰੇਂ ਬਰੰਗਨ ਜਾਇ ॥੯॥

gir gir parai pava(n)g te bare(n) bara(n)gan jai ||9||

Those who fall from their horses, the heavenly damsels go to wed them.9.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਇਹ ਬਿਧਿ ਹੋਤ ਭਯੋ ਸੰਗ੍ਰਾਮਾ ॥

eeh bidh hot bhayo sa(n)graamaa ||

ਜੂਝੇ ਚੰਦ ਨਰਾਇਨ ਨਾਮਾ ॥

joojhe cha(n)dh narain naamaa ||

In this way, the battle continued on both sides (with great vigour). Chandan Rai was killed.

ਤਬ ਜੁਝਾਰ ਏਕਲ ਹੀ ਧਯੋ ॥

tab jujhaar ekal hee dhayo ||

ਬੀਰਨ ਘੇਰ ਦਸੋ ਦਿਸ ਲਯੋ ॥੧੦॥

beeran gher dhaso dhis layo ||10||

Then Jujhar Singh continued the fight quite alone. He was surrounded from all sides.10.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਧਸਿਯੋ ਕਟਕ ਮੈ ਝਟਕ ਦੈ ਕਛੂ ਨ ਸੰਕ ਬਿਚਾਰ ॥

dhasiyo kaTak mai jhaTak dhai kachhoo na sa(n)k bichaar ||

He rushed into the army of the enemy without any hesitation.

ਗਾਹਤ ਭਯੋ ਸੁਭਟਨ ਬਡੇ ਬਾਹਤਿ ਭਯੋ ਹਥਿਆਰ ॥੧੧॥

gaahat bhayo subhaTan badde baahat bhayo hathiaar ||11||

And killed many soldiers, wielding his weapons very skillfully.11.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਇਹ ਬਿਧਿ ਘਣੇ ਘਰਨ ਕੋ ਗਾਰਾ ॥

eeh bidh ghane gharan ko gaaraa ||

In this way, he destroyed many homes.

ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਕੇ ਕਰਿ ਹਥੀਯਾਰਾ ॥

bhaa(n)t bhaa(n)t ke kar hatheeyaaraa ||

He used various types of weapons.

ਚੁਨਿ ਚੁਨਿ ਬੀਰ ਪਖਰੀਆ ਮਾਰੇ ॥

chun chun beer pakhareeaa maare ||

He aimed and killed the brave horsemen.

ਅੰਤਿ ਦੇਵ ਪੁਰ ਆਪ ਪਧਾਰੇ ॥੧੨॥

a(n)t dhev pur aap padhaare ||12||

But at last he left for the heavenly abode himself. ||12||

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੁਧ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਮਸਤੁ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੧੨॥ਅਫਜੂ॥੪੩੫॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the jujhaar si(n)gh judh baranana(n) naam dhavaiaadhasamo dhiaai samaapat masat subh masat ||12||afajoo||435||

End of the Twelfth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled Description of the battle with Jujhar Singh. True, all is true. ||12|| Continues ||435||

ਸਹਜਾਦੇ ਕੋ ਆਗਮਨ ਮਦ੍ਰ ਦੇਸ ॥

sahajaadhe ko aagaman madhr dhes ||

The arrival of Shahzada (the prince) in Madra Desha (Punjab):

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਇਹ ਬਿਧਿ ਸੋ ਬਧ ਭਯੋ ਜੁਝਾਰਾ ॥

eeh bidh so badh bhayo jujhaaraa ||

ਆਨ ਬਸੇ ਤਬ ਧਾਮ ਲੁਝਾਰਾ ॥

aan base tab dhaam lujhaaraa ||

In this way, when Jujhar Singh was killed, the soldiers returned to their homes.

ਤਬ ਅਉਰੰਗ ਮਨ ਮਾਹਿ ਰਿਸਾਵਾ ॥

tab aaura(n)g man maeh risaavaa ||

ਮੱਦ੍ਰ ਦੇਸ ਕੋ ਪੂਤ ਪਠਾਵਾ ॥੧॥

ma'dhr dhes ko poot paThaavaa ||1||

Then Aurangzeb became very angry and sent his son to Madr Desha (Punjab).1.

ਤਿੱਹ ਆਵਤ ਸਭ ਲੋਕ ਡਰਾਨੇ ॥

ti'h aavat sabh lok ddaraane ||

ਬਡੇ ਬਡੇ ਗਿਰ ਹੇਰ ਲੁਕਾਨੇ ॥

badde badde gir her lukaane ||

On his arrival, all were frightened and hid themselves in big hills.

