Ang 86

ਸਕਲ ਕਟੇ ਭਟ ਕਟਕ ਕੇ ਪਾਇਕ ਰਥ ਹੈ ਕੁੰਭ ॥

sakal kaTe bhaT kaTak ke paik rath hai ku(n)bh ||

“All the warriors of the army, those on foot, on chariots, horses and elephants have been killed.”,

ਯੌ ਸੁਨਿ ਬਚਨ ਅਚਰਜ ਹ੍ਵੈ ਕੋਪ ਕੀਓ ਨ੍ਰਿਪ ਸੁੰਭ ॥੧੦੪॥

yau sun bachan acharaj havai kop keeo nirap su(n)bh ||104||

Hearing these words and in astonishment, the king Sumbh became furious.104.,

ਚੰਡ ਮੁੰਡ ਦ੍ਵੈ ਦੈਤ ਤਬ ਲੀਨੇ ਸੁੰਭਿ ਹਕਾਰਿ ॥

cha(n)dd mu(n)dd dhavai dhait tab leene su(n)bh hakaar ||

Then the king called two demons Chand and Mund,

ਚਲਿ ਆਏ ਨ੍ਰਿਪ ਸਭਾ ਮਹਿ ਕਰਿ ਲੀਨੇ ਅਸਿ ਢਾਰ ॥੧੦੫॥

chal aae nirap sabhaa meh kar leene as ddaar ||105||

Who came in the king’s court, holding sword and shield in their hands. 105.,

ਅਭਬੰਦਨ ਦੋਨੋ ਕੀਓ ਬੈਠਾਏ ਨ੍ਰਿਪ ਤੀਰਿ ॥

abhaba(n)dhan dhono keeo baiThaae nirap teer ||

Both of them bowed in obeisance to the king, who asked them to sit near him.,

ਪਾਨ ਦਏ ਮੁਖ ਤੇ ਕਹਿਓ ਤੁਮ ਦੋਨੋ ਮਮ ਬੀਰ ॥੧੦੬॥

paan dhe mukh te kahio tum dhono mam beer ||106||

And presenting them the seasoned and folded betel leaf, he uttered thus from his mouth, “Both of you are great heroes.”106.

ਨਿਜ ਕਟ ਕੋ ਫੈਂਟਾ ਦਇਓ ਅਰੁ ਜਮਧਰ ਕਰਵਾਰ ॥

nij kaT ko fai(n)Taa dhio ar jamadhar karavaar ||

The king gave them his waist-girdle, dagger and sword (and said),

ਲਿਆਵਹੁ ਚੰਡੀ ਬਾਧ ਕੈ ਨਾਤਰ ਡਾਰੋ ਮਾਰ ॥੧੦੭॥

liaavahu cha(n)ddee baadh kai naatar ddaaro maar ||107||

“Arrest and bring Chandi otherwise kill her.”107.,

ਸ੍ਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA,

ਕੋਪ ਚੜੇ ਰਨਿ ਚੰਡ ਅਉ ਮੁੰਡ ਸੁ ਲੈ ਚਤੁਰੰਗਨ ਸੈਨ ਭਲੀ ॥

kop chaRe ran cha(n)dd aau mu(n)dd su lai chatura(n)gan sain bhalee ||

Chand and Mund, with great ire, marched towards the battlefield, alongwith four types of fine army.,

ਤਬ ਸੇਸ ਕੇ ਸੀਸ ਧਰਾ ਲਰਜੀ ਜਨੁ ਮਧਿ ਤਰੰਗਨਿ ਨਾਵ ਹਲੀ ॥

tab ses ke sees dharaa larajee jan madh tara(n)gan naav halee ||

At that time, the earth shook on the head of Sheshnaga like the boat in the stream.,

ਖੁਰ ਬਾਜਨ ਧੂਰ ਉਡੀ ਨਭਿ ਕੋ ਕਵਿ ਕੇ ਮਨ ਤੇ ਉਪਮਾ ਨ ਟਲੀ ॥

khur baajan dhoor uddee nabh ko kav ke man te upamaa na Talee ||

The dust which rose towards the sky with the hooves of the horses, the poet firmly imagined in his mind,

ਭਵ ਭਾਰ ਅਪਾਰ ਨਿਵਾਰਨ ਕੋ ਧਰਨੀ ਮਨੋ ਬ੍ਰਹਮ ਕੇ ਲੋਕ ਚਲੀ ॥੧੦੮॥

bhav bhaar apaar nivaaran ko dharanee mano braham ke lok chalee ||108||

That the earth is going towards the city of God in order to supplicate for the removal of its enormous burden.108.,