ਹਮਹੂੰ ਲੋਗਨ ਅਧਿਕ ਡਰਾਯੋ ॥

hamahoo(n) logan adhik ddaraayo ||

ਕਾਲ ਕਰਮ ਕੋ ਮਰਮ ਨ ਪਾਯੋ ॥੨॥

kaal karam ko maram na paayo ||2||

The people tried to frighten me also, because they did not understand the ways of Almighty.2.

ਕਿਤਕ ਲੋਕ ਤਜਿ ਸੰਗਿ ਸਿਧਾਰੇ ॥

kitak lok taj sa(n)g sidhaare ||

ਜਾਇ ਬਸੇ ਗਿਰਵਰ ਜਹਿ ਭਾਰੇ ॥

jai base giravar jeh bhaare ||

Some people left us and took refuge in the big hills.

ਚਿਤ ਮੂਜੀਯਨ ਕੋ ਅਧਿਕ ਡਰਾਨਾ ॥

chit moojeeyan ko adhik ddaraanaa ||

ਤਿਨੈ ਉਬਾਰ ਨ ਅਪਨਾ ਜਾਨਾ ॥੩॥

tinai ubaar na apanaa jaanaa ||3||

The cowards were so much frightened that they did not consider their safety with me.3.

ਤਬ ਅਉਰੰਗ ਜੀਅ ਮਾਂਝ ਰਿਸਾਏ ॥

tab aaura(n)g jeea maa(n)jh risaae ||

ਏਕ ਅਹਦੀਆ ਈਹਾਂ ਪਠਾਏ ॥

ek ahadheeaa ieehaa(n) paThaae ||

The son of Aurangzeb grew very angry and sent a subordinate in this direction.

ਹਮ ਤੇ ਭਾਜਿ ਬਿਮੁਖ ਜੇ ਗਏ ॥

ham te bhaaj bimukh je ge ||

ਤਿਨ ਕੇ ਧਾਮ ਗਿਰਾਵਤ ਭਏ ॥੪॥

tin ke dhaam giraavat bhe ||4||

Those who had left me in distrust, their homes were demolished by him.4.

ਜੇ ਅਪਨੇ ਗੁਰ ਤੇ ਮੁਖ ਫਿਰਹੈਂ ॥

je apane gur te mukh firahai(n) ||

ਈਹਾਂ ਊਹਾਂ ਤਿਨ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹ ਗਿਰਿਹੈਂ ॥

e'eehaa(n) uoohaa(n) tin ke gireh girihai(n) ||

Those who turn away their faces from the Guru, their houses are demolished in this and the next world.

ਇਹਾਂ ਉਪਹਾਸ ਨ ਸੁਰ ਪੁਰ ਬਾਸਾ ॥

eihaa(n) upahaas na sur pur baasaa ||

ਸਭ ਬਾਤਨ ਤੇ ਰਹੈ ਨਿਰਾਸਾ ॥੫॥

sabh baatan te rahai niraasaa ||5||

They are ridiculed here and also do not get an abode in heaven. They also remain disappointed in all things.5.

ਦੂਖ ਭੂਖ ਤਿਨ ਕੋ ਰਹੈ ਲਾਗੀ ॥

dhookh bhookh tin ko rahai laagee ||

ਸੰਤ ਸੇਵ ਤੇ ਜੋ ਹੈ ਤਿਆਗੀ ॥

sa(n)t sev te jo hai tiaagee ||

They are always inflicted by hunger and sorrow, those, who have forsaken the service of the saints.

ਜਗਤ ਬਿਖੈ ਕੋਈ ਕਾਮ ਨ ਸਰਹੀਂ ॥

jagat bikhai koiee kaam na sarahee(n) ||

ਅੰਤਹਿ ਕੁੰਡ ਨਰਕ ਕੀ ਪਰਹੀਂ ॥੬॥

a(n)teh ku(n)dd narak kee parahee(n) ||6||

None of their wishes are fulfilled in the world and in the end, they abide in the fire of the abyss of hell.6.

ਤਿਨ ਕੋ ਸਦਾ ਜਗਤ ਉਪਹਾਸਾ ॥

tin ko sadhaa jagat upahaasaa ||

ਅੰਤਹਿ ਕੁੰਡ ਨਰਕ ਕੀ ਬਾਸਾ ॥

a(n)teh ku(n)dd narak kee baasaa ||

They are always ridiculed in the world and in the end, they abide in the fire of the abyss of hell.