ਦੋਹਰਾ ॥

dhoharaa ||

DOHRA,

ਚੰਡ ਮੁੰਡ ਦੈਤਨ ਦੁਹੂੰ ਸਬਨ ਪ੍ਰਬਲ ਦਲੁ ਲੀਨ ॥

cha(n)dd mu(n)dd dhaitan dhuhoo(n) saban prabal dhal leen ||

Both the demons Chand and Mund took a great army of warriors with them.,

ਨਿਕਟਿ ਜਾਇ ਗਿਰ ਘੇਰਿ ਕੈ ਮਹਾ ਕੁਲਾਹਲ ਕੀਨ ॥੧੦੯॥

nikaT jai gir gher kai mahaa kulaahal keen ||109||

On reaching near the mountain, they besieged it and raised great furore.109.,

ਸ੍ਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

SWAYYA,

ਜਬ ਕਾਨ ਸੁਨੀ ਧੁਨਿ ਦੈਤਨ ਕੀ ਤਬ ਕੋਪੁ ਕੀਓ ਗਿਰਜਾ ਮਨ ਮੈ ॥

jab kaan sunee dhun dhaitan kee tab kop keeo girajaa man mai ||

When the goddess heard the tumult of demons, she was filled with great rage in her mind.,

ਚੜਿ ਸਿੰਘ ਸੁ ਸੰਖ ਬਜਾਇ ਚਲੀ ਸਭਿ ਆਯੁਧ ਧਾਰ ਤਬੈ ਤਨ ਮੈ ॥

chaR si(n)gh su sa(n)kh bajai chalee sabh aayudh dhaar tabai tan mai ||

She moved immediately, riding on her lion, blowing her conch and carrying all the weapons on her body.,

ਗਿਰ ਤੇ ਉਤਰੀ ਦਲ ਬੈਰਨ ਕੈ ਪਰ ਯੌ ਉਪਮਾ ਉਪਜੀ ਮਨ ਮੈ ॥

gir te utaree dhal bairan kai par yau upamaa upajee man mai ||

She descended from the mountain on the forces of the enemy and the poet felt,

ਨਭ ਤੇ ਬਹਰੀ ਲਖਿ ਛੂਟ ਪਰੀ ਜਨੁ ਕੂਕ ਕੁਲੰਗਨ ਕੇ ਗਨ ਮੈ ॥੧੧੦॥

nabh te baharee lakh chhooT paree jan kook kula(n)gan ke gan mai ||110||

That the falcon hath swooped down from the sky on the flock of cranes and sparrows.110.,

ਚੰਡ ਕੁਵੰਡ ਤੇ ਬਾਨ ਛੁਟੇ ਇਕ ਤੇ ਦਸ ਸਉ ਤੇ ਸਹੰਸ ਤਹ ਬਾਢੇ ॥

cha(n)dd kuva(n)dd te baan chhuTe ik te dhas sau te saha(n)s teh baadde ||

One arrow shot from the bow of Chandi increases in number to ten, one hundred and one thousand.,

ਲਛਕੁ ਹੁਇ ਕਰਿ ਜਾਇ ਲਗੇ ਤਨ ਦੈਤਨ ਮਾਝ ਰਹੇ ਗਡਿ ਗਾਢੇ ॥

lachhak hui kar jai lage tan dhaitan maajh rahe gadd gaadde ||

Then becomes one lakh and pierces its target of demons’ bodies and remain fixed there.,

ਕੋ ਕਵਿ ਤਾਹਿ ਸਰਾਹ ਕਰੈ ਅਤਿਸੈ ਉਪਮਾ ਜੁ ਭਈ ਬਿਨੁ ਕਾਢੇ ॥

ko kav taeh saraeh karai atisai upamaa ju bhiee bin kaadde ||

Without extracting those arrows, which poet can praise them and make an appropriate comparison.,

ਫਾਗੁਨਿ ਪਉਨ ਕੇ ਗਉਨ ਭਏ ਜਨੁ ਪਾਤੁ ਬਿਹੀਨ ਰਹੇ ਤਰੁ ਠਾਢੇ ॥੧੧੧॥

faagun paun ke gaun bhe jan paat biheen rahe tar Thaadde ||111||

It appears that with the blowing of the wind of Phalgun, the trees are standing without the leaves.111.,

ਮੁੰਡ ਲਈ ਕਰਵਾਰ ਹਕਾਰ ਕੈ ਕੇਹਰਿ ਕੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

mu(n)dd liee karavaar hakaar kai kehar ke a(n)g a(n)g prahaare ||

The demon Mund held his sword and shouting loudly, the struck many blows on the limbs of the lion.,

ਫਿਰ ਦਈ ਤਨ ਦਉਰ ਕੇ ਗਉਰਿ ਕੋ ਘਾਇਲ ਕੈ ਨਿਕਸੀ ਅੰਗ ਧਾਰੇ ॥

fir dhiee tan dhaur ke gaur ko ghail kai nikasee a(n)g dhaare ||

Then very swiftly, he gave a blow on the body of the goddess, wounding it and then drew the sword out.,

ਸ੍ਰਉਨ ਭਰੀ ਥਹਰੈ ਕਰਿ ਦੈਤ ਕੇ ਕੋ ਉਪਮਾ ਕਵਿ ਅਉਰ ਬਿਚਾਰੇ ॥

sraun bharee thaharai kar dhait ke ko upamaa kav aaur bichaare ||

Covered with blood, the sword in the hand of the demon is vibrating, what comparison the poet can give except,

ਪਾਨ ਗੁਮਾਨ ਸੋ ਖਾਇ ਅਘਾਇ ਮਨੋ ਜਮੁ ਆਪੁਨੀ ਜੀਭ ਨਿਹਾਰੇ ॥੧੧੨॥

paan gumaan so khai aghai mano jam aapunee jeebh nihaare ||112||

Yama, the god of death, after eating the betel leaf to his satisfaction, is proudly watching his protruded tongue.112.,

ਘਾਉ ਕੈ ਦੈਤ ਚਲਿਓ ਜਬ ਹੀ ਤਬ ਦੇਵੀ ਨਿਖੰਗ ਤੇ ਬਾਨ ਸੁ ਕਾਢੇ ॥

ghaau kai dhait chalio jab hee tab dhevee nikha(n)g te baan su kaadde ||

When the demon returned after wounding the goddess, she took out a shaft from her quiver.,

ਕਾਨ ਪ੍ਰਮਾਨ ਲਉ ਖੈਚ ਕਮਾਨ ਚਲਾਵਤ ਏਕ ਅਨੇਕ ਹੁਇ ਬਾਢੇ ॥

kaan pramaan lau khaich kamaan chalaavat ek anek hui baadde ||

She pulled the bow upto her ear and let go the arrow, which increased enormously in numbers.,

ਮੁੰਡ ਲੈ ਢਾਲ ਦਈ ਮੁਖ ਓਟਿ ਧਸੇ ਤਿਹ ਮਧਿ ਰਹੇ ਗਡਿ ਗਾਢੇ ॥

mu(n)dd lai ddaal dhiee mukh oT dhase teh madh rahe gadd gaadde ||

The demon Mund put his shield before face and the arrow are fixed in the shield.,

ਮਾਨਹੁ ਕੂਰਮ ਪੀਠ ਪੈ ਨੀਠ ਭਏ ਸਹਸ ਫਨਿ ਕੇ ਫਨ ਠਾਢੇ ॥੧੧੩॥

maanahu kooram peeTh pai neeTh bhe sahas fan ke fan Thaadde ||113||

It seemed that seated on the back of the Tortoise, the hoods of Sheshnaga are standing erect.113.,

ਸਿੰਘਹਿ ਪ੍ਰੇਰ ਕੈ ਆਗੈ ਭਈ ਕਰਿ ਮੈ ਅਸਿ ਲੈ ਬਰ ਚੰਡ ਸੰਭਾਰਿਓ ॥

si(n)gheh prer kai aagai bhiee kar mai as lai bar cha(n)dd sa(n)bhaario ||

Caressing the lion, the goddess moved forward and holding the sword in hand, she sustained herself,

ਮਾਰਿ ਕੇ ਧੂਰਿ ਕੀਏ ਚਕਚੂਰ ਗਿਰੇ ਅਰਿ ਪੂਰ ਮਹਾ ਰਨ ਪਾਰਿਓ ॥

maar ke dhoor ke'ee chakachoor gire ar poor mahaa ran paario ||

And began a terrible war, killing rolling in dust and mashing innumerable warriors of the enemy.,

ਫੇਰਿ ਕੇ ਘੇਰਿ ਲਇਓ ਰਨ ਮਾਹਿ ਸੁ ਮੁੰਡ ਕੋ ਮੁੰਡ ਜੁਦਾ ਕਰਿ ਮਾਰਿਓ ॥

fer ke gher lio ran maeh su mu(n)dd ko mu(n)dd judhaa kar maario ||

Taking back the lion, she encircled the enemy from the front and gave such a blow that the head of Mund was separated from his body,