ਗੁਰ ਪਗ ਤੇ ਜੇ ਬੇਮੁਖ ਸਿਧਾਰੇ ॥

gur pag te je bemukh sidhaare ||

ਈਹਾਂ ਊਹਾ ਤਿਨ ਕੇ ਮੁਖ ਕਾਰੇ ॥੭॥

e'eehaa(n) uoohaa tin ke mukh kaare ||7||

Those, who turn away their face from the feet of the Guru, their faces are blackened in this and the next world.7.

ਪੁਤ੍ਰ ਪਉਤ੍ਰ ਤਿਨ ਕੇ ਨਹੀਂ ਫਰੈਂ ॥

putr pautr tin ke nahee(n) farai(n) ||

ਦੁਖ ਦੈ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੋ ਮਰੈਂ ॥

dhukh dhai maat pitaa ko marai(n) ||

Their sons and grandsons do not prosper and they die, creating great agony for their parents.

ਗੁਰ ਦੋਖੀ ਸਗ ਕੀ ਮ੍ਰਿਤੁ ਪਾਵੈ ॥

gur dhokhee sag kee mrit paavai ||

ਨਰਕ ਕੁੰਡ ਡਾਰੇ ਪਛੁਤਾਵੈ ॥੮॥

narak ku(n)dd ddaare pachhutaavai ||8||

The one, who hath malice of the Guru in his heart, dies the death of ad dog. He repents, when he is thrown in the abyss of hell.8.

ਬਾਬੇ ਕੇ ਬਾਬਰ ਕੇ ਦੋਊ ॥

baabe ke baabar ke dhouoo ||

ਆਪ ਕਰੇ ਪਰਮੇਸਰ ਸੋਊ ॥

aap kare paramesar souoo ||

The successors of both, Baba (Nanak) and Badur were created by God Himself.

ਦੀਨ ਸਾਹ ਇਨ ਕੋ ਪਹਿਚਾਨੋ ॥

dheen saeh in ko pahichaano ||

ਦੁਨੀ ਪੱਤਿ ਉਨ ਕੌ ਅਨੁਮਾਨੋ ॥੯॥

dhunee pa't un kau anumaano ||9||

Recognise the former as the spiritual king and the later as temporal king.9.

ਜੋ ਬਾਬੇ ਕੋ ਦਾਮ ਨ ਦੈਹੈਂ ॥

jo baabe ko dhaam na dhaihai(n) ||

ਤਿਨ ਤੇ ਗਹਿ ਬਾਬਰ ਕੇ ਲੈਹੈਂ ॥

tin te geh baabar ke laihai(n) ||

Those who do not deliver the Guru’s money, the successors of Babur shall seize and take away forcibly from them.

ਦੈ ਦੈ ਤਿਨ ਕੌ ਬਡੀ ਸਜਾਇ ॥

dhai dhai tin kau baddee sajai ||

ਪੁਨਿ ਲੈਹੈਂ ਗ੍ਰਿਹ ਲੂਟ ਬਨਾਇ ॥੧੦॥

pun laihai(n) gireh looT banai ||10||

They will be greatly punished and their houses will he plundered.10.

ਜਬ ਹ੍ਵੈਹੈਂ ਬੇਮੁਖ ਬਿਨਾ ਧਨ ॥

jab havaihai(n) bemukh binaa dhan ||

ਤਬ ਚੜਿਹੈਂ ਸਿਖਨ ਕਹ ਮਾਂਗਨ ॥

tab chaRihai(n) sikhan keh maa(n)gan ||

Those impertinent persons will be without money, they will beg for it from the Sikhs.

ਜੇ ਜੇ ਸਿਖ ਤਿਨੈ ਧਨ ਦੈਹੈਂ ॥

je je sikh tinai dhan dhaihai(n) ||

ਲੂਟ ਮਲੇਛ ਤਿਨੂ ਕੌ ਲੈਹੈਂ ॥੧੧॥

looT malechh tinoo kau laihai(n) ||11||

And those Sikhs, who will give them money, their houses will be plundered by the Malechhas (barbarians).11.

ਜਬ ਹੁਇ ਹੈ ਤਿਨ ਦਰਬ ਬਿਨਾਸਾ ॥

jab hui hai tin dharab binaasaa ||

ਤਬ ਧਰਿਹੈ ਨਿਜ ਗੁਰ ਕੀ ਆਸਾ ॥

tab dharihai nij gur kee aasaa ||

When their wealth will be destroyed, then they will keep hopes on their Guru.

ਜਬ ਤੇ ਗੁਰ ਦਰਸਨ ਕੋ ਐਹੈਂ ॥

jab te gur dharasan ko aaihai(n) ||

ਤਬ ਤਿਨ ਕੋ ਗੁਰ ਮੁਖ ਨ ਲਗੈਹੈਂ ॥੧੨॥

tab tin ko gur mukh na lagaihai(n) ||12||

They will all come then to have a sight of the Guru, but the Guru will not receive them.12.

ਬਿਦਾ ਬਿਨਾ ਜੈਹੈਂ ਤਬ ਧਾਮੰ ॥

bidhaa binaa jaihai(n) tab dhaama(n) ||

ਸਰਿਹੈ ਕੋਈ ਨ ਤਿਨ ਕੋ ਕਾਮੰ ॥

sarihai koiee na tin ko kaama(n) ||

Then without seeking the permission of the Guru, they will return to their homes, therefore none of their work will be fruitful.

ਗੁਰ ਦਰ ਢੋਈ ਨ ਪ੍ਰਭ ਪੁਰ ਵਾਸਾ ॥

gur dhar ddoiee na prabh pur vaasaa ||

ਦੁਹੂੰ ਠਉਰ ਤੇ ਰਹੇ ਨਿਰਾਸਾ ॥੧੩॥

dhuhoo(n) Thaur te rahe niraasaa ||13||

He, who doth not get the refuge at the house of the Guru, he doth not get an abode in the Court of the Lord. He remains disappointed at both the places, in this world as well as the next world.13.

ਜੇ ਜੇ ਗੁਰ ਚਰਨਨ ਰਤ ਹ੍ਵੈਹੈਂ ॥

je je gur charanan rat havaihai(n) ||

ਤਿਨ ਕੋ ਕਸਟ ਨ ਦੇਖਨ ਪੈਹੈਂ ॥

tin ko kasaT na dhekhan paihai(n) ||

Those, who are the devotees of Guru’s feet, the sufferings cannot touch them.

ਰਿਧ ਸਿਧ ਤਿਨ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹ ਮਾਹੀਂ ॥

ridh sidh tin ke gireh maahee(n) ||

ਪਾਪ ਤਾਪ ਛ੍ਵੈ ਸਕੈ ਨ ਛਾਹੀਂ ॥੧੪॥

paap taap chhavai sakai na chhaahee(n) ||14||

The wealth and prosperity always abide in their house and the sins and ailments cannot even come near their shadow.14.

ਤਿਹ ਮਲੇਛ ਛ੍ਵੈਹੈ ਨਹੀਂ ਛਾਹਾਂ ॥

teh malechh chhavaihai nahee(n) chhaahaa(n) ||

ਅਸਟ ਸਿਧ ਹ੍ਵੈ ਹੈ ਘਰਿ ਮਾਹਾਂ ॥

asaT sidh havai hai ghar maahaa(n) ||

The malechha (barbarian) cannot touch their shadow, the eight miraculous powers in their house.

ਹਾਸ ਕਰਤ ਜੋ ਉਦਮ ਉਠੈਹੈਂ ॥

haas karat jo udham uThaihai(n) ||

ਨਵੋ ਨਿਧਿ ਤਿਨ ਕੇ ਘਰਿ ਐਹੈਂ ॥੧੫॥

navo nidh tin ke ghar aaihai(n) ||15||

Even if they endeavour to reap gain by way of fun, the nine treasures come to their abode by themselves.15.

ਮਿਰਜਾ ਬੇਗ ਹੁਤੋ ਤਿਹ ਨਾਮੰ ॥

mirajaa beg huto teh naama(n) ||

ਜਿਨ ਢਾਹੇ ਬੇਮੁਖਨ ਕੇ ਧਾਮੰ ॥

jin ddaahe bemukhan ke dhaama(n) ||

Mirza Beg was the name of the officer, who demolished the houses of the apostates.

ਸਭ ਸਨਮੁਖ ਗੁਰ ਆਪ ਬਚਾਏ ॥

sabh sanamukh gur aap bachaae ||

ਤਿਨ ਕੇ ਬਾਰ ਨ ਬਾਂਕਨ ਪਾਏ ॥੧੬॥

tin ke baar na baa(n)kan paae ||16||

Those who remained faithful, were protected by the Guru, not even a little harm was done to them.16.

ਉਤ ਅਉਰੰਗ ਜੀਅ ਅਧਿਕ ਰਿਸਾਯੋ ॥

aut aaura(n)g jeea adhik risaayo ||

ਚਾਰ ਅਹਦੀਯਨ ਅਉਰ ਪਠਾਯੋ ॥

chaar ahadheeyan aaur paThaayo ||

There the son of Aurangzeb grew most angry, he sent four other officers.