ਐਸੇ ਪਰਿਓ ਧਰਿ ਊਪਰ ਜਾਇ ਜਿਉ ਬੇਲਹਿ ਤੇ ਕਦੂਆ ਕਟਿ ਡਾਰਿਓ ॥੧੧੪॥

aaise pario dhar uoopar jai jiau beleh te kadhooaa kaT ddaario ||114||

Which fell on the ground, like the pumpkin cut off from the creeper.114.,

ਸਿੰਘ ਚੜੀ ਮੁਖ ਸੰਖ ਬਜਾਵਤ ਜਿਉ ਘਨ ਮੈ ਤੜਤਾ ਦੁਤਿ ਮੰਡੀ ॥

si(n)gh chaRee mukh sa(n)kh bajaavat jiau ghan mai taRataa dhut ma(n)ddee ||

The goddess riding on the lion and blowing the conch with her mouth seems like the lightning glistening among dark clouds.,

ਚਕ੍ਰ ਚਲਾਇ ਗਿਰਾਇ ਦਇਓ ਅਰਿ ਭਾਜਤ ਦੈਤ ਬਡੇ ਬਰਬੰਡੀ ॥

chakr chalai girai dhio ar bhaajat dhait badde baraba(n)ddee ||

She killed the running superb mighty warriors with her disc.,

ਭੂਤ ਪਿਸਾਚਨਿ ਮਾਸ ਅਹਾਰ ਕਰੈ ਕਿਲਕਾਰ ਖਿਲਾਰ ਕੇ ਝੰਡੀ ॥

bhoot pisaachan maas ahaar karai kilakaar khilaar ke jha(n)ddee ||

The ghosts and goblins are eating the flesh of the dead, raising loud dhouts.,

ਮੁੰਡ ਕੋ ਮੁੰਡ ਉਤਾਰ ਦਇਓ ਅਬ ਚੰਡ ਕੋ ਹਾਥ ਲਗਾਵਤ ਚੰਡੀ ॥੧੧੫॥

mu(n)dd ko mu(n)dd utaar dhio ab cha(n)dd ko haath lagaavat cha(n)ddee ||115||

Removing the head of Mund, now Chandi is preparing to deal with Chand.115.,

ਮੁੰਡ ਮਹਾ ਰਨ ਮਧਿ ਹਨਿਓ ਫਿਰ ਕੈ ਬਰ ਚੰਡਿ ਤਬੈ ਇਹ ਕੀਨੋ ॥

mu(n)dd mahaa ran madh hanio fir kai bar cha(n)dd tabai ieh keeno ||

Killing Mund in the battlefield, the dagger of Chandi then did this,

ਮਾਰਿ ਬਿਦਾਰ ਦਈ ਸਭ ਸੈਣ ਸੁ ਚੰਡਿਕਾ ਚੰਡ ਸੋ ਆਹਵ ਕੀਨੋ ॥

maar bidhaar dhiee sabh sain su cha(n)ddikaa cha(n)dd so aahav keeno ||

She killed and destroyed all the forces of the enemy confronting Chand in the war.,

ਲੈ ਬਰਛੀ ਕਰ ਮੈ ਅਰਿ ਕੋ ਸਿਰ ਕੈ ਬਰੁ ਮਾਰਿ ਜੁਦਾ ਕਰਿ ਦੀਨੋ ॥

lai barachhee kar mai ar ko sir kai bar maar judhaa kar dheeno ||

Taking her dagger in her hand, she struck it with great force on the head of the enemy and separated it from the body.,

ਲੈ ਕੇ ਮਹੇਸ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਗਨੇਸ ਕੋ ਰੁੰਡ ਕੀਓ ਜਨੁ ਮੁੰਡ ਬਿਹੀਨੋ ॥੧੧੬॥

lai ke mahes tirasool ganes ko ru(n)dd keeo jan mu(n)dd biheeno ||116||

It seemed that god Shiva hath separated the trunk of Ganesh from his head with his trident.116.,

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇ ਪੁਰਾਨੇ ਸ੍ਰੀ ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਚੰਡਮੁੰਡ ਬਧਹਿ ਚਤ੍ਰਥ ਧਯਾਇ ॥੪॥

eit sree maaraka(n)dde puraane sree cha(n)ddee charitr cha(n)ddamu(n)dd badheh chatrath dhayai ||4||

End of the Fourth Chapter entitled ‘Slaying of Chand Mund’ of SRI CHANDI CHARITRA in Markandeya Purana.4.,

ਸੋਰਠਾ ॥

soraThaa ||

SORATHA,

ਘਾਇਲ ਘੂਮਤ ਕੋਟਿ ਜਾਇ ਪੁਕਾਰੇ ਸੁੰਭ ਪੈ ॥

ghail ghoomat koT jai pukaare su(n)bh pai ||

Millions of demons, wounded and writhing went to supplicate before the king Sumbh,