ਜੇ ਬੇਮੁਖ ਤਾਂ ਤੇ ਬਚਿ ਆਏ ॥

je bemukh taa(n) te bach aae ||

ਤਿਨ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹ ਪੁਨਿ ਇਨੈ ਗਿਰਾਏ ॥੧੭॥

tin ke gireh pun inai giraae ||17||

Those apostates who had escaped (the punishment) earlier, there hoses were demolished by the officers. 17.

ਜੇ ਤਜਿ ਭਜੇ ਹੁਤੇ ਗੁਰ ਆਨਾ ॥

je taj bhaje hute gur aanaa ||

ਤਿਨ ਪੁਨਿ ਗੁਰੂ ਅਹਦੀਅਹਿ ਜਾਨਾ ॥

tin pun guroo ahadhe'eeh jaanaa ||

Those who had fled form Anandpur forsaking the refuge of the Guru and considered are officers as their Guru.

ਮੂਤ੍ਰ ਡਾਰ ਤਿਨ ਸੀਸ ਮੁੰਡਾਏ ॥

mootr ddaar tin sees mu(n)ddaae ||

ਪਾਹੁਰਿ ਜਾਨਿ ਗ੍ਰਿਹਹਿ ਲੈ ਆਏ ॥੧੮॥

paahur jaan giraheh lai aae ||18||

Who have put the urine on their heads and shaved them, it appears that they Guru, these officers enquired about their address from others.18.

ਜੇ ਜੇ ਭਾਜ ਹੁਤੇ ਬਿਨੁ ਆਇਸੁ ॥

je je bhaaj hute bin aais ||

ਕਹੋ ਅਹਦੀਅਹਿ ਕਿਨੈ ਬਤਾਇਸੁ ॥

kaho ahadhe'eeh kinai batais ||

Those who had fled from Anandpur without the permission of their Guru, these officers enquired about their address from others.

ਮੂੰਡ ਮੂੰਡਿ ਕਰਿ ਸਹਿਰ ਫਿਰਾਏ ॥

moo(n)dd moo(n)dd kar sahir firaae ||

ਕਾਰ ਭੇਟ ਜਨੁ ਲੈਨ ਸਿਧਾਏ ॥੧੯॥

kaar bheT jan lain sidhaae ||19||

They have got their heads shaved and caused them to move throughout the city. It appears that they have been sent to collect the offerings by the officers.19.

ਪਾਛੇ ਲਾਗਿ ਲਰਿਕਵਾ ਚਲੇ ॥

paachhe laag larikavaa chale ||

ਜਾਨੁਕ ਸਿੱਖ ਸਖਾ ਹੈਂ ਭਲੇ ॥

jaanuk si'kh sakhaa hai(n) bhale ||

The boys who are following them and jeering them, appear like their disciples and servants.

ਛੱਿਕੇ ਤੋਬਰਾ ਬਦਨ ਚੜਾਏ ॥

chhi'ke tobaraa badhan chaRaae ||

ਜਨੁ ਗ੍ਰਿਹ ਖਾਨ ਮਲੀਦਾ ਆਏ ॥੨੦॥

jan gireh khaan maleedhaa aae ||20||

The nose-bags containing turd of the horses, tied on their faces make them appear to have received for eating the sweetmeat from their homes.20.

ਮਸਤਕ ਸੁਭੇ ਪਨਹੀਯਨ ਘਾਇ ॥

masatak subhe panaheeyan ghai ||

ਜਨੁ ਕਰਿ ਟੀਕਾ ਦਏ ਬਨਾਇ ॥

jan kar Teekaa dhe banai ||

The marks of the wounds on their foreheads, cussed by the beating with shoes, look like the frontal marks put by the officers (as Guru).

ਸੀਸ ਈਟ ਕੇ ਘਾਇ ਕਰੇਹੀ ॥

sees ieeT ke ghai karehee ||

ਜਨੁ ਤਿਨੁ ਭੇਟ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇਹੀ ॥੨੧॥

jan tin bheT puraatan dhehee ||21||

The wounds on heads caused by the brick-hittings, appear like the previous offering given to them.21.

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA

ਕਬਹੂੰ ਰਣ ਜੂਝਿਓ ਨਹੀ ਕਛੁ ਦੈ ਜਸੁ ਨਹਿ ਲੀਨ ॥

kabahoo(n) ran joojhio nahee kachh dhai jas neh leen ||

Those who have never participated in the war in the battlefield and also have not earned approbation by offering bride.

ਗਾਂਵ ਬਸਤ ਜਾਨਿਯੋ ਨਹੀ ਜਮ ਸੋ ਕਿਨ ਕਹਿ ਦੀਨ ॥੨੨॥

gaa(n)v basat jaaniyo nahee jam so kin keh dheen ||22||

Who are not known by anybody as the residents of the village, it is, indeed, wonderful as to who hath given their address to Yama (the god of death)?22.

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAPAI

ਇਹ ਬਿਧਿ ਤਿਨੋ ਭਯੋ ਉਪਹਾਸਾ ॥

eeh bidh tino bhayo upahaasaa ||

ਸਭ ਸੰਤਨ ਮਿਲਿ ਲਖਿਓ ਤਮਾਸਾ ॥

sabh sa(n)tan mil lakhio tamaasaa ||

In this way, the apostates received foul treatment. All the saints saw this spectacle.

ਸੰਤਨ ਕਸਟ ਨ ਦੇਖਨ ਪਾਯੋ ॥

sa(n)tan kasaT na dhekhan paayo ||

ਆਪ ਹਾਥ ਦੈ ਨਾਥ ਬਚਾਯੋ ॥੨੩॥

aap haath dhai naath bachaayo ||23||

No harm was done to them, the Lord saved them Himself.23.

ਚਾਰਣੀ ॥ ਦੋਹਰਾ ॥

chaaranee || dhoharaa ||

CHAARNI. DOHRA

ਜਿਸ ਨੋ ਸਾਜਨ ਰਾਖਸੀ ਦੁਸਮਨ ਕਵਨ ਬਿਚਾਰ ॥

jis no saajan raakhasee dhusaman kavan bichaar ||

To whomsoever the Lord protects, the enemy can do nothing to him.

ਛ੍ਵੈ ਨ ਸਕੈ ਤਿਹ ਛਾਹਿ ਕੌ ਨਿਹਫਲ ਜਾਇ ਗਵਾਰ ॥੨੪॥

chhavai na sakai teh chhaeh kau nihafal jai gavaar ||24||

None can touch his shadow, the fool makes useless effort.24.

ਜੋ ਸਾਧੂ ਸਰਣੀ ਪਰੇ ਤਿਨ ਕੇ ਕਵਨ ਬਿਚਾਰ ॥

jo saadhoo saranee pare tin ke kavan bichaar ||

Those who have taken refuge with the saints, what can be said about them?

ਦੰਤ ਜੀਭ ਜਿਮ ਰਾਖਿ ਹੈ ਦੁਸਟ ਅਰਿਸਟ ਸੰਘਾਰ ॥੨੫॥

dha(n)t jeebh jim raakh hai dhusaT arisaT sa(n)ghaar ||25||

God saves from the inimical and wicked persons by destroying them, just as the tongue is protected within the teeth.25.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੇ ਵ ਅਹਿਦੀਆ ਗਮਨ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਤ੍ਰੌਦਸਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਮਸਤੁ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੧੩॥ਅਫਜੂ॥੪੬੦॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the shaahazaadhe v ahidheeaa gaman baranana(n) naam trauadhasamo dhiaai samaapat masat subh masat ||13||afajoo||460||

ਚੌਪਈ ॥

chauapiee ||

CHAUPAI

ਸਰਬ ਕਾਲ ਸਭ ਸਾਧ ਉਬਾਰੇ ॥

sarab kaal sabh saadh ubaare ||

ਦੁਖੁ ਦੈ ਕੈ ਦੋਖੀ ਸਭ ਮਾਰੇ ॥

dhukh dhai kai dhokhee sabh maare ||

At all times, the Lord protected all the saints and hath killed all the malicious persons, subjecting them to great agony.

ਅਦਭੁਤਿ ਗਤਿ ਭਗਤਨ ਦਿਖਰਾਈ ॥

adhabhut gat bhagatan dhikharaiee ||

ਸਭ ਸੰਕਟ ਤੇ ਲਏ ਬਚਾਈ ॥੧॥

sabh sa(n)kaT te le bachaiee ||1||

He hath exhibited His marvelous State to saints and hath saved them from all sufferings.1.

ਸਭ ਸੰਕਟ ਤੇ ਸੰਤ ਬਚਾਏ ॥

sabh sa(n)kaT te sa(n)t bachaae ||

ਸਭ ਕੰਟਕ ਕੰਟਕ ਜਿਮ ਘਾਏ ॥

sabh ka(n)Tak ka(n)Tak jim ghaae ||

He hath saved His saints from all sufferings. He hath destroyed all the malevolent persons like the thorns.

ਦਾਸ ਜਾਨ ਮੁਹਿ ਕਰੀ ਸਹਾਇ ॥

dhaas jaan muh karee sahai ||

ਆਪ ਹਾਥੁ ਦੈ ਲਯੋ ਬਚਾਇ ॥੨॥

aap haath dhai layo bachai ||2||

Considering me as His Servant, He hath helped me, and hath protected me with His own hands.2.

ਅਬ ਜੋ ਜੋ ਮੈਂ ਲਖੇ ਤਮਾਸਾ ॥

ab jo jo mai(n) lakhe tamaasaa ||

ਸੋ ਸੋ ਕਰੋ ਤੁਮੈ ਅਰਦਾਸਾ ॥

so so karo tumai aradhaasaa ||

All hose spectacles which have been visualized by me, I dedicate all of them to Thee.

ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਕਿਰਪਾ ਕਟਾਛ ਦਿਖੈਹੈ ॥

jo prabh kirapaa kaTaachh dhikhaihai ||

ਸੋ ਤਵ ਦਾਸ ਉਚਾਰਤ ਜੈਹੈ ॥੩॥

so tav dhaas uchaarat jaihai ||3||

If Thou castest Thy Merciful glance at me, then Thy Servant shall utter all.3.

ਜਿਹ ਜਿਹ ਬਿਧ ਮੈ ਲਖੇ ਤਮਾਸਾ ॥

jeh jeh bidh mai lakhe tamaasaa ||

ਚਾਹਤ ਤਿਨ ਕੋ ਕੀਯੋ ਪ੍ਰਕਾਸਾ ॥

chaahat tin ko keeyo prakaasaa ||

The kinds of spectacles that I have seen, I want to enlighten (the world) about them.

ਜੋ ਜੋ ਜਨਮ ਪੂਰਬਲੇ ਹੇਰੇ ॥

jo jo janam poorabale here ||

ਕਹਿਹੋ ਸੁ ਪ੍ਰਭੁ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਤੇਰੇ ॥੪॥

kahiho su prabh paraakram tere ||4||

All the past lives that have peeped into, I shall speak about them with Thy Power.4.

ਸਰਬ ਕਾਲ ਹੈ ਪਿਤਾ ਅਪਾਰਾ ॥

sarab kaal hai pitaa apaaraa ||

ਦੇਬਿ ਕਾਲਿਕਾ ਮਾਤ ਹਮਾਰਾ ॥

dheb kaalikaa maat hamaaraa ||

He, my Lord is Father and Destroyer of all, the goddess Kalika is my mother.

ਮਨੂਆ ਗੁਰ ਮੁਰਿ ਮਨਸਾ ਮਾਈ ॥

manooaa gur mur manasaa maiee ||

ਜਿਨਿ ਮੋ ਕੋ ਸੁਭ ਕ੍ਰਿਆ ਪੜ੍ਹਾਈ ॥੫॥

jin mo ko subh kriaa paRhaiee ||5||

The mind is my Guru and the discriminating intellect, the Guru’s wife is my mother, who hath taught me all about good deeds.5.

ਜਬ ਮਨਸਾ ਮਨ ਮਯਾ ਬਿਚਾਰੀ ॥

jab manasaa man mayaa bichaaree ||

ਗੁਰੁ ਮਨੂਆ ਕਹ ਕਹਿਯੋ ਸੁਧਾਰੀ ॥

gur manooaa keh kahiyo sudhaaree ||

ਜੇ ਜੇ ਚਰਿਤ ਪੁਰਾਤਨ ਲਹੇ ॥

je je charit puraatan lahe ||

ਤੇ ਤੇ ਅਬ ਚਹੀਅਤ ਹੈ ਕਹੇ ॥੬॥

te te ab chaheeat hai kahe ||6||

All the wonderful things that were comprehended by the ancient sages, I want to speak about all of them.6.

ਸਰਬ ਕਾਲ ਕਰਣਾ ਤਬ ਭਰੇ ॥

sarab kaal karanaa tab bhare ||

ਸੇਵਕ ਜਾਨਿ ਦਯਾ ਰਸ ਢਰੇ ॥

sevak jaan dhayaa ras ddare ||

Then my Lord, Destroyer of all, was filled with kindness and considering me as His servant, He was gracefully pleased.

ਜੋ ਜੋ ਜਨਮ ਪੁਰਬਲੋ ਭਯੋ ॥

jo jo janam purabalo bhayo ||

ਸੋ ਸੋ ਸਭ ਸਿਮਰਣ ਕਰ ਦਯੋ ॥੭॥

so so sabh simaran kar dhayo ||7||

The births of all the incarnations in the previous ages, He hath caused me to remember all of them.7.

ਮੋ ਕੌ ਇਤੀ ਹੁਤੀ ਕਹ ਸੁੱਧੰ ॥

mo kau itee hutee keh su'dha(n) ||

ਜਸ ਪ੍ਰਭ ਦਈ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਿ ਬੁੱਧੰ ॥

jas prabh dhiee kirapaa kar bu'dha(n) ||

How could I have all this information? The Lord mercifully gave such intellect.

ਸਰਬ ਕਾਲ ਤਬ ਭਏ ਦਇਆਲਾ ॥

sarab kaal tab bhe dhiaalaa ||

ਲੋਹ ਰਛ ਹਮ ਕੋ ਸਬ ਕਾਲਾ ॥੮॥

loh rachh ham ko sab kaalaa ||8||

My Lord, the Destroyer of all, then became Benevolent, At all times, I gave the Protection of at that steel-incarnated Lord.8.

ਸਰਬ ਕਾਲ ਰੱਛਾ ਸਬ ਕਾਲ ॥

sarab kaal ra'chhaa sab kaal ||

ਲੋਹ ਰੱਛ ਸਰਬਦਾ ਬਿਸਾਲ ॥

loh ra'chh sarabadhaa bisaal ||

At all times, Lord, Destroyer of all, protects me. That All-Pervading Lord is my Protector like Steel.

ਢੀਠ ਭਯੋ ਤਵ ਕ੍ਰਿਪਾ ਲਖਾਈ ॥

ddeeTh bhayo tav kirapaa lakhaiee ||

ਐਂਡੋ ਫਿਰੇ ਸਭਨ ਭਯੋ ਰਾਈ ॥੯॥

aai(n)ddo fire sabhan bhayo raiee ||9||

Comprehending Thy Kindness, I have become fearless and in my pride, I consider myself as the king of all. 9.

ਜਿਹ ਜਿਹ ਬਿਧ ਜਨਮਨ ਸੁਧਿ ਆਈ ॥

jeh jeh bidh janaman sudh aaiee ||

ਤਿਮ ਤਿਮ ਕਹੇ ਗਿਰੰਥ ਬਨਾਈ ॥

tim tim kahe gira(n)th banaiee ||

The way in which I came to know about the births of incarnations, in the same manner, I have rendered them in books.

ਪ੍ਰਥਮੇ ਸਤਿਜੁਗ ਜਿਹ ਬਿਧਿ ਲਹਾ ॥

prathame satijug jeh bidh lahaa ||

ਪ੍ਰਥਮੇ ਦੇਬਿ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕੋ ਕਹਾ ॥੧੦॥

prathame dheb charitr ko kahaa ||10||

The way, in which I came to know about Satyuga, I have narrated it in the first poem of the miraculous feats of the goddess.10.

ਪਹਿਲੇ ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਬਨਾਯੋ ॥

pahile cha(n)ddee charitr banaayo ||

ਨਖ ਸਿਖ ਤੇ ਕ੍ਰਮ ਭਾਖ ਸੁਨਾਯੋ ॥

nakh sikh te kram bhaakh sunaayo ||

The miraculous feats of goddess Chandi have been composed earlier, I have compsed (the same) in strict order from top to toe.

ਛੋਰ ਕਥਾ ਤਬ ਪ੍ਰਥਮ ਸੁਨਾਈ ॥

chhor kathaa tab pratham sunaiee ||

ਅਬ ਚਾਹਤ ਫਿਰਿ ਕਰੋਂ ਬਡਾਈ ॥੧੧॥

ab chaahat fir karo(n) baddaiee ||11||

In the beginning I composed a comprehensive discourse, but now I want again to compose an Eulogy.11.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਸਰਬ ਕਾਲ ਕੀ ਬੇਨਤੀ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਚੌਦਸਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਮਸਤੁ ਸੁਭ ਮਸਤੁ ॥੧੪॥ਅਫਜੂ॥੪੭੧॥

eit sree bachitr naaTak gra(n)the sarab kaal kee benatee baranana(n) naam chauadhasamo dhiaai samaapat masat subh masat ||14||afajoo||471||

End of Fourteenth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled ‘Description of the Supplication to the Lord, Destroyer of All’||14||Continues||471||